Ceza Muhakemesi Hukuku Dersleri

Yayınevi: Adalet Yayınları
Yazar: Mustafa ÖZEN
ISBN: 9786257802338
Stok Durumu: Tükendi
110,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Mustafa ÖZEN
Baskı Tarihi 2020/09
Baskı Sayısı 5
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak

Ceza Muhakemesi Hukuku Dersleri
Prof. Dr. Mustafa ÖZEN
2020/09 5. Baskı, 976 Sayfa,
ISBN 978-625-780-233-8

Beşinci baskıda, 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun ile 14/4/2020 tarih ve 7242 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler eklenmiştir. Tespit edilen kelime hataları düzeltildi, anlam bozukluğu olduğu tespit edilen cümleler düzeltildi, anlam belirsizliği olan cümlelere açıklık getirildi.
 

İÇİNDEKİLER


BEŞİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ..........................................................................................................5


BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL BİLGİLER


I. GİRİŞ.......................................................................................................................47

II. TANIM ....................................................................................................................47

III. AMACI ....................................................................................................................48

IV. CEZA MUHAKEMESİNİN TARİHÇESİ.........................................................................48

V. 1412 SAYILI CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU’NDA YER ALIP 5271 SAYILI

CEZA MUHAKEMESİ KANUNU’NDA YER ALMAYAN BAZI KURUMLAR.........................49

A. Şahsi Dava.........................................................................................................................49

B. Şahsi Hak Davası...............................................................................................................50

C. Ceza Kararnamesi.............................................................................................................50

D. Acele İtiraz ........................................................................................................................50

E. Karar Düzeltme.................................................................................................................50

F. Gıyabi Tutuklama .............................................................................................................50

G. Kefaletle Salıverme...........................................................................................................51

H. Yasak Hakların İadesi........................................................................................................51


İKİNCİ BÖLÜM


CEZA MUHAKEMESİNİN UYGULAMA ALANLARI


VI. CEZA MUHAKEMESİNİN YER BAKIMINDAN UYGULANMASI ....................................53

A. Ülkesellik İlkesi: Mülkilik İlkesi..........................................................................................53

B. Kişisellik (Şahsilik) İlkesi ....................................................................................................53

C. Evrensellik ilkesi:...............................................................................................................54

D. Yetkili Mahkeme...............................................................................................................54

1. Genel Yetkili Mahkeme ...................................................................................54

2. Özel Yetki.........................................................................................................54

3. Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Yetki............................................................55

4. Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen

Suçlarda Yetki..................................................................................................55

VII. CEZA MUHAKEMESİNİN ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMASI..............................56

A. Hemen/Derhal Uygulama................................................................................................56

B. Geçmişe Yürüme ..............................................................................................................59

C. İleriye Yürüme ..................................................................................................................59


8 İçindekiler

VIII. CEZA MUHAKEMESİNİN KİŞİ BAKIMINDAN UYGULANMASI.................................... 60

A. Cumhurbaşkanı................................................................................................................ 61

B. Milletvekili........................................................................................................................ 65

1. Yasama Sorumsuzluğu ....................................................................................65

2. Yasama Dokunulmazlığı ..................................................................................65

3. Diplomatlar .....................................................................................................68

4. Yabancı Askerler..............................................................................................68

IX. KONU BAKIMINDAN UYGULANMASI ...................................................................... 68


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİ KOŞULLARI


X. CEZA MUHAKEMESİNİN KOŞULLARI/MUHAKEME ENGELLERİ................................. 69

A. Soruşturma Koşulları ....................................................................................................... 70

1. Şikâyet.............................................................................................................70

a) Şikâyet ve İhbar.........................................................................................71

b) Şikâyetin Geri Alınması İle Feragat (Vazgeçme) Kavramları ......................72

c) Şikâyetin Geri Alınmasının Sonuçları.........................................................73

d) Şikâyetin Geri Alınabileceği Zaman ...........................................................73

e) Soruşturmaya Başlandıktan Sonra Bir Suçun Takibinin Şikâyete

Bağlı Olduğunun Anlaşılması .....................................................................74

f) Kovuşturmaya Başlandıktan Sonra Bir Suçun Takibinin Şikâyete

Bağlı Olduğunun Anlaşılması .....................................................................74

g) Şikâyet Süresi ............................................................................................74

h) Şikâyette Sirayet/Yansıma.........................................................................75

ı) Şikâyet Hakkına Sahip Kişi .........................................................................76

i) Şikâyetin Yapılacağı Makam ......................................................................76

j) Şikâyet Şekli...............................................................................................77

k) Kanun Değişikliği ve Suçun Takibinin Şikâyete Bağlı Hale Gelmesi............77

2. Dava Süresi......................................................................................................77

3. İzin ..................................................................................................................79

4. Talep................................................................................................................82

5. Karar................................................................................................................83

6. Mütalaa ...........................................................................................................84

7. Müracaat/Başvuru/Yabancı Devletin Şikâyeti.................................................84

8. Yargı Bulunmaması/Kesin Hüküm Bulunmaması ............................................85

9. Açık Dava Bulunmaması ..................................................................................87

10. Önödeme ........................................................................................................88

11. Uzlaştırma .......................................................................................................90


İçindekiler 9

12. Dava Zamanaşımı ..........................................................................................101

13. Af ................................................................................................................102

14. Failin Türkiye’de Bulunması ..........................................................................102

15. Karşılıklılık (Mütekabiliyet) Koşulu ..................................................................102

16. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (İddianamenin

Düzenlenmesinin Ertelenmesi) .....................................................................102

17. Soruşturma Koşullarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları..............................102

B. Kovuşturma Koşulları .................................................................................................... 103

1. Sanığın Hazır Bulunması ................................................................................103

a) Sanığın Yokluğu .......................................................................................104

b) Gaiplik .....................................................................................................108

c) Kaçaklık....................................................................................................109

2. Sanığın Akıl Hastası Olmaması.......................................................................113

3. Bekletici Meselenin Çözümü .........................................................................114

4. Yasama Dokunulmazlığının Bulunmaması.....................................................115

5. Kovuşturma Koşullarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları .............................116


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİNİN İLKELERİ


XI. CEZA MUHAKEMESİNİN İLKELERİ .......................................................................... 117

A. Genel İlkeler................................................................................................................... 117

1. Hukuk Devleti İlkesi.......................................................................................117

2. İnsan Haysiyetinin Korunması .......................................................................117

3. İşkence Yasağı ...............................................................................................118

4. Dürüst İşlem İlkesi (Adil Yargılanma).............................................................118

5. Bağımsız ve Tarafsız Hâkim İlkesi ..................................................................121

6. Meram Anlatma İlkesi ...................................................................................122

7. Suçsuzluk (Masumluk) Karinesi .....................................................................122

8. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi = In Dubio Pro Reo ....................................123

9. Özel Hayatın Gizliliği İlkesi.............................................................................125

10. Maddi Gerçeğin Araştırılması İlkesi...............................................................125

11. Ceza Muhakemesinin Kamusallığı İlkesi ........................................................127

12. Nemo Tenetur Se Ipsum Accusare/Hiç Kimse Kendisi ve Yakınları Aleyhine

Delil Göstermeye Zorlanamaz İlkesi ve Susma Hakkı ........................................127

13. Silahların Eşitliği İlkesi ...................................................................................128

14. Aynı Fiilden Dolayı İki Kez Yargılama Olmaz (Non Bis In Idem) İlkesi ............129

15. Kıyas Yasağı İlkesi ..........................................................................................130

B. Soruşturma Aşamasına İlişkin İlkeler ............................................................................ 131

1. Delillerin Re’sen Araştırılması İlkesi ..............................................................131


10 İçindekiler

2. Kamu Davasının Mecburiliği/Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi .......................131

(1) Maslahata Uygunluk İlkesi...............................................................132

(a) Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep Olarak Etkin Pişmanlık .................133

(b) Şahsî Cezasızlık Sebebi .............................................................134

(c) Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi ................................134

3. Gizlilik İlkesi...................................................................................................135

4. Yazılılık İlkesi..................................................................................................136

C. Kovuşturma Aşamasına İlişkin İlkeler............................................................................ 137

1. Davasız Yargılama Olmaz İlkesi......................................................................137

(1) Re’sen İstinaf İncelemesi........................................................................139

(2) Hükmün Sanıklar Lehine Bozulması Halinde Diğer Sanıklara

Uygulanması............................................................................................139

2. Vasıtasızlık/Delillerin Doğrudan Doğruyalığı İlkesi ........................................139

a) Delillerin Doğrudan Doğruyalığı İlkesinin İstisnaları................................140

(1) Naip Hâkimlik ...................................................................................140

(2) İstinabe.............................................................................................140

3. Sözlülük İlkesi ................................................................................................141

4. Halka Açıklık/Aleniyet İlkesi ..........................................................................141

5. Çabukluk/Ucuzluk/Etkinlik İlkesi ...................................................................143

6. Delillerin Serbestliği İlkesi .............................................................................144

7. Delillerin Kolektifliği/Ortak Tartışmaya Açıklığı İlkesi/Çelişme İlkesi.............144

8. Delillerin Serbestçe Değerlendirilmesi İlkesi .................................................145

a) Delillerin Serbestçe Değerlendirilmesi İlkesinin İstisnaları......................146

(1) Duruşma Tutanağının İspat Gücü ....................................................146

(2) Delil Yasakları ..................................................................................146

XII. CEZA MUHAKEMESİNDE İNSAN HAKLARI ............................................................. 148

A. Hak Arama Hakkı ........................................................................................................... 148

B. İsnadı Öğrenme Hakkı ................................................................................................... 148

C. Hakları Öğrenme Hakkı.................................................................................................. 149

D. Savunma Hakkı/Müdafii Yardımından Yararlanma Hakkı ............................................ 149

E. Tercüman Yardımından Yararlanma Hakkı................................................................... 150

F. Olağan (Kanuni) Mahkeme ve Hâkim Tarafından Yargılanma Hakkı ........................... 151

G. Makul Süre İçinde Yargılanma Hakkı............................................................................. 151

H. Denetim Mahkemesine Başvurma Hakkı...................................................................... 153

I. En Kısa Sürede Bir Yargı Merci Önüne Çıkarılma Hakkı (Habeus Corpus).................... 153


İçindekiler 11


BEŞİNCİ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI,


CEZA MAHKEMELERİNİN MADDE VE YER YÖNÜNDEN YETKİSİ


XIII. CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI.............................................................................. 155

A. Ceza Mahkemeleri ........................................................................................................ 155

1. İlk Derece Mahkemeleri ................................................................................156

a) Sulh Ceza Hâkimliği .................................................................................156

b) Asliye Ceza Mahkemeleri ........................................................................156

c) Ağır Ceza Mahkemeleri ...........................................................................156

d) Diğer Ceza Mahkemelerinin Görevleri ....................................................157

2. Bölge Adliye Mahkemeleri ............................................................................158

3. Yargıtay .........................................................................................................158

B. Cumhuriyet Savcılıkları.................................................................................................. 159

1. Cumhuriyet Başsavcılığı.................................................................................159

2. Bölge Adliye Mahkemeleri Başsavcılığı .........................................................159

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı...................................................................159

XIV. MAHKEMELERİN GÖREV (MADDE) YÖNÜNDEN YETKİSİ.......................................... 160

A. Genel Olarak.................................................................................................................. 160

B. Re’sen Görev Kararı....................................................................................................... 160

C. Görevsizlik Kararı Verilmesi Gereken Hâl ve Sonucu ................................................... 161

D. Görevsizlik Kararı Verilemeyecek Hâl ........................................................................... 161

E. Görevli Olmayan Hâkim veya Mahkemenin İşlemleri.................................................. 161

F. Madde Yönünden Görev Uyuşmazlığı.......................................................................... 162

G. Madde Yönünden Görevsizlik Kararlarına Karşı İtiraz Kanun Yolu .............................. 164

H. Madde Yönünden Yetkinin İstisnaları........................................................................... 164

1. Bağlantı .........................................................................................................164

a) Dar Anlamda Bağlantı..............................................................................164

b) Geniş Anlamda Bağlantı ..........................................................................165

c) Tek Çeşit Bağlantı, Karışık Bağlantı..........................................................166

2. Bağlantı Nedeniyle Uyuşmazlıkların Birleştirilmesinin Koşulları ...................166

3. Bağlantının Sonuçları.....................................................................................167

a) Uyuşmazlıkların Birleştirilmesi ................................................................167

b) Birleştirme, Madde Yönünden Yetkinin İstisnası.....................................167

(1) Soruşturma Aşamasında Birleştirme ...............................................168

(2) Kovuşturma Aşamasında Birleştirme ..............................................169

(a) Birleştirme Kararı Verecek Makam ...........................................169

(b) Birleştirmede Uygulanacak Yargılama Usulü.............................170

(c) Birleştirilen Davaların Ayrılması ................................................170


12 İçindekiler

c) Nisbi Muhakeme Yapma .........................................................................170

d) Bekletici Sorun Yapma.............................................................................171

4. Nisbi Muhakeme Neticesinde Verilen Kararın Başka Mahkemeler

Açısından Değeri ...........................................................................................172

5. Özel Hukuk Uyuşmazlıkları İle Bağlantılı Ceza Muhakemesinde Hangi

Muhakeme Koluna Ait Usulün Uygulanacağı Sorunu....................................172

