Gümrük Vergisinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Özgecan GÖK
Ürün Kodu: VH591
ISBN: 978-605-05-0419-4
Stok Durumu: Stokta var
110,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Özgecan GÖK
Baskı Tarihi 2019/04
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak

VH591
Gümrük Vergisinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
Özgecan GÖK
2019/04 1. Baskı, 458 Sayfa
ISBN 978-605-05-0419-4

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ7

ÖNSÖZ9

İÇİNDEKİLER13

KISALTMALAR23

GİRİŞ27

I.KONUNUN TAKDİMİ27

II.ARAŞTIRMA YÖNTEMİ28

BİRİNCİ BÖLÜM

GÜMRÜK VERGİSİ ÖDEVİNE İLİŞKİN
GENEL ESASLAR

I.GÜMRÜK VERGİSİ KAVRAMI31

II.GÜMRÜK VERGİSİNİN UNSURLARI35

A.Genel Açıklama35

B.Gümrük Vergisi (Borcu) İlişkisinin Tarafları37

1.Genel Olarak37

2.Gümrük Vergisinin Alacaklısı39

3.Gümrük Vergisinin Borçlusu42

a.Genel Olarak42
b.Gümrük Vergisinde Yükümlü ve Sorumluluk44
aa.Genel Olarak44
bb.Eşya Sahibi – Beyan Sahibi İlişkisi48
cc.Kanuna Aykırılık Hallerinde
Gümrük Yükümlüsü51
ç.Gümrük Yükümlüleri Arasındaki
Temsil İlişkisi54
aa.Genel Olarak54
bb.Doğrudan Temsil55
cc.Dolaylı Temsil57
çç.Temsil Yetkisi59
dd.Temsil İlişkisinin Sonuçları62
ç.Gümrük Yükümlüleri Arasındaki
Müteselsil Sorumluluk64
aa.Gümrük Kanunu Anlamında
Müteselsil Sorumluluk64
bb.Müteselsil Sorumluluğun Uygulanması67
cc.Gümrük Memurlarının Müteselsil
Sorumluluğu70

C.Gümrük Vergisinin Konusu72

1.Genel Olarak72

2.Eşya Kavramı73

3.Eşyanın Gümrük Statüsü77

4.Eşyanın Gümrük Tarifesi79

a.Genel Olarak79
b.Gümrük Tarifesinin Hukukî Dayanağı82
c.Matrahın Hesaplanması Bakımından
Gümrük Tarifesi Türleri84
ç.Tarifenin Yapısı87
d.Eşyanın Gümrük Tarifesinde Sınıflandırılması89

5.Gümrük Vergisine Tâbi Eşyanın Menşei93

a.Genel Olarak93
b.Eşyanın Tercihli Olmayan Menşei97
c.Eşyanın Tercihli Menşei100

6.Gümrük Vergisinin Matrahı ve
Eşyanın Gümrük Kıymeti103

a.Genel Olarak103
b.İthalatta Gümrük Vergisinin Matrahı ve
Kıymet Tesbit Yöntemleri105
aa.Genel Olarak (Gümrük Kıymeti)105
bb.Kıymet Tesbit Yöntemleri107

aaa.Genel Olarak107

bbb.Satış Bedeli Yöntemi110

ccc.Aynı Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi112

ççç.Benzer Eşyanın Satış Bedeli114

ddd.İndirgeme (Tümdengelim) Yöntemi115

eee.Hesaplanmış Kıymet Yöntemi117

fff.Son Yöntem119

c.İhracatta Gümrük Vergisinin Matrahı121

Ç.Gümrük Vergisini (Borcunu) Doğuran Olay123

1.Genel Olarak123

2.İthalatta Gümrük Vergisini Doğuran Olay128

3.İhracatta Gümrük Vergisini Doğuran Olay131

D.Gümrük Vergisinde Muafiyet ve İstisnalar133

III.GÜMRÜK VERGİSİNDE VERGİLENDİRME SÜRECİ137

A.Genel Açıklama137

B.Gümrük Vergilerinde Tahakkuka İlişkin
Hazırlık İşlemleri Süreci139

1.Genel Olarak139

2.Beyanda Bulunma Ödevi142

a.Genel Olarak142
b.Beyannamenin Tescili142
c.Beyannamenin Bağlayıcılığı ve Düzeltilmesi146

