Türk Borçlar Kanunu'na Göre

Alacağı Devredenin Garanti Sorumluluğu

Yayınevi: Adalet Yayınları
Yazar: H. Kübra ERCOŞKUN ŞENOL
ISBN: 9786257595070
Stok Durumu: Stokta var
97,20 TL 108,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar H. Kübra ERCOŞKUN ŞENOL
Baskı Tarihi 2021/05
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 440

Doçentlik takdim tezi olarak hazırlanan bu monografinin konusu, Türk Borçlar Kanunu’na göre alacağı devredenin garanti sorumluluğudur. Alacağın devrinde, devralan, devredenin cismani bir varlığa sahip olmayan alacak hakkındaki beyanlarına daha çok güvenme duymak zorunda olduğundan, cismani varlığı haiz herhangi bir şeyi devralan kişiye göre daha sıkı şekilde korunmalıdır. Devralanın devredene karşı korunması, piyasada arzu edilen şekilde alacağın tedavül kabiliyetinin artmasına hizmet eder. Bu hususları nazara alan kanun koyucu, konusu imkânsız olan sözleşmelerin kesin hükümsüz olduğuna ilişkin kuralından ayrılmak pahasına, bu konuda gereken düzenlemeyi yapmıştır. Ancak bu düzenlemelerin gerek sistematiği gerek içeriği eleştirilmekte ve bu düzenlemelere ilişkin yoğun tartışmalar sürmektedir. Taraflarca bu düzenlemelerin aksine anlaşma yapılabilmesi de çözümü oldukça güç bazı sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmada, konu, Türk hukukundaki ve karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler ve öğretideki görüşler doğrultu[1]sunda ayrıntılı bir biçimde ele alınarak medeni hukuk literatürüne katkı sağlanması amaçlanmıştır.

ÖNSÖZ...................................................................................................................... 7

İÇİNDEKİLER.............................................................................................................. 9

KISALTMALAR......................................................................................................... 17

GİRİŞ ...............................................................................................................21


BİRİNCİ BÖLÜM


ALACAĞIN DEVRİNE İLİŞKİN GENEL ESASLAR


§ 1. ALACAK HAKKI KAVRAMI VE ALACAK HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ ............27

§ 2. ALACAĞIN DEVRİ KAVRAMI .....................................................................34

§ 3. ALACAĞIN DEVRİNİN KAYNAKLARI ..........................................................39

I. İRADİ - RIZAÎ (SÖZLEŞMEYE DAYANAN) DEVİR ....................................... 39

II. YASAL - KANUNİ (KANUN HÜKMÜNE DAYANAN) İNTİKAL ..................... 41

III. YARGISAL - KAZAÎ (MAHKEME KARARINA DAYANAN) İNTİKAL .............. 44

§ 4. ALACAĞIN DEVRİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ....................................................48

I. ALACAĞIN DEVRİ SÖZLEŞME NİTELİĞİNDE HUKUKİ BİR İŞLEMDİR......... 48

II. ALACAĞIN DEVRİ BİR TASARRUF İŞLEMİDİR........................................... 50

III. ALACAĞIN DEVRİNİN SEBEBE BAĞLI (İLLÎ) OLUP OLMADIĞI

SORUNU ................................................................................................. 56

A) Genel Olarak .................................................................................... 56

B) Alacağın Devrinin Sebebi ve Özellikle Alacağın Devri Taahhüdü......... 56

C) Alacağın Devrinin Sebepten Soyut (Mücerret) Bir İşlem

Olduğu Görüşü................................................................................. 68

D) Alacağın Devrinin Sebebe Bağlı (İllî) Bir İşlem Olduğu Görüşü ........ 71

§ 5. ALACAĞIN DEVRİNİN TARAFLARI .............................................................77

I. GENEL OLARAK ....................................................................................... 77

II. DEVREDEN .............................................................................................. 80

III. DEVRALAN .............................................................................................. 83


10 İçindekiler

§ 6. ALACAĞIN DEVRİNİN KONUSU ................................................................ 85

I. GENEL OLARAK....................................................................................... 85

II. DEVREDİLEN ALACAK HAKKININ MEVCUT OLMASI GEREKLİLİĞİNE

İLİŞKİN MESELELER ................................................................................. 90

A) Genel Olarak.................................................................................... 90

B) Gelecekteki Alacakların Devri.......................................................... 92

1. Genel Olarak ............................................................................. 92

2. Toplu Devir................................................................................ 98

C) Geçersiz Sebebe Dayanan Alacakların Devri ................................. 102