6. Farklı Yargı Yerlerinin Kararların Bağlayıcılığı ................................................172

a) Medeni Muhakeme Sonucu Verilen Kararın Ceza Mahkemesine

Etkisi ........................................................................................................173

b) İdari Yargılama Sonucu Verilen Kararın Ceza Mahkemesine Etkisi .........174

XV. MAHKEMELERİN YER YÖNÜNDEN YETKİSİ ............................................................ 174

A. Tanım ............................................................................................................................. 174

B. Hukuki Nitelik................................................................................................................. 174

C. Yer Yönünden Yetkide Kabul Edilen Sistemler.............................................................. 174

1. Birden Fazla Yerdeki Mahkemenin Yetkili Olması .........................................174

2. Bir Yerdeki Mahkemenin Yetkili Olması ........................................................175

D. Türkiye’de İşlenen Suçlarda Yer Yönünden Yetkili Mahkeme (Genel Yetkili

Mahkeme)...................................................................................................................... 175

1. Sırf Hareket Suçları (Şekli Suçlar) ..................................................................175

2. Neticesi Hareketten Ayrılabilen Suçlar (Maddi Suçlar/Neticeli Suçlar) .........176

3. İhmali Suçlar..................................................................................................176

4. Teşebbüs Aşamasında Kalan Suç...................................................................176

5. Kesintisiz Suç .................................................................................................176

6. Zincirleme Suç ...............................................................................................176

7. Objektif Cezalandırma Gerektiren Suç ..........................................................177

8. İştirak Halinde İşlenen Suç ............................................................................177

9. Ülkede Yayımlanan Bir Basılı Eserle İşlenen Suç (CMK m. 12/3) ...................177

10. Soruşturulması ve Kovuşturulması Şikâyete Bağlı Olan Hakaret Suçu

(CMK m. 12/4)...............................................................................................177

11. Görsel veya İşitsel Yayınlarla İşlenen Suç (CMK m. 12/5)..............................177

E. Türkiye’de İşlenen Suçlarda Yer Yönünden Özel Yetkili Mahkeme (CMK m. 13) ........ 178

F. Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Yer Yönünden Yetkili Mahkeme (CMK m. 14) ........ 178

G. Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen Suçlarda Yer

Yönünden Yetkili Mahkeme (CMK m. 15)..................................................................... 178

H. Mahkemenin Yer Yönünden Yetkisinde Olumlu ve Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı......... 179

I. Yer Yönünden Yetkisizlik İddiası .................................................................................... 180

1. Mahkemelerin Yer Yönünden Yetkisizlik İtirazının Zamanı ...........................180

2. Mahkemelerin Yer Yönünden Yetkisizlik İtirazında Bulunabilecek Kişiler .....180

3. Mahkemelerin Yer Yönünden Yetkisizlik İtirazı Hakkında Karar

Vereceği Zaman.............................................................................................181


İçindekiler 13

4. İtiraz Kanun Yolu ...........................................................................................181

İ. Yer Yönünden Yetkisiz Mahkemenin Yaptığı İşlemler.................................................. 181

J. Mahkemelerin Yer Yönünden Yetki Kurallarının İstisnaları ......................................... 182

1. Bağlantı .........................................................................................................182

2. Nakil ..............................................................................................................182

a) Hukuki Sebeplerle Davanın Nakli ............................................................183

b) Fiili Sebeplerle Davanın Nakli ..................................................................183

c) Kamu Güvenliği Nedeniyle Davanın Nakli ...............................................183

d) Afet Nedeniyle Davanın Nakli..................................................................183

e) Nakil Kararını Verecek Makam ................................................................184

f) Kısmi Nakil...............................................................................................184

g) Nakil Kararının Kesinliği...........................................................................184

3. İstinabe..........................................................................................................184

K. Yetkili Olmayan Hâkim veya Mahkemenin İşlemleri.................................................... 185

L. Yargı Organları Arasında İş Bölümü Uyuşmazlığı.......................................................... 185


ALTINCI BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ


XVI. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ ............................................................................. 187

A. İşlemin Yapısına Göre Tasnif ......................................................................................... 188

1. Sözlü İşlemler ................................................................................................188

2. Yazılı İşlemler.................................................................................................188

3. Hareketli/Eylemli İşlemler .............................................................................188

4. Hareketsiz/Eylemsiz İşlemler.........................................................................188

5. Açık İşlemler ..................................................................................................188

6. Gizli İşlemler..................................................................................................189

B. İşlemi Yapan Makama Göre Tasnif ............................................................................... 189

1. Yargılama Makamı İşlemleri ..........................................................................189

a) Hâkim İşlemleri / Kararları.......................................................................189

(1) Fiili İşlemler .....................................................................................189

(2) Fikri İşlemler.....................................................................................190

(a) Ceza Muhakemesinin Aşaması Bakımından Karar.....................190

(b) Kararın Niteliği Bakımından Kararlar.........................................190

b) İşlemi Yapan Makamın Sıfatına Göre İşlemler.........................................191

(1) Hâkimlik Kararları ............................................................................191

(2) Mahkeme Kararları...........................................................................192

2. İddia Makamı İşlemleri..................................................................................192

a) Hareketli İşlemler ....................................................................................193


14 İçindekiler

b) Fikri İşlemler............................................................................................193

3. Savunma Makamı İşlemleri ...........................................................................193

C. Muhakeme İşlemlerinde Süreler................................................................................... 194

1. Hak Düşürücü Süre........................................................................................194

2. Koruyucu Süre ...............................................................................................194

3. Düzenleyici/Yaptırımsız Süre.........................................................................194

D. Sürelerin Hesaplanması................................................................................................. 195

E. Eski Hale Getirme........................................................................................................... 195

1. Eski Hale Getirmenin Hukuki Niteliği.............................................................195

2. Eski Hale Getirme Sebepleri..........................................................................195

a) Kusuru Olmaksızın Bir Sürenin Geçirilmiş Olması....................................195

b) Kanun Yoluna Başvuru Hakkının Bildirilmemiş Olması............................196

c) Duruşmada Bulunmayan Sanık Hakkında Karar Verilmiş Olması ............196

3. Eski Hale Getirme Talebinin Yapılacağı Makam ............................................197

4. Eski Hale Getirme Talebi Hakkında Karar Verecek Makam ...........................197

5. Eski Hale Getirme Talebinde Bulunmak İçin Gerekli Olan Süre.....................197

6. Eski Hale Getirme Talebi Üzerine Verilen Karara Karşı Kanun Yolu...............198

7. Eski Hale Getirme Talebinde Bulunmanın Etkisi............................................198

F. Muhakeme İşlemlerinin Bildirilmesi.............................................................................. 198

1. Tefhimle Bildirim...........................................................................................199

2. Tebliğle Bildirim.............................................................................................199

G. Muhakeme İşlemlerindeki Hukuka Aykırılıklar ve Bu Aykırılıkları Giderilmesi............. 200

1. Muhakeme İşlemlerindeki Hukuka Aykırılıklar..............................................200

a) Yokluk......................................................................................................200

b) Hak Düşümü ............................................................................................200

c) Butlan (Hükümsüzlük) .............................................................................200

(1) Mutlak Butlan..................................................................................201

(2) Nisbi Butlan .....................................................................................201

d) Kabul Edilmezlik/Geri Çevrilme ...............................................................201

2. Muhakeme İşlemlerindeki Hukuka Aykırılıkların Giderilmesi........................202

a) Geri alma.................................................................................................202

b) Yenileme..................................................................................................202

c) Bozma......................................................................................................202

d) İyileştirme................................................................................................203

e) Düzeltme .................................................................................................203

f) Çevirme ...................................................................................................203


İçindekiler 15


YEDİNCİ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİ MAKAMLARI VE

BU MAKAMLARI TEMSİL EDEN KİŞİLER


XVII. CEZA MUHAKEMESİ MAKAMLARI......................................................................... 205

XVIII. CEZA MUHAKEMESİ MAKAMLARINI TEMSİL EDEN VE CEZA MUHAKEMESİ

İŞLEMLERİNE KATILAN KİŞİLER (ÖZNELER/SUJELER) .............................................. 205

A. Yargılama Makamını Temsil Eden Kişi Olarak Hâkim ................................................... 206

1. Hâkimlerin Sınıflandırılması...........................................................................206

2. Hâkimlerin Özellikleri ....................................................................................207

a) Hâkimin Bağımsızlığı................................................................................207

(1) Hâkimin Bağımsızlığının Kendisine Karşı Korunması Gereken

Erkler ................................................................................................208

(a) Hâkimin Bağımsızlığının Yasama Organına Karşı

Korunması .................................................................................208

(b) Hâkimin Bağımsızlığının Yürütme Organına Karşı

Korunması .................................................................................209

(c) Hâkimin Bağımsızlığının Yargılama Organına Karşı

Korunması .................................................................................209

(d) Hâkimin Bağımsızlığının Ortama Karşı Korunması (Üçüncü

Kişilere Karşı Korunması)...........................................................209

b) Hâkimin Tarafsızlığı .................................................................................210

(1) Hâkimin Davaya Bakamayacağı Durumlar........................................211

(a) Hâkimin Kesin Olarak Davaya Bakamayacağı Durumlar............211

(b) Yargılamaya Katılamayacak Hâkim............................................212

(c) Hâkimin Tarafsızlığından Şüpheye Düşülecek Nedenlerden

Dolayı Davaya Bakamayacağı Durumlar....................................214

(2) Hâkimin Reddi Muhakemesi ............................................................215

(a) Hâkimin Reddi İddiası................................................................215

(b) Hâkimin Reddi İddiasında Savunma ..........................................216

(c) Hâkimin Reddi İddiasında Karar Verecek Mahkeme .................216

(d) Ret İstemi Üzerine Verilecek Kararlar ve Başvurulacak Kanun

Yolları.........................................................................................217

(e) Reddi İstenen Hâkimin Yapabileceği İşlemler ...........................219

(3) Hâkimin Çekinmesi...........................................................................219

(a) Hâkimin Çekinme Gerekçeleri...................................................219

(b) Hâkimin Çekinme İsteminde Süre .............................................220

(c) Hâkimin Çekinme İsteği Konusunda Karar Verecek Merci ........220

(d) Hâkimin Çekinme İsteği Üzerine Mahkemece Verilecek

Karar..........................................................................................220

(4) Zabıt Kâtibinin Reddi veya Çekinmesi ..............................................221


16 İçindekiler

B. İddia Makamını Temsil Eden Kişi Olarak Cumhuriyet Savcısı ....................................... 221

1. Genel Olarak..................................................................................................221

2. Cumhuriyet Savcılığının Örgütlenmesi ..........................................................222

3. Cumhuriyet Başsavcılığının Görevleri............................................................222

4. Cumhuriyet Başsavcısının Görevleri..............................................................223

5. Cumhuriyet Savcısının Görevleri ...................................................................223

6. Cumhuriyet Savcılarının Yer Yönünden Yetkisi..............................................223

7. Cumhuriyet Savcılarının Hukuki Konumu......................................................224

8. Cumhuriyet Savcısının Adalet Bakanı, Birbirleri ve Kolluk Kuvveti ile

İlişkisi.............................................................................................................225

a) Cumhuriyet Savcısının Adalet Bakanı İle İlişkisi.......................................225

b) Cumhuriyet Savcılarının Birbirleri İle İlişkisi ............................................225

c) Cumhuriyet Savcısının Kolluk Kuvveti İle İlişkisi ......................................226

9. Cumhuriyet Savcısının Bağımsızlığı Sorunu ...................................................226

10. Cumhuriyet Savcısının Tarafsızlığı Sorunu.....................................................227

11. Cumhuriyet Savcısının Reddi Sorunu ............................................................228

12. Cumhuriyet Savcısının Soruşturmaya Başlama ve Delilleri Toplama

Görevi (Araştırma ve Delil Toplama Görevi)..................................................229

a) Cumhuriyet Savcısının Soruşturmaya Başlama Görevi (Araştırma

Görevi).....................................................................................................229

b) Cumhuriyet Savcısının İddianame Düzenleme Görevi.............................229

c) Cumhuriyet Savcısının Açılmış Olan Kamu Davasına Katılarak

Sonuçlanmasını Sağlama Görevi .............................................................230

d) Cumhuriyet Savcısının Kanun Yollarına Başvurma Görevi.......................230

13. Cumhuriyet Savcısının Yetkileri .....................................................................231

a) Cumhuriyet Savcısının Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Verme

Yetkisi ......................................................................................................231

b) Cumhuriyet Savcısının Kolluk Kuvvetlerinden Delil Araştırmasını

İsteme Yetkisi ..........................................................................................232

c) Cumhuriyet Savcısının Başka Bir Cumhuriyet Savcısından Yargı

Çevresi İçindeki Bir Soruşturma İşlemini Yapmasını İsteme Yetkisi.........232

d) Soruşturmada Cumhuriyet Savcısının Hâkim Kararı İsteme Yetkisi.........232

e) Cumhuriyet Savcısının İddianame Düzenleme Konusunda Takdir

Yetkisi ......................................................................................................232

14. Cumhuriyet Savcısının İçtihadı Birleştirme Kararı ile Bağlı Olup

Olmadığı Sorunu............................................................................................233

15. Cumhuriyet Savcısının Takdir Yetkisi.............................................................233

a) Delilleri Değerlendirirken Takdir Yetkisi ..................................................233

b) İddianame Düzenleme Konusunda Takdir Yetkisi ...................................234


İçindekiler 17

c) TCK’da Yer Alan Bazı Durumlarda Cumhuriyet Savcısının Takdir

Yetkisi ......................................................................................................234

16. Cumhuriyet Savcının Şikâyet veya İhbar Dışında Bir Nedenle Bir Suçun

İşlendiğini Öğrenmesi....................................................................................235