3.Gümrük İdaresinin Yükümlüleri Denetim Yolları148

4.Gümrükçe Onaylanmış İşlem ve Kullanımlar152

a.Genel Olarak152
b.Gümrük Rejimleri153
aa.Genel Olarak153
bb.Ekonomik Etkili Olmayan
Gümrük Rejimleri154
cc.Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri155
c.Gümrükçe Onaylanmış Diğer İşlemler ve
Kullanımlar158
aa.Genel Olarak158
bb.Serbest Bölgeler158
cc.Yeniden İhraç160
çç.İmha ve Terk161

C.Gümrük Vergilerinin Tahakkuku161

1.Genel Olarak161

2.Gümrük Vergilerinde Tahakkuk Türleri162

a.Genel Olarak162
b.Beyana Dayanan Tahakkuk163
c.Gümrük İdaresince (Ek) Tahakkuk165

3.Gümrük Vergilerinde Tahakkukun Hukukî Niteliği167

Ç.Gümrük Vergilerinin Tebliği ve Sürelerin Hesaplanması170

D.Gümrük Vergilerinde Tahsil Aşaması ve
Gümrük Borcunun Sona Ermesi174

1.Genel Olarak174

2.Güvence Önlemeleri175

a.Genel Olarak175
b.Teminat176
c.Kefalet180

3.Gümrük Borcunu Sona Erdiren Sebepler182

a.Genel Olarak182
b.Ödeme184
c.Geri Verme ve Kaldırma186
ç.Gümrük Beyannamesinin İptali191
d.Eşyanın Zapt, Müsadere, İmha ve Terk Edilmesi/
Eşyanın Telefi ve Kaybı193
e.Zamanaşımı194

IV.GÜMRÜK KABAHATLERİ199

A.Genel Açıklama199

B.Kabahatler Kanunu ile Gümrük Kabahatleri
Arasındaki İlişki202

C.Gümrük Kabahatlerinde Korunan Hukukî Değer203

Ç.Gümrük Kabahatlerinin Unsurları206

1.Genel Olarak206

2.Gümrük Kabahatlerinde Maddî Unsur206

a.Genel Olarak206
b.Gümrük Kabahatlerinde Fail – Mağdur207
c.Gümrük Kabahatlerinde Konu208
ç.Gümrük Kabahatlerinde Hareket Unsuru208
aa.Genel Olarak208
bb.Vergi Kaybına Neden Olan Gümrük
Kabahatleri209
cc.Usulsüzlüklere Neden Olan Gümrük
Kabahatleri213

