Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ
ÖNSÖZ
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR
GİRİŞ
I. Konunun Takdimi
II. Çalışmanın Amacı ve Önemi
III. İnceleme Planı ve Konunun Sınırlandırılması

BİRİNCİ BÖLÜM
Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Problemi ve Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kavramı
I. Üçüncü Kişinin Zarar Gördüğü Hukuki İlişkiler
II. Örnek Olaylar
III. Terminoloji
IV. Tazminat Talebinde Bulunmaya Yetkili Kişilerin Sınırlandırılması ve Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Problemi
A. Borç İlişkilerinin Nispiliği Prensibi
B. Alacaklının Menfaati Dogması
C. Objektif Hukuka Aykırılık Teorisi
D. Temel İlkelerin Bir Sonucu Olarak Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Problemi
V. Üçüncü Kişinin Zararının Tazmininin Dar ve Geniş Anlamları
A. Üçüncü Kişinin Zararının Tazmininin Geniş Anlamı
1. Genel Olarak
2. Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Probleminin Ortaya Çıkmadığı Hâller
a. Alacaklının Kendi Zararının Bulunduğu Hâller
aa. Genel Olarak
bb. Yardımcı Kişilerin Davranışlarından Ötürü Sorumluluk
b. Kanunun Üçüncü Kişinin Zararının Tazminine İzin Verdiği Hâller
aa. Haksız Fiil Sorumluluğuna Gitme İmkânı
bb. Vekâletsiz İş Görme Hükümlerine Gitme İmkânı
cc. Üçüncü Kişinin Rücu Alacağına Sahip Olması veya Kanuni Halefiyetten Faydalanması
dd. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
ee. Pay Sahipleri ve Şirket Alacaklılarının Tazminat Talep Etme Hakkı
ff. Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devrinde Kiraya Verenin Doğrudan Talepte Bulunma Hakkı
gg. Vekâlet Verenin Alt Vekile Başvurma İmkânı
hh. Vekâlet Sözleşmesinde Yasal Devir
c. Taraf İradelerinin Üçüncü Kişinin Zararının Tazminine İmkân Sağladığı Hâller
B. Üçüncü Kişinin Zararının Tazmininin Dar Anlamı
VI. Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumu
A. Terminoloji
B. Tarihsel Gelişim
C. Zarar ve Talep Hakkının Birbirinden Ayrılması Meselesi
D. Kurumu Olan İhtiyacı Ortadan Kaldırmaya Yönelik Yaklaşımlar
1. Genel Olarak
2. Alacaklıya Zarar Atfeden Görüşler
a. Genel Olarak
b. Sorumluluk Menfaatini Geniş Tutan Görüşler
c. Alacaklının Sorumluluk Menfaati Dışında Mameleki Bir Menfaatinin Bulunduğu Görüşü
d. Alacaklının Geçici Menfaati Olduğu Görüşü
e. Objektif Asgari Zarar Görüşü
f. Denkleştirmenin Reddedilmesi Kuralını Kıyasen Uygulayan Görüş
g. Farazi İlliyet Görüşü
h. Aynen Tazmin Görüşü
3. Üçüncü Kişiye Bağımsız Bir Talep Hakkı Veren Görüşler
a. Genel Olarak
b. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme Bulunduğu Görüşü
c. Özel Bağlantı Bulunduğu Görüşü
aa. Genel Olarak
bb. BGB 311/III Hükmünü Uygulayan Görüş
cc. Güvende Temsil Görüşü
d. İçi Boş Bir Talep Hakkının Devredilmesi Görüşü
e. Ekonomik Mülkiyet Görüşü
f. Telafi Zararlarının Tazmini Görüşü