III. EKSİK BORÇLARA İLİŞKİN ALACAKLARIN DEVRİ .................................... 107

IV. DEVREDİLEMEYEN ALACAKLAR ............................................................ 111

A) Kanun Gereği Devredilemeyen Alacaklar ...................................... 111

B) İşin Niteliği Gereği Devredilemeyen Alacaklar............................... 120

C) Sözleşme Gereği Devredilemeyen Alacaklar ................................. 127

V. TALEBİN ALACAKTAN BAĞIMSIZ OLARAK DEVREDİLİP

DEVREDİLEMEYECEĞİ SORUNU............................................................ 133

§ 7. ALACAĞIN DEVRİNİN GEÇERLİLİĞİ VE ÖZELLİKLE TABİ OLDUĞU ŞEKİL ..... 137

I. GENEL OLARAK..................................................................................... 137

II. ALACAĞIN DEVRİNİN TABİ OLDUĞU ŞEKİL ........................................... 139

A) Kanuni Şekil ................................................................................... 139

B) İradi Şekil ....................................................................................... 149

§ 8. ALACAĞIN DEVRİNİN KAPSAMI ............................................................. 151

§ 9. ALACAĞIN DEVRİNDE BORÇLUNUN HUKUKİ DURUMU .......................... 160

I. GENEL OLARAK..................................................................................... 160

II. İYİNİYETLİ BORÇLUNUN BORCU YANLIŞ KİŞİYE İFA ETMESİNE

RAĞMEN BORÇTAN KURTULMASI (TBK m. 186) .................................. 161

III. BORÇLUNUN TEVDİ İLE BORÇTAN KURTULMASI (TBK m. 187) ............ 171

IV. BORÇLUNUN DEVRALANA KARŞI İLERİ SÜREBİLECEĞİ

SAVUNMALAR VE ÖZELLİKLE TBK m. 188’DE BELİRTİLENLER............... 176

§ 10. DEVREDENİN DEVRALANA KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ ............................. 184

I. GENEL OLARAK..................................................................................... 184

II. ALACAKLA İLGİLİ BİLGİ VE BELGELERİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ ........... 184

III. DEVRİN AMACINA ULAŞMASINA ENGEL OLMAMA

YÜKÜMLÜLÜĞÜ.................................................................................... 190


İçindekiler 11


İKİNCİ BÖLÜM


ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞU

§ 11. KUSUR İLKESİNİN BİR İSTİSNASI OLARAK GARANTİ İLKESİNE

DAYANAN SORUMLULUK ......................................................................193

I. SORUMLULUK KAVRAMI ...................................................................... 193

II. BORCA AYKIRI DAVRANIŞTAN DOĞAN SORUMLULUKTA KUSUR

İLKESİ VE İSTİSNALARI........................................................................... 195

III. GARANTİ İLKESİNE DAYANAN SORUMLULUK....................................... 198

§ 12. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞU KAVRAMI ..................202

§ 13. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNUN ÇEŞİTLİ

HUKUK SİSTEMLERİNDEKİ VE ANASYONEL KURALLARDAKİ

DÜZENLENİŞ BİÇİMİ...............................................................................207

I. ROMA VE PANDEKT HUKUKU............................................................... 207

II. İSVİÇRE HUKUKU VE ÖZELLİKLE OR 2020 ............................................. 208

III. AVUSTURYA HUKUKU........................................................................... 214

IV. ALMAN HUKUKU .................................................................................. 217

A) Reformdan Önce............................................................................ 217

B) Reformdan Sonra........................................................................... 218

V. ANASYONEL HUKUK KURALLARI........................................................... 225

A) Uluslararası Ticari Sözleşmelere İlişkin Genel İlkeler

(Principles of International Commercial Contracts - PICC) ............ 225

B) Avrupa Sözleşme Hukuku İlkeleri (Principles of European

Contract Law-PECL)........................................................................ 232

C) Avrupa Özel Hukukunun İlkeleri, Tanımlar ve Model Kanunlar

Taslak Ortak Referans Çerçevesi (Principles, Definitions and

Model Rules of European Private Law Draft Common Frame

of Reference-DCFR) ....................................................................... 234

D) Uluslararası Ticarette Alacakların Devrine İlişkin Birleşmiş

Milletler Sözleşmesi (United Nations Convention on the

Assignment of Receivables in International Trade) ....................... 236


§ 14. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNUN TBK’DAKİ

DÜZENLENİŞ BİÇİMİ...............................................................................238

I. GENEL OLARAK .....................................................................................238

II. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN

DÜZENLEMENİN SİSTEMATİK AÇIDAN TBK’DAKİ YERİ.......................... 239

III. TERİM ................................................................................................... 242


12 İçindekiler

§ 15. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ .... 244

§ 16. ALACAĞI DEVREDENİN YASAL OLARAK GARANTİ SORUMLULUĞU

ALTINDA OLDUĞU HALLER: İVAZLI DEVİRLER ......................................... 252

I. YASAL GARANTİ SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI............................... 252

A) Alacak Bir İvaz Karşılığında Devredilmelidir................................... 253

B) Devir Anında Mevcut Olmayan Bir Alacak Devredilmelidir

veya Borçlu Ödeme Gücüne Sahip Olmamalıdır............................ 258

1. Alacağın Varlığına İlişkin Garanti ............................................ 259

a) Genel Olarak .................................................................... 259

b) Alacağın Varlığına İlişkin Garanti Sorumluluğunun

Kapsamına Giren Olgular ................................................. 260

aa) Alacağın Mevcut Olmaması Nedeniyle Tahsil

Edilememesi............................................................. 260

bb) Alacağın Taraflarca Kararlaştırılan veya

Dürüstlük Kuralı Gereği Taşıması Gereken

Özellikleri Taşımadığı İçin Tahsil Edilememesi ......... 261

aaa) Bozucu Koşula Bağlı Olan Alacağın Koşulun

Gerçekleşmesi Nedeniyle Tahsil

Edilememesi.................................................... 262

bbb) Vadeye Bağlı Olması Nedeniyle Alacağın

Tahsil Edilememesi.......................................... 264

ccc) Devretmeme Anlaşmasının Varlığı

Nedeniyle Alacağın Tahsil Edilememesi .......... 265

ççç) Borçlunun TBK m. 188 Uyarınca İleri

Sürdüğü Bir Savunma Nedeniyle Alacağın

Tahsil Edilememesi.......................................... 266

ddd) Dava Edilebilir Nitelikte Olmaması

Nedeniyle Alacağın Tahsil Edilememesi .......... 268

cc) Özel Olarak TMK m. 679/2 ....................................... 270

c) Alacağın Varlığına İlişkin Garanti Sorumluluğunun

Kapsamına Girmeyen Olgular .......................................... 273

ç) Devredenin Garanti Sorumluluğu Bakımından Esas

Alınacak An ...................................................................... 277

d) Gelecekteki Alacaklar Bakımından Alacağın Varlığına

İlişkin Garanti Sorumluluğu.............................................. 282

e) İspata ve İspat Yüküne İlişkin Meseleler .......................... 285


İçindekiler 13

2. Borçlunun Ödeme Gücüne İlişkin Garanti............................... 286

a) Genel Olarak..................................................................... 286

b) Terim ................................................................................ 292

c) Borçlunun Ödeme Gücüne İlişkin Garanti

Sorumluluğunun Alacağın Varlığına İlişkin Garanti

Sorumluluğu İle İlişkisi...................................................... 294

ç) Borçlunun Ödeme Gücüne İlişkin Garanti

Sorumluluğunun Kapsamına Girmeyen Olgular ............... 295

d) Özel Olarak TMK m. 679/2 ............................................... 297

e) Devredenin Garanti Sorumluluğu Bakımından Esas

Alınacak An....................................................................... 299

aa) Değerlendirme ve Görüşümüz ................................. 302

f) İspata ve İspat Yüküne İlişkin Meseleler .......................... 303

C) Devralan Alacağın Mevcut Olmadığını ve Borçlunun Ödeme

Gücüne Sahip Olmadığını Bilmemelidir ......................................... 306

D) Devredenin Garanti Sorumluluğu Taraflarca Ortadan

Kaldırılmamış Olmalıdır.................................................................. 309

1. Genel Olarak Sorumsuzluk Anlaşması..................................... 309

2. Sorumsuzluk Anlaşmalarının Yorumu ..................................... 310

3. Sorumsuzluk Anlaşmalarının Geçersizliği................................ 311

4. Garanti Sorumluluğunun Zımnen Ortadan Kaldırılması.......... 314

II. YASAL GARANTİ SORUMLULUĞUNUN SONUÇLARI.............................. 315

A) Genel Olarak .................................................................................. 315

B) Devralanın Devredene Karşı İleri Sürülebileceği Taleplerin

Kapsamı ......................................................................................... 316