3.Gümrük Kabahatlerinde Manevî Unsur220

4.Gümrük Kabahatlerinde Teşebbüs, İştirak ve
İçtima221

5.Gümrük Yaptırımlarına İlişkin Genel Değerlendirme223

D.Gümrük Kabahatlerinde Sorumluluk226

1.Genel Olarak226

2.Gerçek Kişiler Bakımından226

3.Tüzel Kişiler Bakımından228

4.Gümrük Müşavirlerinin (Müteselsil) Sorumluluğu230

5.Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerinin Sorumluluğu231

6.Antrepo İşletenin Sorumluluğu235

E.Gümrük Kabahatleri İçin Belirlenen Yaptırımların Uygulanması236

İKİNCİ BÖLÜM

GÜMRÜK VERGİSİNDEN KAYNAKLANAN ANLAŞMAZLIKLARIN VE UYUŞMAZLIKLARIN
ÇÖZÜM YOLLARI

I.GENEL ÇERÇEVE239

II.GÜMRÜK ANLAŞMAZLIKLARININ VE
 UYUŞMAZLIKLARININ (USÛL BAKIMINDAN)
 KONUSUNU OLUŞTURAN İDARÎ KARARLAR240

A.Genel Açıklama240

B.İdarî Karar Kavramı ve Özellikleri241

C.Gümrük İdaresinden İdarî Kararın
Talep Edilmesi ve Karar Verme Usûlü246

III.GÜMRÜK VERGİSİNDEN KAYNAKLANAN
 ANLAŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YOLLARI248

A.Genel Açıklama248

B.Anlaşmazlık Çıkmasına Kısmen ya da
Tamamen Engel Olan Haller251

1.Genel Olarak251

2.Vergi Aslı İle Birlikte Gümrük Yaptırımlarına
Etkili Haller253

a.Bağlayıcı Bilgi Talebi253
b.İstisnaî Kıymet Beyanı255
c.Eşyanın İncelenmesi Talebi257
ç.İthalatta Gümrük Borcunun Doğmamış
Sayılacağı Haller259
d.Gümrük Vergilerinin Sonradan
İstenemeyeceği Hal263

3.Yalnızca Gümrük Yaptırımlarına Etkili Haller265

a.Genel Olarak265
b.Kusurluluğa Etkili Haller266
aa.Genel Olarak266
bb.Hata (Yanılma)267

aaa.Genel Olarak Hata/Yanılma Kavramı ve
Vergi Ceza Hukukunda Görünümü267

bbb.Bilgi Alan Kişinin Hatalı/
Yanılmış Sayılabilirliği269

cc.Mücbir Sebep ve Zorunluluk Hali272
c.Cezaları/Yaptırımları Kısmen/
Tamamen Sona Erdiren Haller275
aa.Genel Olarak275
bb.Ödeme (ve Taksitlendirme)276
cc.Peşin Ödeme İndirimi277
ç.Ceza Kesilmesine (Kısmen ya da Tamamen)
Engel Olan Haller278
aa.Genel Olarak278
bb.Zamanaşımı278
cc.Gönüllü Vazgeçme283
çç.Etkin Pişmanlık284
dd.Cezadan Vazgeçme286

C.Uzlaşma287

1.Genel Olarak287

2.Gümrük Vergilerinde Uzlaşmanın Hukukî Niteliği290

3.Uzlaşma Usûlü292

a.Gümrük Vergilerinde Uzlaşmanın
Genel Şartları292
b.Uzlaşmanın Konusu ve Kapsamı293
aa.Gümrük Vergileri ve Cezaları Açısından293
bb.Uzlaşmaya Başvurulabilecek Durumlar
Açısından296

aaa.Genel Olarak296

bbb.Kanun Hükümlerine Yeterince
Nüfuz Edememek297

ccc.Kanun Hükümlerini Yanlış
Yorumlamak298

ççç.Yargı Kararları ile İdare Arasında
Görüş Farklılığının Bulunması 299

cc.Teminatlı İşlemlerde Uzlaşmaya
Başvuru Usûlü299
c.Uzlaşmaya Başvurabilecek Kişiler300
ç.Uzlaşmaya Başvuru Zamanı300

4.Uzlaşma Komisyonu (Oluşumu/ Yetkisi/
Karar Alma Usûlü)301

5.Uzlaşma Talebi303

6.Uzlaşma Talebinin İncelenmesi ve
Uzlaşma Görüşmeleri304

7.Gümrük Vergilerinde Uzlaşmanın Sonuçları306

a.Genel Açıklama306
b.Uzlaşmanın Vâki Olmasının Sonuçları307
c.Uzlaşmanın Temin Edilmemesinin veya
Vâki Olmamasının Sonuçları308
ç.Ödeme Zamanı ve Peşin Ödeme İndirimi309

Ç.İtiraz309

1.Genel Açıklama309

2.İtirazın Kapsamı313

3.İtiraz Edebilecek Kişiler315

4.İtirazın Şeklî Şartları316

5.İtiraz Edilecek Merci (İtiraz Dilekçelerinin
Verileceği Makamlar)318

6.İtirazın İncelenmesi ve Karara Bağlanması319

a.Genel Olarak İtiraz Dilekçesi Üzerine
Yapılacak İncelemeler319
b. İtirazın Şekil ve Usûl Yönünden İncelenmesi320
c.İtirazın Esastan İncelenmesi ve İnceleme Süresi321
ç.İtirazın Karara Bağlanması324
d.İtiraz İncelemesi Sonucu Verilen Kararın Tebliği325

7.İtirazın Ödeme Süresine ve
Gümrük Vergilerinin Kesinleşmesine Etkisi326

8.Gümrük Kanunu’ndan Yer Alan Özel İtiraz
Düzenlemeleri326

a.Genel Olarak326
b.Tahlile İtiraz ve Birinci Tahlil327
c.İkinci Tahlil328

IV.GÜMRÜK VERGİSİNDEN KAYNAKLANAN
 UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ330

A.Genel Açıklama330

B.Gümrük Vergisinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklarda Yargılama Usûlü335

1.Genel Olarak335

2.İlk İnceleme Aşaması337

a.Genel Olarak337
b.Görev338
c.Yetki343
ç.İdarî Merci Tecavüzü345
d.Ehliyet349
e.İşlemin Kesin ve Yürütülmesinin Zorunlu Olması352
f.Dava Açma Süresi354
g.Husumet361
h.İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun
3’üncü ve 5’inci Maddelerine Uygunluk362
aa.Genel Olarak362
bb.Dava Dilekçesinin Şekle Uygunluğu363
bb.Tek Dilekçe İle Dava Açılabilmesi364

aaa.Genel Olarak364

bbb.Birden Çok İşlem Hakkında
Tek Dilekçe İle Dava Açılması365

ccc.Birden Çok Kişinin Tek Dilekçe İle
Dava Açması366

3.Esasa İlişkin İnceleme368

a.Genel Olarak368
b.Yürütmenin Durdurulması369
c.İdarî İşlemin Unsurları Bakımından İnceleme373
aa.Genel Olarak373
bb.Yetki373
cc.Şekil376
çç.Sebep378
dd.Konu380
ee.Amaç381

4.Delil ve İsbat382

a.Genel Olarak382
b.İsbat Yükü383
c.Delil Sistemi, Bilirkişi Raporu ve
Şahit İfadesinin Kullanılabilirliği386
ç.İdarî Aşamada Sunulmayan Belgelerin
Yargılama Aşamasında Değerlendirilebilirliği389

5.Davanın Karara Bağlanması, Kararın Sonuçları ve Uygulanması390

C.Yargı Kararlarına Karşı Başvuru Yolları393

1.Genel Olarak393

2.Olağan Kanun Yolları394

a.Genel Olarak394
b.İstinaf396
c.Temyiz399

3.Olağanüstü Kanun Yolları404

a.Genel Olarak404
b.Kanun Yararına Temyiz405
c.Yargılamanın Yenilenmesi406

4.Diğer Başvuru Yolları408

SONUÇ409

KAYNAKÇA421

Gümrük Hukuku, özel bilgi, eğitim ve tecrübe gerektiren özel bir alan. Tez konum belirlendiğinde benim bilgim ortalama bir hukukçunun gümrük bilgisinden fazla değildi; ama bu konuda bir tez yazmak için büyük bir heyecan duyuyordum. Bugünden o günlere baktığımda o duygunun bir heyecan mı yoksa cahil cesareti mi olduğunu tam ayırt edemiyorum. Çünkü bir tez yazabilecek olgunluğa erişmek için sahip olmam gereken bilgi birikimine ulaşmam birkaç yılımı aldı. Başlangıçta bilgilerim daha çok okumaya dayalı edinilen bilgilerdi. Bu arada uygulamayı, sürecin işleyişini bilmeden kalıcı bilgiye ulaşamayacağımı ve bir bakış açısı oluşturamayacağımı fark ettim. Bunun için (Gümrük ve) Ticaret Bakanlığı bünyesinde öğrencilere sunulan staj imkânını değerlendirerek kısıtlı bir süre için de olsa Ege Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü’nde işleyişe şahit olma fırsatı buldum. Mahkeme kararlarını ve uygulayıcılar tarafından kaleme alınan makaleleri okumak da uygulamaya yönelik bilgimi pekiştirdi. Bu çalışmayı ortaya koymak için verdiğim çaba, bana bir ömür boyu çözmeye çalışacağım pek çok konuyu da hediye etti.

Gümrük Hukuku’nun, devletlerarası uyumun sağlanması gereken bir alan olması; mevzuatının çok geniş bir alana yayılması ve neredeyse her istisnanın kural olması (!), gümrük vergilerini klasik bir vergi şablonuna oturtarak incelemeyi; düzenlemeler arasındaki bağlantıyı kurabilmeyi ve bunları sistematik olarak yorumlayabilmeyi güçleştiren bir faktördü. Alana özgü bu şartlar, ilgili çalışmaların ekseriyetinde bazı konuların/hususların göz ardı edilmesi sonucunu doğurmuştu. Tesbit edilen bu riski, en azından bu çalışmada düşük bir seviyeye indirmek için her bir soruya tek tek cevap vermek; mevzuatta yer alan her konuyu ayrı ayrı açıklamak yerine, cevaba götürecek formülleri bulmaya çalıştım. Bu yüzden, örneğin uygulamada önem arz eden; ancak büyük ölçüde mevzuata dayalı olarak anlatılması gereken gümrük rejimleri konusu, çalışmayı doktora tezi ekseninden kaydırmamak adına kısıtlı bir şekilde ele alındı. Yine tezin yol haritasından sapmamak ve mükerrer açıklamalarda bulunup çalışmanın hacmini beyhude arttırmamak için, gümrük kabahatleri ortak özellikleri esas alınarak açıklanmaya çalışıldı. Amaca ulaşıp ulaşamadığımın takdiri şüphesiz okuyuculardadır.

“Gümrük Vergisinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar” başlığını taşıyan bu çalışma Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Doktora Programı dahilinde Prof. Dr. Yusuf KARAKOÇ, Prof. Dr. Doğan ŞENYÜZ, Prof. Dr. Veli Özer ÖZBEK, Prof. Dr. Hacı CAN ve Doç. Dr. Cenker GÖKER’den oluşan jüri önünde 04.09.2018 tarihinde savunulan ve oybirliği ile kabul edilen doktora tezinin basılı halidir. Tez savunması sırasında yapılan eleştiriler doğrultusunda çalışma şekillendirilerek son haline kavuşturulmuştur. Tez jürisinde yer alan tüm hocalarıma eleştirileri ve destekleri için minnettarım. Kendilerinin bu destekleri sayesinde Türk Hukuku’na bir katkıda bulunabilme onurunu yaşıyorum.

Günün birinde emeği geçen kişilere, bu çalışmanın önsözünde teşekkür edecek olma hayali, çalışmayı sona erdirmek için motivasyon kaynağım oldu. Kürsüsünde bana bir yer veren, üstesinden geleceğime güvenerek böyle bir konuda tez yazma şansı tanıyan, ilgi ve bilgisi ile tezi güvenle yazmamı sağlayan, hocam ve tez danışmanım Prof. Dr. Yusuf Karakoç’a ne kadar teşekkür etsem azdır. Ayrıca benimle birlikte Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Anabilim Dalı’nda görev yapan, bir aile ortamında çalıştığımı hissettiren kürsü ağabeylerim Dr. Öğr. Üyesi Burak Pınar ile Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım Taylar’a ve kürsü kardeşlerim Arş. Gör. Burcu Demirbaş Aksüt ile Arş. Gör. Emine Sevcan Artun’a benimle paylaştıkları her şey için teşekkür ediyorum.

Tez çalışmasının Almanya’da gerçekleşen kısmında destekleri ile akademik hayatıma temas eden, bakış açımı zenginleştiren çok önemli kişiler var. Yurtdışı araştırmalarımı gerçekleştirmem için bana ilk burs desteğini sağlayan Max-Planck Vergi Hukuku ve Kamu Maliyesi Enstitüsü’ne; Genel Müdür olarak Enstitü’nün ev sahipliğini üstlenen hocam Prof. Dr. Dr. h.c Wolfgang Schön’e; Münih’te geçirdiğim araştırma sürecinde burs desteği sağlayan Yükseköğretim Kurulu’na, Ludwig-Maximillian Üniversitesi Hukuk Fakültesi Alman, Avrupa ve Uluslararası Vergi Hukuku Kürsüsü başkanı olarak ev sahipliği yapan hocam Prof. Dr. Moris Lehner’e teşekkür ediyorum. Maddî ve manevî desteği hiçbir zaman unutulmayacak olan değerli arkadaşım Augsburg Savcısı Figen Başoğlu-Waselzada’ya ve Münih’te evini benimle paylaşan kontrbas sanatçısı Diliana Tchervenkowa’ya da minnetlerimi sunuyorum.

Tezin borçlar hukuku ve ceza hukukunu ilgilendiren kısımlarında, içinden çıkamadığımı düşündüğüm zamanlarda, ellerinde bulunan kaynakları ve fikirleri ile katkıda bulunan değerli arkadaşlarım Dr. Direnç Akbay’a ve Arş. Gör. İsa Başbüyük’e; uygulamaya yönelik sorularıma ve karar taleplerime sabırla yanıt veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesi Üyesi Hakim Hamit Yumuk’a; Ege Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü’nde staj yaptığım dönemde başta Emine Üresin, Mustafa Ataman olmak üzere 2013 yazında Uzlaşma ile Tahsilat, Taksitlendirme, Geri Verme ve Kaldırma biriminde çalışan tüm memurlara ve çalışmanın son döneminde yardımlarını esirgemeyen Gümrük ve Ticaret Müfettişleri Dayanışma Derneği’nin değerli müfettişlerine çok teşekkür ediyorum.

Doğduğum günden bu yana var oluş serüvenimde desteklerini bir an olsun esirgemeyen ve beni hayatımın sorumluluğunu tek başına alacağım şekilde yetiştiren fedakâr annem Bircan Ordu’ya ve canım babam Ahmet Ordu’ya; işini iyi yapmaktan başka dert edinmeyen ve bu yönüyle bana her zaman örnek olan ağabeyim Durukan Ordu’ya; bu çalışmanın satır aralarında gizli uykusuz gecelerimin sebebi olan; ama doğduğu günden itibaren de yaptığım her şeye bir anlam katan, her şeyi tamamlayan oğlum Çağlan Doğu’ya; beni tezimle seven, benim için kurduğu düzenini değiştirmekte bir an bile şüphe etmeyen, bu çalışmayı tamamlamam için tarifi mümkün olmayan fedakârlıklara katlanan eşim Şükrü’ye sabır, destek ve hoşgörüleri için şükranlarımı sunuyorum.

Okuyucuya faydalı olması dileklerimle…

Elinizdeki kitap, Özgecan GÖK’ün danışmanlığımda hazırladığı Doktora Tezinin savunma sonrasında gözden geçirilmiş halidir.

Gümrük Vergisinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar başlığını taşıyan bir çalışma, hukuk fakültesi mezunlarının Gümrük Hukuku alanında yaptıkları sınırlı sayıdaki çalışmalarından birisidir. Gümrük Kanunu başta olmak üzere ayrıntılı ve karışık bir mevzuata sahip olan bir alanda uzman olmak epeyce zordur. Bu zorluk, bir yandan alanın niteliğinden, bir yandan da mevzuatının sürekli değişim göstermesinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, dış ticaret işlemlerinin vergilendirilmesinin ülke içindeki mal ve hizmetlerin vergilendirilmesinden farklı bir süreci zorunlu kılması yüzünden, mevzuatın ve uygulamasının sadece ve yalnızca vergilendirme yapan Devletin vergilendirme yetkisinin tezahürü olarak ortaya çıkmamaktadır. Dış ticaret işlemlerinin vergilendirilmesi daha çok ithalatın vergilendirilmesi yoluyla gerçekleşmektedir. İthalat, bir ülkede üretilen malın bir başka ülkede serbest dolaşıma girmesi anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, bu işlemlerin vergilendirmesi tek bir devletin taht-ı tasarrufunda değildir. Dış ticaretin aksamaksızın sürdürülebilmesi, gümrük işlemlerinin düzgün-zamanında ve karşılıklı mutabakata uygun olarak yürütülmesine- sonuçlandırılmasına bağlıdır. Bu da, önce dış ticareti yapan işletmelerinin; sonra da, özellikle ithalat-ihracat işlemlerine taraf olan kişilerin bağlı oldukları devletlerin mevzuat ve uygulama yönünden uyumunu zorunlu kılmaktadır. Bu yüzden, dış ticaret işlemlerinin vergilendirilmesi iç hukuktaki gibi tek taraflı düzenlemelere bağlı olmayan-kalmayan bir alanı oluşturmaktadır.

Gümrük Hukuku diye ifade edilmesi mümkün olan dış ticaret işlemleri ve vergilendirilmesi konusunda ortaya çıkan anlaşmazlıkların-uyuşmazlık­ların sayısı da, bu alandaki işlem hacmine bağlıdır. Anlaşmazlıkların-uyuş­mazlıkların büyük çoğunluğu mevzuatın iyi düzenlenmemesi yüzünden tarafların farklı şekilde anlamalarından kaynaklanmaktadır. Gümrük Hukuku bağlamında ortaya çıkan uyuşmazlıkları iki ana gruba ayırmak gerekir. Bunlar, gümrük vergileri aslına bağlı anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklar; gümrük ver­gileri vesilesiyle kesilmesi ve hükmolunması gereken cezalara ilişkin anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklardır. Bu ikinci grup anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklar da ikili bir ayırıma tâbi tutulmaktadır. Bunlar, gümrük kabahatlerinden kaynaklanan anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklar; gümrük suçlarından kaynaklanan anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklardır. Birinci tür anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklar Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde vergi yargısı organları tarafından çözümlenmektedir. İkinci tür anlaşmazlıklar-uyuşmazlıklar ise, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ceza yargısı organları tarafından çözümlenmektedir.

Dr. Gök, netameli bir alanda Doktora Tezi yazma cesareti göstermiş ve çalışmasını da başarı ile tamamlamıştır. Gümrük Hukuku alanı hukuk fakültesi mezunlarının uzak durduğu bir alandır. Bu alanda, hukukî açıdan metin üretimi yeni yeni filizlenmektedir. Elinizdeki çalışma da bunlardan birisidir. Şüphesiz, bu alanda yapılmış önemli genel eser-monografi-makale türünden bazı çalışmaların varlığı bilinmektedir. Zaten o çalışmalar olmasaydı, bu ve benzeri çalışmaların yapılması daha da zorlaşırdı.

Her çalışmanın olduğu gibi, bu çalışmanın da başka türlü yapılmasının mümkün olduğu düşünülebilir. Ancak, öncesinde doktora tezi türünden ince işçilik gerektiren efradını cami, ağyarını mani çalışmalar yapılmamış olması, bu ve benzeri çalışmaları birer öncü çalışma niteliğine kavuşturmaktadır. Genel eserler, monografileri-makaleleri; monografiler-makaleler genel eserleri destekleyerek Gümrük Hukuku alanında da Malî Hukukun diğer alanlarındaki gibi bilgi ve tecrübe birikimi oluşacaktır.

Yapılan çalışmaların kütüphanelerin tozlu raflarına terk edilmemesi; erişilebilir-ulaşılabilir-yararlanılabilir hale getirilmesi gerekir. Elinizdeki çalışma, umulur ki, bundan sonra yapılacak çalışmalarda kaynak olarak kullanılır; eksik kalan kısımlar tamamlanır. Dr. Gök’ü, ülke dış ticaret işlemlerinin en büyük kısmını oluşturan Avrupa Birliği’nin mevzuatı ile karşılaştırmalı bir şekilde yaptığı bu başarılı çalışmasından dolayı tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum.

 

Prof. Dr. Yusuf KARAKOÇ

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.