Boşanma Usul Hukuku

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Ömer Uğur GENÇCAN
Ürün Kodu: ME276
ISBN: 978-605-05-0426-2
Stok Durumu: Stokta var
243,00 TL 270,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Ömer Uğur GENÇCAN
Baskı Tarihi 2019/06
Baskı Sayısı 3
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Sert Kapak (İplik Dikiş)

ME276
Son İçtihatlara Göre Hazırlanmış
Boşanma Usul Hukuku
Bilimsel Açıklama  - Yargıtay Uygulaması
Ömer Uğur GENÇCAN
2019/06 3. Baskı, 1224 Sayfa, Ciltli 
ISBN 978-605-05-0426-2

 

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ YERİNE5

İÇİNDEKİLER9

KISALTMALAR87

GİRİŞ89

& 1.BOŞANMA DAVASININ AÇILMASI (HMK m. 118-125)91

I.DAVANIN AÇILMA ZAMANI (HMK m. 118)91

A-Dilekçenin Kaydedildiği Tarihte Açılmış Sayılır91

B-Dava Dilekçesine Örnek Eklenir93

II. DAVA DİLEKÇESİNİN İÇERİĞİ (HMK m. 119)93

A-Dava Dilekçesinde Bulunacak Hususlar (HMK m. 119 f. I)93

1- Mahkemenin Adı (HMK m. 119 f. I/a)94

2- Davacı İle Davalının Adı, Soyadı ve Adresleri
(HMK m. 119 f. I/b)94

3- Davacının Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası
(HMK m. 119 f. I/c)97

4- Varsa Tarafların Kanuni Temsilcilerinin ve Davacı Vekilinin Adı, Soyadı ve Adresleri (HMK m. 119 f. I/ç)98

5- Davanın Konusu ve Malvarlığı Haklarına İlişkin Davalarda, Dava Konusunun Değeri  (HMK m. 119 f. I/d)98

6- Davacının İddiasının Dayanağı Olan Bütün Vakıaların Sıra Numarası Altında Açık Özetleri (HMK m. 119 f. I/e)98

7- İddia Edilen Her Bir Vakıanın Hangi Delillerle İspat
Edileceği (HMK m. 119 f. I/f)101

8- Dayanılan Hukuki Sebepler (HMK m. 119 f. I/g)106

9- Açık Bir Şekilde Talep Sonucu (HMK m. 119 f. I/ğ)109

10-Davacının, Varsa Kanuni Temsilcisinin veya
Vekilinin İmzası (HMK m. 119 f. I/h)109

B-Dava Dilekçesindeki Tamamlanması Zorunlu Eksiklikler
(HMK m. 119 f. II)110

1- Davacı İle Davalının Adı, Soyadı ve Adresleri
(HMK m. 119 f. I/b)110

2- Davacının Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası
(HMK m. 119 f. I/c)113

3- Varsa Tarafların Kanuni Temsilcilerinin ve Davacı Vekilinin Adı, Soyadı ve Adresleri (HMK m. 119 f. I/ç)113

4- Açık Bir Şekilde Talep Sonucu (HMK m. 119 f. I/ğ)113

5- Davacının, Varsa Kanuni Temsilcisinin veya Vekilinin
İmzası (HMK m. 119 f. I/h)114

C- Dava Dilekçesindeki Ön İnceleme Bitene Kadar Tamamlanabilecek Eksiklikler (HMK m. 119 f. II)114

1-Mahkemenin Adı (HMK m. 119 f. I/a)114

2- Davanın Konusu ve Malvarlığı Haklarına İlişkin Davalarda, Dava Konusunun Değeri (HMK m. 119 f. I/d)114

3- Davacının İddiasının Dayanağı Olan Bütün Vakıaların
Sıra Numarası Altında Açık Özetleri (HMK m. 119 f. I/e)114

4- İddia Edilen Her Bir Vakıanın Hangi Delillerle İspat
Edileceği (HMK m. 119 f. I/f)115

5- Dayanılan Hukuki Sebepler (HMK m. 119 f. I/g)116

III. DAVA İÇİN HARÇ VE AVANS ÖDENMESİ (HMK m. 120)116

A-Yargılama Harçları Yatırılır116

1-Bağımsız Talep İle İlgili Harç Tamamlatılmalıdır116

2-Cevap Dilekçesi Mahiyetindeki Talebe İlişkin Harç Sonradan Yatırılmış Olması Bu Talebi Karşı Dava Haline Getirmez119

3-Adli Yardım Konusunda Bir Karar Verilinceye Kadar
Harç Alınmaz119

4-Boşanmadan Sonra İstenen Fer'i İstekler Nispi
Harca Tabidir119

5-Cevap Dilekçesindeki İstekler Karşı Dava Sayılamaz119

6-Duraksama Varsa Açıklama İstenmelidir (HMK m. 31)120

7-Harç Tamamlattırılmadan Müteakip İşlemler Yapılmaz120

B-Gider Avansı Yatırılır120

1- Adalet Bakanlığınca Çıkarılacak Gider Avansı Tarifesinde Belirlenir121

2-Yeterli Olmadığı Anlaşılırsa Süre Verilir122

3-Gider Avansının Yatırılmış Olması  Dava Şartıdır
(HMK m. 114 f. 1/g)123

4-Mahkeme Veznesine Yatırılır123

C- Gider Avansında Zaman Bakımından Uygulama124

D-Gider Avansının İadesi124

IV.DAVA DİLEKÇESİNDE GÖSTERİLEN BELGELERİN VERİLMESİ (HMK m. 121)124

A-Davacının Elinde Bulunan Belgeler Verilir124

1-Asılları Verilir124

2-Örnekleri Verilir124

a.Harç ve Vergiye Tabi Değildir125
b.Sadece Örnekler Verilebilir125

B-Başka Yerlerden Getirtilecek Belge ve Dosyalar İçin Açıklama Yapılır125

V. DAVA DİLEKÇESİNİN TEBLİĞ EDİLMESİ (HMK m. 122)125

A-Mahkeme Tarafından Tebliğ Edilir125

B-Davalıya Tebliğ Edilir126

C-Cevap Süresi Gösterilir129

VI. DAVANIN GERİ ALINMASI (HMK m. 123)131

A-Hüküm Kesinleşinceye Kadar Geri Alınabilir131

1-İDM Aşamasında Geri Alınabilir131

2-İstinaf Aşamasında Geri Alınabilir131

3-Temyiz Aşamasında Geri Alınabilir131

B-Davalının Açık Rızası Bulunmalıdır131

C-Davanın Geri Alınmasının Sonuçları132

1- Davadan Feragat Etmiş Sayılmaz132

2- Dava Derdest Olmaktan Çıkar133

3- Dava Açılmamış Sayılır133

4- Dava Yeniden Açılabilir133

5- Yargılama Giderleri Davacıya Yükletilir133

VII. DAVANIN TERDİTLİ AÇILMASI (HMK m. 111)133

A- Talep Birden Fazla Olmalıdır133

B-Talepler Arasında Aslilik-Ferîlik İlişkisi Kurulmalıdır134

C-Talepler Aynı Dava Dilekçesinde İleri Sürülmelidir135

D-Talepler Arasında Bağlantı Bulunmalıdır135

E-Asli Talebinin Esastan Reddine Karar Verilmeden Fer’î Talep İncelenemez135

VIII. DAVANIN BİRDEN FAZLA BOŞANMA SEBEBİNE DAYANMASI137

& 2.BOŞANMA DAVASINDA KARŞI DAVA (HMK m. 132-135)139

I.BOŞANMA DAVASINDA KARŞI DAVA (HMK m. 132-135)139

A-Karşı Dava Açılabilmesinin Şartları (HMK m. 132)139

1-Asıl Dava Açılmış ve Hâlen Görülmekte Olmalıdır
(HMK m. 132 f. I)139

2-Davalar Arasında Bağlantı Mevcut Olmalıdır
(HMK m. 132 f. I)139

3- Süresi İçinde Açılmış Olmalıdır (HMK m. 133 f. II)139

B-Karşı Davanın Şartlar Gerçekleşmeden Açılması
(HMK m. 132 f. II)141

1-Asıl Davadan Ayrılmasına Karar Verilir141

2-Gerekiyorsa Dosyanın Görevli Mahkemeye Gönderilmesine Karar Verilir142

3-Asıl Dava Konusuz Kalırsa Ayrı Esasa Kaydedilir142

C- Karşı Davanın Açılması143

1-Cevap Dilekçesiyle Açılabilir (HMK m. 133 f. I)143

2- Esasa Cevap Süresi İçinde Ayrı Bir Dilekçe Verilmek Suretiyle Açılabilir (HMK m. 133 f. I)143

3- Karşı Davaya Karşı Açılamaz (HMK m. 132 f. III)144

D-Karşı Dava İçin Uygulanacak Hükümler144

1- Asıl Davanın Sona Ermesi Karşı Davanın Karara Bağlanmasına Engel Oluşturmaz (HMK m. 134)144

2- Karşı Dava Hakkında Dava İle İlgili Hükümler Uygulanır (HMK m. 135)144

a. Bağımsız Dava Gibi Harca Tabidir145
b. Asıl Davayı Kabul Karşı Dava Sayılamaz147
c. Karşı Dava Yokken Var Gibi Karar Verilemez147
d. Süresinde Yenilenmişse İncelenmelidir147
e. Karşı Dava İçin Karar Verilmelidir148
f. Sadece Karşı Dava İçin Karar Verilemez149
g. Davalar Bağımsızlıklarını Korur149

& 3. BOŞANMA DAVASINDA GÖREVLİ MAHKEME150

I. GÖREVİN BELİRLENMESİ VE NİTELİĞİ (HMK m. 1)150

A-Mahkemelerin Görevi Ancak Kanunla Düzenlenir150

B-Göreve İlişkin Kurallar Kamu Düzenindendir151

C- Yetki İtirazından Önce Görev İncelenir (HMK m. 117 f. II)151

D- Görevsizlik Kararında Görevli Mahkeme Açıklanmalıdır151

E- Görev, Talebe Uygun Olarak Belirlenmelidir152

F- Mahkemelerin Görevi Kendiliğinden İncelenir152

1-Boşandığı Eşin Soyadını Kullanmaya İzin Davasında
Görevli Mahkeme152

2-Evliliğin Tespitine İlişkin Davada Görevli Mahkeme153

3-Boşanma Davasından Sonra Açılan Boşanma Sebebiyle Manevi Tazminat İsteğine İlişkin Davada Görevli
Mahkeme153

4-Boşanmadan Bağımsız Manevi Tazminat Davası 154

5- Çocuğun Mallarını Geri Verme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Alacak Davası154

6-Aile Hukuku Hükümlerine Göre İncelenemeyen Haksız Fiil Sorumluluğundan Kaynaklanan Manevi Tazminat Davası155

7-6284 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre Verilen Tedbir Kararlarına İtiraz156

8-Velayetin Kaldırılması Davası156

9-Velayetin Değiştirilmesi Davası157

10-Boşanma Protokolünden Kaynaklanan Tapu İptali ve
Tescil Davası159

11-Bekarlık Soyadına Dönme Davası159

12-Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Bağlı Alacak Davası160

13-Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Davası160

14-Çocuğun Mutad Meskeni Olan Ülkeye İadesi Davası164

15-Nafaka Alacağı İle İlgili Menfi Tespit Davası166

16-Nafakanın İstirdadı Davası166

II. DAVA AİLE MAHKEMESİ FAALİYETE GEÇMEDEN ÖNCE AÇILMIŞSA 167

A- Aile Mahkemesi Davadan Sonra Karardan Önce Faaliyete Geçmişse167 

1-Devir Kararı Yerine Görevsizlik Kararı Verilemez167

2-Devir Kararı Temyiz Edilemez168

3-Devredilen Aile Mahkemesi Tarafından Yargılama
Sürdürülür168

B-Aile Mahkemesi Karardan Sonra Hüküm Kesinleşmeden Önce Faaliyete Geçmişse169 

1-Devir Kararı Verilmelidir169

2-Devir Kararı Temyiz Edilemez170

3-Devredilen Aile Mahkemesi Tarafından İşlemler
Sürdürülür171

III.DAVA AİLE MAHKEMESİ FAALİYETE GEÇTİKTEN
 SONRA AÇILMIŞSA 171

IV.AİLE MAHKEMESİ KURULMAYAN YERLERDE GÖREVLİ
 MAHKEME (4787 sayılı Kanun m. 4/1)172

V.GÖREVSİZLİK KARARININ SONUÇLARI (HMK m. 20)174

A- Kararı Veren Mahkemeye Başvurarak Gönderilme Talep Edilmelidir (HMK m. 20 f. I)174

1-Taraflardan Biri Başvurabilir174

2- Karar Kesinleşmiş Olmalıdır175

3-İki Hafta İçinde Başvurulmalıdır175

a. Kanun Yoluna Başvurulmayarak Kesinleşmiş İse Kesinleştiği Tarihten  Süre Başlar175
b. Kanun Yoluna Başvurulmuşsa Bu Başvurunun Reddi Kararının Tebliğ Tarihten Süre Başlar176

4- Kararı Veren Mahkemeye Başvurulmalıdır176

B- Gönderme Başvurusu Yoksa Davanın Açılmamış Sayılmasına Karar Verilir (HMK m. 20 f. I)176

C- Dosya Kendisine Gönderilen Mahkemece Kendiliğinden
Taraflara Davetiye Gönderilir (HMK m. 20 f. II)177

D- Verilen Bozma Kararı İle Hüküm Tamamen Ortadan Kalkmış Sayılır178

E-Bozmaya Uyulduğunda Boşanma Konusunda Yeniden Hüküm Kurulmalıdır178

F- Görevsizlik Kararına Karşı Karar Düzeltme Yolu Kapalıdır179

G- Yargı Yeri Belirlenmesi Kararı Bağlayıcıdır (HMK m. 21-23)179

1- Yargı Yeri Belirlenmesini Gerektiren Sebepler
(HMK m. 21)179

2- Yargı Yeri Belirlenmesini İnceleme Yeri (HMK m. 22)179

3- Yargı Yeri Belirlenmesini İnceleme Usulü ve Sonucu
(HMK m. 23)179

H- Yargılama Giderlerine Hükmedilir (HMK m. 331 f. II)180

1- Gönderme Başvurusu Varsa Yargılama Giderleri180

2-Gönderme Başvurusu Yoksa Yargılama Giderleri180

& 4.BOŞANMA DAVASINDA YETKİLİ MAHKEME
(HMK m. 5, TMK m. 168)181

I. YETKİ KURALININ NİTELİĞİ181

A- Diğer Kanunlarda Yer Alan Yetkiye İlişkin Hükümler Saklı Tutulmuştur (HMK m. 5)181

B- İlk İtiraz Niteliğindedir (HMK m. 116 f. I/a)182

C- Kesin Yetki Kuralı Öngörülmemiştir (TMK m. 168)182

D-Kendiliğinden Yetkisizlik Kararı Verilemez
(HMK m. 19 f. II, IV)182

E-Asıl Davaya Bakan Mahkeme Karşı Davaya Bakmaya Yetkilidir (HMK m. 13)184

F-Yetki Hususunda Tercih Hakkı Davacıya Aittir185

G-Dava Tarihindeki Yerleşim Yeri Mahkemesine Göre Belirlenir186

H-Davadan Sonra Yerleşim Yerinin Değişmesi Etkili Değildir186

II. YETKİLİ MAHKEMELER (TMK m. 168)186

A- Eşlerden Birinin Yerleşim Yeri187

1- Kadın Eşin Yerleşim Yeri188

a.Ayrı Ev Açma Olanağı Olmayan Kadının
Yerleşim Yeri188 
aa. Baba Evinin Bulunduğu Yerde Dava Açılabilir188
bb. Yakınlarının Bulunduğu Yerde Dava Açılamaz194
b. Ayrı Ev Açma Olanağı Olan Kadının Yerleşim Yeri195
c. Nüfusa Kayıtlı Olunan Yer Yerleşim Yerine Karine Değildir197
d. Kadın Seçimlik Hakkını Kullanabilir197

2- Erkek Eşin Yerleşim Yeri198

a.Kural Olarak198
b. Nüfusa Kayıtlı Olunan Yer Yerleşim Yerine Karine Değildir199
c. Yurtdışında İşçi Olarak Çalışan Erkek Eş199
d. Emekli Olan Erkek Eş200

3- Eşlerden Birinin Yerleşim Yerinin  Belirlenmesi200

a.   Muhtarlık Belgesi 201
b. Çalışılan Yer201
aa. Memuriyet Sebebiyle Çalışılan Yer202
bb. Serbest Olarak Çalışılan Yer204
c. Oturulan Yer205
aa. Kural Olarak205
bb. Varsayılan Yerleşim Yeri205
cc. Uzun Süre Yurt Dışında Oturulan Yer206
dd. Uzun Süre Yurt İçinde Oturulan Yer206
d. Kurumlarda Bulunulan Yer (TMK. m. 22)207
aa. Eğitim Kurumunda Bulunma207
bb. Sağlık Kurumunda Bulunma207
cc. Bakım Kurumunda Bulunma208
dd. Ceza Kurumunda Bulunma211
e.Adres Beyan Formundaki Bildirim211
f.İkamet Tezkeresi İle Bulunan Yabancılar213

B- Son Defa Altı Ay Birlikte Oturulan Yer214

C- Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşları (5718 SK m. 41)216

III.YETKİ İTİRAZININ İLERİ SÜRÜLMESİ
(HMK m. 19,f. II,  117 f. I, 131)217

A- Yetki İtirazının İleri Sürülmesi217

1- Süresi217

a. Cevap Dilekçesinde İleri Sürülmesi Gerekir
(HMK m. 19 f. II, 117 f. I, 127)217
b. Cevap Dilekçesi Verilmişse Cevap Süresi Dolmamış Olsa Bile İleri Sürülemez (HMK m. 131)219
c. Yetki İtirazı Süresi Hak Düşürücü Süredir219
aa.Karşı Tarafın Muvafakatiyle İleri Sürülemez220
bb.Islahla İleri Sürülemez220
d. Dava Dilekçesinin Tebliğinden Önce Yapılan İtiraz
Sonuç Doğurmaz220
e.Kanun Yolu Aşamasında İleri Sürülemez221
aa.İstinaf Aşamasında İleri Sürülemez221
bb.Temyiz Aşamasında İleri Sürülemez221

2- Şekli221

a.Yetki İtirazında Bulunan Taraf Seçtiği Mahkemeyi Bildirmelidir221
b.Yetkili Mahkeme Tek ve Doğru Olarak Gösterilmelidir222
c.Sözlü Olarak Yapılamaz223

3-Tarafı223

B- Yetki İtirazının İleri Sürülmemesi (HMK m. 19 f. IV)224

IV. YETKİ İTİRAZININ İNCELENMESİ 224

A- Ön İncelemede Karara Bağlanır (HMK m. 137 f. I)224

B- Dava Şartlarından Sonra İncelenir (HMK m. 117 f. II)224

C- Ön Sorunlar Gibi İncelenerek Karara Bağlanır
(HMK m. 117 f. III, 131, 137 f I, 138, 140 f. I, 163)225

1- Cevabını Bildirmesi İçin Diğer Tarafa Tefhim veya
Tebliğ Eder (HMK m. 164 f. I)226

2-Yetki Konusunda Deliller Toplanmalıdır226

3- Uyuşmazlık Varsa Hâkim Gerekirse Tarafları Davet Edip Dinledikten Sonra Kararını Verir (HMK m. 164 f. II)228

4- Ön Sorun Hakkındaki Karar Taraflara Tefhim veya Tebliğ Edilir (HMK m. 164 f. III)228

D-Mahkeme Yetkisizlik Kararında Yetkili Mahkemeyi Gösterir (HMK m. 19 f. III)229

1- Yetkili Mahkeme  Açıklanmalıdır (HMK m. 19 f. III)229

2- İtirazda Gösterilmeyen Mahkeme Yetkili Kabul
Edilmemelidir230

3- Yabancı Mahkeme Yetkili Kabul Edilmemelidir231

V. YETKİSİZLİK KARARININ SONUÇLARI (HMK m. 20) 231

A- Kararı Veren Mahkemeye Başvurarak Gönderilme Talep Edilmelidir (HMK m. 20 f. I)231

1-Taraflardan Biri Başvurabilir231

2-Karar Kesinleşmiş Olmalıdır232

3-İki Hafta İçinde Başvurulmalıdır232

a. Kanun Yoluna Başvurulmayarak Kesinleşmiş İse Kesinleştiği Tarihten  Süre Başlar232
b. Kanun Yoluna Başvurulmuşsa Bu Başvurunun Reddi Kararının Tebliğ Tarihten Süre Başlar232

4-Kararı Veren Mahkemeye Başvurulmalıdır232

B- Gönderme Başvurusu Yoksa Davanın Açılmamış Sayılmasına Karar Verilir (HMK m. 20 f. I)233

C- Dosya Kendisine Gönderilen Mahkemece Kendiliğinden
Taraflara Davetiye Gönderilir (HMK m. 20 f. II)233

D- Yetki İle İlgili Karar Kesinleştikten Sonra Dava Dosyası Kendisine Gönderilen Mahkeme Yetkisizlik Kararı ile Bağlıdır234

E- Yargılama Giderlerine Hükmedilir (HMK m. 331 f. II)234

1-Gönderme Başvurusu Varsa Yargılama Giderleri234

2-Gönderme Başvurusu Yoksa Yargılama Giderleri235

F- Yargı Yeri Belirlenmesi Kararı Bağlayıcıdır (HMK m. 21-23)235

1- Yargı Yeri Belirlenmesini Gerektiren Sebepler
(HMK m. 21)235

2- Yargı Yeri Belirlenmesini İnceleme Yeri (HMK m. 22)235

3- Yargı Yeri Belirlenmesini İnceleme Usulü ve Sonucu
(HMK m. 23)236

G- Kanun Yolu236

1- Bozma Kararının Sonuçları237

a. Bozma Kararı İle Hüküm Tamamen Ortadan Kalkmış Sayılır237
b. Bozmaya Uyulduğunda Boşanma Konusunda Yeniden Hüküm Kurulmalıdır237

2-Yetkisizlik Kararına Karşı Karar Düzeltme Yolu Kapalıdır237

& 5. BOŞANMA DAVASINDA TARAF EHLİYETİ (HMK m. 50)238

I. TARAFLAR238

A. Davacı Eş238

1- Dava Açma Hakkı Verilen Eş Açabilir238

2- Vekaleten Açılabilir239

3- Vesayeten Açılabilir240

4- Velayeten Açılabilir240

5- Üçüncü Kişi Açamaz240

6- İdari Makam Açamaz241

7-Eşin Ölümünden Sonra Açamaz241

B- Davalı Eş242

II.BOŞANMA DAVASININ MİRASÇILAR TARAFINDAN SÜRDÜRÜLMESİ (TMK m. 181 f. II)243

A-Genel Olarak243

1-4721 Sayılı Kanun ile Başlayan Dönem243

2- 22.4.2011-1.10.2011 Arası Dönem245

3- 1.10.2011 Sonrası Dönem248

B-Boşanma Davası Sürdürülebilir Nitelikte Olmalıdır248

1-Akıl Hastalığı Sebebiyle Boşanma Davasında249

2-Anlaşmalı Boşanma Davasında250

3-Eylemli Ayrılık Sebebiyle Boşanma Davasında251

C-Eşlerden Biri Ölmüş Olmalıdır254

1-Eş Karardan Önce Öldü İse255

2-Eş Karardan Sonra Kesinleşmeden Önce Öldü İse255

a.Eşin Ölümü Temyiz Aşamasında Belirlenmişse256
b.Eşin Ölümü Karar Düzeltme Aşamasında
Belirlenmişse256

3-Eş Davadan Önce Öldü İse257

4-Sağ Kalan Davacı Eşin Davadan Feragati Sonuç
Doğurmaz257

5-Eşlerden Herhangi Biri Ölmüş Olabilir258

a.Davacı Eş Ölmüş Olabilir258
b.Davalı Eş Ölmüş Olabilir258

D-Hükmün Boşanma Bölümü Kesinleşmemiş Olmalıdır259

E-Ölen Eşin Mirasçıları Belirlenmelidir260

1-Ölen Eşin Birinci Derece Mirasçıları260

2-Ölen Eşin Altsoyu Yoksa260

3-Ölen Eşin Evlilik Dışı Çocuğu261

4-Ölen Eşin Evlatlığı ve Altsoyu261

5-Atanmış Mirasçılar261

6-Cenin262

F-Mirasçılar Davaya Devam Ediyor Olmalıdır263

1- Mirasçılar Davaya Devam Etmiyorlarsa264

2-Mirasçılar Davaya Devam Ediyorlarsa264

a.Davacı Eşin Mirasçıları Davaya Devam Ediyorlarsa264
b.Davalı Eşin Mirasçıları Davaya Devam Ediyorlarsa267

3- Boşanma Davası Daha Önce Usulsüz Açılmış İse268

4- Mirasçı Olmayan Davaya Devam Edemez269

5- Mirasçılar Davaya Fer’i Hükümlerden Devam Edemez270

6- Mirasçılar Davayı Islah Edemez271

G- Ölen Eşin Herhangi Bir Mirasçısı Davayı Sürdürebilir272

1- Mirasçı Küçük İse272

2- Ergin  Kişi Temsilci Atayabilecek Durumda Değilse273

3-Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Varsa273

4- Mirasçı Gaip İse273

5- Vasiyet Alacaklısı Varsa274

6-Mirasçılar Bilinmiyorsa274

7- Mirası Reddedenler Varsa275

8- Vesayet Altındaki Kişi Varsa275

9- Mirasçıya Yasal Danışman Atanmışsa275

10-Mirasçı Mirastan Yoksun İse276

H- Sağ Eşin Kusuru  İspatlanmış Olmalıdır276

1-Boşanmaya Sebebiyet Verecek Kusur Kanıtlanmalıdır277

a.Yeterli Kusur Kanıtlanmışsa278
b.Yeterli Kusur Kanıtlanmamışsa278

2-Mirasçılar Yeni Delil Gösteremez279

3-Kusurun İspatlanması Bağımsız Bir Dava İle İstenilemez280

4-Kusurun İspatlanması Tenfiz Davasında İstenilemez281

I-Hüküm Doğru Kurulmalıdır281

1- Boşanma Davası Hakkında “Karar Verilmesine Yer Olmadığına” Karar Verilmelidir281

2- Boşanma Davası Hakkında Ret Kararı Verilmemelidir282

3- Boşanma Kararı Verilmemelidir282

4- Hüküm Kusur Tespitine İlişkin Olmalıdır282

a.Sağ Eşin Kusurlu Olduğunun Tespitine
Karar Verilebilir282
b.Sağ Eşin Kusurlu Olmadığının Tespitine
Karar Verilebilir283

5- Kusurlu Sağ Eşin Yasal Mirasçı Olamayacağının Tespitine de Karar Verilebilir283

6- Boşanmanın Fer’î Sonuçlarına İlişkin Hüküm Kurulamaz283

& 6. BOŞANMA DAVASINDA DAVA EHLİYETİ (HMK m. 51)285

I. TAM EHLİYETLİLERİN DAVA EHLİYETİ (HMK m. 71)285

II. SINIRLI EHLİYETLİLERİN DAVA EHLİYETİ286

III.SINIRLI EHLİYETSİZLERİN DAVA EHLİYETİ288

A-İlgilinin Milli Hukuku Uygulanır289

B- Vesayet Kararı Türk mahkemesinden Verilmeli İdi289

C- Boşanma Davasını Bizzat Takip Edebilirler291

IV.TAM EHLİYETSİZLERİN DAVA EHLİYETİ292

A- Bizzat Dava Açamazlar292

B- Yasal Temsilcileri Dava Açabilir294

1-Genel Olarak294

2-Kısıtlanan Eş Velayet Altına Konulmuşsa Velayet Hükümleri Uygulanır295

3-Yasal Temsilci Eş İse Temsil Kayyımı Atanmalıdır295

4-Vasi Değişmiş İse Yeni Vasi Tarafından Temsil
Zorunludur296

C-Vesayet Makamından İzin Alınmalıdır (HMK m. 54)296

1-Dava Açma İçin297

a. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâllerde Dava Açma (HMK m. 54 f. I)297
b.Diğer Hâllerde Dava Açma (HMK m. 54 f. II)297
aa. Kesin Süre İçinde Mahkemeye Başvurulması
(HMK m. 54 f. II)297
bb. Kesin Süre İçinde Mahkemeye Başvurulmaması (HMK m. 54 f. III)298

2- Davaya Devam İçin298

D- Kendisine Karşı Dava Açılabilir300

E- Davalı İçin İzin Gerekli Değildir301

F- Yargılamanın Ertelenmesi (HMK m. 56)301

1- Erteleme Gereği Bulunmalıdır (HMK m. 56 f. I)302

a.Taraflardan Birinin Vesayet Altına Alınması Gereği Bulunmalıdır302
aa.Davacının Vesayet Altına Alınması Gereği Bulunabilir302
bb.Davalının Vesayet Altına Alınması Gereği
Bulunabilir303
b.Taraflardan Birine Yasal Danışman Atanması Gereği Bulunmalıdır304

2- Ertelemeyi Mahkeme Takdir Eder304

a.Mahkemece Talep Uygun Bulunur304
b.Mahkemece Gerekli Görülür304

3- Vesayet Makamına İhbar Yapılmalıdır304

4- İhbarın Sonucu Beklenmelidir304

5- Vesayet kararı Türk mahkemesinden Verilmelidir306

6- Yargılama Kayyım Atanması İçin Ertelenebilir
(HMK m. 56 f. II)306

a.Kanun Gereğince Tedavi Altına Alınmış Olmalıdır306
b.Kanun Gereğince Gözlem Altına Alınmış Olmalıdır307
c.Kanun Gereğince Koruma Altına Alınmış Olmalıdır307
d.Kanun Gereğince Başkalarıyla Görüşmekten Yasaklanmış Olmalıdır307

& 7. BOŞANMA DAVASI İÇİNDE MÜDAHALE308

I. ASLİ MÜDAHALE (HMK m. 65)308

A-Üçüncü Kişi Aynı Mahkemede Dava Açabilir308

B-Müdahale Talebinde Bulunanın Hukuki Yararı Bulunmalıdır309

C-Hüküm Verilinceye Kadar Dava Açılabilir309

D-Harcı Yatırılarak Dava Açılabilir309

E-Asıl Yargılama Birlikte Yürütülür ve Karara Bağlanır310

II. FER’Î MÜDAHALE (HMK m. 66-69)310

A- Fer’î Müdahilin Statüsü (HMK m. 66)310

1-Davayı Kazanmasında Hukuki Yararı Bulunan Taraf Yanında Yer Alabilir310

2-Yardımcı Olmak Amacıyla Taraf Yanında Yer Alabilir310

3- Tahkikat Sona Erinceye Kadar Taraf Yanında Yer Alabilir310

4- Davanın Tarafı Değildir311

B- Fer’î Müdahale Talebi ve İncelenmesi (HMK m. 67)311

1-Fer’î Müdahale Talebinin Yapılışı311

2-Fer’î Müdahale Talebinin İncelenmesi312

C-Fer’î Müdahilin Yetkisi(HMK m. 68)312

1-Davayı Ancak Bulunduğu Noktadan İtibaren Takip
Edebilir312

2-Katıldığı Tarafın Yararına Olan İddia veya Savunma Vasıtalarını İleri Sürebilir313

3-Katıldığı Tarafın İşlem ve Açıklamalarına Aykırı Olmayan Her Türlü Usul İşlemlerini Yapabilir313

4- Mahkeme, Katıldığı Noktadan İtibaren Taraflara Bildirilen İşlemleri Müdahile De Tebliğ Eder313

D-Fer’î Müdahalenin Etkisi (HMK m. 69)314

1-Hüküm Taraflar Hakkında Verilir314

2-Tarafla Rücu İlişkisinde, Asıl Davadaki Uyuşmazlık
Hakkında Yanlış Karar Verildiği İddiası Dinlenilmez314

& 8. BOŞANMA DAVASINDA VEKÂLET315

I. VEKİL ARACILIĞIYLA DAVA AÇILMASI315

A-Dava Tayin Edilen Vekil Aracılığıyla Açılabilir315

1-Dava Ehliyeti Bulunan Herkes Vekil Atayabilir
(HMK m. 71)315

2-Birden Fazla Vekil Görevlendirilebilir (HMK m. 75)315

3-Borçlar Kanununun Temsile İlişkin Hükümleri Uygulanır (HMK m. 72)315

4- Vekâletnamenin Aslı veya Örneğinin Dava Dosyasına
İbraz Edilmesi Zorunludur (HMK m. 76 f. I, 77 f. I)315

a. Noter Tarafından Onaylanan veya Düzenlenen Vekâletname Bulunmalıdır317
b. Vekâletname Her Dosya İçin İbraz Edilmelidir317
c. Aslına Uygun Örneği Avukat Tarafından Onaylanmış Olmalıdır318
d.  Özel Vekâletname İle  Boşanma Davası Açılabilir
(HMK m. 74)318
e. Adli Yardımla Görevlendirilen Vekaletname
Vermelidir319
f.Vekâletnamelere, Vekâlet Verenin Fotoğrafı Yapıştırılmalıdır321
g. Vekâletnamelere, Baro Pulu Yapıştırılmalıdır323
h.Vekâletname Usulüne Uygun Düzenlenmelidir324
aa. İlgilinin İşitme, Konuşma veya Görme Özürlü
Olması (Noterler Kanunu m. 73)324
bb. İlgilinin Okur Yazar Olmaması
(Noterler Kanunu m. 87)325
cc.İlgilinin İmza Bilmemesi (Noterler Kanunu m. 75)326
dd.Yetki Belgesine Dayanma327
ı. Vekil Türkiye Barolarından Birine Kayıtlı Olmalıdır327

B- Davada Kendisini Vekil Aracılığıyla Temsil Ettirmesi Kararı Verilebilir327

1- Davasını Bizzat Takip Edebilecek Ehliyette Olmaması Sebebiyle (HMK m. 80)328

a.Uygun Bir Süre Tanınmalıdır328
b.Karara Uymayan Taraf Hakkında Yokluğu Hâlindeki Hükümlere Göre İşlem Yapılır328

2- Davasını Kendisi Takip Eden Kimsenin Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranışta Bulunması Sebebiyle
(HMK m. 79 f. II)328

a.Hâkim Kendisini Uyarmış Olmalıdır328
b. Uyarıya Uyulmamış Olmalıdır328
c.Temsile Gerek Görülmelidir328
aa.Uygun Bir Süre Tanınmalıdır329
bb. Karara Uymayan Taraf Hakkında Yokluğu
Hâlindeki Hükümlere Göre İşlem Yapılır329

C- Davayı Tayin Edilen Vekil Takip Edilebilir

1-Genel Yetki Kapsamında Kalan Hususlar329

a. Davanın Takibi İçin Gereken Bütün İşlemleri Yapma Yetkisi (HMK m. 73 f. I)329
b. Hükmün Yerine Getirilmesi Yetkisi  (HMK m. 73 f. I)329
c. Yargılama Giderlerinin Tahsili İle Makbuz Verme
Yetkisi  (HMK m. 73 f. I)329
d. Sınırlandırıcı İşlemler Karşı Taraf Yönünden
Geçersizdir  (HMK m. 73 f. II)329

2-Özel Yetki Kapsamında Kalan Hususlar (HMK m. 74)330

a.Sulh Olamaz330
b.Hâkimi Reddedemez330
c.Davanın Tamamını Islah Edemez330
d.Başkasını Tevkil Edemez330
e.Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yollarına Başvuramaz330
f.Davadan Feragat Edemez330
g.Kanun Yollarından Feragat Edemez331
h.Yargılamanın İadesi Yoluna Gidemez331
ı.Hâkimlerin Fiilleri Sebebiyle Devlet Aleyhine Tazminat Davası Açamaz331
i. Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklarla İlgili Davaları Açamaz ve Takip Edemez331

3- Vekilinin Açıklamalarına İtiraz Etmeyen Hazır Taraf Açıklamalara Rıza Göstermiş Sayılır (HMK m. 78)331

4- Avukat Sebebiyle Yargılama Başka Bir Güne Bırakılamaz332

a.Avukat Tutmak İstenmesi Sebep Değildir
(HMK m. 77 f. III)332
b.Avukatın İstifa Etmesi Sebep Değildir
(HMK m. 77 f. IV)332
c. Avukatın Azledilmesi Sebep Değildir
(HMK m. 77 f. IV)332
d. Avukatın Dosyayı İncelememiş Olması Sebep Değildir (HMK m. 77 f. IV)332
aa.Geçerli Bir Özür Bulunmamalıdır332
bb. Verilen Süre Sonunda Davaya Devam Olunur332

II.VEKÂLETNAMESİZ DAVA AÇILMASI VE İŞLEM YAPILMASI (HMK m. 77)332

A-Gecikmesinde Zarar Doğabilecek Hâl Bulunmalıdır333

B-Mahkeme Kesin Süre Vermelidir333

1-Kesin Süre İçinde Vekâletname Verilmezse333

a.Dava Açılmamış veya Gerçekleştirilen İşlemler Yapılmamış Sayılır333
b.Vekâletname İbraz Etmeyen Avukat Ödemeye Mahkûm Edilir333
aa.Celse Harcı İle Diğer Yargılama Giderleri333
bb.Karşı Tarafın Uğradığı Zararlar.333
c.Kötüniyetle Yapan Avukat Yazıyla Bildirilir334

2- Asıl Taraf Yapılan İşlemleri Kabul Ettiğini Dilekçeyle Mahkemeye Bildirmezse334

III. VEKÂLETİN SONA ERMESİ334

A-Vekilin Azli (HMK m. 81, 83)334

B-Vekilin İstifası (HMK m. 82, 83)334

C-Vekilin Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranışı
(HMK m. 79 f. I)336

D-Ölüm (TBK m. 43 f. I, 513)336

1-Vekilin Ölümü337

2-Müvekkilin Ölümü337

E- Medenî Hakları Kullanma Ehliyetini Kaybetme
(TBK m. 43 f. I, 513)337

1-Vekilin Medenî Hakları Kullanma Ehliyetini Kaybetmesi337

2-Müvekkilin Medenî Hakları Kullanma Ehliyetini
Kaybetmesi337

& 9. BOŞANMA DAVASINDA DAVA ŞARTLARI
(HMK m. 114-115)338

I. DAVA ŞARTLARININ KONUSU (HMK m. 114)338

A-Genel Olarak338

B-Dava Şartları338

1-Türk Mahkemelerinin Yargı Hakkının Bulunması
(HMK m. 114 f. 1/a)338

a.Yer Bakımından Yargı Hakkının Bulunması338
b.Kişi Bakımından Yargı Hakkının Bulunması338

2-Yargı Yolunun Caiz Olması  (HMK m. 114 f. 1/b)339

3-Mahkemenin Görevli Olması  (HMK m. 114 f. 1/c)339

4-Mahkemenin Yetkili Olması  (HMK m. 114 f. 1/ç)339

5-Tarafların, Taraf ve Dava Ehliyetine Sahip Olmaları
(HMK m. 114 f. 1/d)339

a.Tarafların, Taraf Ehliyetine Sahip Olmaları340
b.Tarafların, Dava Ehliyetine Sahip Olmaları340
aa.Davacının Dava Ehliyetine Sahip Olması341
bb.Davalının Dava Ehliyetine Sahip Olması343

6- Temsilcinin Gerekli Niteliğe Sahip Bulunması  
(HMK m. 114 f. 1/d)343

7- Vekilin Davaya Vekâlet Ehliyetine Sahip Olması  
(HMK m. 114 f. 1/f)343

8- Usulüne Uygun Düzenlenmiş Bir Vekâletnamesinin Bulunması  (HMK m. 114 f. 1/f)343

9- Davacının Yatırması Gereken Gider Avansının Yatırılmış Olması  (HMK m. 114 f. 1/g)343

10-Teminat Gösterilmesine İlişkin Kararın Gereğinin Yerine Getirilmesi  (HMK m. 114 f. 1/ğ)345

11-Aynı Davanın, Daha Önceden Açılmış ve Hâlen Görülmekte (Derdestlik) Olmaması  (HMK m. 114 f. 1/ı)345

a. Davanın Tarafları ve Sıfatları Aynı Olmalıdır346
b. Davanın Konusu Aynı Olmalıdır347
c. Davada Dayanılan Olaylar Aynı Olmalıdır348

12-Aynı Davanın, Daha Önceden Kesin Hükme Bağlanmamış Olması  (HMK m. 114 f. 1/i)349

II. DAVA ŞARTLARININ İNCELENMESİ (HMK m. 115)353

A-Dava Şartlarının Varlığını Belirleme353

1- Mahkeme Davanın Her Aşamasında Kendiliğinden Araştırır (HMK m. 115 f. I)354

2-Taraflar Her Zaman İleri Sürebilir (HMK m. 115 f. I)354

B-Dava Şartlarının Noksanlığını Giderme354

1-Noksanlığının Giderilmesi Mümkün İse
(HMK m. 115 f. II)355

2-Noksanlık Hüküm Anında Giderilmişse
(HMK m. 115 f. III)355

& 10. BOŞANMA DAVASINDA KARŞILIKLI DİLEKÇELERİN VERİLMESİ (HMK m. 126-136)356

I.BOŞANMA DAVASINDA CEVAP DİLEKÇESİ
(HMK m. 126-131)357

A-Cevap Dilekçesinin Verilmesi (HMK m. 126)357

1-Cevap Dilekçesi Davanın Açılmış Olduğu
Mahkemeye Verilir357

2-Cevap Dilekçesine Örnek Eklenir.357

3-Cevap Dilekçesi Havale Edildiği Tarihte Verilmiş Sayılır357

4-Cevap Dilekçesinin Örneği Mahkeme Tarafından Davacıya Tebliğ Edilir357

a.Davacıya Tebliğ Edilir357
b.Davacıya Tebliğ Yapılmadan Müteakip İşlemler Yapılamaz358

B- Cevap Dilekçesini Verme Süresi (HMK m. 127)358

1- Dava Dilekçesinin Davalıya Tebliğinden İtibaren
İki Haftadır358

2-Bir Ayı Geçmemek Üzere Ek Bir Süre Verilebilir360

C- Cevap Dilekçesinin İçeriği (HMK m. 129)360

1- Cevap Dilekçesinde Bulunacak Hususlar
(HMK m. 129 f. I)360

a.Mahkemenin Adı360
b.Davacı İle Davalının Adı, Soyadı Ve Adresleri; Davalı Yurt Dışında İse Yurt İçinde Göstereceği Bir Adres361
c.Davalının Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası361
d.Varsa Tarafların Kanuni Temsilcilerinin ve Davacı Vekilinin Adı, Soyadı ve Adresleri361
e.Davalının Savunmasının Dayanağı Olan Bütün Vakıaların Sıra Numarası Altında Açık Özetleri361
f. Savunmanın Dayanağı Olarak İleri Sürülen Her Bir Vakıanın Hangi Delillerle İspat Edileceği363
g. Dayanılan Hukuki Sebepler365
h.Açık Bir Şekilde Talep Sonucu365
ı.Davalının veya Varsa Kanuni Temsilcisinin Yahut Vekilinin İmzası365
i.Cevap Dilekçesinde Gösterilen ve Davalının Elinde Bulunan Belgelerin Asıllarıyla Birlikte Örneğinin ve  Başka Yerlerden Getirtilecek Belge ve Dosyalar İçin Açıklama365

2-Cevap Dilekçesindeki Eksikliğin Tamamlanması
(HMK m. 130)365

D- Cevap Dilekçesinde Gösterilen Belgelerin Verilmesi
(HMK m. 129 f. II, 121)366

1-Davalının Elinde Bulunan Belgeler Verilir366

a.Asılları Verilir366
b.Örnekleri Verilir366
aa.Harç ve Vergiye Tabi Değildir366
bb.Sadece Örnekler Verilebilir366

2-Başka Yerlerden Getirtilecek Belge ve Dosyalar İçin
Açıklama Yapılır366

E-Cevap Dilekçesinin Sonuçları367

1-Cevap Dilekçesi Verilmemesinin Sonucu
(HMK m. 128)367

a.Dava Dilekçesinde İleri Sürülen Vakıaların Tamamı
İnkâr Edilmiş Sayılır367
b. Hem Asıl İspat Hem de Karşı İspat Bağlamında Delil
İleri Sürme Hakkı Kaybedilmiş Olur368
c.Davacının Kusurlu Olduğuna Yönelik Vakıa İleri
Süremez371

2-Cevap Dilekçesi Verilmesinin Sonucu (HMK m. 131)372

II.BOŞANMA DAVASINDA TARAFLARIN İKİNCİ DİLEKÇELERİ (HMK m. 136)372

A-Cevaba Cevap Dilekçesi (HMK m. 136 f. I)372

1-Cevaba Cevap Dilekçesi Davanın Açılmış Olduğu Mahkemeye Verilir373

2-Cevaba Cevap Dilekçesine Örnek Eklenir373

3-Cevaba Cevap Dilekçesi Havale Edildiği Tarihte Verilmiş Sayılır373

4-Cevaba Cevap Dilekçesinin Örneği Mahkeme Tarafından Davalıya Tebliğ Edilir373

a. Davalıya Tebliğ Edilir373
b.Davalıya Tebliğ Yapılmadan Müteakip İşlemler Yapılamaz373

B-İkinci Cevap Dilekçesi (HMK m. 136 f. I)374

1-İkinci Cevap Dilekçesi Davanın Açılmış Olduğu Mahkemeye Verilir374

2- İkinci Cevap Dilekçesine Örnek Eklenir374

3-İkinci Cevap Dilekçesi Havale Edildiği Tarihte Verilmiş Sayılır374

4-İkinci Cevap Dilekçesinin Örneği Mahkeme Tarafından Davacıya Tebliğ Edilir374

a.Davacıya Tebliğ Edilir374
b.Davacıya Tebliğ Yapılmadan Müteakip İşlemler Yapılamaz375

C- Kıyasen Uygulanabilecek Hükümler (HMK m. 136 f. II)375

& 11. BOŞANMA DAVASINDA GENİŞLETME VEYA DEĞİŞTİRME YASAĞI (HMK m. 141)377

I.BOŞANMA DAVASINDA DAVAYI GENİŞLETME VEYA DEĞİŞTİRME YASAĞI (HMK m. 141)377

A-Davayı Genişletme veya Değiştirme Yasağının Başlangıcı377

B-Davayı Genişletme veya Değiştirme Yasağı Kapsamında
Kalanlar380

1- Dava Sebebini (Dayanak Vakıaları) Genişletme veya Değiştirme Yasaktır380

2- Talep Sonucunu Genişletme veya Değiştirme Yasaktır380

a. İsteğe Bağlı Talepler Yasak Kapsamındadır380
aa. Maddi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. I)
Yasak Kapsamındadır380
bb. Manevi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. II)
Yasak Kapsamındadır381
cc. Yoksulluk Nafakası Talebi (TMK m. 175)
Yasak Kapsamındadır382
b.İsteğe Bağlı Olmayan Talepler Yasak Kapsamında Değildir383
aa. Tedbir Nafakası Talebi (TMK m. 169) Yasak Kapsamında Değildir384
bb. İştirak Nafakası Talebi (TMK m. 182 f. I) Yasak Kapsamında Değildir384
cc. Velayet Talebi (TMK m. 182 f. I) Yasak Kapsamında Değildir384
dd. Kişisel İlişki Talebi (TMK m. 182 f. II) Yasak Kapsamında Değildir385
c. Yasak Kapsamında Kalan İsteğe Bağlı Talepler Ancak Ayrı Dava Konusu Yapılabilir385
aa. Boşanma Kesinleşmeden Bağımsız Dava Konusu Yapılabilir385
bb. Boşanma Kesinleşmişse Bağımsız Dava Konusu (TMK m. 178) Yapılabilir386

3-Dava Tarihinden Sonra Gerçekleşen Vakıalar386

C-Davayı Genişletme veya Değiştirme Yasağının İstisnaları387

1- Ön İncelemede Gerçekleşebilecek İstisnalar387

a. Ön İnceleme Aşamasında Davalının Açık Muvafakati ile Yapılabilir387
b. Ön İnceleme Duruşmasına Davalı Mazeretsiz Olarak Gelmezse Serbestçe Yapılabilir387

2-Tahkikat Aşamasında Gerçekleşebilecek İstisnalar387

a. Tahkikat Aşamasında Davalının Açık Muvafakati ile Yapılabilir388
b. Tahkikat Aşamasında Islah ile Yapılabilir388

II.BOŞANMA DAVASINDA SAVUNMAYI GENİŞLETME VEYA DEĞİŞTİRME YASAĞI (HMK m. 141)388

A-Savunmayı Genişletme veya Değiştirme Yasağının Başlangıcı388

B-Savunmayı Genişletme veya Değiştirme Yasağı Kapsamında Kalanlar394

1- Savunma Sebebini (Dayanak Savunma Vakıalarını) Genişletme veya Değiştirme Yasaktır394

2-Talep Sonucunu Genişletme veya Değiştirme Yasaktır394

a. İsteğe Bağlı Talepler Yasak Kapsamındadır394
aa. Maddi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. I) Yasak Kapsamındadır394
bb. Manevi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. II) Yasak Kapsamındadır395
cc. Yoksulluk Nafakası Talebi (TMK m. 175) Yasak Kapsamındadır395
b.İsteğe Bağlı Olmayan Talepler Yasak Kapsamında Değildir395
aa. Tedbir Nafakası Talebi (TMK m. 169) Yasak Kapsamında Değildir395
bb. İştirak Nafakası Talebi (TMK m. 182 f. I) Yasak Kapsamında Değildir395
cc. Velayet Talebi (TMK m. 182 f. I) Yasak Kapsamında Değildir396
dd. Kişisel İlişki Talebi (TMK m. 182 f. II) Yasak Kapsamında Değildir396
c. Yasak Kapsamında Kalan İsteğe Bağlı Talepler Ancak Ayrı Dava Konusu Yapılabilir396
aa. Boşanma Kesinleşmeden Bağımsız Dava Konusu Yapılabilir397
bb. Boşanma Kesinleşmişse Bağımsız Dava Konusu (TMK m. 178) Yapılabilir397

3- Dava Tarihinden Sonra Gerçekleşen Vakıalar397

C-Savunmayı Genişletme veya Değiştirme Yasağının İstisnaları398

1-Ön İncelemede Gerçekleşebilecek İstisnalar398

a. Ön İnceleme Aşamasında Davacının Açık Muvafakati İle Yapılabilir398
b. Ön İnceleme Duruşmasına Davacı Mazeretsiz Olarak Gelmezse Serbestçe Yapılabilir398

2- Tahkikat Aşamasında Gerçekleşebilecek İstisnalar398

a. Tahkikat Aşamasında Davacının Açık Muvafakati İle Yapılabilir399
b. Tahkikat Aşamasında Islah ile Yapılabilir399

& 12.BOŞANMA DAVASINDA TEMİNAT (HMK m. 84-89)400

I. TEMİNAT GÖSTERİLECEK HÂLLER 400

A- Türkiye’de Mutad Meskeni Olmayan Türk Vatandaşının
Dava Açması (HMK m. 84)400

B-Davacının Ödeme Güçlüğü İçinde Bulunduğunun Belgelenmesi (HMK m. 84)400

C- Davanın Yabancı Gerçek Kişi Tarafından Açılması
(5718 SK m. 48)401

II. TEMİNAT GEREKTİRMEYEN HÂLLER (HMK m. 85)401

A-Adli Yardımdan Yararlanma  (HMK m. 335 f. I/b)401

1- Adli Yardım Kararı İle Yararlanma401

2- Adli Yardım Sözleşmesi İle Yararlanma401

B-Yurt İçinde İstenen Teminatı Karşılamaya Yeterli Taşınmaz
Malın Bulunması402

C-Ayni Teminatla Güvence Altına Alınmış Bir Alacağın
Bulunması402

III. TEMİNAT KARARI (HMK m. 86)402

IV. TEMİNATIN TUTARI VE ŞEKLİ (HMK m. 87)402

V. TEMİNAT GÖSTERİLMEMESİNİN SONUÇLARI
(HMK m. 88 f. I)403

VI. TEMİNATIN İADESİ (HMK m. 89)403

& 13. BOŞANMA DAVASINDA SÜRELER404

I. SÜRELERİN BELİRLENMESİ (HMK m. 90)404

A-Kanunda Belirtilir404

B-Hâkim Tarafından Tespit Edilir404

II. SÜRELERİN BAŞLAMASI VE BİTMESİ (HMK m. 91-92)404

A-Sürelerin Başlaması (HMK m. 91)405

B-Sürelerin Bitmesi (HMK m. 92)405

C-Süreye Resmî Tatil Günleri Dahildir (HMK m. 93)405

III. SÜRENİN KESİN OLMASI405

A-Süreyi Kanun Belirlemişse (HMK m. 94 f. I)405

B-Süreyi Hâkim Belirlemişse (HMK m. 94 f. II)405

1- Sürenin Kesin Olduğuna Karar Verebilir
(HMK m. 93 f. II)405

2- Sürenin Kesin Olduğuna Karar Verilmemişse
(HMK m. 93 f. II)405

a.Yeniden Süre İstenebilir406
b.Verilecek İkinci Süre Kesindir406

C- Kesin Süre İçinde Yapılmayan İşlemi Yapma Hakkı Ortadan Kalkar (HMK m. 93 f. II)406

& 14.BOŞANMA DAVASINDA ESKİ HALE GETİRME
(HMK m. 95-101)407

I. ESKİ HALE GETİRME KOŞULLARI407

A-İşlem İçin Kesin Süre Belirlenmiş Olmalıdır407

1-Kanunların Belirlediği Kesin Süre (HMK m. 94 f. I)407

2-Hâkim Tarafından Belirlenen Kesin Süre
(HMK m. 94 f. II)407

B-İşlem Elde Olmayan Sebeplerle Yapılamamış Olmalıdır
(HMK m. 95 f. I)407

1-Haklı Sebep Bulunmalıdır407

2-Objektif Sebep Bulunmalıdır409

3-Geçerli Sebep Bulunmalıdır409

C- İşlem İçin Aynı Sonuca Başka Bir Hukuki Yoldan Ulaşılamıyor Olmalıdır  (HMK m. 95 f. II)410

D-İşlem İçin Eski Hale Getirme Talep Edilmelidir410

1-Süresinde Talep Edilmelidir (HMK m. 96)410

2-Dilekçeyle Talep Edilmelidir (HMK m. 97)411

3-Hangi Mahkemede İnceleme Yapılacak İdiyse O
Mahkemeden Talep Edilir (HMK m. 98 f. I)411

II. ESKİ HALE GETİRME TALEBİNİN İNCELENMESİ411

A-Yargılamanın Ertelenmesine Karar Verilebilir  (HMK m. 99)411

B-İcranın Geri Bırakılmasına Karar Verilebilir (HMK m. 99)411

C-Ön Sorunlar Hakkındaki Usule Göre İncelenir
(HMK m. 100 f. I)412

III. ESKİ HALE GETİRME TALEBİNİN KARARA
BAĞLANMASI412

A-Talebin Reddine Karar Verilebilir412

B-Talebin  Kabulüne Karar Verilebilir (HMK m. 100 f. II)412

C-Giderler Hakkında Karar Verilir (HMK m. 101)412

1-Talepte Bulunan Tarafa Yükletilir412

2-Karşı Taraf Giderlerin Artmasına Sebep Olmuşsa Dikkate Alınır412

& 15. BOŞANMA DAVASINDA ADLİ TATİL (HMK m. 102-104)413

I. ADLİ TATİL SÜRESİ (HMK m. 102)413

II. ADLİ TATİLDE GÖRÜLECEK BOŞANMAYLA İLİŞKİLİ DAVA VE İŞLER (HMK m. 103)413

A-Adli Tatilde Görülebilecek Dava ve İşler 413

1- İhtiyati Tedbir, İhtiyati Haciz ve Delillerin Tespiti Gibi
Geçici Hukuki Koruma Talepleri İle Bunlara Karşı Yapılacak İtirazlar ve Diğer Başvurular Hakkında Karar Verilmesi414

2-Her Çeşit Nafaka Davaları ile Soybağı, Velayet ve Vesayete İlişkin Dava ya da İşler414

a.Her Çeşit Nafaka Davaları414
b.Soybağı Davaları415
c.Velayet Davaları415
d.Vesayet Davaları416

3-Nüfus Kayıtlarının Düzeltilmesi İşleri ve Davaları416

4-Adli Tatilde Yapılmasına Karar Verilen Keşifler416

5-Çekişmesiz Yargı İşleri416

6-Kanunlarda İvedi Olduğu Belirtilen veya Taraflardan Birinin Talebi Üzerine, Mahkemece İvedi Görülmesine Karar Verilen Dava ve İşler416

B-Koşulları Varsa Dava ve İş Adli Tatilden Sonraya Bırakılabilir417

C-Diğer Dava ve İşlerle İlgili Adli Tatilde Yapılabilecek İşler417

D-Bölge Adliye Mahkemeleri İle Yargıtay İncelemelerinde Adli Tatil Hükümleri Uygulanır417

III. ADLİ TATİLİN SÜRELERE ETKİSİ (HMK m. 104)417

& 16. BOŞANMA DAVASINDA ÖN İNCELEME (HMK m. 137-142)420

I. ÖN İNCELEME SÜRECİ421

A-Dilekçelerin Karşılıklı Verilmesinden Sonra Yapılır
(HMK m. 137 f. I)421

B-Tamamlanmadan ve Gerekli Kararlar Alınmadan Tahkikata Geçilemez (HMK m. 137 f. II)424

C-Birleşen Dava İçin de Ön İnceleme Yapılmış Olmalıdır426

II. ÖN İNCELEMENİN KAPSAMI (HMK m. 137 f. I)427

A-Dava Şartları İncelenir427

B-İlk İtirazlar İncelenir428

C-Uyuşmazlık Konuları Tam Olarak Belirlenir429

D-Hazırlık İşlemleri Yapılır430

E-Tarafların Delillerini Sunmaları İçin Gereken İşlemler Yapılır430

1-Usulüne Uygun Dayanılan Delilin Sunulması İçin
Ön İnceleme Aşamasında Süre Verilebilir430

2-Usulüne Uygun Dayanılmayan Delilin Sunulması İçin
Ön İnceleme Aşamasında Süre Verilemez431

F-Tarafların Delillerinin Toplanması İçin Gereken İşlemler
Yapılır432

1- Tanık Dinlenemez432

2-Keşif Yapılamaz432

3-Bilirkişi İncelemesi Yapılamaz433

4-Belge İncelemesi Yapılamaz433

5-Diğer Tahkikat İşlemleri Yapılamaz433

G-Sulhe ve Arabuluculuğa Teşvik Edilir433

H-Tutanağa Geçirme İşlemi Yapılır433

I-Gerekli Kararlar Alınıp Tamamlanmadan Tahkikat İçin Duruşma Günü Verilemez434

III. ÖN İNCELEME KOŞULLARI VARSA DURUŞMASIZ YAPILABİLİR  (HMK m. 138)434

A-Dava Şartları ve İlk İtirazlar Hakkında Dosya Üzerinden
Karar Verilir434

B-Gerekirse Tarafları Bu Konuda Ön İnceleme Duruşmasında Dinleyebilir435

IV. ÖN İNCELEME KOŞULLARI YOKSA DURUŞMALI
YAPILIR435

A-Ön İnceleme Duruşmasına Davet (HMK m. 139 f. I)435

1- Duruşma Günü Tespit Edilir435

2- Çıkarılacak Davetiyede İhtarda Bulunulur435

a.Taraflara Sulh İçin Gerekli Hazırlığı Yapmaları435
b.Duruşmaya Sadece Taraflardan Birinin Gelmesi ve Yargılamaya Devam Etmek İstemesinin Sonuçları436
aa. Gelmeyen Tarafın Yokluğunda Yapılan İşlemlere İtiraz Edemeyeceği 436
bb. Diğer Tarafın, Onun Muvafakati Olmadan İddia ve Savunmasını Genişletebileceği Yahut Değiştirebileceği436
c.Duruşma Davetiyesine ve Sonuçlarına İlişkin Diğer Hususlar436

3-Davetiye Tebliği Usulsüz İse Ön İnceleme Geçersiz Duruma Gelir436

B- Ön İnceleme Duruşmasının Yapılışı438

1-Kural Olarak Tek Duruşmada Tamamlanır
(HMK m. 140 f. IV)438

2-Zorunlu Olan Hâllerde Bir Defaya Mahsus Yeni Duruşma Günü Tayin Edilir438

3- Dava Şartları ve İlk İtirazlar Hakkında Gerekli Görürse Tarafları Dinler (HMK m. 140 f. I)439

a.Engel Varsa Ön İnceleme Duruşması Tamamlanır439
b.Engel Yoksa Ön İnceleme Duruşmasına Devam Edilir440

4- Tarafların Anlaştıkları ve Anlaşamadıkları Hususları Tespit Eder (HMK m. 140 f. I)440

5- Tespit Edilen Uyuşmazlık İçin Taraflar Sulhe Teşvik Edilir
(HMK m. 140 f. II)440

6- Sulhe Teşvikten Sonuç Alınacağı Kanaati Varsa Bir Defaya Mahsus Yeni Bir Duruşma Günü Tayin Edilir
(HMK m. 140 f. II)441

7- Henüz Sunulmayan Belgeler İçin  İki Haftalık Kesin Süre Verilir (HMK m. 140 f. V)441

a.Belge Dilekçelerinde Gösterilmiş Olmalıdır441
b.Süre, Belgelerin Mahkemeye Sunulması İçin Verilir442
c. Süre, Başka Yerden Getirtilecek Belgelerle İlgili
Açıklama Yapılması İçin Verilir442

8- Kesin Süre İçinde Tam Olarak Yerine Getirilmemesinin Sonucuna Karar Verilir (HMK m. 140 f. V)443

9-Ön İncelemeye Gelinmez ise443

a. Taraflardan Birisi Gelmez İse443
aa. Sadece Davacı Gelmez İse443
bb.Sadece Davalı Gelmez İse443

b.Taraflardan İkisi Gelmez İse443

C-Ön İnceleme Duruşmasının Sonunda Tutanak Düzenlenir
(HMK m. 140 f. III)443

1- Tutanağa Sulh Faaliyetinin Sonucu Yazılır444

2- Tutanağa Sulh Faaliyetinin Sonuç Alınamamışsa Anlaşamadıkları Hususlar Yazılır444

3- Tutanak Hazır Bulunanlar Tarafından İmzalanır444

4- Tutanağa Göre Tahkikat Yürütülür444

V. ÖN İNCELEMENİN ETKİSİ445

A-İddia ve Savunmanın Genişletilmesi veya Değiştirilmesine Etkisi (HMK m. 141)445

1-Ön İnceleme Başladığında Etkisi445

a.Kural Olarak Karşı Tarafın Açık Muvafakati İle Mümkündür445
b.Mazeretsiz Olarak Gelinmezse Gelen Taraf Onun Muvafakatini Aramaz445

2- Ön İnceleme Tamamlandığında Etkisi445

3- Islah ve Karşı Tarafın Açık Muvafakati Hükümleri Saklıdır446

B- Hak Düşürücü Süreler İle Zamanaşımı Hakkındaki İtiraz ve Def’iler Hakkındaki Karara Etkisi (HMK m. 142)446

1- Ön İnceleme Duruşması Tamamlandıktan Sonra Bu Duruşmada Karara Bağlanabilir446

2-Tahkikatın İlk Duruşmasından Önce Karara Bağlanabilir446

& 17. BOŞANMA DAVASINDA TAHKİKATIN BAŞLAMASI VE YAPILIŞI (HMK m. 143-146)447

I. TAHKİKATIN BAŞLAMASI448

A- Ön İnceleme Tamamlanmış Olmalıdır (HMK m. 137 f. II)448

1-Önce Dava Şartları İncelenmiş Olmalıdır
(HMK m. 114-115, 117 f. II)449

2-Sonra İlk İtirazlar İncelenmiş Olmalıdır
(HMK m. 116, 117 f. II)450

3-Ön İnceleme Tutanağı Hazırlanmış Olmalıdır
(HMK m. 140 f. III)450

B- Tahkikat Yapılmasına Gerek Bulunmalıdır450

II. TAHKİKATIN YAPILIŞI450

A-Bütün İddia ve Savunmalar Birlikte İncelenir
(HMK m. 143 f. I)451

B- İddia veya Savunmalardan İncelenme Önceliğine Karar
Verilebilir (HMK m. 143 f. II)451

C- Taraflar Davada İleri Sürülen Vakıalar Hakkında Dinlenebilir  (HMK m. 144)451

D- Kanunda Belirtilen Süreden Sonra Delil Gösterilemez
(HMK m. 145, c. 1)451

E- Koşulları Varsa Sonradan Delil Gösterilebilir
(HMK m. 145, c. 2)451

F- Dava Yeterli Derecede Aydınlanmışsa Tahkikatın Bitirilebilir (HMK m. 146)452

& 18. BOŞANMA DAVASINDA TASARRUF İLKESİ
(HMK m. 24)453

I. TANIMI453

II. GÖRÜNÜMÜ453

A-Kendiliğinden Karar Verilemez (HMK m. 24 f. I)453

B-Dava Açmaya Zorlanamaz (HMK m. 24 f. II)458

C-Hakkını Talep Etmeye Zorlanamaz (HMK m. 24 f. II)458

Ç- Dava Açıldıktan Sonra Tasarruf Yetkisi Devam Eder
(HMK m. 24 f. III)458

III. İSTİSNALARI458

A-Çocuğun Üstün Yararı Kendiliğinden Gözetilir458

B-Yargılama Gideri Kendiliğinden Gözetilir459

C-Sevk ve İdare Kendiliğinden Gözetilir459

& 19. BOŞANMA DAVASINDA TARAFLARCA GETİRİLME İLKESİ (HMK m. 25)460

I. DAVA MALZEMESİ KAVRAMI460

II. DAVA MALZEMESİNİN GETİRİLMESİ460

A-Taraflarca Getirilir460

B-Mahkemenin İşi Değildir461

1-Kendiliğinden Dikkate Alınamaz (HMK m. 25 f. I)461

2-Kendiliğinden Delil Toplanamaz (HMK m. 25 f. II)464

3-Hatırlatılamaz (HMK m. 25 f. I)465

& 20. BOŞANMA DAVASINDA TALEPLE BAĞLILIK İLKESİ (HMK m. 26)467

I. TALEP SONUCUNDAN FAZLASINA KARAR VEREMEZ (HMK m. 26 f. I)467

A-Talepten Fazlasına Karar Verilemez468

B-Kesin Hüküm Oluşturacak Şekilde Ret Kararı Verilemez470

C-Kendiliğinden Karar Veremez471

II. TALEP SONUCUNDAN BAŞKA BİR ŞEYE KARAR VEREMEZ (HMK m. 26 f. I)475

III. TALEP SONUCUNDAN DAHA AZINA KARAR VEREBİLİR (HMK m. 26 f. I)476

IV. TALEPLE BAĞLI OLMADIĞINA İLİŞKİN KANUN HÜKÜMLERİ SAKLIDIR (HMK m. 26 f. II)478

V. HER BİR TALEP HAKKINDA AYRI OLARAK KARAR VERİLMELİDİR479

& 21.BOŞANMA DAVASINDA HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI (HMK m. 27)480

I. OLAN BİTENİ BİLME HAKKI (HMK m. 27 f. II/a)480

A-Davayı Bilme Hakkı480

B-Duruşma Gününü Bilme Hakkı481

1-Ön İnceleme Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 139)481

2-Tahkikat Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 147)483

3-Sözlü Yargılama Duruşmasını Bilme Hakkı
(HMK m. 186)484

C-Delilleri Bilme Hakkı484

D-Gerekçeyi Bilme Hakkı485

1-Boşanmanın Esası Hakkında Gerekçe Bulunmalıdır486

2-Boşanmanın Fer'ileri Hakkında Gerekçe Bulunmalıdır488

II. OLAN BİTENİ AÇIKLAMA HAKKI (HMK m. 27 f. II/b)489

A-Açıklayan Tarafın Göstereceği Davranış490

1-Adap Dışı Açıklama Yapılamaz491

2-Konu Dışı Açıklama Yapılamaz491

B-Hakimin Göstereceği Davranış491

1-Şefkatle Dinlemelidir491

2-Sabırla Dinlemelidir491

3-Anlayışla Dinlemelidir491

III. OLAN BİTENİ İSPAT HAKKI (HMK m. 27 f. II/b)491

IV. OLAN BİTENİ DİKKATE ALDIRMA HAKKI
(HMK m. 27 f. II/c)493

V.OLAN BİTENİ DEĞERLENDİRTME HAKKI
(HMK m. 27 f. II/c)493

VI. OLAN BİTENİ GEREKÇELENDİRTME HAKKI
(HMK m. 27 f. II/c)493

A-Gerekçe Dosya Kapsamı İle Bağdaşmalıdır493

B-Gerekçe Pozitif Hukuk İle Bağdaşmalıdır494

C-Gerekçe Sebebi Gösterilmedikçe Yerleşik İçtihatlar İle Bağdaşmalıdır494

& 22. BOŞANMA DAVASINDA ALENİYET İLKESİ (HMK m. 28)495

I. DURUŞMALARIN ALENİYETİ495

A-Duruşmalar Herkese Açıktır
(TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. I)495

1- Duruşmalar İlgili Olanlara Açıktır495

2- Duruşmalar İlgili Olmayanlara Açıktır495

B- Koşulları Varsa Gizli Olarak Yapılabilir
(TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. II)496

1- Gizliliğin Kapsamı496

a. Duruşmaların Bir Kısmının Gizli Olarak Yapılması497
b. Duruşmaların Tamamının Gizli Olarak Yapılması497

2- Gizliliğin Koşulları497

a. Genel Ahlâkın Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller497
b. Kamu Güvenliğinin Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller497

3- Gizliliğin İstenilmesi497

a.Taraflardan Birinin Talebi Üzerine (HMK m. 28 f. II)497
b.Kendiliğinden (HMK m. 28 f. II)498

4-Gizliliğin Karara Bağlanması498

a.Ön Sorunlar Hakkındaki Hükümler Uygulanır498
b. Gerekçe, Esas Hakkındaki Kararı ile Birlikte Açıklanır498

5- Gizliliğin Sonuçları499

a.İlgililer Dışındakiler Salondan Çıkartılır499
b.Hazır Bulunanlar Uyarılır (HMK m. 28 f. IV)499
c.  Hazır Bulunanlara Ceza İhtarı Yapılır
(HMK m. 28 f. IV)499
d. Ceza İhtarı Tutanağa Geçirilir (HMK m. 28 f. IV)500
e.Yalnız Başına Kanun Yoluna Başvurulamaz500
f.Kararın Gizli Verilmesini Gerektirmez.500

II. KARARLARIN BİLDİRİLMESİNİN ALENİYETİ
(HMK m. 28 f. I)500

III.İŞLEMLERİN ALENİYETİ500

A- Dosyanın İncelenmesi (HMK m. 161)500

B-Tutanak Örneği Verilmesi (HMK m. 158)500

& 23. BOŞANMA DAVASINDA YÜKÜMLÜLÜKLER501

I. DÜRÜST DAVRANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. I)501

II. DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. II)503

A- Yükümlülüğün Tarafları503

1- Davanın Tarafları503

2- Taraf Vekilleri503

3- Tarafların Kanuni Temsilcileri503

B-Yükümlülüğün Konusu504

C-Yükümlülüğün Kapsamı504

1- Beyanlar504

2- Açıklamalar504

D-Yükümlülüğün  Sınırı504

1- Vakıa Uydurmama 504

2- Vakıaya Karşı Çıkmama504

E-Yükümlülüğün İstisnaları505

1- Soruşturma veya Kovuşturma İle Karşılaşılacak Olmak505

2- Namus ve Onuru Etkilenecek Olmak505

& 24. BOŞANMA DAVASINDA USUL EKONOMİSİ İLKESİ
(HMK m. 30)506

I. UNSURLARI506

A- Düzenli Biçimde Yargılama506

B- Makul Süre İçinde Yargılama506

C- En Az Giderle Yargılama506

II. YANSIMASI507

A- Davaların Birleştirilmesi507

B- Dava Sonucunun Beklenilmesi508

C- Ön Sorun İncelemesi508

D- Usuli Kazanılmış Hak Kuralı508

& 25. BOŞANMA DAVASINDA HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ (HMK m. 31)509

I. AYDINLATMA ÖDEVİNİN TÜRÜ509

A- Maddi Aydınlatma509

B- Hukuki Aydınlatma510

II. AYDINLATMA ÖDEVİNİN KONUSU510

A- Belirsiz Hususlar510

B- Çelişkili Hususlar512

III. AYDINLATMA ÖDEVİNİN USULÜ513

A- Açıklama Yaptırma513

B- Soru Sorma513

C- Delil Gösterilmesini İsteme514

D- Tarafın Kendisini Dinleme514

IV. AYDINLATMA ÖDEVİNİN SINIRLARI514

A- Söylenmeyen Şeyleri  Kapsamaz514

B- Söylenmeyen Vakıaları Kapsamaz514

C- Söylemeyene Yol Göstermeyi Kapsamaz515

D- Söylemeyene İsticvabı Kapsamaz515

& 26. BOŞANMA DAVASINDA YARGILAMANIN SEVK VE İDARESİ (HMK m. 32)516

I. HÂKİME BIRAKILAN YÜKÜMLÜLÜK (HMK m. 32 f. I)516

A- Yargılamanın Sevk ve İdaresi516

1-Şekli Sevk ve İdare516

2-Maddi Sevk ve İdare516

B- Yargılama Düzeninin Bozulmaması İçin Tedbir Alma516

II. DİLEKÇENİN YENİDEN DÜZENLENMESİ
(HMK m. 32 f. II)517

A- Yeniden Düzenlenmesi Gereken Dilekçeler517

1-Okunamayan Dilekçe517

2-Uygunsuz Olan Dilekçe517

3-İlgisiz Olan Dilekçe518

B-Yeniden Düzenlenme Usulü518

1-Uygun Bir Süre Verilir518

a. Yeni Dilekçe Verilmesinin Sonuçları518
b. Yeni Dilekçe Verilmemesinin Sonuçları518

2-İlk Dilekçe Dosyada Kalır518

& 27. BOŞANMA DAVASINDA HUKUKUN UYGULANMASI
(HMK m. 33)519

I. TARAFLARCA DAVA MALZEMESİ GETİRİLİR
(HMK m. 25)519

II. TARAFLARCA HUKUKİ SEBEP GÖSTERİLMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR519

A- Dava Dilekçesinde Hukuki Sebep Göstermesi Zorunlu
Değildir (HMK m. 119 f. I/g)519

B-Cevap Dilekçesinde Hukuki Sebep Göstermesi Zorunlu
Değildir (HMK m. 129 f. I/f)519

III. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP DEĞİŞTİRİLEBİLİR (HMK m. 141)520

IV. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP HÂKİMİ ETKİLEMEZ520

A- Yanlış Göstereme Hâkimi Etkilemez520

B- Eksik Göstereme Hâkimi Etkilemez521

C- Birkaç Sebep Gösterme Hâkimi Etkilemez521

D- Hiç Göstermeme Hâkimi Etkilemez521

V. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HUKUKİ NİTELENDİRİLMESİNİ HÂKİM YAPAR522

VI. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARA UYAN HUKUK NORMUNU HÂKİM UYGULAR522

A-Türk Hukukunu Kendiliğinden Uygular523

B-Yetkili Olan Yabancı Hukuku Kendiliğinden Uygular
(5718 SK m. 2)523

VII. TARAFLARCA BİRDEN FAZLA BOŞANMA SEBEBİNE DAYANILABİLİR523

& 28.BOŞANMA DAVASINDA ADİL YARGILANMA HAKKI (Anayasa m. 36)525

I. GENEL OLARAK525

II. KAPSAMI525

A- Adil Silahlarla Yargılanma525

B- Adil Açıklıkta Yargılanma525

C- Adil Sürede Yargılanma526

D- Adil Mahkemede Yargılanma526

& 29. BOŞANMA DAVASINDA DOĞRUDANLIK İLKESİ 527

I. DELİLLERİN TOPLANMASINDA DOĞRUDANLIK
(HMK m. 197)527

A- Mahkeme Huzurunda Toplama527

B- İstinabe Yoluyla Toplama527

II. KARAR VERİLMESİNDE DOĞRUDANLIK528

A- Kural: Aynı Hakim İçin Doğrudanlık528

B- İstisna: Farklı Hakim Karar Verebilir528

& 30. BOŞANMA DAVASINDA TEKSİF İLKESİ529

I. KURAL: BELİRLİ AŞAMAYA KADAR  DAVA MALZEMESİ İLERİ SÜRÜLEBİLİR529

A- Davacı Açısından Teksif (HMK m. 141 f. I)530

1- Kural Olarak530

2-Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse530

3- Dava Tarihinden Sonra Gerçekleşen Olaylar530

4-Kendiliğinden Delil Toplama İlkesinin Geçerli Olduğu
Haller531

B-Davalı Açısından Teksif (HMK m. 141 f. I)531

1-Kural Olarak531

2-Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede
Verilmezse531

3-Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse531

4-Dava Tarihinden Sonra Gerçekleşen Olaylar533

5-Kendiliğinden Delil Toplama İlkesinin Geçerli Olduğu
Haller534

II. TEKSİF İLKESİNİN İSTİSNALARI534

A- Islah (HMK m. 141 f. II)534

B- Karşı Tarafın Açık Muvafakati (HMK m. 141 f. II)534

C- Eski Hâle Getirme (HMK m. 95-101)535

D- Yargılamayı Geciktirme Amacı Taşımamak (HMK m. 145)535

E- Süresinde İleri Sürülememesinin İlgili Tarafın Kusurundan Kaynaklanmaması (HMK m. 145)536

III. TEKSİF İLKESİ SONUCU VERİLECEK KARARLAR536

A-İsteğe Bağlı Fer'i Talepler536

1- Maddi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. I)537

2- Manevi Tazminat Talebi (TMK m. 174 f. II)538

3- Yoksulluk Nafakası Talebi (TMK m. 175) 540

B- İsteğe Bağlı Olmayan Fer'i Talepler541

1-Tedbir Nafakası Talebi (TMK m. 169)541

2-İştirak Nafakası Talebi (TMK m. 182 f. I) 541

3-Velayet Talebi (TMK m. 182 f. I)542

4-Kişisel İlişki Talebi (TMK m. 182 f. II)542

& 31. BOŞANMA DAVASINDA SÖZLÜLÜK İLKESİ543

I. GENEL OLARAK543

II. KAPSAMI543

A- Tahkikat Aşamasında Tarafların Dinlenilmesi
(HMK m. 144 f. I)543

B-İsticvap Sırasında Gerçeği Söyleme (HMK m. 173 f. II)543

C-Islahın Sözlü Yapılması (HMK m. 177 f. II)543

D-Sözlü Yargılamada Son Sözün Söylenmesi (HMK m. 186 f. II)543

E-Tanıklıktan Çekinme Sebeplerinin Bildirilmesi (HMK m. 252)544

F-Tanığın Dinlenilmesi (HMK m. 261 f. II)544

G-Bilirkişi Açıklamaları (HMK m. 279)544

H-Hükmün Müzakeresi Sırasında Tarafların Sözlü Açıklamaları (HMK m. 295)545

I-Tavzih Sırasında Sözlü Açıklama (HMK m. 306 f. II)545

İ- Feragat ve Kabulün Sözlü Yapılması (HMK m. 309 f. I)545

& 32. BOŞANMA DAVASINDA YAZILILIK İLKESİ
(HMK m. 133, 177, 246, 263, 279, 342, 364)546

I. GENEL OLARAK546

II.KAPSAMI546

A- Davanın Açılması (HMK m. 118)546

B- Karşı Davanın Açılması (HMK m. 133)546

C-Islah (HMK m. 177)546

D-Cevaplarını Yazılı Olarak Bildirmesi İçin Tanığa Soru Kâğıdı Gönderilmesi (HMK m. 246 f. I)547

E-Tanık, Sağır ve Dilsiz Olup Okuma ve Yazmayı Biliyorsa, Soruların Yazılı Bildirilmesi (HMK m. 263 f. II)547

F-Bilirkişinin Oy ve Görüşünü Yazılı Bildirmesi
(HMK m. 279 f. I)547

G-Kanun Yollarına Başvurma547

& 33. BOŞANMA DAVASINDA TÜRKÇE KULLANMA İLKESİ (HMK m. 263)548

I. MAHKEMENİN DİLİ (TCA m. 3 f. I)548

II. TARAFLARIN DİLİ548

A- Tarafların Konuşma Dili (HMK m. 144)548

B- Tarafların Yazma Dili548

III. TANIKLARIN DİLİ (HMK m. 263 f. I)548

& 34. BOŞANMA DAVASINDA DELİLLERİN SERBESTÇE DEĞERLENDİRİLMESİ İLKESİ
(HMK m. 198, TMK m. 184 f. III)549

I. GENEL OLARAK549

II. KAPSAMI549

& 35. BOŞANMA DAVASINDA UYGULANACAK USUL HÜKÜMLERİNİN DÜZENLENME YERİ550

I. 4787 SAYILI KANUNDA YER ALAN USUL HÜKÜMLERİ550

A-Koruyucu, Eğitici ve Sosyal Önlemler551

B-Usul Hükümleri551

II. 4721 SAYILI KANUNDA YER ALAN USUL HÜKÜMLERİ552

A- Hâkim Vicdanen Kanaat Getirmelidir552

B- Hâkim,  Olgular Hakkında Taraflara Yemin Öneremez554

1-Boşanma Davasında Yemin554

2-Boşanmanın Eki Olmayan Davada Yemin555

C- Tarafların İkrarı ve Kabulü Hâkimi Bağlamaz 555

1- Tarafların İkrarı Bağlamaz555

2- Tarafların Kabulü Bağlamaz557

3- Başka Delil Yoksa Dava Reddedilir558

D- Hâkim Kanıtları Serbestçe Takdir Eder
(HMK m. 198, TMK m. 184 f. III)559

1-Delil Bildirimi Taraflara Değerlendirme Hâkime Aittir559

2-Delil Değerlendirmesi İsabetli Olmalıdır559

a. Hukuka Uygun  Değerlendirme Olmalıdır560
b. Vakıalara Uygun Değerlendirme Olmalıdır561

E- Boşanmanın Fer'î  Sonuçlarına İlişkin Anlaşmaların Onaylanması Gerekir561

F-Hâkim Duruşmanın Gizli Yapılmasına Karar Verebilir565

III. 6100 SAYILI KANUNDA YER ALAN USUL HÜKÜMLERİ565

& 36.BOŞANMA DAVASINDA DURUŞMA (HMK m. 147-153)567

I. DURUŞMA VE BAĞLI KAVRAMLAR567

A-Duruşma567

B- Duruşma Salonu567

C- Duruşma Davetiyesi567

D- Duruşma Tutanağı567

E- Duruşma Günü568

F- Duruşma Disiplini568

G- Duruşma Düzeni568

II. DURUŞMANIN ZAMANI (HMK m. 148)568

A-Kural Olarak568

1- Resmî Çalışma Gününde Yapılır568

2- Resmî Çalışma Saatinde Yapılır569

B-Zorunluluk veya Gecikmesinde Zarar Olan Hâllerde570

1- Resmî Tatil Günlerinde Yapılabilir571

2- Resmî Çalışma Saatleri Dışında Yapılabilir571

C-Taraflar Birlikte İstekte Bulunmuşsa571

D- Duruşmadan Önce Davadan Feragat Kuralı Değiştirmez571

III. DURUŞMADA BULUNDURULACAK OLANLAR572

A-Zabıt Kâtibinin Hazır Bulunması Zorunludur
(HMK m. 157 f. I)572

B- Zorunluluk Halinde Başka Bir Kimse Görevlendirilebilir
(HMK m. 157 f. II)572

IV. DURUŞMAYA DAVET (HMK m. 147)573

A- Tarafları Duruşmaya Davet Zorunludur573

B- Taraflara Duruşma Günü Bildirilmelidir574

1- Duruşma Günü ve Saati Bildirilmelidir575

2- Duruşma Gününün Kalemden Öğrenilmesi İstenilemez575

3- Duruşma Günü Bozma Sonrası Bildirilmelidir576

C- Taraflara Duruşmaya Gelmek İçin Verilecek Süre Uygun Olmalıdır (HMK m. 144 f. II)576

1- Kural Olarak İki Haftadan Az Olamaz 577

2- Farklı Süre Belirlenebilir578

a.Gerek Bulunmalıdır578
b. Talep Üzerine Belirlenebilir578
c.Talep Olmadan Belirlenebilir578
d.Süre Uzatılabilir578
e. Süre Kısaltılabilir578

D- Taraflara Çıkarılan Davetiye Meşruhatlı Olmalıdır
(HMK m. 147 f. II)579

1-Duruşmaya Yokluklarında Devam Edileceği Uyarısı Bulunmalıdır579

2- Yokluklarında Yapılan İşlemlere İtiraz Edemeyecekleri Uyarısı Bulunmalıdır579

V. DURUŞMA GÜNÜ TEBLİĞİ579

A- Tebliğ İmkansızlığı ve Tebellüğden İmtina (7201 SK m. 21)579

1-Tebliğ Şartları Oluşmalıdır579

a. Muhatap Gösterilen Adreste Bulunmamış Olmalıdır580
b. Muhatap Tebellüğden İmtina Etmiş Olmalıdır580

2-Tebliğ Memuru Araştırma Yapar580

a. Araştırma Adreste Bulunmama Sebebi Bilmesi Muhtemel Kişilerden Araştırılır580
b. Beyanları Tebliğ Mazbatasına Yazılır581
c. Beyanda Bulunanın İsmi Yazılır581
d. Tebliğ Mazbatası İmzalatılır582
e. İmzadan Çekinmeleri Halinde Bu Durumu Yazarak İmzalar582

3-Tebliğ Memuru Tebliğ Olunacak Evrakı Teslim Eder582

a. O Yerin Muhtarına Teslim Edilebilir583
b. O Yerin İhtiyar Heyeti Azasından Birine
Teslim Edilebilir583
c. O Yerin Zabıta Amir ve Memurlarına Teslim Edilebilir583

4- Tebliğ Memuru İhbarnameyi Binanın Kapısına Yapıştırır583

5-Tebliğ Memuru Adreste Bulunmama Halinde Bildirim
Yapar583

a.En Yakın Komşularından Birine Bildirim Yapar584
b.Varsa Yöneticiye veya Kapıcıya Bildirim Yapar584

6- Kayıt Sistemindeki Adres Gösterilmişse Tebliğ Bu Adrese Yapılır584

a. Tebliğ Memuru Muhatap O Adreste Hiç Oturmamış Olsa Dahi Yapar585
b. Tebliğ Memuru Muhatap O Adresten Sürekli Olarak Ayrılmış Olsa Dahi Yapar585
c. Tebliğ Memuru Teslim ve Yapıştırma İşlemini Yapar585

7-İhbarnamenin Kapıya Yapıştırıldığı Tarih Tebliğ
Tarihi Sayılır586

B- Adres Değişikliği Bildirilmelidir (7201 SK m. 35)586

C- Adresi Meçhul Olan Eşe Tebligat İlanen Yapılır
(7201 SK m. 28)588

1-Adres Etraflıca Araştırılmalıdır588

2-İlan Şekli (7201 SK m. 29)591

3-İlanın İhtiva Edeceği Kayıtlar (7201 SK m. 30)593

4-İlanen Tebligatta Tebliğ Tarihi (7201 SK m. 31)593

5- Yabancı Ülkedekilere İlanen Tebligat593

Ç- Tebliğ Bilinen Son Adrese Yapılır (7201 SK m. 10)594

1-Bilinen Son Adrese Tebligatın Mümkün Olması594

a.Davalı Türkiye’de Başka Yerde Oturuyorsa594
b.Davalı Yurtdışında Oturuyorsa  (7201 SK m. 25)595

2-Bilinen Son Adrese Tebligatın Mümkün Olmaması597

D- Tebliğ İlgisiz Kişiye Yapılmamalıdır 599

1-Yakını Olmayana Tebliğ599

2-Kapıcıya Tebliğ600

3-Birlikte Oturmayana Tebliğ601

4- Aynı Yerde Çalışana Tebliğ601

5- Celse Esnasında veya Kalemde Tebliğ (7201 SK m. 36)602

6- Avukat Katiplerine ve Stajyerlerine Tebliğ
(7201 SK m. 37)602

7- Yaş ve Ehliyet Şartı Olana Tebliğ (7201 SK m. 22)602

8- Kanuni Mümessile  Tebliğ (7201 SK m. 11 f. III)602

E- Belirli Yerde Bulunan Eşe Tebliğ603

1- Cezaevinde Bulunan Eşe Tebligat (7201 SK m. 19)603

2- Belli Bir Yerde veya Evde Meslek ve Sanat İcra Eden Eşe Tebligat (7201 SK m. 17)604

3- Otel, Hastane, Fabrika ve Mektep Gibi Yerlerde Bulunan
Eşe Tebligat (7201 SK m. 18)605

4- Asker Eşe Tebligat (7201 SK m. 14-15)605

5- Aynı Konutta Oturan Kişilere veya Hizmetçiye Tebligat (7201 SK m. 16)607

F- İmza Edemeyecek Durumda Olan Eşe Tebliğ (7201 SK m. 24)607

G- Tebliğ Hasıma Yapılmamış Olmalıdır (7201 SK m. 36)608

Ğ- Mektupla Tebligat Yapılamaz608

H- Vekil Vasıtasıyla Takip Edilen İşlerde Tebligat Vekile Yapılır (7201 SK m. 11 f. I-II)609

1- Kural Olarak609

2- Vekil Birden Çok İse609

3- Vekile Tebligat Zamanı610

4- Vekilin veya Vekalet Verenin Ölümü610

I- Muhatabı Tebliğe Muttali Olmuş İse Muteber Sayılır
(7201 SK m. 32)610

İ- Tebliğ Bir Mazbata İle Tevsik Edilmelidir (7201 SK m. 23)611

1- Tebliği Çıkaran Merciin Adı611

2- Tebliği İsteyen Tarafın Adı, Soyadı ve Adresi611

3- Tebliğ Olunacak Şahsın Adı, Soyadı ve Adresi611

4- Tebliğin Mevzuu611

5- Tebliğin Kime Yapıldığı611

6- Tebliğ Muhatabından Başkasına Yapılmış İse O Kimsenin Adı, Soyadı ve Adresi611

7- Tebellüğe Ehil Olunduğu (7201 SK m. 22)612

8- Tebliğin Nerede ve Ne Zaman Yapıldığı612

9- Adreste Bulunmama ve İmtina İçin Gösterilen Sebep
(7201 SK m. 21)612

10-Tebligatın Adres Kayıt Sistemindeki Adrese Yapılması Durumunda Buna İlişkin Kayıt613

11-Tebliğ Evrakı Kime Verilmiş İse Onun İmzası613

12-Tebliğ Memurunun Adı, Soyadı ve İmzası613

J- Resmi ve Adli Tatil Günlerinde Tebligat Yapılabilir
(7201 SK m. 33)615

K- İdari İzin Günlerinde Tebligat Yapılabilir615

VI. DURUŞMANIN İCRASI616

A- Duruşma Düzeni (HMK m. 151)617

B- Duruşmada Soru Yöneltme (HMK m. 152)617

1-Taraf Vekillerinin Soru Yöneltmesi617

2-Tarafların Soru Yöneltmesi617

C- Duruşmada Kayıt ve Yayın Yasağı (HMK m. 153)618

1-Fotoğraf Çekilemez618

2-Ses ve Görüntü Kaydı Yapılamaz618

3-Zorunlu Durumda Mahkemece Çekim Yapılabilir ve Kayıt Alınabilir618

a. Hiçbir Yerde Yayımlanamaz618
b. İzin İle Yayınlanabilir618
c. Dava Dosyasında Saklı Tutulur618

4-Kişilik Haklarını İlgilendiren Belge ve Tutanak İzin İle Yayınlanabilir618

5-Yasağa Aykırı Davranan Hakkında İşlem Yapılır619

a. Duruşma Düzenine Aykırı Davranma İşlemi Yapılır (HMK m. 151)619
b. Ceza Hükümleri Uygulanır (TCK m. 286)619

D- Duruşmanın Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla İcrası
(HMK m. 149)619

1-Tarafların Rızası Olmalıdır619

a. Rıza Varsa619
b. Rıza Yoksa620

2-Belirli İşlemler Yapılabilir620

a. Taraflara İlişkin İşlemler (HMK m. 149 f. I- II)620
aa.Bulundukları Yerden Duruşmaya Katılabilir620
bb.Usul İşlemleri Yapabilir620
cc.Dinlenilmesi Esnasında Başka Bir Yerde
Bulunabilir620
b. Vekillerine İlişkin İşlemler (HMK m. 149 f. I)620
c. Tanığa İlişkin İşlemler (HMK m. 149 f. II, 240)620
d. Bilirkişiye İlişkin İşlemler (HMK m. 149 f. II, 266)621
e. Uzmana İlişkin İşlemler (HMK m. 149 f. II, 293)621

3-Masraflar Avanstan Karşılanır621

E- Duruşmada Mazeret Hakkında İşlem Yapılmalıdır621

1-Mazeret Hakkında Ara Kararı Verilmelidir621

2-Mazeret Kabul Edilirse Duruşma Günü Bildirilmelidir622

& 37.BOŞANMA DAVASINDA TUTANAK (HMK m. 154-158)623

I. TUTANAĞIN KAPSAMI623

A-Tutanağa Yazılacak Olanlar623

1- Genel Olarak Yazılacak Hususlar (HMK m. 154 f. I)623

a.Tahkikat ve Yargılama İşlemlerinin Tümü623
b.Sözlü Açıklamalar623
aa. İki Tarafın Sözlü Açıklamaları623
bb. İlgililerin Sözlü Açıklamaları623

2- Mutlak Olarak Yazılacak Hususlar (HMK m. 154 f. III)623

a.Mahkemenin Adı624
b.Duruşmanın Açıldığı Yer, Gün ve Saat624
c.Hâkim, Zabıt Kâtibi, Hazır Bulunan Taraflar624
d.Varsa Vekiller, Kanuni Temsilciler624
e.Tercümanın Ad ve Soyadı624
f.Yargılamanın Aleni Ya Da Gizli Yapıldığı624
g.Beyanda Bulunana Okunmak ve İmzası Alınmak
Kaydıyla Yeminin Edasına İlişkin Beyan624
h.Beyanda Bulunana Okunmak ve İmzası Alınmak Kaydıyla Davanın Geri Alınmasına Muvafakate İlişkin Beyan625
ı.Beyanda Bulunana Okunmak ve İmzası Alınmak
Kaydıyla Davadan Feragate İlişkin Beyan625
i.Sulh Müzakereleri İle Sonucu625
j.Beyanda Bulunana Okunmak Kaydıyla Tanık, Bilirkişi veya Uzman Kişi Beyanı625
k. Duruşma Dışında Yapılan İşlemlerin Özeti625
l.Tarafların Sundukları Belgelerin Neler Olduğu625
m.Tarafların Soruşturmaya İlişkin İstekleri625
n. Diğer Kanunların Tutanağa Yazılmasını
Emrettiği Konular625
o. Ara Kararları ve Hükmün Sonucu626
p. Karar veya Hükmün Açıklanma Biçimi626

3- Yapılan İşlemlerin Teknik Araçlarla Kayda Alınmış Olması (HMK m. 154 f. V)626

B- Tutanağın Eki Sayılanlar (HMK m. 154 f. IV)626

II. TUTANAĞIN YAZIMI626

A- Hâkim Gözetiminde Yazılır626

B- Zabıt Kâtibi Aracılığıyla Yazılır626

C- Açıklamalar Doğrudan Tutanağa Yazdırabilir626

1-Hâkimin İzni Gerekir626

2-Taraflar veya Diğer İlgililer Yazdırabilir626

3-İlgili Konular Yazdırabilir627

D- Açıklamaların Tamamı Yazılabilir627

E- Açıklamalar Gerekirse Özet Olarak Yazılabilir627

F- Okunaklı Yazılır627

G- Kağıdın Bir Yüzüne Yazılır628

H- Sayfa Numarası Yazılır628

I- Celse Numarası Yazılır628

III. TUTANAĞIN İMZALANMASI628

A- Derhal İmza Atması Gerekenler (HMK m. 155 f. I)628

B- İmza Atamayanların Durumu (HMK m. 155 f. II)629

1- Elinde Parmak Bulunanlar629

2-Elinde Parmak Bulunmayanlar629

a. Mühür Kullanabilir629
b. Özel İşaret Kullanabilir629

IV. TUTANAĞIN İSPAT GÜCÜ (HMK m. 156)629

V. TUTANAK ÖRNEĞİ VERİLMESİ  (HMK m. 158)629

& 38. BOŞANMA DAVASINDA DOSYA İLE İLGİLİ İŞLEMLER (HMK m. 159-162)630

I. DOSYANIN DÜZENLENMESİ630

A- Dosyaya Belge Konulması (HMK m. 159 f. I)630

B-Dosyanın Başka Yere Gönderilmesi (HMK m. 159 f. II)630

C-Dosya İçin Dizi Listesinin Düzenlenmesi (HMK m. 160)630

II. DOSYANIN İNCELENMESİ631

A-Dosyanın Hâkimin İncelemesine Hazır Tutulması
(HMK m.162)631

B-Dosyanın Taraflarca İncelenmesi (HMK m. 161)631

C-Dosyanın İlgililerce İncelenmesi (HMK m. 161)631

III. DOSYANIN İŞLEMDEN KALDIRILMASI (HMK m. 150)631

A- Taraflar Usulüne Uygun Şekilde Davet Edilmiş Olmalıdır
(HMK m. 150 f. I)631

B- Dosyanın İşlemden Kaldırılması Koşulları Gerçekleşmelidir631

1- Taraflar Duruşmaya Gelmemiş ve Mazeret Dilekçesi Göndermemiş Olabilir (HMK m. 150 f. I)632

2- Taraflar Duruşmaya Gelip Davayı Takip Etmeyeceklerini Bildirmiş Olabilir (HMK m. 150 f. I)632

3-Taraflar Duruşmaya Gelmemiş ve Mazeret Dilekçesi Gönderilmiş Olabilir633

a. Mazeret Kabul Edilirse Yeni Duruşma Günü Belirlenir633
b. Mazeret Kabul Edilmezse Dosya İşlemden Kaldırılır633

4-Taraflardan Biri Duruşmaya Gelmemiş Diğeri Gelmiş
Olabilir633

a. Gelen Tarafın Talebi Üzerine Dosya İşlemden Kaldırılır (HMK m. 150 f. II)633
b. Gelen Tarafın Talebi Üzerine Gelmeyenin Yokluğunda Duruşmaya Devam Edilir (HMK m. 150 f. II)634

5- Duruşma Gününün Belli Edilmesi İçin Başvuru Gereken Hâllerde Gün Tespit Ettirilmemiş Olabilir
(HMK m. 150 f. III)634

C- Geçerli Bir Özrü Olmaksızın Duruşmaya Gelmeyen Taraf Yokluğunda Yapılan İşlemlere İtiraz Edemez
(HMK m. 150 f. I)635

IV.DOSYASI İŞLEMDEN KALDIRILMIŞ DAVANIN YENİLENMESİ635

A- Dosyası İşlemden Kaldırılmış Olan Dava Üç Ay İçinde Yenilenebilir (HMK m. 150 f. IV)635

1-Dava İşlemden Kaldırıldığı Tarihten Başlayarak
Üç Ay İçinde Yenilenebilir 635

2-Dava Taraflardan Birinin Dilekçe ile Başvurusu Üzerine Yenilenebilir636

3- Yenileme Dilekçesi Duruşma Gün, Saat ve Yeri ile Birlikte Taraflara Tebliğ Edilir637

4-Bir Ay Geçtikten Sonra Yenileme Talebinde Yeniden
Harç Alınır637

a. Harç Yenileyen Tarafça Ödenir638
b. Harç Karşı Tarafa Yüklenemez638
c. Harç Verilerek Yenilenen Dava Eski Davanın Devamı Sayılır638

5- Sonradan Yenilenmiş Olan Dava İlk Yenilenmeden Sonra Bir Defadan Fazla Takipsiz Bırakılamaz (HMK m. 150 f. VI)638

B-Dosyası İşlemden Kaldırılmış Olan Dava Üç Ay İçinde Yenilenmeyebilir (HMK m. 150 f. V)639

1- Dava Sürenin Dolduğu Gün İtibarıyla Açılmamış Sayılır639

2- Mahkemece Kendiliğinden Karar Verilerek Kayıt Kapatılır639

3- Açılmamış Sayılan Davadaki Talep Dahi Vaki Olmamış Sayılır (HMK m. 150 f. VII)639

& 39. BOŞANMA DAVASINDA ÖN SORUN VE BEKLETİCİ SORUN (HMK m. 163- 165)640

I. BOŞANMA DAVASINDA ÖN SORUN (HMK m. 163- 164)640

A- Ön Sorunun İleri Sürülmesi (HMK m. 163)640

1- İleri Sürebilecek Olan 640

2-İleri Sürme Şekli640

a. Dilekçe Vermek Suretiyle İleri Sürme640
b. Duruşma Sırasında Sözlü Olarak İleri Sürme640

B- Ön Sorunun İncelenmesi (HMK m. 164)641

1- Cevabını Bildirmesi İçin Diğer Tarafa Tefhim veya Tebliğ Eder (HMK m. 164 f. I)641

2- Uyuşmazlık Varsa Hâkim Gerekirse Tarafları Davet Edip Dinledikten Sonra Kararını Verir (HMK m. 164 f. II)641

3- Ön Sorun Hakkındaki Karar Taraflara Tefhim veya Tebliğ Edilir (HMK m. 164 f. III)641

II.BOŞANMA DAVASINDA BEKLETİCİ SORUN
 (HMK m. 163- 165)641

A- Hüküm Verilebilmesinde Bekletici Sorun (HMK m. 165 f. I)642

1-Ceza Davasının Varlığı642

2-Evliliğin İptali Davasının Varlığı 642

3-Koruma Kararına Yönelik Davanın Varlığı642

4-Soybağının  Reddi Davasının Varlığı643

5-Diğer Bekletici Sorunlar643

B- Davanın İncelenmesi ve Sonuçlandırılmasında Bekletici Sorun (HMK m. 165 f. II)645

& 40.BOŞANMA DAVALARININ BİRLEŞTİRİLMESİ
(HMK m. 166)646

I. AYNI YARGI ÇEVRESİNDE YER ALAN MAHKEMELERDE AÇILAN DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ646

A- Aynı Düzey ve Sıfattaki Hukuk Mahkemelerinde Açılmış
Davalar Bulunmalıdır (HMK m. 166 f. I)646

1- Bağımsız Dava Olabilir646

2-Karşı Dava Olabilir647

3-Ayrılık veya Boşanma Davası Olabilir648

B- Açılmış Davalar Arasında Bağlantı Bulunmalıdır
(HMK m. 166 f. IV)649

1-Davaların Aynı veya Birbirine Benzer Sebeplerden
Doğması649

2-Biri Hakkında Verilecek Hükmün Diğerini Etkileyecek Nitelikte Bulunması649

C- Talep Üzerine veya Kendiliğinden Birleştirilebilir
(HMK m. 166 f. I)650

1-Talep Üzerine Birleştirilebilir650

2-Kendiliğinden Birleştirilebilir651

D- Birleştirme Kararı İkinci Davanın Açıldığı Mahkemece Verilir (HMK m. 166 f. I)651

E- Birleştirme Kararı Davanın Her Aşamasında Verilebilir
(HMK m. 166 f. I)651

F- Davalar İlk Davanın Açıldığı Mahkemede Birleştirilebilir651

G-Birleştirme Kararı İlk Davanın Açıldığı Mahkemeyi Bağlar
(HMK m. 166 f. I)652

H-Birleştirme Kararı Derhâl İlk Mahkemeye Bildirilir
(HMK m. 166 f. III)653

I-Birleştirilen Davalardaki Talepler Ayrı Olarak Değerlendirilir653

İ-Birleşen Davalar Bağımsızlıklarını Korurlar654

II.AYRI YARGI ÇEVRESİNDE YER ALAN MAHKEMELERDE AÇILAN DAVALARIN BİRLEŞTİRİLEMESİ655

A- Aynı Düzey ve Sıfattaki Hukuk Mahkemelerinde Açılmış
Davalar Bulunmalıdır (HMK m. 166 f. II)655

B- Açılmış Davalar Arasında Bağlantı Bulunmalıdır
(HMK m. 166 f. IV)656

1-Davaların Aynı veya Birbirine Benzer Sebeplerden
Doğması656

2-Biri Hakkında Verilecek Hükmün Diğerini Etkileyecek Nitelikte Bulunması656

C- Talep Üzerine Birleştirilebilir (HMK m. 166 f. II)657

D- Birleştirme Kararı İkinci Davanın Açıldığı Mahkemece Verilir (HMK m. 166 f. II)657

E- Birleştirme Kararı Davanın Her Aşamasında Talep Edilebilir (HMK m. 166 f. I)658

F- Davalar İlk Davanın Açıldığı Mahkemede Birleştirilebilir659

G- Birleştirme Kararı İlk Davanın Açıldığı Mahkemeyi Bağlar
(HMK m. 166 f. II)660

H- Birleştirme Kararı Derhâl İlk Mahkemeye Bildirilir
(HMK m. 166 f. III)660

I- Birleştirilen Davalardaki Talepler Ayrı Olarak Değerlendirilir661

İ- Birinci Davanın Açıldığı Mahkeme, Talebin Kabulü ile Davaların Birleştirilmesine İlişkin Kararın Kesinleşmesinden İtibaren Bununla Bağlıdır (HMK m. 166 f. II)661

III.KANUN YOLLARI (HMK m. 166 f. V, 168)662

& 41. BOŞANMA DAVASINDA İSTİCVAP (HMK m. 169-175)664

I. SORGULANMA KAVRAMI (HMK m. 169-175)664

A-Sorgulanma Vakıaya Yönelik Olabilir664

1-Taraflardan Biri Sorgulanabilir665

2-Kendi Aleyhine Vakıalar İçin Sorgulanabilir665

3-Bir veya Birden Çok Vakıa İçin Sorgulanabilir665

B- Sorgulanma İkrar Elde Etmek İçin Yapılabilir665

II. DİNLENİLME KAVRAMI 665

A- Açıklama Amaçlı Dinlenilme (HMK m. 31)665

1-Belirsiz Hususlarda Dinlenilme665

2-Çelişkili Hususlarda Dinlenilme666

B- Vakıalar Hakkında Dinlenilme (HMK m. 144 f. I)666

& 42. BOŞANMA DAVASINDA ISLAH (HMK m. 176-182)667

I.ISLAHIN KAPSAMI667

A- Genel Olarak  (HMK m. 176 f. I, 194)667

1-Vakıalar Değiştirilebilir667

2-Dava Konusu Değiştirilebilir667

3-Talep Sonucu Değiştirilebilir668

4-Vakıa Eklenebilir668

B- Islahı Gerektirmeyen Durumlar669

1- Yasak Kapsamında Kalmayan Durumlarda669

2- Karşı Tarafın Rıza Gösterdiği Durumlarda669

3- Belirsiz Alacağın Değerinin Belirlendiği Durumlarda
(HMK m. 107 f. II)670

4- Daraltma Kapsamında Kalan Durumlarda670

5- Maddi Hatanın Düzeltildiği Durumlarda (HMK m. 183)670

C- Islah Yoluna Başvurulamayacak Durumlar670

1- Taraf Değiştirilemez670

2- İkinci Tanık Listesi Verilemez (HMK m. 240 f. II)671

3- Süresi Geçen İlk İtirazlar İleri Sürülemez671

4- İkinci Dava Açılamaz671

5- Esasa İlişkin Bozma Kararına Uyulduktan Sonra Yapılamaz671

6- Feragat Geçersiz Kılınamaz672

7- Kabul Geçersiz Kılınamaz672

D- Islah Yoluna Başvurulabilecek Durumlar672

1- Terditli Dava Açılabilir (HMK m. 111)672

2- Cevap Dilekçesi Verilebilir (HMK m. 128)673

3- Zamanaşımı Defi İleri Sürülebilir673

4- Dava Yığılması Yapabilir (HMK m. 110)673

5- Usule İlişkin Bozma Kararına Uyulduktan Sonra
Yapılabilir673

6- Ek Talep Yapılabilir674

II. ISLAHIN USULÜ674

A- Islahın Zamanı (HMK m. 177 f. I)674

1-Kural Olarak674

2-İstinafta Islah Yapılamaz (HMK m. 357 f. I)674

B- Islahın Sayısı (HMK m. 176 f. II)674

C- Islahın Şekli674

1-Yapılışı Açısından675

a. Sözlü Olarak  (HMK m. 177 f. II)675
b. Yazılı Olarak (HMK m. 177 f. II)675
c. Kötüniyetli Olarak (HMK m. 182)675

2-Kapsamı Açısından675

a. Davanın Tamamen Islahı (HMK m. 180)675
b. Kısmen Islah (HMK m. 181)676

3-Teminat Açısından (HMK m. 178)676

4-Yetki Açısından (HMK m. 74 f. I)676

5-Harç Açısından677

6-İzin Açısından678

7-Delil Bildirme Açısından678

D-Islahın Sonuçları (HMK m. 179)679

& 43. BOŞANMA DAVASINDA MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ (HMK m. 183)681

I. MADDİ HATANIN KONUSU681

A- Hata Dava Dosyasında Bulunan Belgelerde Olmalıdır681

B- Hata Açık Olmalıdır681

1-Açık Yazı Hataları Düzeltilebilir681

2-Açık Hesap Hataları Düzeltilebilir682

II. MADDİ HATANIN TARAFI682

A-Tarafların Hatası Olabilir682

B-  Mahkemenin Hatası Olabilir683

III. MADDİ HATANIN DÜZELTİLMESİ683

A- Karar Verilinceye Kadar Düzeltilebilir683

B- Yargılama Giderlerinin Belirlenmesinde Dikkate Alınır683

& 44. BOŞANMA DAVASINDA TAHKİKATIN SONA ERMESİ VE SÖZLÜ YARGILAMA (HMK m. 184, 186)684

I. BOŞANMA DAVASINDA TAHKİKATIN SONA ERMESİ (HMK m. 184)684

A- Tahkikatın Tümü Hakkında Açıklama İçin Söz Verilir685

B- Tahkikatı Gerektiren Husus Kalmamışsa Tahkikatın Bittiği Tefhim Edilir685

II. BOŞANMA DAVASINDA SÖZLÜ YARGILAMA
(HMK m. 186)686

A- Sözlü Yargılama ve Hüküm İçin Davet Yapılır686

B- Taraflara Son Sözleri Sorulur687

C- Hüküm Verilir687

& 45. BOŞANMA DAVASINDA İSPAT (HMK m. 187-191)688

I. İSPATIN KONUSU (HMK m. 187)688

A- İspatın Kapsamı688

1-İspatın Kapsamında Kalan Vakıalar688

a. Tarafların Üzerinde Anlaşamadıkları Vakıalar688
b. Uyuşmazlığın Çözümünde Etkili Olabilecek Vakıalar689

2-İspatın Kapsamında Kalmayan Vakıalar689

B- Kusurun İspatı689

1- Kusur İlkesi Mutlak Değildir 689

2- Kusursuz Eşin Dava Açmaması Hakkın Kötüye Kullanılması Olarak Yorumlanamaz690

3- Kusur Kabul Edilen Vakıalar Açıklanmalıdır690

4- Kusur Belirlemesinde Taraflarca Getirilmesi İlkesine Aykırı Davranılamaz691

a.Usulüne Uygun Dayanılmayan Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez691
b.Usulüne Uygun Dayanılmayan Deliller Dikkate
Alınamaz697
aa. Dayanılmayan Tanıklar697
bb. Dayanılmayan Dosyalar699
c.Usulüne Uygun Gösterilmeyen Deliller Dikkate
Alınamaz699
aa. Dava Dilekçesinde Gösterilmeyen Deliller Dikkate Alınamaz699
bb. Cevap Dilekçesinde Gösterilmeyen Deliller Dikkate Alınamaz 700

5- Kusur Belirlemesinde Yetersiz Tanık Beyanları Esas Alınamaz700

a.Görgüye Dayanmayan Tanık Beyanları701
b.Soyut Tanık Beyanları701
c.Aktarıma Dayalı Tanık Beyanları701

6- Diğer Tarafın Az da Olsa Kusurlu Olması Gerekir702

7- İradi Olmayan Davranışlar Kusur Kabul Edilemez703

8- Usulünce Dayanılan Deliller Toplanmadan Kusur Belirlenemez706

9-Dayanak Davayı Açan Eş Kusurlu Kabul Edilir706

10-Kusur Belirlemesinde Usuli Kazanılmış Hak Dikkate
Alınır707

11-Elde Olmayan Sebeplerle Gerçekleşen Vakıalar Kusur
Olarak Yüklenemez708

12-Ret Konusu Davada Kusur Olarak Belirlenmeyen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 708

13­-Anlaşma Protokolü Sunulması Kusurlu Olunduğuna Karine Teşkil Etmez709

14-Yükümlülük Kapsamı Dışındaki Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez710

15-Bilgisi Dahilinde Gerçekleşmeyen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez710

16-Dava Tarihinden Sonra Gerçekleşen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez711

17-Hukuka Aykırı Nitelikteki Deliller Kusur Belirlemesine
Esas Alınamaz 711

18-Birden Fazla Boşanma Davasında Tek Kusur Oranı Belirlemesi Yapılır712

19-Özel Boşanma Sebebine Dayalı Boşanma Davalarında Davacının Kusurlu Davranışlarının Dikkate Alınması
Suretiyle Kusur Kıyaslaması Yapılamaz714

20-Feragat Tarihinden Önceki Olaylar Kusur Belirlemesine
Esas Alınamaz 715

21- İhtar Tarihinden Önceki Olaylar Kusur Belirlemesine
Esas Alınamaz718

22-Barışma Tarihinden Önceki Olaylar Kusur Belirlemesine
Esas Alınamaz722

23-Üzerinden Uzun Süre Geçmiş Olaylar Kusur Belirlemesine Esas Alınamaz724

24-Sonrasında  Evlilik Birliğinin Sürdürüldüğü Olaylar Kusur Belirlemesine Esas Alınamaz725

25-Reddedilen Dava Öncesi Olaylar Kusur Belirlemesine Esas Alınamaz726

II. İSPAT HAKKI (HMK m. 189)726

A- Kanunda Belirtilen Süre ve Usule Uygun Olarak Kullanılır
(HMK m. 189 f. I)726

B- Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilmiş Olan Deliller Dikkate Alınamaz  (HMK m. 189 f. II)727

1- Hukuka Uygun Elde Edilmiş Olan Deliller727

a. Hayat Alanı Kavramı727
aa. Kamuya Açık Hayat727
bb. Özel Hayat728
cc.Gizli Hayat728
b. Haberli Olarak Kurulu Araçlarla Ortak Yaşam Alanında Elde Edilen Deliller728
c. Haberli Olarak Kurulu Araçlarla Ortak Yaşam Alanı Dışında Elde Edilen Deliller728
d. Araçlarla Uyarı Sonucu Elde Edilen Deliller730

2- Hukuka Aykırı Elde Edilmiş Olan Deliller730

a. Taraflarca Hukuka Aykırı Elde Edilmiş Olan Deliller730
b. Üçüncü Kişilerce Hukuka Aykırı Elde Edilmiş Olan Deliller737
c. Dava Dosyasında Saklanmalıdır737

C- Belirli Delillerle İspatı Gereken Başka Delillerle İspat Olunamaz (HMK m. 189 f. III)737

D- Delilin Caiz Olup Olmadığına Mahkemece Karar Verilir
(HMK m. 189 f. III)737

III. İSPAT YÜKÜ (HMK m. 190)738

A- İspat Yükü Kural Olarak Kendi Lehine Hak Çıkaran Tarafa
Aittir (HMK m. 190 f. I)738

B- Kanuni Karineye Dayanmada İspat Yükü (HMK m. 190 f. II)738

1- Sadece Karinenin Temelini Oluşturan Vakıayı İspat Yükü Altındadır738

2- Karşı Taraf Kanuni Karinenin Aksini İspat Edebilir739

IV. KARŞI İSPAT (HMK m. 191)739

V. SOMUTLAŞTIRMA YÜKÜ (HMK m. 194 f. I)739

& 46. BOŞANMA DAVASINDA DELİLLER (HMK m. 192-198)741

I. DELİL KAVRAMI (HMK m. 192-198)741

A- Kanunda Düzenlenmemiş Deliller (HMK m. 192)741

B- Delillerin Gösterilmesi (HMK m. 194 f. II)741

1-Kendiliğinden Kural Olarak Delil Toplayamaz
(HMK m. 25 f. II)742

2- Ön İnceleme Duruşmasında Verilen İki Haftalık Kesin Süreden Sonra Kural Olarak Delil İleri Sürülemez
(HMK m. 140 f. V)742

3-Sonradan Kural Olarak Delil Gösterilemez
(HMK m. 145 c. 1)742

4-Mahkemece Sonradan Delil Göstermeye İzin Verilebilir (HMK m. 145 c. 2)743

a. Yargılamayı Geciktirme Amacı Taşımamalıdır743
b. Önceden Gösterilmesi Mümkün Olmamalıdır743

5-Listede Yer Almayan Kimseler Tanık Olarak Dinlenemez (HMK m. 240 f. II)744

6-Birden Çok Tanık Listesi Verilemez (HMK m. 240 f. II)744

C- Delillerin Başka Yerden Getirtilmesi (HMK m. 195)745

D-Delilden Vazgeçme (HMK m. 196)745

E-Delillerin İncelenmesi (HMK m. 197 f. I)746

F-İstinabe (HMK m. 197 f. II-III)747

G-Delillerin Değerlendirilmesi (HMK m. 198)747

II. DELİL ÇEŞİTLERİ747

A- Tanık Anlatımları747

1- Akraba Olan Tanık Anlatımları747

2- Çelişkili Tanık Anlatımları748

3- İnandırıcı Olmayan Tanık Anlatımları749

4- Görgüye Dayanmayan Tanık Anlatımları749

a.Taraflardan Aktarılan Anlatımlar749
b.Üçüncü Kişilerden Aktarılan Anlatımlar750

5- Yer ve Zaman İçermeyen Tanık Anlatımları751

B- Zabıta Araştırması751

C- Dava Dosyaları 752

1- Nafaka Dosyaları752

2- İcra Dosyaları752

3- Ceza Dosyaları753

a.Diğer Deliller Yetersizse Sonucu Beklenmelidir754
b.Sadece Ceza Dosyasına Dayanılmışsa Sonucu Beklenmelidir754
c.Mahkumiyet Kararı Yeterlidir754
d.Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması Kararı Yeterlidir756

4- Ret Edilen Boşanma Dosyaları756

5- Hazırlık Evrakı757

6- Diğer Dava Dosyaları757

D- Kayıtlar757

1- Otel Kayıtları757

2- Pasaport Kayıtları758

3- Bilgisayar Kayıtları758

4- Telefon Kayıtları759

5- Diğer Kayıtlar761

E- Belgeler761

1-Yazı761

a. Günlük761
b. Mektup762
c. Diğerleri763

2-Fotoğraf763

3-Film764

4-Faturalar765

5-Diğer Belgeler765

F- Raporlar766

G- Diğer İspat Araçları766

& 47. BOŞANMA DAVASINDA TANIK (HMK m. 240-265)767

I. TANIKLARIN GÖSTERİLMESİ767

A- Taraf Olmayan Kişiler Tanık Gösterilebilir (HMK m. 240 f. I)767

B- Tanık Listesi Sunulur (HMK m. 240 f. II)767

1-Tanık Dinletmek İstediği Vakıa Gösterilir767

2-Tanıkların Adı ve Soyadı Gösterilir768

3-Tanıkların Tebliğe Elverişli Adresleri Gösterilir768

C- İkinci Tanık Listesi Verilemez (HMK m. 240 f. II)769

D- Tanıkların Adresi Gösterilmemiş veya Gösterilen Adreste Tanık Bulunamamışsa Kesin Süre Verilir (HMK m. 240 f. III)774

1-Adres Gösterilmezse Bu Tanığın Dinlenilmesinden Vazgeçilmiş Sayılır775

2-Gösterilen Yeni Adres Doğru Değilse Bu Tanığın Dinlenilmesinden Vazgeçilmiş Sayılır775

E- Tanık Sayısı Kural Olarak Sınırlandırılamaz775

F- Tanık Usulüne Uygun Şekilde Gösterilebilir776

G- Tanık Giderleri Yatırılmış Olmalıdır778

H- Taraflarca Gösterilmeyen Kişi Tanık Olarak Dinlenemez778

II. TANIKLARIN DAVET EDİLMESİ779

A- Hazır Bulundurulan Tanık Dinlenir (HMK m. 243 f. I)779

B- Taraflara Tanıklarını Hazır Bulundurma Zorunluluğu
Yüklenemez780

C-Hazır Bulundurulmayan Tanık Kural Olarak Davetiye ile
Çağrılır (HMK m. 243 f. I)782

1- Duruşma Gününden En Az Bir Hafta Önce Tebligat Yapılmalıdır (HMK m. 243 f. II)782

2- Acele Hâllerde Tanığın Daha Önce Gelmesine Karar Verilebilir (HMK m. 243 f. II)782

3-Davetiyeye Gerekli Bilgiler Yazılmalıdır (HMK m. 244)782

a.Tanığın Kimlik Özellikleri783
aa. Tanığın Adı ve Soyadı783
bb. Tanığın Açık Adresi783
b.Tarafların Ad ve Soyadları784
aa. Davacının Ad ve Soyadı784
bb. Davalının Ad ve Soyadı784
c.Tanıklık Yapacağı Konu784
d.Hazır Bulunmaya İlişkin Özellikler784
aa. Hazır Bulunacağı Yer785
bb. Hazır Bulunacağı Gün785
cc. Hazır Bulunacağı Saat785
e.Hukuki ve Cezai Sonuçları 785
aa. Gelmemesinin Sonuçları785
bb.Gelmesine Rağmen Sonuçları785

aaa.Tanıklıktan Çekinmesinin Sonuçları785

bbb.Yemin Etmekten Çekinmesinin Sonuçları785

f.Tarife Gereğince Ücret Ödeneceği786

D-Hazır Bulundurulmayan Tanık  Gerektiğinde Başka Araçlarla Çağrılabilir (HMK m. 243 f. III)786

1-Davetiye Dışı Araçlar Kullanılabilir 786

a. Telefon İle Çağrılabilir786
b. Faks İle Çağrılabilir786
c. Elektronik Posta İle Çağrılabilir786

2-Davete Rağmen Gelmemeye Bağlanan Sonuçlar
Uygulanmaz786

E-Tanığa Soru Kâğıdı Gönderilebilir (HMK m. 246)786

1-Hâkim Gerekli Görmelidir787

2-Cevaplarını Yazılı Olarak Bildirebilir787

3-Cevap Hükme Yeterli Olmalıdır787

a. Hâkimin Takdir Etmesine Engel Olamaz787
b. Yetersiz İse Dinlemek Üzere Davet Edebilir787

F- Tanık İçin Çağrıya Uyma Zorunludur (HMK m. 245)787

1- Gelmeyen Tanık Zorla Getirtilir787

a. Usulüne Uygun Olarak Çağrılmış Olmalıdır788
b. Mazeret Bildirmemiş Olmalıdır790

2-Sebep Olduğu Giderlere Hükmolunur790

3- Disiplin Para Cezasına Hükmolunur791

4-Kanunda Gösterilen Hükümler Saklıdır791

III. TANIKLIKTAN ÇEKİNME  HAKKININ KULLANILMASI791

A- Kural Olarak (HMK m. 247 f. I)791

B- Tanıklıktan Çekinme Sebepleri791

1-Kişisel Nedenlerle Tanıklıktan Çekinme
(HMK m. 247 f. II, 248)791

a. Evlilik Bağı Ortadan Kalkmış Olsa Dahi İki Taraftan Birinin Eşi791
b.Kendisi veya Eşinin Altsoy veya Üstsoyu792
c.Taraflardan Biri İle Arasında Evlatlık Bağı Bulunanlar792
d.Üçüncü Derece De Dâhil Olmak Üzere Kan veya Kendisini Oluşturan Evlilik Bağı Ortadan Kalkmış Olsa Dahi Kayın Hısımları793
e. Koruyucu Aile ve Onların Çocukları ile Koruma Altına Alınan Çocuk793

2-Sır Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme (HMK m. 249)793

3-Menfaat İhlali Tehlikesi Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme (HMK m. 250)793

a. Maddi Bir Zarar Verecekse793
b. Şerefini İhlal Edecek Olacaksa793
c. İtibarını İhlal Edecek Olacaksa794
ç. Ceza Soruşturmasına Sebep Olacaksa794
d. Ceza Kovuşturmasına Sebep Olacaksa794
e. Mesleğine Ait Olan Sırların Ortaya Çıkmasına Sebebiyet Verecekse794
f. Sanatına Ait Olan Sırların Ortaya Çıkmasına Sebebiyet Verecekse794

C- Tanıklıktan Çekinme Hakkının İstisnaları  (HMK m. 251)794

1- Hukuki İşlemin Yapılması Sırasında Tanık Olan
Kimse O İşlem Hakkında794
2- Aile Bireylerinin Doğumundan Kaynaklanan Olaylar Hakkında795
3- Aile Bireylerinin Ölümünden Kaynaklanan Olaylar Hakkında795
4- Aile Bireylerinin Evlenmelerinden Kaynaklanan Olaylar Hakkında795
5- Aile Bireylerinin Ailevi İlişkilerden Kaynaklı Mali Uyuşmazlıklara İlişkin Vakıalar Hakkında795
6- Taraflardan Birinin Hukuki Selefi veya Temsilcisi Olarak Kendisinin Yaptığı İşler Hakkında796

D- Tanıklıktan Çekinmenin Bildirilmesi796

1-Bildirim Konusu (HMK m. 252 f. I)796

a. Çekinme Sebebi Bildirilmelidir796
b. Çekinme Delili Bildirilmelidir797

2-Bildirim Şekli (HMK m. 252 f. I)797

a. Yazılı Bildirim797
b. Sözlü Bildirim797

3-Bildirimin Sonucu (HMK m. 252 f. II)797

E- Tanıklıktan Çekinmenin İncelenmesi 797

1-Çekinmenin Haklı Olduğuna Karar Verilebilir
(HMK m. 252 f. III)797

2-Çekinmenin Haklı Olmadığına Karar Verilebilir798

a. Yeniden Dinlenilmek Üzere Yargılama Başka Güne Bırakılır (HMK m. 253 f. I)798
b. Disiplin Para Cezasına Hükmolunur (HMK m. 253 f. I)798
c. Sebep Olduğu Giderlere Hükmolunur
(HMK m. 253 f. I)798
d. Direnirse Disiplin Hapsine Mahkûm Edilir
(HMK m. 253 f. II)798

IV. TANIKLARIN DİNLENİLEMEMESİ 798

A- Tanığın Listede Gösterilmemiş Olması (HMK m. 240 f. II)798

B- Tanıklığının Doğruluğu Konusunda Kuşkuyu Gerektiren
Sebepler Bulunması (HMK m. 255)800

1-Asıl Olan Tanıkların Doğruyu Söylemiş Olmalarıdır800

2-Kuşkuyu Gerektiren Sebepler İddia ve İspat Edilebilir802

a.Belgeye Aykırı Tanık Anlatımları802
b.Husumet Bulunan Tanık Anlatımları802

C- Mahkemenin Yeter Derecede Bilgi Edinmiş Olması
(HMK m. 241)804

D- Resmî Makamın Yazılı İzninin Bulunmaması (HMK m. 242)808

E- Tanığın Ölmüş Olması808

V. TANIĞIN DİNLENEBİLMESİ808

A- Tanık Kanunda Gösterilen Yerde Dinlenir808

1-Davaya Bakan Mahkemede Dinlenir (HMK m. 259 f. I)808

a. Kural Olarak Hepsi Dinlenir809
b. Karşı Taraf Liste Vermese Bile Dinlenir811
c. Önce Davacı Tanıklarının Dinlenmesi Önerilir811

2-Gerekliyse İlgili Yerde Dinlenir (HMK m. 259 f. II)811

a. Olayın Gerçekleştiği Yerde Dinlenebilir
(HMK m. 259 f. II)811
b. Şeyin Bulunduğu Yerde Dinlenebilir
(HMK m. 259 f. II)811
c.  Bulunduğu Yerde Dinlenebilir (HMK m. 259 f. III)811
aa.Tanığın Hasta Olması812
bb.Tanığın Özürlü Olması812
d. Bulunduğu Yer Mahkemesi Tarafından Dinlenmesine Karar Verilebilir (HMK m. 259 f. IV)812
e. Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Dinlenebilir
(HMK m. 149 f. II)812

B- Tanığın Kimliği Tespit Edilir (HMK m. 254)813

C- Tanığa Görevinin Önemini Anlatılır (HMK m. 256)813

D- Tanığa Yemin Eda Ettirilir813

1- Yeminsiz Dinlenecek Tanıklar (HMK m. 257)813

2- Tanığa Yemin Ettirilmesi814

a. Dinlenilmesinden Önce Eda Edilir (HMK m. 258 f. I)814
b. Herkes Ayağa Kalkar (HMK m. 258 f. II)814
c. Kanunda Öngörülen Şekilde Sorulur
(HMK m. 258 f. III)814
d. Kanunda Öngörülen Şekilde Cevaplanır
(HMK m. 258 f. III)814

E- Tanık Dinlenmeden Önce Bilgilendirilir. (HMK m. 260)814

1-Olayla İlgili Olarak Bilgi Verilir814

2-Bildiklerini Söylemesi İstenir814

F- Tanık Şekle Uygun Dinlenir815

1-Ayrı Olarak Dinlenir (HMK m. 261 f. I)815

2-Gerektiğinde Yüzleştirilir (HMK m. 261 f. I)816

3-Sözü Kesilmez 817

a. Sözü Hakim Tarafından Kesilmez (HMK m. 261 f. II)817
b. Sözü Taraflarca Kesilmez (HMK m. 79, 151, 262)817
c. Sözü Vekil Tarafından Kesilmez
(HMK m. 79, 151, 262)818

4-Bildiğini Sözlü Olarak Açıklar (HMK m. 261 f. II)818

5-Yazılı Notlar Kural Olarak Kullanamaz (HMK m. 261 f. II)819

6-Başka Sorular Sorulabilir (HMK m. 261 f. III)819

7-Sözleri Tutanağa Yazılır (HMK m. 261 f. V)819

8-Tutanağa Yazılan Sözleri Okunur (HMK m. 261 f. V)819

9-Tutanağın Altı Kendisine İmza Ettirilir (HMK m. 261 f. V)820

G-Tanığa Karşı Taraf veya Vekilince Yasak Davranışlar Sergilenemez820

1-Tanık Övülemez (HMK m. 262)820

a. Sözle Övülemez820
b. Hareketle Övülemez820

2-Tanık Tahkir Edilemez (HMK m. 262)820

3-Aykırı Davranana İşlem Yapılır (HMK m. 79, 151, 262)820

aa.Taraf Hakkında İşlem Yapılır (HMK m. 79, 151, 262)820
bb.Vekil Hakkında İşlem Yapılır (HMK m. 79, 151, 262)821

H- Tercüman Kullanılabilir (HMK m. 263 f. I)821

I- Sağır ve Dilsiz Tanık Özelliğine Göre Dinlenir
(HMK m. 263 f. II)821

1-Okuma ve Yazmayı Biliyorsa821

2-Okuma ve Yazmayı Bilmiyorsa822

VI. TANIKLIĞIN SONUÇLARI822

A- Kanuna Uygun Olmayan Tanıklığın Sonuçları (HMK m. 264)822

1-Yalan Yere Tanıklığın Sonuçları822

2-Menfaat Temin Ederek Tanıklığın Sonuçları822

C- Kanuna Uygun Tanıklığın Sonuçları822

1-Çağrılan Tanığa Ücret Verilir (HMK m. 265 f. I)822

2-Seyahat Eden Tanığın Giderleri Karşılanır
(HMK m. 265 f. I)823

a. Yol Giderleri823
b. Konaklama Giderleri823
c. Beslenme Giderleri823

VII. TANIKLIĞIN DEĞERLENDİRİLMESİ823

A-Tanıkların Görgüye Dayanmayan Beyanları823

B-Tanıkların Soyut Beyanları824

C-Tanıkların Aktarıma Dayalı Beyanları824

D-Usule Uygun Dayanılmayan Tanıkların Beyanları824

& 48.BOŞANMA DAVASINDA UZMAN GÖRÜŞÜ826

I. GENEL OLARAK826

A- HMK Hükümlerine Göre Uzman Görüşü (HMK m. 293)826

B- 4787 sayılı Kanuna Göre Uzman Görüşü826

II. AİLE MAHKEMELERİNDE BULUNAN UZMANLAR828

 III. UZMANLARIN ATANMASI830

IV. UZMANLARIN GÖREV ÇERÇEVESİ830

A- Velâyet Konusunda Görüşleri Alınmalıdır831

1- Velâyetin Verilmesi Konusunda831

2-Velâyetin Kaldırılması Konusunda837

B- Kişisel İlişki Konusunda Görüşleri Alınmalıdır837

1-Kişisel İlişki Kurulup Kurulmayacağı Konusunda838

a.Ana İle Kişisel İlişkide Duraksama Varsa839
b.Baba İle Kişisel İlişkide Duraksama Varsa840
c.Büyük Ana ve Büyük Baba İle Kişisel İlişkide
Duraksama Varsa840

2-Kişisel İlişkinin Süresi Konusunda841

C- Ayrılık Kararı Konusunda Görüşleri Alınmalıdır842

D- Evlilik Birliğinin Devamında Korunmaya Değer Yarar
Konusunda Görüşleri Alınmalıdır842

E- Diğer Konularda Görüşleri Alınmalıdır843

V. UZMAN GÖRÜŞÜ ALINMASI ZORUNLU DEĞİLDİR843

VI. UZMANLARIN GÖRÜŞÜ TAKDİRİ DELİLDİR844

A- Uzman Raporuna Uyulabilir844

B- Uzman Raporuna Uyulmayabilir845

VII. UZMAN RAPORUNUN KAPSAMI846

VIII.UZMANLARIN ÜCRETİ847

IX. UZMANLARIN ÖZELLİKLERİ848

A- Psikolog848

B- Pedagog848

C- Sosyal Çalışmacı849

X. UZMANLARIN REDDİ850

XI. UZMANLARIN SORUNLARI850

A- Mesai Odası Sorunu850

B- Görüşme Odası Sorunu851

C- İletişim Sorunu851

D- Bilgilendirme Sorunu851

E- Statü Sorunu852

F- Malzeme Sorunu852

G- Harcırah Sorunu852

H- Araç Sorunu852

XII. UZMANLAR HAKKINDAKİ DÜŞÜNCEMİZ852

& 49. BOŞANMA DAVASINDA KARAR VE HÜKÜM 
(HMK m. 294-303)854

I. BOŞANMA DAVASINDA KARAR855

A-Boşanma Davasında Ara Kararı855

B-Boşanma Davasında Nihai Karar855

1- Esasa İlişkin Nihai Karar/Hüküm
(HMK m. 294 f. I , cümle 2)855

2- Usule İlişkin Nihai Karar857

II. BOŞANMA DAVASINDA HÜKÜM857

A-Boşanma Hükmünün Verilmesi ve Tefhimi (HMK m. 294)858

1- Hüküm Yargılamanın Sona Erdiği Duruşmada Verilir
(HMK m. 294 f. II)858

2- Hüküm Yargılamanın Sona Erdiği Duruşmada Tefhim
Olunur (HMK m. 294 f. II)858

a. Hükmün Tefhimini, Duruşmada Bulunanlar Ayakta Dinlemelidir (HMK m. 294 f. V)858
b. Hükme İlişkin Hususlar, Niteliğine Aykırı Düşmedikçe, Usule İlişkin Nihai Kararlar Hakkında Da Uygulanmalıdır (HMK m. 294 f. VI)858

3- Hükmün Tefhimi Hüküm Sonucunun Duruşma Tutanağına Geçirilerek Okunması Suretiyle Yapılmalıdır
(HMK m. 294 f. III)858

4- Gerekçeli Kararın Tefhim Tarihinden Başlayarak Bir Ay İçinde Yazılması Gerekir (HMK m. 294 f. IV)858

5- Usulüne Uygun Açılmış Tüm Davalar Hakkında Ayrı
Hüküm Kurulması Gerekir859

B-Boşanma Hükmünün Kapsamı (HMK m. 297)860

1- Hükmün Hangi Millet Adına Verildiği İbaresi
(HMK m. 297 f. I)860

2- Hükmü Veren Mahkeme (HMK m. 297 f. I/a)860

3- Hükmü Veren Hâkim ve Zabıt Kâtibinin Ad ve Soyadları ile Sicil Numaraları (HMK m. 297 f. I/a)861

4- Hükmün Hangi Sıfatla Verildiği (HMK m. 297 f. I/a)862

5- Tarafların Kimlikleri ve Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası (HMK m. 297 f. I/b, 5490 sayılı Kanun m. 27)862

a.Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre862
b.Nüfus Hizmetleri Kanununa Göre863
aa. Tarafların Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası863
bb. Tarafların Adı, Soyadı863
cc. Tarafların Doğum Yeri ve Tarihi864
dd. Tarafların Baba ve Ana Adları864
ee. Kadının Evlenmeden Önceki Soyadı ve Aile Kütüğünde Kayıtlı Olduğu Yer Bilgileri865
ff.Evlilik İçinde Doğmuş Çocuklar ve Bunların
Kimlik Bilgileri865

6- Varsa Tarafların Kanuni Temsilci ve Vekillerinin Ad ve Soyadları İle Adresleri (HMK m. 297 f. I/b)865

7-Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
(HMK m. 297 f. I/c)865

8- Tarafların Anlaştıkları ve Anlaşamadıkları Hususlar
(HMK m. 297 f. I/c)866

9-Tarafların Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Delilleri (HMK m. 297 f. I/c)867

10-Delillerin Tartışılması ve Değerlendirilmesi
(HMK m. 297 f. I/c)867

a. Gerekçenin Yazılmaması867
b. Gerekçenin Doğru Olmaması868
c. Gerekçenin Çelişkili Olması869
aa.Kendi İçinde Çelişkili869
bb.Hüküm Fıkrası İle Çelişkili871

11-Sabit Görülen Vakıalarla Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepleri (HMK m. 297 f. I/c)872

a.Sabit Görülen Vakıalar Açıklanmalıdır872
b.Sabit Görülen Vakıalardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepleri Açıklanmalıdır874
aa.Taraflara Yüklenen Kusurlar Açıklanmalıdır874
bb. Hukuki Sebepler Açıklanmalıdır875

12- Hüküm sonucu (HMK m. 297 f. I/ç)876

13- Yargılama Giderleri (HMK m. 297 f. I/ç)876

14-Taraflardan Alınan Avansın Harcanmayan Kısmının İadesi (HMK m. 297 f. I/ç) 876

15- Kanun Yolları ve Süresi (HMK m. 297 f. I/ç)876

16- Hükmün Verildiği Tarih (HMK m. 297 f. I/d)877

17-Hâkim ve Zabıt Kâtibinin İmzaları
(HMK m. 297 f. I/d, 298 f. IV, 299)877

18-Gerekçeli Kararın Yazıldığı Tarih (HMK m. 297 f. I/e)878

19-Hükmün Sonuç Kısmı (HMK m. 297 f. II)878

a.Gerekçeye Ait Herhangi Bir Söz Tekrar Edilmemelidir878
b. Sıra Numarası Altında; Açık, Şüphe ve Tereddüt Uyandırmayacak Şekilde Yazılmalıdır878
aa.Taleplerden Her Biri Hakkında Verilen Hüküm878
bb.Taraflara Yüklenen Borç ve Tanınan Haklar879

C-Boşanma Hükmünün Yazılması (HMK m. 298)881

1- Hükmü Veren Hâkim Tarafından Yazılmalıdır
(HMK m. 298 f. I)881

2- Gerekçeli Karar Tefhim Edilen Hüküm Sonucuna Aykırı/Gerekçeli Kararla Kısa Karar Arasında Çelişki Olmamalıdır (HMK m. 298 f. II)881

a.Tefhim Edilende Hüküm Varken Gerekçeli Kararda Hüküm Kurulmaması882
b.Tefhim Edilende Hüküm Yokken Gerekçeli Kararda Hüküm Kurulması883
c.Tefhim Edilenle Gerekçeli Kararda Hukuki Sebebi Değiştirerek Hüküm Kurulması884
d.Tefhim Edilenle Gerekçeli Karar Arasında Farklı
Hüküm Kurulması884

3- Kararın Yazılan Gerekçesi Yazılan Hüküm Sonucuna
Aykırı Olmamalıdır885

a.Hüküm Fıkrasında Yazılmayanın Gerekçe Bölümünde Yazılmış Olması Çelişkiyi Ortadan Kaldırmaz886
b.Tarafların Çelişkiyi Temyiz Sebebi Yapıp Yapmamış Olması Etkili Değildir886

D- Boşanma Hükmü Hakkında Yapılacak İşlemler887

1-Boşanma Hükmünün Aslı Hakkında Yapılacak İşlemler (HMK m. 300)887

2-Boşanma Hükmünün Nüshası Hakkında Yapılacak
İşlemler888

a. Nüshalar/İlam Yazı İşleri Müdürü Tarafından
Taraflardan Her Birine Makbuz Karşılığında Verilir
(HMK m. 301 f. I)888
b. Kendisine Nüsha/İlam Verilmeyene Gecikmeksizin
Tebliğ Edilir (HMK m. 301 f. I)888
c. Hükmün Bir Nüshası Dosyasında Saklanır
(HMK m. 301 f. I)888
d. Hüküm Nüshalarının Farklı Olması Hâlinde Karar Kartonundaki Esas Alınır (HMK m. 301 f. III)888
e. Taraflar, Harcının Ödenmiş Olup Olmamasına Bakılmaksızın İlamı Her Zaman Alabilir
(HMK m. 302 f. I)888

3-Boşanma Hükmüne Kesinleşme Şerhi Verilmesi889

E- Boşanma Davasında Kesin Hüküm (HMK m. 303)892

1-Koşulları892

a. Her İki Davanın Taraflarının Aynı Olması Gerekir892
b.Her İki Davanın Dava Sebeplerinin Aynı Olması
Gerekir893
c.İlk Davanın Hüküm Fıkrası ile İkinci Davaya Ait Talep Sonucunun Aynı Olması Gerekir893

2-Etkisi893

F- Boşanma Davasında Kesinleşen Hükmün Sonuçları894

G-Boşanma Davasında Bozma Sonrası Hüküm894

& 50. BOŞANMA HÜKMÜNÜN TASHİHİ (HMK m. 304)895

I. GENEL OLARAK895

II.  BOŞANMA HÜKMÜNÜN TASHİHİ895

A- Tashihin Konusu895

B- Tashih Usulü895

1-İstek Bulunmalıdır895

2-İstek Tebliğ Edilerek Süre Verilir896

3-İstek Karara Bağlanır896

4-Tashih İmzalanır ve Mühürlenir896

& 51. BOŞANMA HÜKMÜNÜN TAVZİHİ (HMK m. 305-306)897

I. TAVZİHİN KONUSU (HMK m. 305)897

A- Hükmün  Yeterince Açık Olmaması897

B- Hükmün İcrasında Tereddüt Uyandırması897

C- Hükmün Birbirine Aykırı Fıkralar İçermesi897

II. TAVZİHİN ZAMANI (HMK m. 305)897

III. TAVZİHİN ŞEKLİ (HMK m. 305)898

A- Hükmün  Açıklanması İstenebilir898

B- Tereddüdün Giderilmesi İstenebilir898

C- Aykırılığın Giderilmesi İstenebilir898

IV. TAVZİH İLE YAPILAMAYACAKLAR898

A- Haklar ve Yüklenen Borçlar Sınırlandırılamaz898

B- Haklar ve Yüklenen Borçlar Genişletilemez898

C- Haklar ve Yüklenen Borçlar Değiştirilemez899

V. TAVZİH USULÜ (HMK m. 306)900

A- İstek Bulunmalıdır900

B- İstek Görevli Mahkemeye İletilmelidir901

C- İstek Tebliğ Edilerek Süre Verilir902

D- İstek Karara Bağlanır903

E- Tavzih İmzalanır ve Mühürlenir903

& 52.  BOŞANMA DAVASINDA FERAGAT (HMK m. 307-312)904

I. FERAGAT KAVRAMI904

A- Talep Sonucundan Kısmen Vazgeçilebilir
(HMK m. 307, 308 f. III)904

B- Talep Sonucundan Tamamen Vazgeçilebilir (HMK m. 307)904

II. FERAGAT EDEBİLECEK KİŞİ904

A- Davacı904

B- Vekil905

C- Vasi906

D- Davacıya Oy Danışmanı Atanmışsa906

III. FERAGAT ŞEKLİ906

A- Feragat Dilekçeyle Yapılabilir (HMK m. 309 f. I)907

1-Kimlik Tespiti Bulunmalıdır907

2-İmza Bulunmalıdır908

B- Feragat Yargılama Sırasında Sözlü Olarak Yapılabilir
(HMK m. 309 f. I)908

C- Feragat Muvafakate Bağlı Değildir 909

1-Karşı Tarafın Muvafakatine Bağlı Değildir
(HMK m. 309 f. II)909

2-Mahkemenin Muvafakatine Bağlı Değildir
(HMK m. 309 f. II)909

D- Feragat Kayıtsız ve Şartsız Olmalıdır (HMK m. 309 f. IV)909

E- Feragat Açık Olmalıdır910

F- Kural Olarak Mahkemeye Ulaştığında Sonuç Doğurur914

1-Mahkemenin Yetkisi Kesinleşmişse Feragat Karara
Bağlanır914

2- Feragat Yetki İtirazı Olan Mahkemeye Ulaşmışsa Önce
Yetki İtirazı Karara Bağlanır915

G- Anlaşmalı Boşanma Davasından Feragat919

1-Birlikte Başvurmada Feragat919

2-Bir Eşin Diğerinin Davasını Kabul Etmesinde Feragat922

3- İrade Sakatlanması (HMK m. 311 f. I)923

4- Onaylanmayan Protokoldeki Beyan Feragat Sayılamaz924

III. FERAGATİN ZAMANI (HMK m. 310)925

A- Karardan Sonra Temyizden Önce Feragat925

1-Derece Mahkemesi Kendi Kararını Kaldıramaz925

2-Feragat Edenin Kimlik Tespiti ve İmzası Bulunmalıdır928

3-Feragatten Kural Olarak Dönülemez928

4-Dosyadan El Çeken Mahkemece Yapılacak İşlemler929

a. Bölge Adliye Mahkemesi Tarafından Yapılacak İşlem 930
b. Yargıtay Tarafından Yapılacak İşlem931

B- Temyizden Sonra Karar Düzeltmeden Önce Feragat932

C- Yargıtay’da Duruşmada Feragat932

D- Karar Düzeltme Aşamasında Feragat932

E- Hüküm Tebliğ Edilmeden Kanun Yollarından Feragat Sonuç Doğurmaz933

IV. FERAGAT HÂLİNDE YARGILAMA GİDERLERİ
(HMK m. 312)934

V. FERAGATİN SONUÇLARI (HMK m. 311)934

A- Kesin Hüküm Gibi Hukuki Sonuç Doğurur934

B- İrade Bozukluğu Hâllerinde Feragatin İptali İstenebilir934

C- Feragatten Dönülemez935

D- Kamu Düzenine İlişkindir936

E- Kesinleşmeyen Yönlerden Sonuç Doğurur936

F- Islah İşlemi İle Feragatten Dönülemez937

VI. FERAGATİN BENZERİ KAVRAMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI938

A- Dosyanın İşlemden Kaldırılması (HMK m. 150) Kavramı ile Karşılaştırma938

B- Davanın Geri Alınması (HMK m. 123) Kavramı ile Karşılaştırma938

VII. KARAR VERİLMEDEN ÖNCE FERAGAT HALİNDE
KARAR940

A- Karar Verilmeden Önce Feragat Varsa Ret Kararı Verilir940

B- Feragat Nedeniyle Dava Yetkili Mahkemece Karara
Bağlanabilir940

& 53.  BOŞANMA DAVASINDA KABUL (HMK m. 308)941

I. KABUL KAVRAMI (HMK m. 308 f. I)941

II. BOŞANMA VE AYRILIK DAVASINDA KABUL KAVRAMI (HMK m. 308 f. II)941

& 54.  BOŞANMA DAVASINDA SULH (HMK m. 313-315)943

I.SULH KAVRAMI (HMK m. 313 f. I)943

II. BOŞANMA VE AYRILIK DAVASINDA SULH KAVRAMI (HMK m. 313 f. II)943

& 55. BOŞANMA DAVASININ KONUSUZ KALMASI945

I. DAVANIN KONUSUZ KALMASI SEBEPLERİ945

A- Temyiz Edilmeyen Diğer Boşanma Kararı Davayı Konusuz Bırakır (TMK m. 161-184)945

B- Kesinleşen Boşanma Kararı Davayı Konusuz Bırakır
(TMK m. 161-184)946

C- Kesinleşen Evlenmenin İptali Davayı Konusuz Bırakır
(TMK m. 145-160)948

D- Eşlerden Birinin Ölümü Davayı Konusuz Bırakır 
(TMK m. 28 f. I)948

1-Davacının Ölümü948

a. Davacının Karardan Önce Ölümü948
b. Davacının Temyiz Aşamasında Ölümü948
c. Davacının Karar Düzeltme Aşamasında Ölümü949
d. Davacı Mirasçılarının Davaya Devam Etmesi
(TMK m. 181 f. II)950

2-Davalının Ölümü951

a. Davalının Karardan Önce Ölümü951
b. Davalının Temyiz Aşamasında Ölümü951
c. Davalının Karar Düzeltme Aşamasında Ölümü951
d. Davalı Mirasçılarının Davaya Devam Etmesi
(TMK m. 181 f. II)952

E- Tanıma-Tenfiz Kararı Davayı Konusuz Bırakır952

1-Boşanma İstemi Konusuz Kalır952

2-Boşanmanın Eki İstemler İncelenir953

3-Bekletici Sorun Yapılmalıdır953

F- Evliliğin Fesih Kararıyla Sonlanması Davayı Konusuz Bırakır (TMK m. 32 f. I, 131)954

1- Gaiplik Kararı İle Eş Ölmüş Gibi Kabul Edilir
(TMK m. 35)956

2-Gaiplik Kararı Evliliği Ortadan Kaldırmaz957

3-Gaiplik Kararı Alan Fesih Kararı Almayabilir957

4-Evliliğin Feshi Kararı Evliliği Ortadan Kaldırır957

5-Evliliğin Feshi Kararı Alan Eş Yeniden Evlenebilir957

a. Fesih Kararı Almadan Yeniden Evlenme
(TMK m. 145 b. 1)958
b. Fesih Kararı Aldıktan Sonra Yeniden Evlenme
(TMK m. 131 f. 1)958

G- Evliliğin Ölüm Karinesiyle Sonlanması Davayı Konusuz
Bırakır (TMK m. 31, 44 f. I)959

H- Evliliğin De Facto Cinsiyet Değiştirmeyle Sonlanması Davayı Konusuz Bırakır960

II. DAVANIN KONUSUZ KALMASINDA UYGULANACAK
USUL HÜKÜMLERİ960

A- Nüfus Kaydı İncelenmelidir960

B- Diğer Boşanma Davasının Sonucu Araştırılmalıdır960

C- Karar Verilmeyerek Dava Konusuz Bırakılmaz960

D- Yargılama Gideri Aleyhine Karar Verilebilecek Olana Yüklenir (HMK m. 331 f. I)961

E- Hüküm Verilemez963

F- Davanın Konusu Kalmadığı Açıklanarak Davaya Son Verilir963

G- Maddi Hataya Dayalı Temyiz ve Karar Düzeltme Kararı Kaldırılabilir963

H- Varsa Protokol Değerlendirilmelidir964

I- Maddi Tazminat Talebinin Karara Bağlanmasına Engel
Değildir965

İ- Manevi Tazminat Talebi İçin Görevsizlik Kararı Verilmesi Gerekir965

& 56. BOŞANMANIN EKİ DAVALARDA BASİT YARGILAMA USULÜ (HMK m. 316-322)967

I. BOŞANMA HUKUKUNDA BASİT YARGILAMA USULÜNE TABİ DAVA VE İŞLER967

II. BASİT YARGILAMA USULÜNDE DİLEKÇELERİN VERİLMESİ969

A- Basit Yargılama Usulünde Dava Açılması969

B- Basit Yargılama Usulünde Davaya Cevap Verilmesi969

1-Dilekçe İle Olur969

2-Cevap Süresi Tebliğinden İtibaren İki Haftadır970

3-Ek Cevap Süresi Verilebilir970

C- Taraflar İkinci Dilekçe Veremezler970

III. BASİT YARGILAMA USULÜNDE DELİLLERİN İKAMESİ970

A-Deliller Dilekçe İle Bildirilmelidir970

B-Delillerin Hangi Vakıanın Delili Olduğu Belirtilmelidir971

C-Ellerinde Bulunan Deliller Dilekçelerine Eklenmelidir971

D-Başka Yerlerden Getirilecek Belge ve Dosyalar İçin Bilgi Verilmelidir971

IV.BASİT YARGILAMA USULÜNDE İDDİA VE SAVUNMANIN
 GENİŞLETİLMESİ VEYA DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI972

A-İddianın Genişletilmesi veya Değiştirilmesi Yasağı972

B-Savunmanın Genişletilmesi veya Değiştirilmesi Yasağı972

V. BASİT YARGILAMA USULÜNDE ÖN İNCELEME VE TAHKİKAT972

A-Basit Yargılama Usulünde Ön İnceleme973

1-Mümkün Olan Hâllerde Dosya Üzerinden Karar Verilebilir973

2-Dosya Üzerinden Karar Verilemeyen Hallerde İlk Duruşma Yapılır977

a. Dava Şartları ve İlk İtirazlarla, Hak Düşürücü Süre ve Zamanaşımı Hakkında Taraflar Dinlenir978
b.Uyuşmazlık Konuları Tespit Edilir978
c.Tarafları Sulhe veya Arabuluculuğa Teşvik Edilir978
d.İlk Duruşma Sonuç Tutanağı Düzenlenir978
e.İlk Duruşma Sonuç Tutanağının Altı İmzalanır979
f.İlk Duruşmanın Bittiği ve Tahkikata Geçildiği Karar Altına Alınır979
g.Tahkikat Tutanak Esas Alınmak Suretiyle Yürütülür979

B-Basit Yargılama Usulünde Tahkikat979

1-Tahkikat, İlk Duruşma Hariç İki Duruşmada Tamamlanır979

2-Duruşmalar Arasındaki Süre Bir Aydan Daha Uzun
Olamaz980

3-Zorunlu Hâllerde İkiden Fazla Duruşma Yapabilir980

C- İşlemden Kaldırılmasına Karar Verilmiş Olan Dosya Yenilenmesinden Sonra Takipsiz Bırakılırsa, Dava Açılmamış Sayılır980

VI. BASİT YARGILAMA USULÜNDE HÜKÜM980

A- Tahkikatın Tamamlanmasından Sonra Tarafların Son Beyanları Alınır980

B- Yargılamanın Sona Erdiği Bildirilerek Karar Tefhim Edilir980

VII. BASİT YARGILAMA USULÜNDE UYGULANACAK HÜKÜMLER981

A- Hüküm Bulunmayan Hâllerde, Yazılı Yargılama Usulüne İlişkin Hükümler Uygulanır981

B- Paylaştırma ve Ortaklığın Giderilmesi İçin Satış İİK
Hükümlerine Göre Yapılır981

& 57.BOŞANMA DAVASINDA YARGILAMA GİDERLERİ 
(HMK m. 323-333)982

I. YARGILAMA GİDERLERİNİN KAPSAMI982

A- Harçlar982

1-Başvurma Harcı (HK m. 27)982

2-Celse Harcı (HMK m. 323 f. I/a)985

3-Karar ve İlam Harcı (HMK m. 323 f. I/a)985

B- Giderler985

1-Tebliğ ve Posta Giderleri (HMK m. 323 f. I/b)985

2-Dosya ve Sair Evrak Giderleri (HMK m. 323 f. I/c)985

3-Geçici Hukuki Koruma Tedbirleri ve Protesto, İhbar, İhtarname ve Vekâletname Düzenlenmesine İlişkin Giderler (HMK m. 323 f. I/ç)985

4-Keşif Giderleri (HMK m. 323 f. I/d)986

5-Tanığa Ödenen Ücret ve Giderler (HMK m. 323 f. I/e)986

6-Bilirkişiye Ödenen Ücret ve Giderler (HMK m. 323 f. I/e)986

7-Resmî Dairelerden Alınan Belgeler İçin Ödenen Harç,
Vergi, Ücret ve Sair Giderler (HMK m. 323 f. I/f)986

8- Vekil İle Takip Edilmeyen Davalarda Tarafların Hazır Bulundukları Günlere Ait Gündelik, Seyahat ve Konaklama Giderleri (HMK m. 323 f. I/g)986

9- Vekili Bulunduğu Hâlde Mahkemece Çağrılan Taraf İçin Gündelik, Yol ve Konaklama Giderleri
(HMK m. 323 f. I/g)987

10-Yargılama Sırasında Yapılan Diğer Giderler
(HMK m. 323 f. I/h)987

11-Resen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler
(HMK m. 325)987

C-Vekâlet Ücreti (HMK m. 323 f. I/ğ, 330)987

1-Kararın Niteliği Dikkate Alınmalıdır989

a. Dava Kabul Edilmişse989
aa.Asıl Dava Kabul Edilmişse989
bb.Karşı Dava Kabul Edilmişse990
cc.Birleşen Dava Kabul Edilmişse990
dd.Terditli Dava Kabul Edilmişse991
b. Dava Ret Edilmişse991
c. Davanın İşlemden Kaldırılmasına Karar Verilmişse992
ç. Davadan Feragat Edilmişse (AAÜT m. 6 f. I)992
aa. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı Gereğinin Yerine Getirilmesinden Önce992
bb. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı Gereğinin Yerine Getirilmesinden Sonra993
d. Görevsizlik Nedeniyle Dava Dilekçesinin Reddine
Karar Verilmişse (AAÜT m. 7 f. I)993
aa. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Önce993
bb. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Sonra993
e. Yetkisizlik Nedeniyle Dava Dilekçesinin Reddine
Karar Verilmişse (AAÜT m. 7 f. I)993
aa. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Önce993
bb. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Sonra994
f. Davanın Açılmamış Sayılmasına Karar Verilmişse
(AAÜT m. 7 f. I)994
aa. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Önce994
bb. Delillerin Toplanmasına İlişkin Ara Kararı
Gereğinin Yerine Getirilmesinden Sonra994
g.Gönderme Kararı Varsa (AAÜT m. 7 f. III)994
ğ.Karşı Dava Varsa  (AAÜT m. 8)995
h.Davanın Birleştirilmesi Kararı Varsa (AAÜT m. 8)995
ı.Davanın Ayrılması Kararı Varsa (AAÜT m. 8)995
i.Nafaka davalarında (AAÜT m. 9)996
j.Manevi tazminat davalarında (AAÜT m. 10)996
k.Davayı Mirasçılar Sürdürmüşse997
l.Dava Birden Çok İse997
m. Maktu Ücretin Altında Kalmama (AAÜT m. 13)998

2- Vekâlet Ücreti İstenilmediği Açıklanmışsa999

3- Katma Değer Vergisine Hükmedilemez999

4- Anlaşmazlığın Giderilme Anı Dikkate Alınmalıdır1000

5- Kesinleşen Yönler Dikkate Alınmalıdır1000

6- Taraf Lehine Hükmedilir (HMK m. 330)1003

7- İstifa Etme Engel Değildir1003

8- Kusur Dereceleri Vekalet Ücreti Takdirine Esas Alınmaz1003

9- Miktarı Hakim Takdir Eder1004

10-Baro Görevlendirmişse Verilemez1004

11-Boşanmanın Eki İsteklerde Verilemez1005

12-Kararın Verildiği Tarihte Yürürlükte Bulunan Tarife Gereğince Karar Verilir1005

D-Delil İkamesi İçin Avans (Delil Avansı)1006

1-Verilen Kesin Süre Usulüne Uygun Olmalıdır1006

2-Verilen Kesin Süre İçinde Delil Avansı Yatırılmalıdır
(HMK m. 324 f. I)1006

a. Yatırılmazsa Delilin İkamesinden Vazgeçilmiş Sayılır (HMK m. 324 f. II)1006
b.Diğer Taraf Bu Avansı Yatırabilir (HMK m. 324 f. II)1008

3-Aynı Delilin İkamesinde Yarı Yarıya Avans Olarak
Ödenir (HMK m. 324 f. I)1008

4-Avansın İadesi (HMK m. 333)1008

II. YARGILAMA GİDERLERİNE HÜKMEDİLMESİ1009

A- Mahkemece Resen Hükmedilir (HMK m. 332 f. I)1009

B-Hüküm Altında Gösterilir (HMK m. 332 f. II)1010

1-Tutarı1010

2-Hangi Tarafa Yükletildiği1010

3-Hangi Oranda Yükletildiği1010

4-Dökümü1011

5-Hükümden Sonraki Yargılama Giderlerinin Ödenme
Şekli1011

C-Esastan Sonuçlanmayan Davada Hükmedilmesi
(HMK m. 331)1011

1-Davanın Konusuz Kalması (HMK m. 331 f. I)1011

2- Görevsizlik, Yetkisizlik veya Gönderme Kararı Verilmesi (HMK m. 331 f. II)1012

a. Davaya Bir Başka Mahkemede Devam Edilmişse1012
b.Davaya Bir Başka Mahkemede Devam Edilmemişse1013

3-Davanın Açılmamış Sayılması (HMK m. 331 f. III)1013

D-Kesinleşen Giderler Dikkate Alınmalıdır1013

III. YARGILAMA GİDERLERİNDEN SORUMLULUK1014

A- Aleyhine Hüküm Verilen Taraftan Alınmasına Karar Verilir (HMK m. 326)1014

B-Dürüstlük Kuralına Aykırılık Varsa (HMK m. 327)1016

C-Kusur Oranı Belirleyici Değildir1016

D-İstemediğini Açıklayanın Gideri Üzerinde Bırakılır1017

& 58.BOŞANMA DAVASINDA ADLİ YARDIM
(HMK m. 334-340)1018

I. ADLİ YARDIM KOŞULLARI1018

A-Geçimde Önemli Ölçüde Zor Duruma Düşecek Olmak
(HMK m. 334 f. I)1018

B-Taleplerinin Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması
(HMK m. 334 f. I)1019

C-Yabancıların İçin Karşılıklılık Şartı Bulunmak
(HMK m. 334 f. II)1019

D-Adli Yardım Talebinde Bulunmak1019

1- Talepte Bulunabilecekler1020

2- Görevli ve Yetkili Mahkeme (HMK m. 336 f. I)1020

3-Eklenecek Belgeler (HMK m. 336 f. II)1021

a. İddiasının Özeti1021
b.İddiasını Dayandıracağı Deliller1021
c.Mali Durum Belgeleri1021

4-Süresi (HMK m. 336 f. III)1022

5-Her Türlü Harç ve Vergiden Muafiyet
(HMK m. 336 f. IV)1022

II. ADLİ YARDIMIN KAPSAMI1022

A-Sağladığı Hususlar (HMK m. 335 f. I)1022

B-Bölümsel Yararlanma Kararı Verilebilir (HMK m. 335 f. II)1023

C-Hükmün Kesinleşmesine Kadar Devam Eder
(HMK m. 335 f. III)1023

D-Önce Yapılan Yargılama Giderlerini Kapsamaz
(HMK m. 337 f. III)1023

III. ADLİ YARDIM TALEBİNİN İNCELENMESİ1023

A-Duruşma Yapmaksızın Karar Verilebilir (HMK m. 337 f. I)1023

B-Kararlara Karşı İtiraz (HMK m. 337 f. II)1024

C-Ret Halinde Tekrar Talepte Bulunulabilir (HMK m. 337 f. II)1024

IV. ADLİ YARDIM KARARININ SONUÇLARI1024

A-Adli Yardım Kararının Kaldırılması (HMK m. 338)1024

1-Kasten veya Ağır Kusuru Sonucu Yanlış Bilgi Verdiği
Ortaya Çıkarsa1024

2- Mali Durumunun Yeteri Derecede İyileştiği Anlaşılırsa1024

B-Adli Yardımla Ertelenen Yargılama Giderlerinin Tahsili
(HMK m. 339)1025

C-Adli Yardım Kararıyla Atanan Avukatın Ücretinin Ödenmesi (HMK m. 340)1025

& 59. BOŞANMA DAVASINDA YARGILAMANIN İADESİ
(HMK m. 374-381)1027

I. GENEL OLARAK 1027

II. YARGILAMANIN İADESİ1028

A-Yargılamanın İadesi Sebepleri (HMK m. 375)1028

1-Mahkemenin Uygunsuz Teşekkül Etmiş Olması1028

2-Bakamayacak Hâkimin Karar Vermiş veya Karara Katılmış Bulunması1028

3-Vekil veya Temsilci Olmayanla Davanın Görülüp Karara Bağlanması1028

4-Elde Edilemeyen Belgenin Ele Geçirilmiş Olması1029

a. Belge Kararı Etkileyecek Nitelikte Olmalıdır1029
b. Belge Karar Kesinleştikten Sonra Ele Geçirilmiş
Olmalıdır1029
c. Belge Karardan Önce Düzenlenmiş Olmalıdır1029
d. Belge Elde Olmayan Nedenlerle Verilememiş
Olmalıdır1029

5-Karara Dayanak Senedin Sahte Olduğunun Anlaşılması 1029

6-Yalan Tanıklık Yapıldığının Sabit Olması1029

7- Bilirkişi veya Tercümanın Gerçeğe Aykırı Beyanda Bulunduğunun Sabit Olması1030

8- Tarafın Karara Dayanak Yemini Yalan Yere Ettiğinin
Sabit Olması1030

9- Karara Esas Hükmün, Kesinleşmiş Başka Bir Hükümle Ortadan Kalkmış Olması1031

10-Lehine Karar Verilen Tarafın Hileli Bir Davranışta
Bulunmuş Olması1031

11- İkinci Davada, Öncekine Aykırı Verilen Hükmün
Kesinleşmiş Olması1031

12-Kararın Aykırılığının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Kararıyla Tespit Edilmiş Olması1032

B-Yargılamanın İadesi Usulü1032

1-İnceleyecek Mahkeme1032

a.Bir Dava Olarak Açılır1033
b.Yeni Esas Numarası Verilir1034
c.Kararı Veren Mahkemece İncelenir1035
d.Talep, Varsa Yerine Geçen Mahkemeye Yapılır1036
e.Kurulmuşsa Dava Aile Mahkemesine Devredilmelidir1036
f.İlk Davanın Devamı Sayılır1037

2-Teminat1037

3-Taraflar 1038

4-Süre1039

5-Talebin Ön İncelemesi1039

6-Yeniden Yargılama veya Hükmün İptali1040

& 60. BOŞANMA DAVASINDA İHTİYATİ TEDBİR
(HMK m. 389-399)1041

I. İHTİYATİ TEDBİR ŞARTLARI (HMK m. 389)1041

A-Hakkın Elde Edilmesinin Önemli Ölçüde Zorlaşacak Olması1041

B-Hakkın Elde Edilmesinin İmkânsız Hâle Gelecek Olması1041

C-Gecikme Sebebiyle Bir Sakıncanın Doğacak Olması 1041

D-Gecikme Sebebiyle Ciddi Bir Zararın Doğacak Olması1042

II. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ (HMK m. 390)1042

A-İlgili Mahkemeden Talep Edilir  (HMK m. 390 f. I)1042

1-Dava Açılmadan Önce1042

2-Dava Açıldıktan Sonra1042

B-Karşı Taraf Dinlenmeden Tedbire Karar Verilebilir
(HMK m. 390 f. II)1044

C-İhtiyati Tedbir Sebebi ve Türü Açıklanmalıdır
(HMK m. 390 f. III)1044

D-Haklılık Yaklaşık Olarak İspat Edilmiş Olmalıdır
(HMK m. 390 f. III)1044

III. İHTİYATİ TEDBİR KARARI (HMK m. 391)1044

A-İhtiyati Tedbir Kararı Verilmesi1044

1-Her Türlü Tedbire Karar Verilebilir (HMK m. 391 f. I)1045

2-Reddi Hâlinde Kanun Yoluna Başvurulabilir
(HMK m. 391 f. III)1045

3-Kapsamı Kanuna Uygun Olmalıdır (HMK m. 391 f. II)1046

B-İhtiyati Tedbirde Teminat Gösterilmesi (HMK m. 392)1046

C-İhtiyati Tedbir Kararının Uygulanması (HMK m. 393)1047

D-İhtiyati Tedbir Kararına İtiraz  (HMK m. 394)1047

1-İtiraz Edebilecekler1047

2-İtiraz Süresi1047

3-İtiraz Şekli1048

4-İtirazın İncelenmesi1048

5-İtiraz Hakkında Verilen Karara Karşı Kanun Yolu Açıktır1048

E-İhtiyati Tedbirin Değiştirilmesi veya Kaldırılması1049

1-Teminat Karşılığı Olarak (HMK m. 395)1049

2-Durum ve Koşulların Değişmesi Sebebiyle (HMK m. 396)1049

F-İhtiyati Tedbiri Tamamlayan İşlemler  (HMK m. 397)1049

G-İhtiyati Tedbire Muhalefetin Cezası (HMK m. 398)1050

H-İhtiyati Tedbirin Haksızlığından Kaynaklanan Tazminat
(HMK m. 399)1050

& 61.BOŞANMA DAVASINDA DELİL TESPİTİ
(HMK m. 400-405)1051

I. DELİL TESPİTİ İSTENEBİLECEK HÂLLER1051

A-Görülmekte Olan Bir Davada İstenebilir (HMK m. 400 f. I)1051

B-İleride Açılacak Dava İçin İstenebilir (HMK m. 400 f. I)1051

II. DELİL TESPİTİ TALEBİNİN GERÇEKLEŞMESİ1051

A-Hukuki Yararın Varlığı Gerekir (HMK m. 400 f. II)1051

B-Delil Tespiti Talebi Dilekçeyle Yapılır (HMK m. 402 f. I)1052

C-Tespit Giderleri Avans Olarak Ödenir (HMK m. 402 f. II)1052

III. DELİL TESPİTİ TALEBİNİN İNCELENMESİ1052

A-Görev ve Yetki Koşulu Gerçekleşmelidir (HMK m. 401)1052

B-Talep Haklı Bulunursa Karar Dilekçeyle Birlikte Karşı Tarafa Tebliğ Edilir (HMK m. 402 f. III)1054

C-Acele Hâllerde Tebligat Yapılmaksızın Tespit Yapılabilir
(HMK m. 403)1054

D-Kararın Yerine Getirilmesinde O Delilin Toplanmasına İlişkin Hükümler (HMK m. 404)1055

E-Delil Tespiti Dosyası Asıl Dava Dosyasının Eki Sayılır
(HMK m. 405)1055

& 62. YABANCI BOŞANMA KARARLARININ TENFİZİ VE TANINMASI1056

I. GÖREVLİ MAHKEME 1056

A-Tanıma Davasında1056

B-Tenfiz Davasında1056

II. YETKİLİ MAHKEME1058

III. TENFİZ İSTEMİ1059

A- Eşlerin İstemi1059

B-Mirasçıların İstemi1060

C- Yabancı Uyrukluların İstemi1074

IV. DİLEKÇEYE EKLENECEK BELGELER1075

A-Yabancı Mahkeme İlâmının Aslı veya Örneği1075

1-Aslı veya Örneği Yeterlidir1075

2-Fotokopi İle Karar Verilemez1076

3-Tam Metin Sunulmalıdır1077

4-İptal Davası Sonucu Beklenmelidir1077

B-Yabancı Mahkeme İlâmının Onanmış Tercümesi1078

C-İlâmın Kesinleştiğini Gösteren Onanmış Yazı veya Belge1078

D-Kesinleşmeyi Gösteren Onanmış Yazı veya Belgenin
Tercümesi1080

V. TENFİZ ŞARTLARI1080

A-Yabancı Mahkeme Kararı Bulunmalıdır1080

B-Kesinleşmiş Olmalıdır1081

C-Kamu Düzenine Aykırı Olmamalıdır1083

1-Genel Olarak 1083

2-Kamu Düzenine Aykırı Sayılmama Halleri1084

a.Kararın Gerekçesiz Olması 1084
b.Türk Hukukunun Uygulanmaması1086
aa.2675 Sayılı Kanuna Göre1086
bb.5718 Sayılı Kanuna Göre1088
c.Gerekçede Aykırılık Bulunması1089
d.Velayetin Düzenlenmemiş Olması1091
e.Kişisel İlişkinin Düzenlenmemiş Olması1093
f.Türk Hukukunun Yanlış Uygulanması1093
g.Ortak Velayet Düzenlemesi Yapılması1095

D- Karşılıklılık Bulunmalıdır1097

1-Karşılıklılık Esasına Dayanan Bir Anlaşma Bulunabilir1097

2-Tenfizi Mümkün Kılan Bir Kanun Hükmü Bulunabilir1097

3-Tenfizi Mümkün Kılan Fiilî Uygulama Bulunabilir1098

E- İtiraz Edilmemiş Olmalıdır1099

1-Yabancı Mahkemeye Usulüne Uygun Şekilde Çağrılmış Olmalıdır1099

2-Yabancı Mahkemede Temsil Edilmiş Olmalıdır1102

3- Kanunlara Aykırı Şekilde Gıyabında veya Yokluğunda Hüküm Verilmemiş Olmalıdır1102

F- Dürüstlük Kurallarına Aykırı Davranılmamalıdır1103

VI. TEBLİĞ VE İTİRAZ1103

VII. KARAR1105

VIII.YERİNE GETİRME VE TEMYİZ YOLU1107

IX. TANIMA1107

X. KESİN HÜKÜM VE KESİN DELİL ETKİSİ1118

XI. USUL HÜKÜMLERİ1118

A- Basit Yargılama Usulüne Göre İncelenir1118

B- Zamanaşımı Söz Konusu Değildir1120

C- Tenfiz ve Tanımaya Karar Verilmekle Yetinilir1120

D- Boşanma Davası İle Birlikte Görülemez1120

E- Boşanma Davasında Tenfiz Davası Sonucu Beklenmelidir1121

F- Yargıtay'da Mürafaa İstenemez1121

EKLER

KAVRAM DİZİNİ

ÖMER UĞUR GENÇCAN’IN YAŞAM ÖYKÜSÜ

ÖMER UĞUR GENÇCAN’IN ÇALIŞMALARINDAN “BİR KISMI”


 

ÖZ YERİNE

Boşanma davalarını inceleyen Yargıtay İkinci Hukuk Dairesinde ömrümün yarısı olan 31 YILDIR (evet, otuz bir yıldır!) aralıksız görev yapıyorum. Yargıtay’da binlerce (evet, binlerce!) boşanma dava dosyasını bizzat okudum ve binlerce (evet, binlerce!) Yargıtay ilamını bizzat yazdım. Binlerce kararda ahlaki, vicdani ve hukuki sorumluluğum vardır.

Sonuçta Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun takdirleriyle birinci kez 26.01.2015 tarihinde, ikinci kez 29.01.2019 tarihinde Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Başkanlığı’na seçildim. Halen bu görevimi sürdürmekteyim.

Bilindiği üzere 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ek ve değişiklikleri ile birlikte tümüyle yürürlükten kaldırılmış[1] olup 12.1.2011 tarihli 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.[2]

Boşanma davalarına ilişkin verdiğimiz bozma kararlarının % 80 oranı USÜL HUKUKUNA ilişkindir. Bu kadar büyük oranda gerçekleşen usul hukukuna ilişkin bozma kararı beni Boşanma Usul Hukuku adlı eserimi yazmak zorunda bırakmış ve kitabımın ilk ve ikinci baskısı kısa sürede tükenmiştir.

Yayınlama mutluluğu ve huzuru bulduğum ÜÇÜNCÜ BASKI ile boşanma davalarına özgü usul hukuku birikimimi uygulamayı daha fazla derinlemesine yansıtır şekilde siz kitap-dostlarıma sunuyorum.

Yargıtay’ın bütün kararları bıkmadan ve usanmadan yirmi yedi yıldır tarafımdan tek tek incelenerek EMSAL ÖZELLİĞİ TAŞIYANLAR değerlendirilip bilimsel açıklama içinde SİSTEMATİK BİR ŞEKİLDE kullanıldığı başka bir anlatımla anlamsız biçimde önünüze sıralanmadığı/yığılmadığı için bu eserin bir KİMSESİZ İÇTİHATLAR MEZARLIĞI olmadığının farkında olunmasını isterim.

Bu vesile ile hukukçu çevresine bugüne kadar düşüncelerimi açıklamama olanak sağlamış olanlardan aklıma geliveren;

Devlet kuruluşlarından;

Yargıtay, Adalet Bakanlığı, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Türkiye Adalet Akademisi, TBMM Adalet Komisyonu Başkanlığı, TBMM Kamu Denetçiliği Kurumu, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK, Diyanet İşleri Din İşleri Başkanlığı ile Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğüne,

Sivil toplum örgütlerinden;

UNİCEF, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), İKÜ Ceza Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi (CEHAMER), Türk Hukuk Kurumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi Dış Ticaret Enstitüsü, Türk Demokrasi Vakfı, Avrupa Genç Hukukçular Derneği ELSA (The European Law Students' Assosiation), İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, Raoul Wallenberg  İnsan Hakları ve İnsancıl Hukuk Enstitüsü,  Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu, Yoncalı Platformu, Aile Hukuku Derneği, Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Derneği (KEFE-DER), Aktif Kadın Çalışmaları Derneği (AKÇADER), Adalet Sistemi Uzmanları Derneği (ASUD), Yaşar Üniversitesi Hukuk Topluluğu, Mağdur Babalar Derneği, Annem Kadın ve Aile Derneği, İzmir Arabulucular Derneği (İZARDER) ile Halkbank’ın  değerli yöneticilerine,

Hukuk fakültelerinden;

Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, , Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Turgut Özal Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesine

Barolardan;

Özellikle başta Türkiye Barolar Birliği olmak üzere  Adana Barosu, Adıyaman Barosu, Afyon Barosu, Aksaray Barosu, Amasya Barosu, Ankara Barosu, Antalya Barosu, Artvin Barosu, Aydın Barosu, Balıkesir Barosu, Bartın Barosu, Batman Barosu, Bingöl Barosu, Bolu Barosu, Burdur Barosu, Bursa Barosu, Çanakkale Barosu, Çorum Barosu, Denizli Barosu, Diyarbakır Barosu, Düzce Barosu, Edirne Barosu, Elazığ Barosu, Erzincan Barosu, Erzurum Barosu, Eskişehir Barosu, Gaziantep Barosu, Giresun Barosu, Hatay Barosu, Isparta Barosu, İstanbul Barosu, İzmir Barosu, Kahramanmaraş Barosu, Karaman Barosu, Kars-Ardahan Barosu, Kastamonu Barosu, Kayseri Barosu, Kırıkkale Barosu, Kırklareli Barosu, Kırşehir Barosu, Kocaeli Barosu, Konya Barosu, Kütahya Barosu,  Malatya Barosu, Manisa Barosu, Mardin Barosu, Mersin Barosu, Muğla Barosu, Nevşehir Barosu, Niğde Barosu, Ordu Barosu, Osmaniye Barosu, Sakarya Barosu, Samsun Barosu, Sinop Barosu, Sivas Barosu, Şanlıurfa Barosu, Tekirdağ Barosu, Trabzon Barosu, Uşak Barosu,Yozgat Barosu, Zonguldak Barosu’na,

Merkezlerden;

Türkiye Barolar Birliği Eğitim Merkezi, Ankara Barosu Eğitim Merkezi, Ankara Barosu İnsan Hakları Merkezi, Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi, Ankara Barosu Kadın Hakları Merkezi, Ankara Barosu Gelincik Merkezi, Antalya Barosu Genç Avukatlar Meclisi, İstanbul Barosu Meslek İçi Eğitim Merkezi, İstanbul Barosu Staj Eğitim Merkezi ve İstanbul Barosu Bakırköy Bölge Temsilciliği’ne,

Konuşma metinlerimi yayınlayan;

Türkiye Barolar Birliği Kadın Hukuku Komisyonu (TÜBAKKOM), İstanbul Barosu Kadın Hakları Komisyonu, İstanbul Barosu Kadın Hakları Uygulama Merkezi, İzmir Barosu Dergisi Yayın Kurulu’na, makalelerimi yayınlayan Yargıtay Dergisi, Adalet Dergisi, Ankara Barosu Dergisi, İstanbul Barosu Dergisi, İzmir Barosu Dergisi, Bursa Barosu Dergisi, Manisa Barosu Dergisi, Kocaeli Barosu Dergisi, Osmaniye Barosu Dergisi, Giresun Barosu Dergisi ve Türkiye Noterler Birliği Hukuk Dergisi yöneticilerine,

Söyleşilerimi yayınlayan;

Güncel Hukuk Dergisi ve ZİGGURAT, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrenci Topluluğu Dergisi yayın kuruluna,

Benimle televizyon programları yapan;

TRT Televizyonuna ve CNN Televizyonuna,

Ayrıca;

Saymayı unuttuğum diğer bütün tüzel kişiliklere kalbî teşekkürlerimi sunarım.

Bütün eserlerimin olduğu gibi bu eserimin de yayınlanmasına aracılık eden/emek veren Yetkin Yayınevinin bütün çalışanlarına ve özellikle sayın Ziya Gülkök ve Muharrem Başer'e teşekkür ederim.

Hepinizi saygı ve dostluk ile selâmlarım.

                                                                                                                     

       1 MAYIS 2019                                   Ömer Uğur GENÇCAN

    Çankaya-ANKARA                   YARGITAY 2. Hukuk Dairesi Başkanı



[1]      HMK m. 450.

[2]      HMK m. 451.

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar