Anonim Şirketlerde Emredici Hükümler İlkesi

KISALTMALAR
GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM: ANONİM ŞİRKETLERDE SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ
I. Şahıs Şirketlerinde ve Limited Şirketlerde Sözleşme Özgürlüğü
 A. Şahıs Şirketlerinde
 B. Limited Şirketlerde
II. Anonim Şirketlerde Sözleşme Özgürlüğü ve Sınırları
 A. Anonim Şirket Esas Sözleşmesi
  1. Hukukî Niteliği ve Fonksiyonu
  2. İçeriği
  3. Maddî ve Şeklî Nitelikli Esas Sözleşme Hükümleri Ayrımı
  4. Esas Sözleşme Hükümlerinin Yorumlanması
  5. Emredici Hükümler İlkesinin 6762 Sayılı TTK’ya Göre Hazırlanan Esas Sözleşmelere Etkisi
 B. Anonim Şirketlerde Sözleşme Özgürlüğünün Emredici Hükümler İlkesi ile Sınırlandırılması
 C. Sözleşme Özgürlüğünün Genel Sınırları
 D. Anonim Şirketler Hukukunda Geçerli Olan Temel Hukuk İlkeleri
  1. Ölçülülük İlkesi
  2. Eşit İşlem İlkesi
  3. Sadakat Yükümlülüğü
   a) Sadakat Yükümlülüğünün Dayanağı, Kapsamı ve Fonksiyonu
   b) Sadakat Yükümlülüğünün Dürüstlük İlkesi ile İlişkisi

İKİNCİ BÖLÜM: ANONİM ŞİRKETLERDE SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN EMREDİCİ HÜKÜMLER İLKESİ İLE SINIRLANDIRILMASI
I. Emredici Hükümler İlkesi Kavramı
II. Emredici Hükümler İlkesinin Amaçları
 A. Anonim Şirket Esas Sözleşmelerine Standart Getirilerek Hukukî Güvenlik ve Öngörülebilirliği Sağlama
 B. Pay Sahiplerinin Korunması
 C. Diğer Menfaat Gruplarının Korunması
III. Emredici Hükümler İlkesinin Türk Ticaret Kanunu’nda Düzenleniş Şekli
 A. Anonim Şirketlere İlişkin Kanun Hükümlerinden Sapan Sözleşme Hükümleri
 B. Anonim Şirketlere İlişkin Kanun Hükümlerini Tamamlayıcı Esas Sözleşme Hükümleri
  1. Kavramlar
   a) Kanun Hükümlerini Tamamlayıcı Esas Sözleşme Hükümleri Kavramı
   b) Tahdidi Hüküm Kavramı
  2. Anonim Şirketlere İlişkin Kanun Hükümlerini Tamamlayıcı Esas Sözleşme Hükümlerinin Geçerliliği
 C. Diğer Kanunların Öngörülmesine İzin Verdiği Tamamlayıcı Esas Sözleşme Hükümleri
IV. Emredici Hükümlere Aykırılığın Sonuçları
 A. Konunun Alman Hukukunda Düzenleniş Şekli ve Doktrindeki Görüşler
 B. Türk Ticaret Kanunu’na Göre Emredici Hükümler İlkesine Aykırılığın Sonuçları
  1. Genel Olarak
  2. Yokluk
  3. Butlan
   a) Butlan Nedenleri
    aa) Türk Ticaret Kanunu’nun 447. Maddesinde Sayılan Butlan Nedenleri
     aaa) Pay Sahibinin Vazgeçilemez Nitelikteki Temel Haklarının Sınırlandırılması veya Ortadan Kaldırılması
     bbb) Pay Sahibinin Bilgi Alma, İnceleme ve Denetleme Haklarının Sınırlandırılması
     ccc) Anonim Şirketin Temel Yapısını veya Sermayenin Korunmasına İlişkin Emredici Hükümlere Aykırılık
    bb) Türk Ticaret Kanunu’nda Açıkça Sayılmayan Butlan Nedenleri
     aaa) Türk Ticaret Kanunu’nda Açıkça Sayılmayan Butlan Nedenlerinin Tespitinde Butlanın İkincilliği İlkesinin Dikkate Alınması
     bbb) Konu Açısından Butlan Nedenleri
      aaaa) Sadece veya Ağırlıklı Olarak Potansiyel Pay Sahiplerini, Alacaklıları ve İşçileri Koruyan Hükümlere Aykırılık
      bbbb) Diğer Nedenler
     ccc) Şekil Açısından Butlan Nedenleri
   b) Butlan Davası
   c) Butlan Hâllerinin Islahı
    aa) Kavram
    bb) Alman Hukukuna Göre Butlan Hâllerinin Islahı
    cc) Türk Ticaret Kanunu’na Göre Butlan Hâllerinin Islahı
  4. İptaledilebilirlik
  5. Askıda Hükümsüzlük
 C. Emredici Hükümlere Aykırı Esas Sözleşme Hükümleri ve Genel Kurul Kararlarının Ticaret Sicili Müdürü Tarafından Denetimi