g. BGB § 844/Abs. I Hükmünü Kıyasen Uygulayan Görüş
4. Alacaklının Menfaati Dogmasını Reddeden Görüş
VII. Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumuna Olan İhtiyacın Devam Etmesi

İKİNCİ BÖLÜM
Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumunun Temel Özellikleri, Olay Grupları ve Benzer Hukuki Kurumlarla Olan İlişkisi
I. Genel Olarak
II. Türleri
III. Hukuki Temeli
A. Genel Olarak
B. Taraf İradeleri
C. Örf ve Âdet Hukuku
D. Hâkimin Hukuk Yaratması
E. Kanun Hükmüne Dayanan Görüşler
1. Alman Hukuku’ndaki Görüşler
2. İsviçre Hukuku’ndaki Görüşler
3. Türk Hukukundaki Görüşler
F. Örtülü Boşluğun Varlığı ve Teleolojik Redüksiyon Yoluyla Temellendirme
1. Genel Olarak
2. Teleolojik Redüksiyon Kavramı
3. Alacaklının Menfaati Dogmasının Temel Amacı
4. Alacaklının Menfaati Dogmasının Teleolojik Redüksiyonu
IV. Kurumun Uygulanma Şartları
A. Zararın Kayması
B. Özel Durumların Varlığı
C. Tesadüfilik
D. Üçüncü Kişinin Korunması Gerekliliği
E. Kurumun Sözleşme ile Dışlanmaması
F. Öngörülebilirlik
V. Olay Grupları
A. Kurumun Gelişiminde Olay Gruplarının Önemi
B. Genel Olarak Kabul Gören Olay Grupları
1. Dolaylı Temsil
2. Hasar Riskinin Geçtiği Hâller
a. Genel Olarak
b. Satış Sözleşmesi Olayı
aa. Genel Olarak
bb. Hasar Riskinin Geçişine İlişkin Özel Bir Anlaşmanın Yapılması
cc. Alıcının Satılanı Teslim Almada Temerrüde Düşmesi Hâli
dd. Gönderme Yoluyla Satışlar
aaa. Genel Olarak
bbb. TTK m. 871/f. I Hükmü Uyarınca Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini
c. Eser Sözleşmesi Olayı
d. Vasiyet (Belirli Mal Bırakma) Olayı
3. Koruma (Muhafaza) İlişkileri
a. Genel Olarak
b. Konaklama Yeri İşletenlerin Sorumluluğu
4. İnançlı İşlemler
C. Olay Gruplarının Sınırlı Sayıda Olup Olmadığı Tartışması
D. Farklı Olay Gruplarının Değerlendirilmesi
1. Genel Olarak
2. Zincirleme Sözleşmeler
a. Genel Olarak
b. Ürün Sorumluluğu
aa. Genel Olarak
bb. 7223 Sayılı Kanun Uyarınca İmalatçının Sorumluluğu
3. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmesi
4. Diğer Durumlar
VI. Benzer Hukuki Kurumlarla Olan İlişkisi
A. Genel Olarak
B. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme ile Olan İlişkisi
C. Üçüncü Kişiyi Koruyucu Etkili Sözleşme ile Olan İlişkisi
1. Kavram
2. Hukuki Temeli
3. Uygulanma Şartları
a. Edime Yakınlık
b. Alacaklıya Yakınlık
c. Üçüncü Kişinin Korunması Gerekliliği
d. Öngörülebilirlik
4. İki Kurumun Birbirinden Ayırt Edilmesine İlişkin Getirilen Kriterler
a. Sözleşme Tiplerine İlişkin Olarak Yapılan Ayrım
b. Zarar Türüne Göre Yapılan Ayrım
c. Amaç Kriteri
d. Öngörülebilirlik-Tesadüfilik Kriteri
e. Riskin (Zararın) Birikmesi-Riskin (Zararın) Kayması Kriteri
f. Değerlendirme
5. Kurumlar Arasındaki Yarışma Sorunu

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumunun Uygulanması
I. Genel Olarak
II. Tazminat Talebinin Kim Tarafından İleri Sürüleceği Meselesi
A. Tazminat Talebinin Alacaklı Tarafından İleri Sürülmesi Gerektiği Görüşü
1. Genel Olarak
2. Alacaklının Talebi İleri Sürme veya Devretme Yükümlülüğü
a. İkame Değerin Devredilmesi Gerektiğine İlişkin Kuralın Kıyasen Uygulanması Gerektiği Görüşü
aa. İkame Değer Kavramı
bb. İkame Değerin Devredilmesine İlişkin Kuralın Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumunda Kıyasen Uygulanması
b. Sözleşmeden Doğan Yükümlülüklere Dayanma İmkânı
3. Alacaklının Elde Ettiklerini Devretme Yükümlülüğü
4. Tazminatı Kimin Tahsil Edeceği Meselesi
5. Alacaklının Dava Açmada Hukuki Yararının Bulunup Bulunmadığı Meselesi
6. Üçüncü Kişinin Davaya Katılımı
7. Üçüncü Kişiye Dava Takip Yetkisi Verilip Verilemeyeceği Meselesi
8. Alacaklının İflas Tehlikesine Karşı Üçüncü Kişinin Korunması Problemi
B. Üçüncü Kişiye Bağımsız Bir Talep Hakkı Verilmesi Gerektiği Görüşü
1. Genel Olarak
2. Üçüncü Kişiye Her Durumda Bağımsız Bir Talep Hakkı Verilmesi Gerektiğini Savunan Görüş
3. Üçüncü Kişiye Belirli Durumlarla Sınırlı Olmak Üzere Bağımsız Bir Talep Hakkı Verilmesi Gerektiği Görüşü
4. Kanunun İmkân Sağladığı Hâller
5. Üçüncü Kişiye Tazminat Talep Etme Hakkı Verilmesinin Alacaklının Talep Hakkına/Taraf Sıfatına Olan Etkisi
6. Üçüncü Kişiye Talep Hakkı Verilmesi Durumunda Gündeme Gelecek Olan Mükerrer Ödeme Riski
III. Zararın Hesabında Kimin Şahsının Dikkate Alınacağı Problemi
A. Genel Olarak
B. Objektif Değerle Sınırlandırma Görüşü
C. Alacaklının Varsayımsal Zararıyla Sınırlandırma Görüşü
D. Üçüncü Kişinin Menfaatinin Öngörülebilirliğini Kıstas Alan Görüş
E. Üçüncü Kişinin Zararının Sınırlandırma Olmaksızın Tazmin Edilmesi Gerektiği Görüşü
IV. Tazminatın Belirlenmesi
A. Genel Olarak
B. Zarar Görenin Kusuru Meselesi
1. Genel Olarak
2. Tazminatın Belirlenmesinde Ortak Kusurun Etkisi
a. Üçüncü Kişinin Ortak Kusuru
b. Alacaklının Ortak Kusuru
3. Zararı Azaltma Külfetine Aykırı Davranışların Hukuki Sonucu
a. Genel Olarak Zararı Azaltma Külfeti
b. Üçüncü Kişinin Zararı Azaltma Külfeti
c. Alacaklının Zararı Azaltma Külfeti
C. Üçüncü Kişinin veya Alacaklının Rızasının Tazminata Olan Etkisi
1. Genel Olarak
2. Üçüncü Kişinin veya Alacaklının Rızası Meselesi
V. Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumunun Uygulandığı Hâllerde Def’i ve İtirazların İleri Sürülmesi
A. Genel Olarak Def’i ve İtirazlar
B. Dar Anlamda Üçüncü Kişinin Zararının Tazmini Kurumunun Uygulandığı Hâllerde Takas
1. Genel Olarak Takas
2. Tazminat Talebinin Alacaklı Tarafından İleri Sürüldüğü Hâllerde Takas
a. Alacaklıya Karşı Olan Alacağın Takası
b. Üçüncü Kişiye Karşı Olan Alacağın Takası
3. Tazminat Talebinin Üçüncü Kişi Tarafından İleri Sürüldüğü Hâllerde Takas
a. Alacaklıya Karşı Olan Alacağın Takası
b. Üçüncü Kişiye Karşı Olan Alacağın Takası

SONUÇ
KAYNAKÇA