1. Genel Olarak ........................................................................... 316

2. TBK m. 193 b. 1-3 .................................................................... 317

a) İfa Edilen Karşı Edim ve Faizi: TBK m. 193 b.1 .................. 317

b) Devrin Sebep Olduğu Giderler: TBK m. 193 b. 2 .............. 321

c) Alacağın Elde Edilmesi İçin Borçluya Karşı

Gerçekleştirilen Sonuçsuz Girişimlerin Neden Olduğu

Giderler: TBK m. 193 b.3 .................................................. 322

3. TBK m. 193 b. 1-3’e Göre Yapılan Talebin Niteliği................... 323

4. TBK m. 193 b. 4 ....................................................................... 326

a) OR ile eBK’daki Durum ..................................................... 329

5. Zamanaşımı............................................................................. 332


14 İçindekiler

§ 17. YASAL GARANTİ SORUMLULUĞUNUN SÖZLEŞME İLE GENİŞLETİLMESİ ... 333

I. GENEL OLARAK..................................................................................... 333

II. BAĞIMSIZ OLMAYAN GARANTİ TAAHHÜTLERİ İLE BAĞIMSIZ

GARANTİ TAAHHÜTLERİ AYIRIMI ......................................................... 335

III. BAĞIMSIZ OLMAYAN GARANTİ TAAHHÜTLERİNİN TABİ OLDUĞU

ESASLAR ............................................................................................... 339

§ 18. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNUN ALACAĞI

DEVRETME BORCUNUN İFASINDAKİ ENGELLERLE VE İRADE

BOZUKLULARIYLA İLİŞKİSİ ..................................................................... 341

I. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNUN ALACAĞI

DEVRETME BORCUNUN İFASINDAKİ ENGELLERLE İLİŞKİSİ ................... 341

A) Temerrüt........................................................................................ 341

B) İmkânsızlık ..................................................................................... 345

1. Başlangıçtaki Objektif İmkânsızlık........................................... 345

2. Başlangıçtaki Subjektif İmkânsızlık.......................................... 352

3. Sonraki İmkânsızlık ................................................................. 353

C) Kötü İfa (Gereği Gibi İfa Etmeme) ................................................. 357

II. ALACAĞI DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞUNUN İRADE

BOZUKLUKLARIYLA İLİŞKİSİ................................................................... 360

A) Yanılma (Hata) ............................................................................... 362

B) Aldatma (Hile)................................................................................ 367

§ 19. ALACAĞI DEVREDENİN YASAL OLARAK GARANTİ SORUMLULUĞU

ALTINDA OLMADIĞI HALLER ................................................................. 374

I. GENEL OLARAK..................................................................................... 374

II. İVAZSIZ DEVİRLER................................................................................. 374

A) Yasal Düzenleme Biçimi................................................................. 375

B) İvazsız Devirlerde Sözleşmesel Garanti Sorumluluğu .................... 378

1. Genel Olarak ........................................................................... 378

2. Alacağı Devredenin Sözleşmesel Garanti Sorumluluğunun

Alacağı Devretme Borcunun İfasındaki Engellerle ve İrade

Bozukluklarıyla İlişkisi ............................................................. 381

III. YASAL - KANUNİ (KANUN HÜKMÜNE DAYANAN) İNTİKAL................... 383

IV. ALACAĞI DEVREDENİN YASAL OLARAK GARANTİ SORUMLULUĞU

ALTINDA OLUP OLMADIĞININ TARTIŞMALI OLDUĞU HALLER:

YARGISAL - KAZAİ (MAHKEME KARARINA DAYANAN) İNTİKALLER ...... 384


İçindekiler 15

§ 20. İFAYA YÖNELİK DEVİRLERE İLİŞKİN TBK M. 192 ........................................388

I. GENEL OLARAK .....................................................................................388

II. İFAYA YÖNELİK DEVİR KAVRAMI........................................................... 388

III. İFAYA YÖNELİK DEVİRDE DEVREDENİN GARANTİ SORUMLULUĞU

ALTINDA OLUP OLMADIĞI SORUNU..................................................... 391

A) Genel Olarak .................................................................................. 391

B) TBK m. 192 Hükmünün Doğurduğu Asıl Sonuçlar.......................... 393

IV. TEMİNAT AMACIYLA YAPILAN DEVİRLERDEKİ DURUM ........................ 397

SONUÇ ..........................................................................................................399

KAYNAKÇA ....................................................................................................403

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.