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: EMREDİCİ HÜKÜMLER İLKESİNİN YERİNDELİĞİ
I. Emredici Hükümler İlkesinin Halka Açık Anonim Şirketler Açısından Yerindeliği
 A. Halka Açık Anonim Şirket ve Pay Senetleri Borsada İşlem Gören Anonim Şirket Kavramları
 B. Emredici Hükümler İlkesinin Halka Açık Anonim Şirketlerdeki İşlevi
 C. Emredici Hükümler İlkesinin Koruduğu Menfaatlerin Başka Yollarla Korunmasının Mümkün Olup Olmadığı
  1. Kurumsal Yönetim
  2. Kamuyu Aydınlatma İlkesi
   a) Kamuyu Aydınlatma İlkesinin Amacı ve Fonksiyonu
   b) Kamuyu Aydınlatma Şekilleri
    aa) Birinci El Piyasasında Kamuyu Aydınlatma
    bb) İkinci El Piyasasında Kamuyu Aydınlatma
     aaa) Periyodik Kamuyu Aydınlatma
     bbb) Kamunun Aydınlatılmasında Özel Durumlar (Anında Kamuyu Aydınlatma)
  3. İnternet Sitesi Aracılığıyla Bilgilendirme
  4. Eşit İşlem İlkesi
  5. Değerlendirme ve Sonuç
II. Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler Açısından Yerindeliği
 A. Kapalı Tip Anonim Şirketlerin Özellikle Aile Şirketlerinin Temel Özellikleri
 B. Bir Sermaye Şirket Modeli Olarak Anonim Şirketin Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler İçin Faydaları
  1. Aile Pay Sahiplerinin Şirket Üzerindeki Etkisinin Devamını Sağlama
  2. Organizasyon Yapısı
  3. Hisselerinin Halka Arzedilebilmesi
  4. Piyasadaki Olumlu İmajı
  5. Şirket Paylarının Serbestçe Devredilebilirliği ve Bu Yolla Sermayenin Uzun Süre Korunabilmesi
  6. Pay Sahiplerinin Sınırlı Sorumlu Oluşu
  7. Şirket Çalışanlarının Şirkette Pay Sahibi Olma İmkânı
 C. Emredici Hükümler İlkesinin Kapalı Tip Anonim Şirketler Açısından Doğurduğu Sorunlar

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: EMREDİCİ HÜKÜMLER İLKESİNİN KAPALI TİP ANONİM ŞİRKETLER AÇISINDAN DOĞURDUĞU SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE İLİŞKİN ÖNERİLER
I. Emredici Hükümler İlkesinin Doğurduğu Sorunların Esas Sözleşmede Öngörülecek İhtiyarî Düzenlemeler ile Azaltılması
 A. Genel Olarak
 B. Pay Devir Kısıtlamalarının Esas Sözleşmeye Konulması
  1. Pay Devir Kısıtlamalarının Amacı
  2. Pay Devir Kısıtlamalarına İlişkin Türk Ticaret Kanunu Hükümleri ve Değerlendirilmesi
   a) Kanunî Bağlam
   b) Esas Sözleşme ile Öngörülen Bağlam
    aa) Pay Devri Kısıtlamalarında Geçerli Olan İlke
    bb) Borsaya Kote Edilmemiş Nama Yazılı Payların Devrinin Sınırlandırılması
    cc) Borsaya Kote Edilmiş Nama Yazılı Payların Devrinin Sınırlandırılması
  3. Pay Devir Kısıtlamalarına İlişkin Emredici Hükümlerin Dolanılması
 C. Esas Sözleşmede Belirli Gruplara Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı Tanınması
  1. Temsil Edilme Hakkının Türk Ticaret Kanunu’nda Düzenleniş Şekli
  2. Temsil Edilme Hakkının Aile Şirketleri Açısından Önemi
 D. Esas Sözleşmede Yönetim Kurulu Üyelerinin Seçilmesi ve Görevine Son Verilmesine İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
 E. Esas Sözleşmede Yönetim Kurulu Yetkilerinin Devri ve Bölünmesine İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
 F. Esas Sözleşmede Danışma Kurulunun (Aile Meclisi) Oluşturulmasına ve Yetkilerine İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
  1. Gerekliliği
  2. Geçerliliği
 G. Esas Sözleşmede Belirli Pay Gruplarına Oy Hakkında İmtiyaz Tanınmasına İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
  1. Hakkın Türk Ticaret Kanunu’nda Düzenleniş Şekli
  2. Hakkın Aile Şirketleri Açısından Önemi
 H. Esas Sözleşmede Katılma İntifa Senetlerinin Çıkarılmasına İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
  1. Katılma İntifa Senetlerinin Türk Ticaret Kanunu’nda Düzenleniş Şekli
  2. Katılma İntifa Senetlerinin Aile Şirketleri Açısından Önemi
 J. Esas Sözleşmede Haklı Nedenle Feshe İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
 K. Esas Sözleşmede Genel Kurulu Toplantıya Davet ve Genel Kurulun İşleyişi ile İlgili Hükümlerin Öngörülmesi
  1. Toplantıya Davet Etme Yetkisi ile İlgili Esas Sözleşme Hükümleri
  2. Genel Kurulun Toplantı Yerine İlişkin Esas Sözleşme Hükümleri
  3. Genel Kurulun Toplantı ve Karar Yetersayılarına İlişkin Esas Sözleşme Hükümleri
  4. Çağrısız Genel Kurul
 L. Esas Sözleşmede Yönetim Kurulunun Toplantı ve Kararlarına İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
 M. Esas Sözleşmede Pay Sahipliği Haklarının Temsilci Aracılığıyla Kullanılmasına İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
 N. Esas Sözleşmede Tahkime İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
  1. Tahkime Elverişlilik
  2. Tahkimin Geçerliliği
   a) Doktrin ve Yargı Görüşleri
   b) Görüşümüz
  3. Tahkimin Aile Şirketleri İçin Önemi
 O. Esas Sözleşmede Yeni Payları Öncelikle Alma Hakkına İlişkin Hükümlerin Öngörülmesi
II. Türk Ticaret Kanunu’nda Emredici Hükümlerle Düzenlenmiş Bazı Konuların Tamamlayıcı Yedek Hükümlerle Düzenlenmesi Gereği
 A. Pay Senedi Çıkarılmasının İsteğe Bağlı Olması
 B. Küçük Ölçekli Şirketlerin İnternet Sitesi ile İlgili Yükümlülüklere Tâbi Tutulmaması
 C. Küçük ve Orta Ölçekli Şirketlerin Büyük Ölçekli Şirketlerle Aynı Anda ve Kapsamda Bağımsız Denetim Yükümlülüğüne Tâbi Tutulmaması
 D. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılmasının Ticaret Sicili Gazetesinde İlan Edilme Zorunluluğunun Kaldırılması
 E. Belli Pay Gruplarına veya Belli Bir Grup Oluşturan Pay Sahiplerine Bazı Genel Kurul Kararlarını Veto Etme Yetkisinin Tanınması
 F. Genel Kurul Kararlarının Noter Onayına Tâbi Tutulmaması
 G. Butlan Hâllerinin Islahı
 H. Oydan Yoksun Pay Çıkarma Hakkının Tanınması
 J. Haklı Sebeplerin Varlığı Hâlinde Nitelikli Çoğunluğa Bireysel Pay Sahiplerini Şirketten Çıkarma Hakkının Tanınması
  1. Türk Ticaret Kanunu’nda Çıkarma Hakkının Tanındığı Hâller
  2. Haklı Sebepler Nedeniyle Şirketten Çıkarma Hakkının Tanınmasının Gerekliliği
 K. Pay Sahiplerine Şirketten Çıkma Hakkının Tanınması
  1. Türk Ticaret Kanunu’nda Çıkma Hakkının Tanındığı Hâller
  2. Kapalı Tip Anonim Şirketlerde Haklı Sebeplerle Çıkma Hakkının Tanınmasının Gerekliliği
 L. Türk Ticaret Kanunu’nda Yer Alması Gereken Diğer Tamamlayıcı Yedek Hükümler
III. Pay Sahipleri Sözleşmeleri
 A. Pay Sahipleri Sözleşmesi Kavramı ve Hukukî Niteliği
 B. Pay Sahipleri Sözleşmelerinin Aile Şirketleri İçin Önemi
 C. Pay Sahipleri Sözleşmesinin Emredici Hükümler İlkesi Açısından Değerlendirilmesi
 D. Pay Sahipleri Sözleşmelerinin Türleri
  1. Oy Sözleşmeleri
  2. Pay Devir Kısıtlamalarına İlişkin Pay Sahipleri Sözleşmesi
   a) Pay Devir Kısıtlamalarına İlişkin Pay Sahipleri Sözleşmelerinin Aile Şirketleri Açısından Önemi
   b) Önalım Hakkı
   c) Öncelik Hakkı
   d) Alım Satım ve Geri Alım Hakları
  3. Diğer Sözleşmeler
IV. İç Yönetmelikler (Yan Düzenlemeler)
 A. İç Yönetmeliğin Anlamı ve Geçerliliği
 B. Fonksiyonu
 C. Çeşitleri
  1. Yönetim Kurulunun Teşkilât Yönetmeliği
  2. Genel Kurulun İşleyişine İlişkin İç Yönetmelik
  3. Denetime İlişkin İç Yönetmelik
  4. Kurumsal Yönetime İlişkin İç Yönetmelik

SONUÇ
KAYNAKÇA