C. Kolluk Kuvveti................................................................................................................ 236

1. Adli Kolluğun Görevi......................................................................................237

a) Diğer Kolluk Birimlerinin Adlî Kolluk Görevi ............................................239

2. Adli Kolluğun Yetkisi ......................................................................................239

a) Adlî Kolluğun Olay Yerinde Aldığı Tedbirlere Uyulmaması Halinde

Yetkisi ......................................................................................................239

b) Kolluğun Zor Kullanma Yetkisi, Sınırları ve Şekli ......................................239

c) CMK’da Adli Kolluğa Doğrudan Doğruya Soruşturma İşlemlerini

Yapma Yetkisinin Verilip Verilmediği Sorunu ..........................................240

3. Kamu Görevlilerinin Adli Görevin İcrası Kapsamında İşlediği Suçlara

İlişkin Soruşturma..........................................................................................241

4. Sulh Ceza Hâkiminin Soruşturma Evresindeki Görevi....................................243

5. Soruşturma Evresinde Yapılan İşlemlerin Tutanağa Bağlanması...................244

D. Mağdur veya Suçtan Zarar Gören (Katılan) .................................................................. 244

1. Mağdurun Hakları .........................................................................................248

a) Soruşturma Aşamasında Mağdurun Hakları............................................248

b) Kovuşturma Aşamasında Mağdurun Hakları ...........................................250

2. Mağdura Haklarının Anlatılıp Açıklanması ....................................................251

3. Mağdura Zorunlu Vekil Tayini .......................................................................252

4. Suçun Mağduru İle Şikâyetçinin Çağırılması..................................................252

5. Mağdur İle Şikâyetçinin Davete Uymamaları ................................................253

6. Mağdur İle Şikâyetçinin Dinlenmesi ..............................................................254

7. Kamu Davasına Katılma.................................................................................254

a) Kamu Davasına Katılmanın Koşulları .......................................................255

(1) Suçun Mağduru, Suçtan Zarar Gören veya Malen Sorumlu

Olmak ...............................................................................................255

(2) Dava Açıldıktan Sonra ve Fakat Dava Bitmeden Önce İstemde

Bulunmak .........................................................................................255

8. Kamu Davasına Katılma İsteğinde Bulunma Zamanının Başlama ve

Sona Erme Zamanı.........................................................................................256

9. Kamu Davasına Katılma Hakkına Sahip Olan Kişiler ......................................257

10. Kamu Davasına Katılma Usulü.......................................................................258

11. Kamu Davasına Katılanın Hakları...................................................................259

12. Kamu Davasına Katılanın Yetkileri.................................................................260

13. Kamu Davasına Katılmanın Davaya Etkisi......................................................260


18 İçindekiler

14. Kamu Davasına Katılmadan Önceki Kararların Tebliği...................................261

15. Kamu Davasına Katılanın Kanun Yoluna Başvurması.....................................261

16. Kamu Davasına Katılmanın Hükümsüz Kalması.............................................262

17. Kamu Davasına Katılma İle Şahsi Dava ve Şahsi Hak Davası..........................262

E. Savunma Makamını Temsil Eden Kişi Olarak Şüpheli ve Sanık..................................... 263

1. Genel Olarak..................................................................................................263

2. Şüpheli ve Sanık ............................................................................................264

a) Şüpheli.....................................................................................................264

b) Sanık........................................................................................................265

3. Şüpheli ve Sanığın Ceza Muhakemesindeki Konumu ....................................266

4. Şüpheli ve Sanık Olabilme Koşulları ..............................................................266

a) Gerçek Kişi Olma .....................................................................................266

b) Belli Olma ................................................................................................267

5. Şüpheli ve Sanığın Hakları .............................................................................269

a) Şüphelinin Hakları ...................................................................................269

(1) Şüphelinin CMK m. 147’de Yer Alan Hakları....................................269

(a) Haklarını Öğrenme Hakkı ..........................................................269

(b) Hakkında Yapılan İsnadları Öğrenme Hakkı ..............................270

(c) Müdafii Yardımından Yararlanma Hakkı ...................................271

(d) Yakınlarına Haber Verilmesini İsteme Hakkı .............................276

(e) Susma Hakkı ..............................................................................277

(f) Şüpheden Kurtulması İçin Somut Delillerin Toplanmasını

İsteyebilme Hakkı......................................................................279

(g) Aleyhine Var Olan Şüphe Nedenlerini Ortadan Kaldırmak

ve Lehine Olan Hususları İleri Sürme Hakkı...............................280

(2) Şüphelinin Diğer Hakları..................................................................280

(a) Lekelenmeme Hakkı..................................................................280

(b) Makul Sürede Yargılanma Hakkı ...............................................281

(c) Savunma Hakkı..........................................................................281

(d) Masumluk Karinesinden Yararlanma Hakkı ..............................282

(e) Hâkim veya Bir Adli Makam Önüne Çıkma (Habeas

Corpus) ve İtiraz Hakkı ..............................................................283

b) Şüphelinin Yükümlülükleri.......................................................................284

(1) İfade ve Sorguya Katlanma Yükümlülüğü.........................................284

(2) Hazır Bulunma Yükümlülüğü ............................................................284

(3) Koruma Tedbirlerine Katlanma Yükümlülüğü ..................................286

c) Sanığın Hakları.........................................................................................286

(1) Aleni Yargılanma Hakkı....................................................................286

(2) Kovuşturma İşlemlerinden Haberdar Olma Hakkı............................287


İçindekiler 19

(3) Denetim Muhakemesine Başvurma Hakkı .......................................287

d) Sanığın Yükümlülükleri ............................................................................287

(1) Mahkemede Hazır Bulunma Yükümlülüğü ......................................287

(2) Sanığın Kararlara Boyun Eğme Yükümlülüğü...................................287

6. Şüpheli veya Sanığın Yasal Temsilcisinin ve Eşinin Hak ve

Yükümlülükleri ..............................................................................................288

F. Müdafi ........................................................................................................................... 288

1. Genel Olarak..................................................................................................288

2. Müdafiin Hukuki Durumu..............................................................................289

3. Müdafi Olabilmenin Koşulları........................................................................290

4. Müdafilik Türleri............................................................................................291

a) İsteğe Bağlı Müdafilik ..............................................................................291

b) Zorunlu Müdafilik ....................................................................................291

(1) İstem Üzerine Zorunlu Müdafilik......................................................291

(2) Doğrudan Zorunlu Müdafilik ...........................................................292

c) CMK’da Yer Alan Özel Müdafilik Halleri ..................................................292

5. Müdafiin Bağımsızlığı ....................................................................................293

a) Yürütme Karşısında Bağımsızlık...............................................................293

b) Cumhuriyet Savcısı Karşısında Bağımsızlık ..............................................294

c) Şüpheli/Sanık Karşısında Bağımsızlık.......................................................294

d) Mahkeme Karşısında Bağımsızlık.............................................................294

e) Baro Karşısında Bağımsızlık .....................................................................294

f) Üçüncü Kişiler Karşısında Bağımsızlık ......................................................295

6. Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkı/Müdafi Seçimi ve Müdafi

Görevlendirilmesi..........................................................................................295

a) Müdafi Seçimi..........................................................................................295

b) Müdafi Görevlendirme............................................................................296

(1) İstem Üzerine Müdafi Görevlendirme.............................................296

(2) Doğrudan Müdafi Görevlendirme ....................................................296

(3) Müdafi Görevlendirmede Usul........................................................297

7. Müdafi Sayısı .................................................................................................297

a) Soruşturma Evresinde Müdafi Sayısı.......................................................297

b) Kovuşturma Evresinde Müdafi Sayısı ......................................................298

8. Müdafiin Yetkileri..........................................................................................298

a) Müdafiin Soruşturma Evresindeki Yetkileri .............................................298

(1) Müdafiin Dosyayı İnceleme ve Örnek Alma Yetkisi ..........................298

(a) İncelenebilecek Dosyanın İçeriğinde Sınırlamanın Bulunup

Bulunmaması Sorunu ................................................................299


20 İçindekiler

(b) Dosyayı İncelemek İçin Cumhuriyet Savcısının Yazılı Emri

ve Vekâletname ........................................................................299

(2) Müdafiin Dosyayı İnceleme Yetkisinin Kısıtlanması .........................301

(3) Müdafiin Dosyayı İnceleme Yetkisinin Kısıtlanamayacağı

Durumlar ..........................................................................................303

(4) Müdafiin Şüpheli veya Sanıkla Görüşme ve Yazışması .....................303

(5) Müdafiin Hazır Bulunma Yetkisi .......................................................304

(6) Müdafiin Kanun Yoluna Başvurma Yetkisi........................................305

b) Müdafiin Kovuşturma Evresindeki Yetkileri ............................................305

(1) Dosya İnceleme Yetkisi....................................................................305

(2) Sanık ile Görüşme ve Yazışma Yetkisi...............................................306

(3) Hazır Bulunma Yetkisi.......................................................................307

(a) Müdafiin Doğrudan Soru Sorması.............................................308

(b) Müdafiin Kanun Yoluna Başvurması .........................................308

9. Müdafiin Yükümlülükleri/Görevleri ..............................................................309

a) Savunma Görevini Gereği Gibi Yerine Getirme .......................................310

b) Sır Saklama ..............................................................................................310

c) Gerçeği Söyleme Yükümlülüğü................................................................312

d) Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkartılmasını Sağlama ......................................313

10. Müdafiin Yükümlülüğünü / Görevini Yerine Getirmemesi ............................313

11. Müdafilik Görevinden Yasaklanma................................................................314

12. Görevini Yerine Getirmeyen Müdafi Hakkında Disiplin ve Adli

Soruşturma Açılması .....................................................................................317

G. Tanık............................................................................................................................... 317

1. Genel Olarak..................................................................................................317

2. Tanık Olabilecek Kişiler..................................................................................317

a) Hâkimin Tanıklığı .....................................................................................318

b) Cumhuriyet Savcısının Tanıklığı...............................................................319

c) Müdafiin Tanıklığı....................................................................................319

d) Sanığın/Suç Ortağının Tanıklığı................................................................320

e) Mağdurun Tanıklığı .................................................................................321

f) Bilirkişinin Tanıklığı..................................................................................323

g) Adli Kolluğun Tanıklığı .............................................................................324

ğ) Çocuk, Akıl Hastaları ve Akıl Zayıflığı İçinde Olanların Tanıklığı...............325

3. Tanıkların Çağrılması .....................................................................................325

4. Çağrıya Uymayan Tanıklar Hakkında Uygulanacak Yaptırım .........................326

5. Tanığın Yükümlülükleri (Ödevleri).................................................................327

a) Yetkili Makam Huzuruna Gelme Yükümlülüğü (Hazır Bulunma

Yükümlülüğü) ..........................................................................................327


İçindekiler 21

b) Beyanda Bulunma Yükümlülüğü..............................................................328

c) Beyanda Bulunma Yükümlülüğünün İstisnaları .......................................328

(1) Mutlak Çekinme Hakkının Olduğu Durumlar....................................328

(b) Yaş Küçüklüğü, Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı Nedeniyle

Tanıklıktan Çekinmenin Önemini Anlayabilecek Durumda

Olmayanların Tanıklıktan Çekinmesi (CMK m. 45/2).................331

(c) Tanıklıktan Çekinebileceklere Bu Hakkının Bildirilmesi (CMK

m. 45/3) .....................................................................................332

(2) Meslekleri veya Sürekli Uğraşları Nedeniyle Tanıklıktan

Çekinme Hakkı Olanlar .....................................................................333

(3) Ceza Kovuşturmasına Uğratabilecek Nitelikte Olan Sorulara

Cevap Vermeme Durumları Nedeniyle Çekinme Hakkı....................335

d) Doğru Beyanda Bulunma Yükümlülüğü...................................................337

e) Yemin Etme Yükümlülüğü .......................................................................337

(1) Yemin Etme Yükümlülüğünün İstisnaları..........................................337

(2) Tanıklara Yemin Verilmesi................................................................338

(3) Yeminin Biçimi..................................................................................339

(4) Yeminin Yerine Getirilmesi, Sağır veya Dilsizin Yemini.....................339

6. Tanıklıktan ve Yeminden Sebepsiz Çekinme Durumu ve Yaptırımı ...............339

7. Tanığın Hakları...............................................................................................340

a) Tanıklıktan Çekinme Hakkı ......................................................................340

b) Kendisi veya CMK m. 45’te Yer Alan Kişiler Hakkında Ceza

Kovuşturmasına Yol Açabilecek Sorulara Cevap Vermeme Hakkı ...........340

c) Tazminat Hakkı ........................................................................................340

8. Tanıkların Dinlenmesi....................................................................................340

a) Tanığın Dinlenmesine Geçilmeden Önce Tanıklık Yapma Görevinin

Öneminin Anlatılması ..............................................................................343

b) Tanığa İlk Önce Sorulacak Hususlar.........................................................343

d) Tanığın Erken Dinlenmesi........................................................................346

e) Tanığın Tekrar Dinlenmesi.......................................................................346

9. Devlet Sırrı Niteliğindeki Bilgilerde Tanıklık...................................................346

10. Gizli Tanıklık ve Gizli Korunması ....................................................................348

H. Bilirkişi............................................................................................................................ 351

1. Genel Olarak..................................................................................................351

2. Bilirkişinin Tanımı ..........................................................................................352

3. Bilirkişinin Hukuki Niteliği..............................................................................352

4. Bilirkişiye Başvurulabilecek Haller.................................................................352

5. Bilirkişiye Başvurulamayacak Haller ..............................................................354

6. Bilirkişiye Başvurma (Bilirkişi Atama) Yetkisine Sahip Kişiler.........................356

a) Soruşturma Evresinde .............................................................................356


22 İçindekiler

b) Kovuşturma Evresinde ............................................................................357

7. Bilirkişi Atanmasını İsteme Hakkına Sahip Kişiler ..........................................357

8. Delillerin Müşterekliği İlkesi Gereği Hâkimin Kişisel Bilgisini

Mahkemede Kullanmaması...........................................................................359

9. Bilirkişi Olabilecek Kişiler (Bilirkişi Olma Koşulları)........................................359

10. Bilirkişi Atanma Usulü ...................................................................................360

11. Bilirkişinin Yükümlülükleri .............................................................................360

a) Bilirkişiliği Kabul Etme Yükümlülüğü (Zorunlu Bilirkişilik)........................360

b) Yemin Etme Yükümlülüğü .......................................................................361

c) İnceleme Yapma ve Yaptığı İncelemenin Sonuçlarını Bildirme

Yükümlülüğü ...........................................................................................361

d) Çağrıya Uyma (Hazır Bulunma) Yükümlülüğü..........................................363

(1) Çağrıya Uyma Yükümlülüğüne Uymamanın Yaptırımı......................364

12. Bilirkişi Sayısı .................................................................................................364

13. Bilirkişi Değerlendirmesi, Dinlenmesi ve Uzman Mütalaası ..........................365

a) Bilirkişi Değerlendirmesi..........................................................................365

(1) Bilirkişi Değerlendirmesinin Hukuki Niteliği .....................................365

(2) Bilirkişi Değerlendirmesinin Yetkili Kişiye Verilmesi.........................366

(3) Duruşma Aşamasında Bilirkişinin Dinlenmesi ..................................368

(4) Bilirkişinin Erken Dinlenmesi............................................................369

b) Uzman Mütalaası ....................................................................................370

14. Bilirkişinin Yetkileri........................................................................................370

15. Bilirkişilikten Çekinme ...................................................................................371

16. Bilirkişinin Reddi............................................................................................372

17. Bilirkişi Tanık .................................................................................................373

18. Bilirkişiye Başvurma Zorunluluğunun Bulunmaması .....................................373

a) Bilirkişiye Başvurma Zorunluluğunun Bulunduğu Durumlar ...................374

19. Özel Bilirkişilik Şekli Olarak Gözlem Altına Alma ...........................................374

a) Gözlem Altına Alma Koşulları ..................................................................375

b) Yetkili Makam..........................................................................................375

c) Süresi.......................................................................................................375

d) İtiraz ........................................................................................................375

e) İtiraz Edebilecek Kişiler............................................................................375

f) İtirazı İnceleyecek Merci..........................................................................375

g) İtiraz Üzerine Verilecek Karar..................................................................376


SEKİZİNCİ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİNDE DELİL


XIX. CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT ARAÇLARI OLARAK DELİLLER ................................ 377


İçindekiler 23

A. İspat Kavramı................................................................................................................. 377

B. Delil Kavramı.................................................................................................................. 378

C. Delillerin Özellikleri........................................................................................................ 379

D. Delil Çeşitleri.................................................................................................................. 379

E. Delillerin Sınıflandırılması.............................................................................................. 380

1. Beyan Delili....................................................................................................380

a) Tanık Beyanı ............................................................................................380

b) Şüpheli ve Sanık Beyanı...........................................................................382

(1) Şüpheli Beyanı..................................................................................382

(a) Şüphelinin İfadesinin Alınması ..................................................383

(b) Şüphelinin Sorgusunun Yapılması .............................................386

(c) İfadesi Alınacak veya Sorgusu Yapılacak Şüphelinin

Çağrılması..................................................................................387

(d) İfadesi Alınacak veya Sorgusu Yapılacak Şüpheli Hakkında

Zorla Getirme Kararı Verilmesi..................................................387

(2) Sanığın Sorgusunun Yapılması..........................................................390

(a) Şüphelinin İfadesi Alınmadan veya Sorgusu Yapılmadan

Önce Yapılması Gerekenler (İfade ve Sorgu tarzı).....................391

(b) Şüphelinin İfadesi veya Sanığın Sorgusu Yapılırken Yasak

Olan İfade ve Sorgu Yöntemleri ................................................391

(i) Kötü Davranma .................................................................392

(ii) İşkence ..............................................................................393

(iii) İlaç Verme.........................................................................393

(iv) Yorma................................................................................393

(v) Aldatma ............................................................................394

(vi) Cebir veya Tehditte Bulunma............................................395

(vii) Bazı Araçları Kullanma Gibi Bedensel veya Ruhsal

Müdahaleler Yapma (İradeyi Etkileyen Diğer

Nedenler)..........................................................................395

(viii) Yasaya Aykırı Vaatte Bulunma (CMK m. 148/2) ................396

(3) Şüpheli veya Sanığın İkrarı................................................................397

2. Belge Delili (Yazılı Açıklamalar)......................................................................399

a) Yazılı Belge...............................................................................................400

b) Şekil Tespit Eden Belge............................................................................401

3. Belirti Delilleri................................................................................................402

4. Ses ve Görüntü Tespit Eden Araçların Kaydı .................................................403

F. Delil Yasakları-Yasak Deliller (Hukuka Aykırı Yöntemlerle Elde Edilen Delillerin

Kullanılamaması) ........................................................................................................... 405

1. Genel Olarak..................................................................................................405

2. Delil Yasaklarının Görevi................................................................................406


24 İçindekiler

3. Delil Yasaklarının Sınıflandırılması Sorunu ....................................................406

a) Türk Öğretisinde Kabul Edilen Sınıflandırmalar.......................................407

(1) Delil Elde Etme Yasağı ......................................................................408

(a) Genel Olarak .............................................................................408

(b) Delil Elde Etme Yasağı Durumları ..............................................409

(i) Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi

(CMK m. 147) ....................................................................409

(ii) İfade Alma ve Sorguda Yasak Yöntemlerin

Kullanılması (CMK m. 148) ...............................................411

(iii) Kanun Tarafından Yetkilendirilmiş Kişilerin Emri

Bulunmadan ve Kanun Tarafından Belirlenen

Usullere Uyulmadan Delil Elde Edilmesi ...........................411

(2) Delil Değerlendirme Yasağı (Hukuka Aykırı Delilin Kullanılma

Yasağı) ..............................................................................................412

(a) Anayasa m. 38/6’ya Göre Delil Değerlendirme Yasağı..............413

(b) CMK m. 217/2’ye Göre Delil Değerlendirme Yasağı..................414

(c) Hukuka Aykırı Şekilde Elde Edilen Delillerin Kullanılıp

Kullanılmamasında Mutlak ve Nisbi Kullanma Yasağı

Sistemleri/ Kuramları ................................................................417

4. Delil Yasaklarının Uzak Etkisi .........................................................................423

5. Özel Kişiler Tarafından Elde Edilen Deliller ve Bu Delillerin (Yasak

Delillerin) Yasak Delil Olması Sorunu ............................................................425

6. Tesadüfen Elde Edilen Deliller.......................................................................428

7. Askeri Ceza Mahkemesi ve Delil Yasakları.....................................................428

8. Yüce Divan Yargılaması ve Delil Yasakları......................................................428

G. Delile Ulaşma Yolları (Delil Elde Etme Yöntemleri)....................................................... 429

1. Genel Olarak..................................................................................................429

2. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması ............................................430

a) Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek

Alınması (CMK m. 75/1) ..........................................................................431

(1) Beden Muayenesi.............................................................................431

(a) Dış Beden Muayenesi................................................................431

(b) İç Beden Muayenesi..................................................................432

(2) Vücuttan Örnek Alınması .................................................................432

(3) Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek

Alınmasının Hukuki Niteliği ..............................................................433

(4) Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek

Alınması ve Kişinin Kendisi veya Yakınları Aleyhine Ceza

Soruşturmasına veya Kovuşturmasına Neden Olacak Beyanda

Bulunmama Hakkı (Nemo Tenetur Se Ipsum Accusare)...................433


İçindekiler 25

(5) Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek

Alınmasının Koşulları ........................................................................434

(a) Bir Şüpheli veya Sanık Bulunmalıdır ..........................................434

(b) Suçun Kanunda Öngörülen Cezasının Üst Sınırı İki Yıl ve

Daha Yukarı Olması Gerekir ......................................................434

(c) Müdahalenin Sağlığa Zarar Verme Tehlikesinin

Bulunmaması (Orantılılık İlkesi) ................................................434

(d) Karar Verecek Kişi .....................................................................435

(e) İç Beden Muayenesi veya Vücuttan Örnek Alma İşlemini

Yapacak Kişiler...........................................................................437

(f) İtiraz.............................................................................................438

(g) İtiraz Edebilecek Kişiler .............................................................438

(h) İtirazı İnceleyecek Merci ...........................................................438

(ı) İtiraz Üzerine Verilecek Karar....................................................438

(6) Hukuka Aykırı Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması

ve Bu Delillerin Kullanılması Yasağı ..................................................438

(7) Özel Kanunlar Gereği Alkol Muayenesi ve Kan Örneği Alınması ......439

3. Şüpheli ve Sanıktan Başka Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan

Örnek Alınması ..............................................................................................439

a) Genel Olarak............................................................................................439

b) Beden Muayenesi....................................................................................440

(1) Dış Beden Muayenesi.......................................................................440

(2) İç Beden Muayenesi .........................................................................440

c) Amaç .......................................................................................................440

d) Şüpheli ve Sanıktan Başka Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan

Örnek Alınmasının Uygulama Koşulları ...................................................441

(1) Şüpheli ve Sanık Dışında Bir Kişi Bulunmalıdır..................................441

(2) Müdahalenin Mağdur veya Diğer Kişilerin Sağlığını Tehlikeye

Düşürmemesi Gerekir (Orantılılık İlkesi) ..........................................441

(3) Karar Verecek Kişi veya Makam .......................................................441

(4) İstemde Bulunabilecek Kişi veya Kişiler............................................443

(5) İtiraz .................................................................................................443

(6) İtiraz Edebilecek Kişiler.....................................................................443

(7) İtiraz Üzerine Verilecek Karar...........................................................443

(8) Hukuka Aykırı Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması

ve Bu Delillerin Kullanılması Yasağı ..................................................443

(9) Diğer Kişilerin Rızasının Olmaması ve Susma Hakkı (Nemo

Tenetur) ...........................................................................................444

4. Moleküler Genetik İncelemeler.....................................................................446

a) Moleküler Genetik İncelemenin Hukuki Niteliği......................................446


26 İçindekiler

b) Moleküler Genetik İncelemenin Amacı ...................................................446

c) Moleküler Genetik İncelemenin Uygulanma Koşulları ............................447

(1) Başlamış Olan Bir Ceza Soruşturması veya Kovuşturmasının

Bulunması.........................................................................................447

(2) İkincil Nitelikte Bir Başvuru Olup Olmadığı.......................................447

(3) Karar Verecek Kişi.............................................................................448

(4) Moleküler Genetik İnceleme Yapılabilmesi İçin Bilirkişi

Görevlendirilmesi.............................................................................448

(5) İstemde Bulunabilecek Kişiler ..........................................................449

(6) Moleküler Genetik İncelemeye Tabi Tutulacak Kişiler .....................449

(7) İtiraz .................................................................................................449

(8) Genetik İnceleme Sonuçlarının Gizliliği ............................................450

(9) Hukuka Aykırı Moleküler Genetik İnceleme Sonucu Elde Edilen

Deliller ve Kullanılma Yasağı.............................................................450

5. Fizik Kimliğinin Tespiti ...................................................................................451

a) Genel Olarak............................................................................................451

b) Fizik Kimliğinin Tespitinin Hukuki Niteliği................................................451

c) Fizik Kimliğinin Tespitinin Amacı .............................................................451

d) Fizik Kimliğinin Tespitinin Konusu ...........................................................451

e) Uygulanma Koşulları................................................................................452

(1) Üst Sınırı İki Yıl veya Daha Fazla Hapis Cezasını Gerektiren Bir

Suçtan Dolayı Soruşturma ve Kovuşturma Başlamış Olmalıdır ........452

(2) Ortada Bir Şüpheli veya Sanık Bulunmalıdır ....................................452

(3) Şüpheli veya Sanığı Teşhisi İçin Gerekli Olmalıdır (Orantılılık

İlkesi) ................................................................................................452

(4) Kararı Verecek Kişi............................................................................452

(5) İtiraz ................................................................................................454

(6) Şüpheli ve Sanığın Kimliğinin Tespitinin Uygulanma Usulü ..............454

(7) Şüpheli ve Sanığın Kimliğinin Tespitine Yönelik Bilgilerin Yok

Edilmesi ve Hukuka Aykırı Delil ........................................................454

6. Keşif...............................................................................................................455

a) Genel Olarak............................................................................................455

b) Keşfin Hukuki Niteliği ..............................................................................455

c) Keşfin Amacı............................................................................................455

d) Keşfin Konusu..........................................................................................455

(1) Nesneler...........................................................................................455

(2) Belgeler ............................................................................................456

(3) Kişiler................................................................................................456

(4) Olgular ve Deneyler..........................................................................456


İçindekiler 27

e) Keşfin Uygulanma Koşulları.....................................................................456

(1) Keşif Yapmaya Yetkili Kişiler .............................................................456

(2) Keşfin Yapılmasında Hazır Bulunabilecek Kişiler ..............................457

(3) Keşif Tutanağı ve Keşif Tutanağının Delil Değeri ..............................458

(4) Hukuka Aykırı Yöntemler Uygulanarak Gerçekleştirilen Keşif

Sonucu Elde Edilen Delil ve Delil Yasakları .......................................459

7. Keşif Türleri ...................................................................................................460

a) Yer Gösterme ..........................................................................................460

(1) Yer Gösterme İşleminin Hukuki Niteliği............................................460

(2) Yer Gösterme İşlemini Yapabilecek Kişiler ......................................460

(3) Yer Gösterme İşleminde Hazır Bulunabilecek Kişiler.......................461

(4) Yer Gösterme İşleminin Tutanağa Bağlanması.................................461

(5) Yer Gösterme İşleminde İşleme Başlamadan Önce Şüpheliye

Haklarının Hatırlatılması...................................................................461

b) Otopsi......................................................................................................461

(1) Genel Olarak.....................................................................................461

(2) Otopsi İşleminin Hukuki Niteliği .......................................................462

(3) Otopsi İşlemini Yapmaya Yetkili Kişiler.............................................462

(4) Otopsi İşlemi Yapılması Kararını Verecek Makam veya Kişi .............462

(5) Gömülmüş Bulunan Bir Cesedin İncelenmesi Veya Otopsi

Yapılması ..........................................................................................463

8. Arama............................................................................................................463

a) Genel Olarak............................................................................................463

b) Aramanın Amacı ......................................................................................466

c) Özel Arama Şekilleri ................................................................................466

d) Aramanın Hukuki Niteliği.........................................................................467

e) Aramanın Uygulanma Koşulları ...............................................................467

(1) Makul Şüphe ....................................................................................467

(a) Şüpheli ve Sanık Bakımından.....................................................467

(b) Üçüncü Kişiler Bakımından........................................................468

(2) Arama Kararı ve Arama Emrini Vermeye Yetkili Kişi.........................469

(a) Arama Kararı .............................................................................469

(b) Arama Kararını Vermeye Yetkili Kişi..........................................469

(i) Soruşturma Evresinde Arama Kararını Vermeye

Yetkili Kişi..........................................................................469

(ii) Kovuşturma Evresinde Arama Kararını Vermeye

Yetkili Kişi..........................................................................472

(c) Arama Kararına Gerek Olmayan Durumlar ...............................472

(i) CMK’da Düzenlenen Durumlar .........................................472


28 İçindekiler

(ii) 25832 sayılı Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği

m. 8’de Düzenlenen Durumlar..........................................473

(d) Arama Yapılacak Kişiler .............................................................474

(e) Arama Yapılacak Yerler .............................................................475

(i) Üstte Arama......................................................................475

(ii) Eşyada Arama ...................................................................475

(iii) Konutta Arama..................................................................476

(iv) İşyerinde Arama................................................................476

(v) Araçta Arama ....................................................................477

(vi) Diğer Yerlerde Arama .......................................................478

(vii) Askerî Mahallerde Arama .................................................478

(viii) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve

Kütüklerinde Arama..........................................................478

(f) Arama Yapılacak Zaman ............................................................479

(3) Arama Karar veya Emrinde Bulunacak Hususlar ..............................480

(4) Aramada Hazır Bulunacak ve/veya Bulunabilecek Kişiler.................481

(5) Arama Sonunda Verilecek Belge ......................................................484

(6) Belge veya Kâğıtları İnceleme Yetkisi ...............................................485

(7) Aramada Tesadüfen Elde Edilen Deliller .........................................486

(8) Arama ve Delil Yasakları ...................................................................488

(9) Tazminat...........................................................................................489

9. Elkoyma.........................................................................................................490

a) Genel Olarak............................................................................................490

b) Elkoymanın Hukuki Niteliği......................................................................490

c) Elkoymanın Amacı...................................................................................490

d) Elkoymanın Kapsamı ...............................................................................491

e) Elkoymanın Uygulanma Koşulları ............................................................491

(1) Bir Ceza Soruşturması ve Kovuşturması Başlamış Olmalıdır ............491

(2) Elkonulacak Eşya veya Kazanç Bir Kişiye Ait Olmalı veya Bir

Kişinin Zilyedinde Olmalıdır..............................................................492

(3) Elkoyma Karar veya Emrini Yetkili Kişiler Vermelidir........................492

f) Elkoyma Karar veya Emrine Karşı Hukuki Denetim .................................494

g) Elkoyma İşleminin Uygulanma Süresi......................................................495

h) Elkoyma İşleminin İlgilisine Bildirilmesi...................................................495

ı) Elkonulan Eşyanın Geri Verilmesi ............................................................495

i) Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması............................496

j) İstenen Eşyayı Vermeyenler Hakkında Yapılacak İşlem...........................497

k) Elkonulamayacak Mektuplar ve Belgeler ................................................498

l) İçeriği Devlet Sırrı Niteliğindeki Belgelerin Mahkemece İncelenmesi .....499


İçindekiler 29

m) Askerî Mahâllerde Yapılacak Elkoyma İşlemi ..........................................500

n) Özel Elkoyma Şekilleri .............................................................................500

(1) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma........................................500

(a) Genel Olarak .............................................................................500

(b) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma İle Müsadere

Arasındaki Farklar......................................................................501

(c) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma İle İhtiyadi Haciz

ve İhtiyadi Tedbir Arasındaki Fark .............................................501

(d) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Hukuki

Niteliği .......................................................................................502

(e) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Amacı.................502

(f) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Kapsamı .............502

(g) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Uygulanma

Koşulları.....................................................................................503

(i) CMK m. 128/2’de Yer Alan Suçlardan Birinin İşlendiği

Konusunda Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Suç

Şüphesi Bulunmalıdır .........................................................503

(ii) Ortada Bir Şüpheli veya Sanık Olmalıdır.............................505

(iii) Hâkim Tarafından Karar Verilmelidir..................................507

(h) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma İşleminin

Uygulanması..............................................................................507

(ı) Hukuki Denetim ........................................................................508

(i) Taşınmaz, Hak ve Alacaklara Kayyım Atanması.........................508

(j) Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Özel Elkoyma Şekli ................509

(2) Postada Elkoyma ..............................................................................509

(a) Genel Olarak .............................................................................509

(b) Postada Elkoymanın Hukuki Niteliği..........................................510

(c) Postada Elkoymanın Amacı .......................................................510

(d) Postada Elkoymanın Kapsamı ...................................................510

(e) Postada Elkoymanın Uygulama Koşulları ..................................511

(i) Herhangi Bir Suç İçin Ceza Soruşturması ve

Kovuşturmasına Başlanmış Olmalıdır.................................511

(ii) Hâkim veya Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâllerde

Cumhuriyet Savcısının Kararı Bulunmalıdır ........................511

(f) Postada Elkoyma Tedbirinin Uygulanması ................................512

(g) Hukuki Denetim ........................................................................513

(3) Avukat Bürolarında ve Postasında Elkoyma ....................................513

(a) Avukat Bürolarında ve Postasında Elkoymanın Hukuki

Niteliği .......................................................................................513

(b) Avukat Bürolarında ve Postasında Elkoymanın Amacı ..............513


30 İçindekiler

(c) Avukat Bürolarında ve Postasında Elkoymanın Kapsamı ..........513

(d) Avukat Bürolarında ve Postasında Elkoymanın Uygulanma

Koşulları ....................................................................................514

(i) Bir Suç İçin Ceza Soruşturması veya Kovuşturmasına

Başlanmış Olmalıdır ...........................................................514

(ii) Yetkili Kişinin Kararı Bulunmalıdır ......................................515

(e) Elkonulan Şeylerin Avukatla Müvekkil Arasındaki İlişkiye

Ait Olduğu İtirazı .......................................................................516

(f) Hukuki Denetim ........................................................................517

(4) Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini ...................................................517

(a) Genel Olarak .............................................................................517

(b) Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Hukuki Niteliği ...............518

(c) Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Amacı ............................518

(d) Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Kapsamı.........................518

(e) Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Uygulanma Koşulları .....518

(i) Bir Şirket Bulunmalıdır .......................................................518

(ii) Soruşturulması veya Kovuşturulmasına Başlanmış Bir

Suç Olmalıdır......................................................................519

(iii) Soruşturma veya Kovuşturmasına Başlanmış Suç İçin

Kuvvetli Suç Şüphesi Bulunmalıdır .....................................519

(iv) Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkarılabilmesi İçin Gerekli

Olması ................................................................................520

(v) Hâkim veya Mahkeme Kararı Bulunmalıdır........................520

(f) Atama Kararında Bulunması Gerekenler...................................521

(g) Tedbirin Uygulanması Sonucu Kayyıma Ödenecek Ücret .........521

(h) Tedbirin Uygulanma Süresi .......................................................521

(ı) Atanan Kayyımın Bağımsız ve Tarafsız Olması ..........................521

(i) Kayyım Atamada Ölçülülük/Orantılılık İlkesi .............................522

(j) Kayyımın Hukuki Sorumluluğu ..................................................522

(k) Kayyımın Cezai Sorumluluğu .....................................................522

(l) Hukuki Denetim ........................................................................525

(5) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Arama, Kopyalama ve Elkoyma ........................................................525

(a) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Arama, Kopyalama ve Elkoymanın Hukuki Niteliği ...................525

(b) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Arama, Kopyalama ve Elkoymanın Amacı.................................526

(c) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Arama, Kopyalama ve Elkoymanın Kapsamı .............................526


İçindekiler 31

(d) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Kopyalama ve Elkoymanın Uygulanma Koşulları.......................528

(i) Soruşturmasına Başlanmış Bir Suç Olmalıdır......................528

(ii) Hâkim Kararı Bulunmalıdır .................................................528

(iii) Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin

Varlığı Gereklidir ................................................................531

(iv) Başka Surette Delil Elde Etme İmkânının

Bulunmaması Gerekir.........................................................531

(e) Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde

Elkoymanın Uygulanması ..........................................................532

(f) Hukuki Denetim ........................................................................533

(6) Özel Kanunlarda Öngörülen Elkoyma Durumları..............................534

(a) Basılmış Eserlere Elkoyma.........................................................534

(b) 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda Elkoyma ..................534

(c) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda Elkoyma ...........535

o) Haksız Elkoyma Nedeniyle Tazminat .......................................................535

10. Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi ........................536

a) Genel Olarak............................................................................................536

b) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinin

Hukuki Niteliği .........................................................................................536

c) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinin

Amacı.......................................................................................................537

d) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinin

Kapsamı...................................................................................................537

(1) İletişimin Tespit Edilmesi.................................................................538

(2) İletişimin Dinlenmesi.......................................................................538

(3) İletişimin Kayda Alınması .................................................................539

(4) Sinyal Bilgilerinin Değerlendirilmesi.................................................541

(5) Mobil (Taşınabilir/Cep) Telefonun Yerinin Belirlenmesi...................541

e) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinin

Uygulanma Koşulları................................................................................541

(1) Soruşturma veya Kovuşturmasına Başlanmış Bir Suç

Bulunmalıdır.....................................................................................541

(2) Soruşturma veya Kovuşturmasına Başlanan Suçun İşlendiğine

Yönelik Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Suç Şüphesi

Bulunmalıdır.....................................................................................545

(3) Başka Türlü Delil Elde Etme İmkânı Bulunmamalıdır........................546

(4) Hâkim Kararı veya Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde

Cumhuriyet Savcısının Kararı Bulunmalıdır ......................................548

(5) Bir Ceza Soruşturmasında Şüpheli veya Ceza Kovuşturmasında

Sanık Bulunmalıdır ...........................................................................551


32 İçindekiler

f) Şüpheli veya Sanığın Tanıklıktan Çekinebilecek Kişilerle Arasındaki

İletişimi....................................................................................................554

g) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

Kararının İçeriği .......................................................................................556

h) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinde

Süre .........................................................................................................557

ı) Şüpheli veya Sanığın Yakalanabilmesi İçin Mobil Telefonun Yerinin

Tespiti......................................................................................................559

i) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesine

Yönelik Kararın Gizli Tutulması................................................................559

j) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesinin

Yetkili Olmayan Kişilerce Gerçekleştirilmesi............................................560

k) Şüpheli veya Sanığın Müdafiin Bürosu, Konutu ve Yerleşim

Yerindeki Telekomünikasyon Araçları Hakkında Telekomünikasyon

Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi Tedbirinin

Uygulanamaması.....................................................................................561

l) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

İşleminin Uygulanması ............................................................................562

m) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İşlemi

Sonucu Elde Edilen Kayıtların Yok Edilmesi .............................................563

n) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İşlemi

Sonucu Yapılan Kayıtların Yok Edildiğinin İlgiliye Bildirilmesi..................566

o) Hukuki Denetim.......................................................................................566

ö) Tesadüfen Elde Edilen Deliller.................................................................567

p) İletişim İçeriklerinin Bir İkrar Delili Olup Olmayacağı Sorunu..................570

r) Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi ve

Yasak Delil ...............................................................................................571

s) İletişimin Önleme Amaçlı (İdari Kolluk) Denetlenmesi............................572

11. Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi ............................................................573

a) Genel Olarak............................................................................................573

b) Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesinin Hukuki Niteliği.........................573

c) Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesinin Amacı ......................................573

d) Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesinin Uygulanma Koşulu ..................573

(1) Soruşturulmasına Başlanmış Bir Suç Bulunmalıdır...........................573

(2) Soruşturmasına Başlanmış Suçun İşlendiği Hususunda Somut

Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebepleri Bulunmalıdır ...............574

(3) Başka Surette Delil Elde Edilememiş Olmalıdır ................................574

(4) Hâkim Tarafından Karar Verilmelidir................................................575

e) Gizli Soruşturmacı Olarak Atanabilecek Kişiler........................................575

f) Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesinde Süre........................................576

g) Gizli Soruşturmacının Görevlendirilmesinde Usul...................................576


İçindekiler 33


h) Soruşturmacı, Görevini Yerine Getirirken Suç İşleyemez ve

Görevlendirildiği Örgütün İşlemekte Olduğu Suçlardan Sorumlu

Tutulamaz................................................................................................577

ı) Soruşturmacı Görevlendirilmesi Suretiyle Elde Edilen Kişisel

Bilgilerin Görevlendirildiği Ceza Soruşturması ve Kovuşturması

Dışında Kullanılamaması..........................................................................578

i) Hukuki Denetim.......................................................................................578

12. Teknik Araçlarla İzleme .................................................................................578

a) Genel Olarak............................................................................................578

b) Teknik Araçlarla İzlemenin Hukuki Niteliği ..............................................579

c) Teknik Araçlarla İzlemenin Amacı............................................................579

d) Teknik Araçlarla İzlemenin Kapsamı........................................................579

e) Teknik Araçlarla İzlemenin Konusu..........................................................579

f) Teknik Araçlarla İzlemenin Uygulanma Koşulları.....................................581

(1) CMK m. 140/1-a’daki Suçların İşlendiği Hususunda Somut

Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebepleri Bulunmalıdır ...............581

(2) Kanunda Öngörülen Suçlardan Biri İşlenmiş Olmalıdır.....................581

(3) Başka Suretle Delil Elde Edilememelidir...........................................583

(4) Ortada Bir Şüpheli veya Sanık Bulunmalıdır .....................................583

(5) Hâkim Tarafından Karar Verilmelidir................................................583

g) Teknik Araçlarla İzlemede Süre ...............................................................584

h) Elde Edilen Delillerin CMK m. 140/1-a’da Belirtilen Suçlarla İlgili

Soruşturma ve Kovuşturma Dışında Kullanılamaması.............................585

ı) Teknik Araçlarla İzleme ve Delil Yasakları................................................587


DOKUZUNCU BÖLÜM

KORUMA TEDBİRLERİ


XX. KORUMA TEDBİRLERİ ........................................................................................... 589

A. Terim - Tanım ................................................................................................................ 589

B. Koruma Tedbirlerinin Sınıflandırılması ......................................................................... 590

C. Koruma Tedbirlerinin Ortak Özellikleri......................................................................... 590

1. Kanun İle Düzenlenmiş Olma ........................................................................590

2. Geçici Olma ...................................................................................................591

3. Araç Olma......................................................................................................591

4. Zorlama .........................................................................................................592

D. Koruma Tedbirlerinin Önkoşulları................................................................................. 592

1. Bir Suç Şüphesinin Bulunması .......................................................................592

a) Basit Şüphe/Başlangıç Şüphesi................................................................592

b) Makul Şüphe ...........................................................................................592


34 İçindekiler

c) Yeterli Şüphe ...........................................................................................592

d) Kuvvetli Şüphe.........................................................................................592

e) Yoğun Şüphe ...........................................................................................593

2. Gecikmede Tehlike Bulunmalı.......................................................................595

3. Haklı Görünüş................................................................................................595

4. Orantı Bulunması ..........................................................................................595

5. Kural Olarak, Hâkim veya Mahkemenin Gecikmesinde Sakınca Bulunan

Hallerde Cumhuriyet Savcısının Kararının Bulunması ...................................596

E. Koruma Tedbirlerinin Çeşitleri ...................................................................................... 597

1. Yakalama .......................................................................................................597

a) Tanım ......................................................................................................597

b) Yakalama Çeşitleri ...................................................................................597

c) Yakalamanın Amacı .................................................................................598

d) Yakalamanın Hukuki Niteliği....................................................................598

e) Yakalamanın Sınıflandırılması..................................................................598

f) Yakalama Emri Olmadan Yapılan Yakalama İşlemi ..................................598

(1) Yakalama Emri Olmadan Yapılan Yakalamanın Koşulları..................598

(a) Kişi Bakımından .........................................................................598

(i) Herkes Tarafından Yapılabilen Yakalama ..................................598

(ii) Kolluk Kuvvetleri Tarafından Yapılabilen Yakalama ....................603

g) Yakalama Emri Üzerine Yapılan Yakalama İşlemi ....................................604

h) Yakalamanın Yapılış Şekli ve Kişiye Haklarının Hatırlatılması ..................606

ı) Yakalamanın Bildirilmesi .........................................................................609

(1) Yakalama İşleminin Cumhuriyet Savcısına Bildirilmesi.....................609

(2) Yakalama İşleminin Yakalananın Yakınlarına Bildirilmesi ................610

(3) Yakalama İşleminin İlgililere Bildirilmesi ..........................................611

i) Yakalanan Kişinin Serbest Bırakılması .....................................................611

j) Yakalama Zamanı ve Yeri.........................................................................612

k) Yakalama Süresi ......................................................................................612

l) Yakalama Tutanağı ..................................................................................613

m) Yakalanan Kişinin Mahkemeye Götürülmesi...........................................614

n) Tekrar Yakalama......................................................................................614

o) Yakalanan Kişinin Nakli ve Kelepçe Takılması..........................................615

ö) Hukuki Denetim.......................................................................................616

p) Bazı Özel Yakalama Durumları.................................................................616

r) Yakalama İle İlgili Kurallara Uyulmaması Sonucu Elde Edilen

Delillerin Kullanılamaması.......................................................................616

2. Gözaltına Alma ..............................................................................................616


İçindekiler 35

a) Gözaltına Almanın Amacı ........................................................................617

b) Gözaltına Alma İşleminin Uygulanma Koşulları.......................................617

(1) Bir Suç Şüphesi İle Yakalanmış Bir Kişi Olmalıdır ..............................617

(2) Cumhuriyet Savcısı Tarafından Gözaltına Alınma Kararı

Verilmiş Olmalıdır.............................................................................618

(3) Soruşturma Yönünden Zorunlu Olmalıdır ........................................620

(4) Kişinin Bir Suçu İşlediği Şüphesini Gösteren Somut Delillerin

Varlığı Bulunmalıdır..........................................................................620

c) Gözaltı Süresi...........................................................................................621

(1) Bireysel Suçlarda ..............................................................................622

(2) Toplu Suçlarda..................................................................................624

(3) TMK m. 10’daki Suçlarda..................................................................626

(4) Kabahatler Kanunu’nun 40. Maddesine Göre Gözaltı......................626

d) Yakalanan Kişiyi Yakalama Yerine En Yakın Hâkim veya

Mahkemeye Gönderilmesinde Yetkili Kişi ...............................................626

e) Yakalama, Gözaltına Alma ve Gözaltı Süresinin Uzatılması Emrine

Karşı Hukuki Denetim Hakkı ve Bu Hakkı Kullanacak Kişiler....................627

(1) Hukuki Denetim Hakkı......................................................................627

(2) Hukuki Denetim Hakkını Kullanabilecekler ......................................628

f) Gözaltına Alınan Kişinin Sorguya Çekilmesi.............................................628

g) Gözaltına Alınanın Durumunun Yakınlarına Bildirilmesi..........................628

3. Tutuklama .....................................................................................................629

a) Tanım.......................................................................................................629

b) Tutuklamanın Amacı................................................................................629

c) Tutuklamanın Hukuki Niteliği ..................................................................630

d) Tutuklama İhtiyari (Takdire Bağlı) Bir Koruma Tedbiridir ........................630

e) Tutuklamanın Koşulları............................................................................630

(1) Kuvvetli Suç Şüphesinin Bulunması ..................................................631

(2) Tutuklama Nedenlerinden En Az Birinin Bulunması.........................632

(a) CMK m. 100/2’deki Tutuklama Nedenleri................................634

(i) Şüpheli veya Sanığın Kaçması, Saklanması veya

Kaçacağı Şüphesini Uyandıran Somut Olguların

Bulunması .........................................................................634

(ii) Delilleri Karartma Tehlikesi ..............................................635

(b) CMK m. 100/3’teki Tutuklama Nedenlerinin Varsayılması

(Tutuklama Karineleri) ..............................................................636

(3) Tutuklama Yasağının Bulunmaması..................................................639

(4) Tutuklamanın Orantılı Olması (Ölçülülük İlkesi) ...............................641

(5) Şüpheli veya Sanığa Güvence Belgesi Verilmemiş Olması................642


36 İçindekiler

(6) Hâkim veya Mahkeme Kararının Bulunması ....................................643

(a) Soruşturma Evresinde...............................................................643

(b) Kovuşturma Evresinde ..............................................................645

f) Hâkim ve Mahkemenin Tutuklamaya, Tutuklamanın Devamına

veya Bu Husustaki Bir Tahliye İsteminin Reddine İlişkin Kararlarının

Gerekçeli Olması .....................................................................................648

g) Şüpheli veya Sanığın Yokluğunda Tutuklama Kararı Verilmesi................650

h) Müdafiin Hazır Bulunması (Tutuklama Duruşması).................................650

ı) Tutuklama Kararının veya Tutukluluğun Devamına İlişkin Kararın

Şüpheli veya Sanığın Yakınlarına Bildirilmesi...........................................652

i) Tutuklulukta Geçecek Süre......................................................................653

(1) Ağır Ceza Mahkemelerinin Görevine Girmeyen Suçlarda

Tutukluluk Süresi..............................................................................653

(2) Ağır Ceza Mahkemelerinin Görevine Giren Suçlarda Tutukluluk

Süresi................................................................................................653

j) Tutuklama Kararının Geri Alınması..........................................................658

(1) Cumhuriyet Savcısının Tutuklama Kararının Geri Alınmasını

İstemesi (Şüphelinin Serbest Bırakılmasını İstemesi) .......................658

(2) Şüpheli ve Sanığın Salıverilme İsteminde Bulunması .......................658

(3) Soruşturma Evresinde Cumhuriyet Savcısının Tutukluyu Re’sen

Serbest Bırakması.............................................................................660

(4) CMK m. 103 ve 104’te Yer Almayan Diğer Salıverilme

Sebepleri ..........................................................................................662

k) Şüpheli veya Sanığın Salıverilme İsteminin Karara Bağlanması

Usulü .......................................................................................................663

l) Tutukluluğun İncelenmesi .......................................................................664

m) Tutuklama Kararlarına Karşı Kanun Yolu .................................................665

n) Birden Çok Tutuklama Kararının Bulunması............................................671

o) Tutuklama Kararının Ertelenebilmesi İmkânı ..........................................671

ö) Tutuklunun Tedavi Edilmesi ve Beslenmesi ............................................671

p) Tutuklulukta Geçen Sürenin Mahkûmiyetten İndirilmesi........................672

r) Salıverilenin Yükümlülükleri ....................................................................673

s) Tutuklunun Hakları..................................................................................673

4. Adli Kontrol ...................................................................................................673

a) Genel Olarak............................................................................................673

b) Adli Kontrolün Hukuki Niteliği .................................................................674

c) Adli Kontrolün Amacı ..............................................................................674

d) Adli Kontrol Tedbirlerinin Uygulanma Koşulları ......................................675

(1) CMK m. 100’de Yer Alan Tutuklama Koşulları Gerçekleşmiş

Olmalı...............................................................................................675


İçindekiler 37

(2) Sulh Ceza Hâkimi veya Mahkeme Karar Vermeli..............................677

(3) Orantılılık İlkesine Uyulmuş Olmalı ..................................................679

e) Adli Kontrol Kararının İçeriği ...................................................................680

f) Adli Kontrol Kararının Kaldırılması...........................................................681

g) Adli Kontrol Kararına Karşı İtiraz Kanun Yolu ..........................................683

h) Adli Kontrol Uygulamasında Süre............................................................683

ı) Adli Kontrol Tedbirine Yönelik Karara Uyulmaması ve Yaptırım .............684

i) Adli Kontrol Tedbirinde Geçen Sürenin Mahsubu...................................685

j) Uygulanabilecek Adli Kontrol Yükümlülükleri (Tedbirleri).......................685

k) Güvence Verilmesi...................................................................................687

l) Güvencenin Geri Verilmesi......................................................................687

m) Cumhuriyet Savcısı, Hâkim ve Ceza Muhakemesi İşlemlerini Yerine

Getiren Kişilerin Koruma Tedbirlerinin Uygulanması Suretiyle ve

Diğer Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Hukuki ve Cezai Sorumluluk......688

(1) Hukuki Sorumluluk ...........................................................................688

(2) Cezai Sorumluluk..............................................................................690


ONUNCU BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİNİN EVRELERİ


XXI. CEZA MUHAKEMESİNİN EVRELERİ......................................................................... 693

A. Soruşturma Evresi ......................................................................................................... 693

B. Soruşturma Evresinin Amacı......................................................................................... 694

C. Soruşturma Evresinin Görevi ........................................................................................ 694

D. Soruşturma Evresine İlişkin Bazı İlkeler ........................................................................ 694

1. Ceza Davasının Kamusallığı ...........................................................................694

2. Davasız Yargılama Olmaz İlkesi......................................................................695

3. Kamu Davasının Zorunluluğu ........................................................................695

4. Soruşturmanın Gizliliği ..................................................................................697

5. Soruşturmanın Yazılılığı .................................................................................699

6. Soruşturmanın Dağınıklığı .............................................................................700

7. Soruşturmanın Bir Sıraya Bağlı Olmayışı .......................................................700

8. Soruşturma Evresinde Cumhuriyet Savcısı, Sulh Ceza Hâkimi ve

Kolluğun Görev ve Yetkileri ...........................................................................700

a) Cumhuriyet Savcısının Görev, Yetki ve Yükümlülükleri ...........................700

(1) Cumhuriyet Savcısının Görevi...........................................................701

(2) Cumhuriyet Savcısının Yetkisi..........................................................701

(3) Cumhuriyet Savcısının Yükümlülüğü ...............................................702

(4) Sulh Ceza Hâkiminin Görev ve Yetkileri............................................702

(a) Sulh Ceza Hâkiminin Yetkisi.......................................................702


38 İçindekiler

(b) Sulh Ceza Hâkiminin (Görevi) Yükümlülüğü ..............................702

(5) Kolluk Kuvvetlerinin (Görevleri) Yükümlülükleri ..............................703

b) Soruşturma Evresinde Şüphe Türleri.......................................................703

(1) Basit Şüphe.......................................................................................704

(2 Makul Şüphe ....................................................................................705

(3) Yeterli Şüphe ....................................................................................705

(4) Kuvvetli Şüphe..................................................................................706

c) Suçun Öğrenilmesi ..................................................................................706

(1) Re’sen Öğrenme...............................................................................706

(2) İhbar Yoluyla Öğrenme ....................................................................706

(3) Şikâyet Yoluyla Öğrenme .................................................................708

(4) Tutanakla Öğrenme..........................................................................709

(5) Diğer Yollarla Öğrenme ....................................................................709

(a) Talep .........................................................................................709

(b) Yabancı Devletin Şikâyeti ..........................................................710

(c) Mütalaa.....................................................................................710

d) Soruşturmanın Sona Ermesi ....................................................................710

(1) Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ..................................................711

(a) Genel Olarak .............................................................................711

(i) Yeterli Şüphe Oluşturacak Delil Elde Edilememesi....................714

(ii) Kovuşturma Olanağının Bulunmaması......................................715

(b) Aynı Fiilden Dolayı Yeni Delil Ortaya Çıkmadıkça Kamu

Davası Açılamaması...................................................................716

(c) Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına Karşı Hukuki

Denetim Türleri.........................................................................717

(i) Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına Karşı İdari

Denetim .............................................................................718

(ii) Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına Karşı Adli

Denetim .............................................................................718

(2) İddianameyi Düzenlemede Takdir Yetkisi ........................................724

(a) Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep Olarak Etkin Pişmanlık

Hükümleri .................................................................................724

(b) Şahsî Cezasızlık Sebepleri..........................................................725

(c) Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (İddianamenin

Düzenlenmesinin Ertelenmesi) .................................................725

(3) Kamu Davasının Açılması (İddianamenin Düzenlenmesi, İadesi

ve Kabulü) ........................................................................................728

(a) Genel Olarak .............................................................................728

(b) İddianamenin Unsurları ............................................................729


İçindekiler 39

(i) İddianamenin Ön Unsurları................................................729

(ii) İddianamenin Ana Unsurları ..............................................731

(c) İddianamenin İncelenmesi ........................................................732

(i) İddianamenin CMK m. 170/3’te Belirtilen Hususlara

Uyulmadan Düzenlenmesi (CMK m. 174/1-a)....................733

(ii) İddianamenin Suçun Sübûtuna Etki Edeceği Mutlak

Sayılan Mevcut Bir Delil Toplanmadan Düzenlenmesi

(CMK m. 174/1-b) ..............................................................734

(iii) İddianamenin Önödeme veya Uzlaşma Usulü

Uygulanmaksızın Düzenlenmesi.........................................736

(d) İddianamenin İadesi Yasağı.........................................................741

(e) İddianamenin İade Edilmesi ve Bu İade Kararı Üzerine

Yapılacak İşlem..........................................................................742

(f) İddianamenin İadesinde Süre....................................................744

(g) İddianamenin İadesi Kararına Karşı Hukuki Denetim Yolu ........745

(h) İddianamenin Kabul Edilmesi ....................................................745

E. KOVUŞTURMA EVRESİ .................................................................................................. 745

1. Genel Olarak..................................................................................................745

2. Kovuşturma Evresinin Aşamaları...................................................................746

a) Duruşma Hazırlığı Aşaması ......................................................................746

(1) Duruşma Hazırlığı Aşamasında Yapılacak İşlemler ..........................747

(a) İddianamenin Sanığa Tebliği ve Sanığın Çağrılması...................747

(b) Sanığın Savunma Delillerinin Toplanması İstemi.......................748

(c) Çağrılması Reddedilen Tanığın ve Uzman Kişinin Doğrudan

Mahkemeye Getirilmesi............................................................750

(d) Çağrılan Tanıkların Ad ve Adreslerinin Sanığa ve

Cumhuriyet Savcısına Bildirilmesi .............................................751

(e) Tanık ve Bilirkişinin Naip Hakim ile veya İstinabe Yoluyla

Dinlenmeleri..............................................................................752

(f) Tanık ve Bilirkişinin Dinleneceği Günün Bildirilmesi..................753

b) Duruşma Aşaması....................................................................................754

(1) Duruşmanın açıklığı ..........................................................................754

(2) Duruşmanın Kapalılığı......................................................................755

(a) Zorunlu Kapalılık........................................................................755

(b) Zorunlu Olmayan Kapalılık (İsteğe Bağlı veya Re’sen

Verilen Karara Göre Kapalılık) ...................................................756

(3) Kapalı Duruşmada Bulunabilme .......................................................756

(4) Ses ve Görüntü Alıcı Aletlerin Kullanılması Yasağı............................756

(5) Duruşmada Hazır Bulunacaklar ........................................................757

(6) Duruşmaya Ara Verme .....................................................................759


40 İçindekiler

(7) Duruşmanın Başlaması.....................................................................760

(8) Başkan veya Hâkimin Görevi ............................................................762

(9) Sanığın Duruşmada Hazır Bulunma Zorunluluğu..............................762

(10) Sanığın Duruşmada Hazır Bulunma Zorunluluğunun İstisnaları .......763

(a) Mahkûmiyet Dışında Bir Karar Verilmesi Gerektiği...................763

(b) Sanığın Mahkemeden Uzaklaşması...........................................764

(c) Sanığın Yokluğunda Duruşma....................................................764

(d) Sanığın Duruşmadan Bağışık Tutulması ....................................764

(e) Sorgu Sırasında Sanığın Mahkeme Salonundan

Çıkarılabilmesi...........................................................................765

(f) Sanığın Duruşma Salonundan Dışarı Çıkarılması .......................766

(g) Kaçak Sanığın Kovuşturulması...................................................766

(11) Sanık Hazır Bulunmaksızın Yapılan Duruşmada Eski Hâle

Getirme Koşulu ................................................................................767

(12) Sanığın Zorla Getirilebilmesi.............................................................767

(13) Doğrudan Soru Yöneltme.................................................................767

(14) Tercüman Bulundurulacak Hâller.....................................................768

(15) Hâkim veya Başkanın Yetkisi ............................................................769

(16) Duruşma Sırasında İşlenen Suç Hakkında İşlem ...............................770

(17) Delillerin Ortaya Konulması ve Reddi...............................................771

(18) Delil ve Olayın Geç Bildirilmesi.........................................................773

(19) Belge ve Tutanakların Duruşmada Okunması ..................................774

(a) Duruşmada Anlatılması Zorunlu Belge ve Tutanaklar ...............774

(b) Duruşmada Okunmayacak Belgeler ..........................................774

(c) Duruşmada Okunmasıyla Yetinilebilecek Belgeler....................775

(d) Tanığın Önceki İfadesinin Okunması .........................................775

(e) Sanığın Önceki İfadesinin Okunması .........................................776

(f) Rapor, Belge ve Diğer Yazıların Okunması ................................776

(20) Dinleme ve Okumadan Sonra Diyeceğin Sorulması .........................777

(21) Delillerin Tartışılması........................................................................777

(22) Delilleri Takdir Yetkisi.......................................................................779

(23) Ceza Mahkemelerinin Ek Yetkisi.......................................................780

(24) Duruşma Tutanağı............................................................................780

(25) Duruşma Tutanağının Başlığı............................................................781

(26) Duruşma Tutanağının İçeriği ............................................................781

(27) Duruşma Tutanağının İspat Gücü.....................................................781

(28) Hükmün Konusu ve Suçu Değerlendirmede Mahkemenin

Yetkisi...............................................................................................781

(29) Suçun Niteliğinin Değişmesi .............................................................783


İçindekiler 41

3. Hüküm veya Son Karar Aşaması....................................................................786

a) Müzakereye Katılacak Hâkimler ..............................................................787

b) Müzakerenin Yönetimi ............................................................................787

c) Oyların Toplanması..................................................................................787

d) Hükmün Gerekçesinde Gösterilmesi Gereken Hususlar..........................788

e) Hükmün Açıklanması...............................................................................789

f) Hükmün Gerekçesi ve Hüküm Fıkrasının İçereceği Hususlar...................789

g) Hüküm Türleri .........................................................................................792

(1) Beraat Kararı ....................................................................................792

(2) Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer

Olmadığı Kararı.................................................................................793

(3) Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı ..............................................795

(4) Mahkûmiyet Kararı...........................................................................795

(5) Güvenlik Tedbirine Hükmolunması Kararı........................................796

(6) Davanın Reddi Kararı........................................................................797

(7) Düşme ve Durma Kararı ...................................................................798

(a) Düşme Kararı.............................................................................798

(b) Durma Kararı.............................................................................802

(8) Adlî Yargı Dışındaki Bir Yargı Merciine Yönelik Görevsizlik

Kararı................................................................................................803

h) Hükmün Açıklanması ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması.........803

(1) Hükmün Açıklanması........................................................................803

(2) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması.........................................803

(a) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Amacı..................803

(b) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Hukuki

Niteliği .......................................................................................804

(c) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Koşulları..............804

(i) Nesnel (Objektif) Koşullar ..................................................804

(ii) Öznel (Sübjektif) Koşullar...................................................811

(d) Kararı Verecek Makam Açısından .............................................814

(e) Denetim Süresi..........................................................................814

(f) Denetim Süresi İçinde Sanığın Yükümlülükleri..........................815

(g) Denetim Süresi İçinde Sanığın Yükümlülüklerine Uyması .........816

(h) Denetim Süresi İçinde Sanığın Yükümlülüklerine

Uymaması .................................................................................816

(ı) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Etkisi.........818

(i) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının

Sisteme Kaydedilmesi ...............................................................819


42 İçindekiler


(j) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının

Verilemeyeceği Durumlar .........................................................820

(k) Denetim Süresi İçinde Dava Zamanaşımının Durması...............820

(l) Hukuki Denetim ........................................................................820

XXII. KANUN YOLLARI................................................................................................... 823

A. Genel Olarak .................................................................................................................. 823

B. Kanun Yollarının Kendi İçinde Farklı Sınıflandırılmaya Tabi Tutulması......................... 823

C. Kanun Yollarına Başvurmanın Etkileri ........................................................................... 824

1. Aktarma Etkisi ...............................................................................................825

2. Yayılma (Yansıma/Genişleme) Etkisi .............................................................825

3. Durma Etkisi ..................................................................................................827

D. Kanun Yoluna Başvurabilmenin Koşulları ..................................................................... 827

E. Kanun Yollarına Başvurmaya İlişkin Genel Hükümler................................................... 828

1. Kanun Yollarına Başvurma Hakkı...................................................................828

2. Kanun Yoluna Başvuru Hakkına Sahip Olanlar ..............................................829

a) Cumhuriyet Savcısının Başvuru Hakkı .....................................................829

b) Şüpheli ve Sanığın Başvuru Hakkı............................................................833

c) Katılanın, Katılan Sıfatını Elde Edememiş Olanların ve Katılan

Sıfatını Alabilecek Şekilde Suçtan Zarar Görenlerin Başvuru Hakkı.........835

3. Avukatın Başvurma Hakkı..............................................................................840

4. Tutuklunun Kanun Yollarına Başvurması.......................................................844

5. Yasal Temsilcinin ve Eşin Başvurma Hakkı.....................................................844

6. Tanık, Bilirkişi ve Üçüncü Kişilerin Başvuru Hakkı..........................................846

7. Kanun Yolunun Belirlenmesinde Hata (Yanılma)...........................................846

8. Reformatio In Peius/Aleyhe Bozma ve Değiştirme Yasağı.............................847

9. Kanun Yoluna Başvurma İstemi.....................................................................851

10. Kanun Yollarına Başvurudan Vazgeçilmesi (Feragat) ve Başvurunun

Geri Alınması .................................................................................................852

a) Kanun Yollarına Başvurudan Vazgeçilmesi (Feragat)...............................852

b) Kanun Yollarına Başvurunun Geri Alınması .............................................853

11. Kanun Yollarına Başvuru Süresi.....................................................................857

F. Olağan Kanun Yolları...................................................................................................... 857

1. İtiraz Kanun Yolu ...........................................................................................857

a) İtiraz Kanun Yoluna Başvurma Hakkına Sahip Olanlar.............................858

b) İtiraz Kanun Yoluna Başvurulabilecek Kararlar........................................858

c) İtiraz Kanun Yoluna Başvurmada Süre ....................................................860

d) İtiraz Kanun Yoluna Başvurmada Şekil ....................................................860

e) İtiraz Kanun Yoluna Başvurma Usulü.......................................................860

f) İtiraz Kanun Yolu Başvurusunu İnceleme Mercileri.................................861


İçindekiler 43

g) İtiraz Kanun Yoluna Başvurmanın Etkisi/Sonucu.....................................862

h) İtirazın Cumhuriyet Savcısına ve Karşı Tarafa Tebliği İle İnceleme ve

Araştırma Yapılması.................................................................................862

ı) İtiraz Kanun Yoluna Başvuru Sonucu Verilecek Karar..............................863

2. İstinaf ............................................................................................................864

a) Genel Olarak............................................................................................864

b) İstinaf Kanun Yolunun Leh ve Aleyhinde İleri Sürülen Görüşler ..............866

c) İstinaf Kanun Yolunda Görevli Bölge Adliye Mahkemesi ve

Cumhuriyet Başsavcılığının Oluşumu ......................................................867

d) İstinaf Kanun Yoluna Başvurabilecek Kişiler ............................................867

(1) İstem Üzerine İstinaf Başvurusu Yapılabilecek Kararlar ...................868

(2) Kendiliğinden (Otomatik Olarak) İstinaf Kanun Yoluna Giden

Kararlar.............................................................................................868

(3) İstinaf Kanun Yoluna Başvurulamayan Kararlar (İstinaf Yasağı) .......868

(4) İstinaf Kanun Yoluna Başvurma İstemi ve Şekli................................869

(5) İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Süresi .............................................871

(6)İstinaf Başvurusunun Etkisi .................................................................871

(7) İstinaf İsteminin Hükmü Veren Mahkemece Reddi..........................872

(8) İstinaf İsteminin Tebliği ve Cevabı....................................................873

(9) Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Görevi ..................873

(10) Dosya Üzerinde Ön İnceleme ...........................................................874

(11) Bölge Adliye Mahkemesinde İnceleme ve Kovuşturma ...................875

(12) Duruşma Hazırlığı .............................................................................878

(13) İstinaf Kanun Yolu Başvurusu Üzerinde Yapılacak Duruşma ............878

(14) Sanık Lehine Başvurma Hâlinde Verilecek Hüküm ...........................883

(15) Bölge Adliye Mahkemesinin Kararlarına Karşı Direnme Yasağı........883

(16) Bölge Adliye Mahkemesinin Kararlarına Karşı Herhangi Bir

Kanun Yoluna Başvurma Yasağı........................................................884

(17) Özel Kanunların Temyize İlişkin Hükümleri ......................................887

3. Temyiz ...........................................................................................................887

a) Genel Olarak............................................................................................887

b) Temyiz Kanun Yolu ..................................................................................887

(1) Genel Olarak.....................................................................................887

(2) Temyiz ile İstinaf Arasındaki Farklar.................................................887

(3) Temyiz Kanun Yolu Başvurusunun Etkisi ..........................................888

(4) Temyiz Edilebilecek Kararlar ............................................................888

(5) Temyiz Edilemeyecek Kararlar/Temyiz Yasağı..................................889

(6) Temyiz Nedenleri .............................................................................890

(7) Nisbi Temyiz Nedenleri ....................................................................892


44 İçindekiler

(8) Mutlak Temyiz Nedenleri (Kesin Hukuka Aykırılık Halleri) ...............894

(9) Temyiz İsteminin Yapılma Şekli ........................................................895

(10) Temyiz Başvurusunda Süre ..............................................................896

(11) Temyiz Başvurusunun Etkisi .............................................................896

(12) Temyiz Başvurusunun İçeriği............................................................896

(13) Temyiz Gerekçesi .............................................................................899

(14) Temyiz İsteminin Kabule Değer Sayılmamasından Dolayı

Hükmü Veren Mahkemece Reddi ....................................................900

(15) Temyiz Dilekçesinin Tebliği ve Cevabı, Yargıtay Cumhuriyet

Başsavcılığının Görevi.......................................................................900

(16) Temyiz İsteminin Reddi ....................................................................902

(17) Temyiz İncelemesine (Yargılaması) Başlanması ...............................903

(18) Temyiz İncelemesinin Duruşmasız Yapılması ...................................903

(19) Temyiz İncelemesinin Duruşmalı Yapılması .....................................903

(20) Duruşmada Usul...............................................................................904

(21) Temyizde İncelenecek Hususlar .......................................................905

(22) Temyiz Kanun Yoluna Başvuru Sonucu Temyiz İncelemesi

Sonucu Verilebilecek Kararlar ..........................................................906

(a) Esastan Red (Onama) Kararı......................................................908

(b) Bozma Kararı .............................................................................909

(i) Bozma Kararının İçeriği ......................................................910

(ii) Bozma Kararı Üzerine Dava Dosyasının İlgili

Mahkemeye Gönderilmesi.................................................911

(iii) Bozma Kararı Üzerine Dosyanın Geri Gönderildiği İlgili

Mahkemenin Yapacağı İşlemler .........................................912

(iv) Bozma Kararının Diğer Sanıklara Etkisi...............................921

(c) Düzeltme (İyileştirme) ve Davanın Esasına Hükmedilmesi..........922

(d) Düşme Kararı ..............................................................................923

G. Olağanüstü Kanun Yolları .............................................................................................. 923

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtiraz Yetkisi ...........................................924

a) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtiraz Yetkisinin Olağanüstü

Olmasının Nedeni....................................................................................925

b) Olağanüstü İtiraz Kanun Yolu Başvurusunun Koşulları............................926

c) İtiraz Başvurusunun İçeriği ......................................................................927

d) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Olağanüstü İtiraz Yoluna

Başvurmasını Kimler İsteyebilir ...............................................................928

e) Yargıtay Özel Dairesinin Olağanüstü İtiraz Yoluna Gidilebilecek

Karar ve/veya Kararları............................................................................928

f) Olağanüstü İtiraz Kanun Yoluna Başvurmada Süre .................................933


İçindekiler 45


g) Olağanüstü İtiraz Kanun Yoluna Başvuru Üzerine Ceza Genel

Kurulunun Verebileceği Kararlar .............................................................936

2. Kanun Yararına Bozma ..................................................................................937

a) Kanun Yararına Bozma Olağanüstü Kanun Yollarına Başvurmanın

Unsurları..................................................................................................939

(1) Başvurulacak Karar Bakımından .......................................................939

(2) Gerekçe Bakımından ........................................................................946

(3) Başvurma Hakkına Sahip Kişi Bakımından ........................................947

(4) Başvuru Usulü Bakımından...............................................................947

(5) Gerekçe Gösterme Zorunluluğu Bakımından ...................................947

(6) Süre Bakımından ................................................................................948

(7) Kanun Yararına Bozma Olağanüstü Kanun Yoluna Başvurmada

Ön İnceleme .....................................................................................948

(8) İncelemenin Niteliği Bakımından......................................................949

b) Kanun Yararına Bozma Olağanüstü Kanun Yoluna Başvuru Üzerine

Yapılan İnceleme Sonucu Verilebilecek Kararlar .....................................949

(1) Bozma Kararı......................................................................................949

c) Kanun Yararına Bozma Olağanüstü Kanun Yoluna Sanık veya

Hükümlü Aleyhine Başvurulabilip Başvurulamayacağı Sorunu ...............951

d) Kanun Yararına Bozma Kanun Yoluna Başvurulacak Merci .....................952

3. Yargılamanın Yenilenmesi .............................................................................953

a) Yargılamanın Yenilenmesi Çeşitleri .........................................................955

(1) Hükümlü Lehine Yargılamanın Yenilenmesi Nedenleri ....................955

(2) Sanık veya Hükümlünün Aleyhine Yargılamanın Yenilenmesi

Nedenleri..........................................................................................961

b) Yargılamanın Yenilenmesi İsteminde Bulunabilecekler...........................962

c) Yargılamanın Yenilenmesi İsteminde Bulunma Gerekçesi ......................962

d) Yargılamanın Yenilenmesi Yoluna Başvurmada Süre ..............................963

e) Yargılamanın Yenilenmesi İstemi ............................................................963

(1) Yargılamanın Yenilenmesi İsteminin Etkisi .......................................963

(2) Yargılamanın Yenilenmesinin Kabul Edilmeyeceği Hâl .....................963

(3) Bir Suça Dayanan Yenileme İstemlerinin Kabulü Koşulları ...............964

(4)Yenileme İstemi Hakkında Uygulanacak Hükümler ............................964

(5) Yenileme İsteminin Yapılacağı Merci ve Bu Merciin Kabule

Değer Olup Olmadığı Kararı..............................................................965

(6) Yenileme İsteminin Kabule Değer Görülmemesi Nedenleri ve

Kabulü Hâlinde Yapılacak İşlem........................................................965

(7) Yenileme İsteminin Esassız Olmasından Dolayı Reddi, Aksi

Takdirde Kabulü ...............................................................................965

f) Yargılamanın Yenilenmesi Yargılaması ....................................................966


46 İçindekiler

(1) Delillerin Toplanması Aşaması .........................................................966

(a) Yargılamanın Yenilenmesinin Duruşma Yapılmaksızın

Yapılması ve Hüküm Verilmesi ..................................................967

(b) Yargılamanın Yenilenmesinin Duruşmalı Yapılması ve

Hüküm Verilmesi.......................................................................967

ONBİRİNCİ BÖLÜM

ÖZEL MUHAKEME USULLERİ


I. SERİ MUHAKEME USULÜ ...................................................................................... 971

II. BASİT YARGILAMA USULÜ.................................................................................... 974

A. Basit Yargılama Usulünde İtiraz..................................................................................... 976


KAYNAKÇA .................................................................................................................... 977


KAYNAKÇA


ALPARSLAN, Şükrü; Anglo –Amerikan Hukukunda Mahkemeye Saygısızlık

Suçu ve Türk Hukukundaki Durum, İHFM XL, 1- 4, 1974.

ASLAN, Muzaffer; Askeri Yargıda Savcılık, Ankara, 1998.

AYDIN, Murat; Cumhuriyet Savcısının Delilleri Değerlendirme Yetkisi ve Kamu

Davası Açma Mecburiyeti’ Yargı Reformu İzmir Barosu, 5-8 Nisan – İzmir

2000.


BİRTEK, Fatih; AİHM, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Işığında Ceza Mu-

hakemesinde Delil ve İspat, Ankara, 2016.


CENTEL, Nur/ZAFER, Hamide; Ceza Muhakemesi Hukuku, İstanbul, 2005.

CENTEL, Nur/ZAFER, Hamide; Ceza Muhakemesi Hukuku, İstanbul, 2008.

EREM, Faruk; Avukatın Duruşmayı Terk etme Hakkı, İBD, XVL, 1971.


FEYZİOĞLU, Metin; 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Hakkında Bazı Tes-

pit ve Değerlendirmeler, TBBD.


GÜRELLİ, Nevzat; Türk Hukukunda Ceza Muhakemesi Hukukunda Bilirkişilik,

İstanbul, 1967.

KAYNAK, A.; Hazırlık Soruşturmasında Cumhuriyet Savcısının Takdir Yetkisi’

ABD, 1998/2.

KESKİN, Serap; Yargıç Bağımsızlığı, Kunter Armağanı, İstanbul, 1998.

KUNTER, Nurullah/YENİSEY, Feridun/NUHUĞLU, Ayşe; Ceza Muhakemesi

Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku, İstanbul 2008.

KUNTER, Nurullah/YENİSEY, Feridun; Ceza Muhakemesi Hukuku Dalı Olarak

Ceza Muhakemesi Hukuku, İstanbul 2000.

ÖZBEK, Veli Özer/KANBUR, Nihat/DOĞAN, Koray/BACAKSIZ, Pınar/TEPE,

İlker; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2011.

ÖZBEK, Veli Özer; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2006.

ÖZGENÇ, İzzet; Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2014.


ÖZTÜRK, Bahri/ERDEM, Mustafa Ruhan; Uygulamalı Ceza Muhakemesi Huku-

ku, Ankara, 2006.


ÖZTÜRK, Bahri/TEZCAN, Durmuş/ERDEM, Mustafa Ruhan/SIRMA, Özge/


SAYGILAR, F. Yasemin/ALAN, Esra; Nazari ve Uygulamalı Ceza Mu-

hakemesi Hukuku, Ankara, 2010.


976 Kaynakça

ÖZTÜRK, Bahri; Delil Yasakları, Yeni Yargıtay Kararları Işığında Delil Yasakları

(Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilen Deliller) Ankara, 1995.

PEKCANITEZ, Hakan/ATALAY, Oğuz/ÖZEKES, Muahmmet; Hukuk Usulu


Mukameleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usul Hukuku Temel Bil-

giler, Ankara, 2014


SOYASLAN, Doğan; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2005.

ŞAHİN, Cumhur; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2009.

TOROSLU, Nevzat; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2006.

TOROSLU, Nevzat/FEYZİOĞLU, Metin; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara,

2008.

TURHAN, Faruk; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2006.

ÜNVER, Yener/HAKERİ, Hakan: Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2010.

ÜNVER, Yener/HAKERİ, Hakan: Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2017.

YENİDÜNYA, A. Caner/İÇER, Zafer; Ceza Muhakemesi Hukuku, Ankara, 2016.

YENİSEY, Feridun; İnsan Hakları Açısından Arama, Elkoyma, Yakalama ve İfade

Alma, Ankara, 1995, İnsan Hakları Merkezi Yayını I.

YENİSEY, Feridun/NUHOĞLU, Ayşe; Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitabı,

İstanbul, 2014.

YURTCAN, Erdener; Ceza Yargılaması Hukuku, İstanbul, 2005.

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar