ISBN: 9786050507461
| Kitap Künyesi | |
| Yazar | Nebile Pelin MANTI |
| Baskı Tarihi | 2021/08 |
| Baskı Sayısı | 1 |
| Boyut | 16x24 cm (Standart Kitap Boyu) |
| Cilt | Karton kapak |
| Sayfa Sayısı | 369 |
HAVA SAVAŞI VE ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK
Dr. Nebile Pelin Mantı
Yetkin Yayınları, 2021
Kitabın Tanıtımı ve Özeti
Dr. Nebile Pelin Mantı’nın “Hava Savaşı ve Uluslararası İnsancıl Hukuk” adlı eseri, modern savaşların en belirleyici unsurlarından biri haline gelen hava kuvvetlerinin, uluslararası hukuk ve özellikle insancıl hukuk (uluslararası insancıl hukuk) çerçevesinde kapsamlı bir analizini sunmaktadır. Kitap, hem teorik hem de pratik açıdan, hava savaşının tarihsel gelişimini, mevcut hukuki düzenlemeleri ve güncel tartışmaları ele alarak, bu alandaki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Ayırt Edici Özellikler
Yazar, önsözünde ve sunuş yazılarında, bu çalışmanın benzerlerinden ayrılan yönlerini vurgulamaktadır: Hava savaşına özgü, tek ve kapsamlı bir uluslararası sözleşmenin eksikliğine rağmen, mevcut uluslararası hukuk normlarının ve devlet uygulamalarının titizlikle incelenmesi; teknolojik gelişmelerin ve yeni savaş yöntemlerinin hukuka etkisinin derinlemesine analiz edilmesi; teori ile pratiğin, hukuk ile siyasetin diyalektik ilişkisinin göz ardı edilmemesi; ve insansız hava araçları, otonom silah sistemleri gibi güncel konulara özel bir vurgu yapılması, eserin öne çıkan yönlerindendir.
Kitabın Yapısı ve Ele Alınan Konular
Kitap üç ana bölümden oluşmaktadır:
Hava Savaşının Teorik ve Normatif Çerçevesi:
Bu bölümde, hava savaşının tarihsel gelişimi, 20. yüzyılın başından günümüze kadar olan teorik altyapısı, hava kuvvetlerinin oluşumu, Çöl Fırtınası ve Balkanlar’daki NATO operasyonları gibi örnekler üzerinden incelenmektedir. Ayrıca, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nda yaşanan normatif gelişmeler, Chicago Sivil Havacılık Konvansiyonu gibi uluslararası düzenlemeler ve silahların sınırlandırılmasına ilişkin sözleşmelerin etkisi ele alınmaktadır.
Hava Harekâtlarının Hukuki Boyutları:
İkinci bölümde, hava savaşının yürütülmesinde geçerli olan insancıl hukuk ilkeleri (askeri hedefe saldırma yükümlülüğü, insancıllık, askeri gereklilik, orantılılık, ayrım gözetmeme yasağı) detaylı şekilde analiz edilmektedir. Sivil hedeflerin korunması, uçuşa yasak bölgelerin hukuki rejimi, tarafsızlık hukuku ve tarafsız hava araçlarının statüsü gibi güncel ve pratikte sıkça karşılaşılan meseleler de bu bölümde kapsamlı olarak ele alınmaktadır.
Yeni Teknolojiler ve Güncel Tartışmalar:
Üçüncü bölüm, otonom silah teknolojileri, insansız hava araçları (İHA/SİHA), siber silahlar gibi modern savaş araçlarının uluslararası insancıl hukuk açısından doğurduğu sorunlara odaklanmaktadır. Bu teknolojilerin ayrım gözetme, orantılılık ve askeri gereklilik ilkeleriyle ilişkisi, komutan ve devlet sorumluluğu, savaş suçları ve bireysel ceza sorumluluğu gibi konular güncel örneklerle tartışılmaktadır.
Kimler İçin?
Kitap, akademisyenler, hukukçular, askeri personel ve uluslararası ilişkiler alanında çalışanlar başta olmak üzere, hava savaşının hukuki boyutunu merak eden tüm okurlara hitap etmektedir. Ayrıca, hızla gelişen askeri teknolojilerin ve değişen savaş yöntemlerinin hukuki çerçevesini anlamak isteyenler için de temel bir başvuru kaynağıdır.
Sonuç
“Hava Savaşı ve Uluslararası İnsancıl Hukuk”, hava savaşlarının tarihsel, teorik ve hukuki boyutlarını bir arada sunan, güncel gelişmeleri ve tartışmaları da kapsayan özgün ve kapsamlı bir eserdir. Hava savaşlarının daha insancıl bir çerçevede yürütülmesi için uluslararası hukukun olanaklarını ve sınırlarını sorgulayan bu kitap, alanda çalışanlar için vazgeçilmez bir kaynak niteliğindedir.
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ
ÖNSÖZ
KISALTMALAR
RÉSUMÉ
ABSTRACT
ÖZET
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM: HAVA SAVAŞININ TEORİK VE NORMATİF ÇERÇEVESİNİN OLUŞTURULMASI
§1. Hava Savaşının Başlangıcı ve Kırılma Noktalarının Değerlendirilmesi
I. Geçmişten Günümüze Hava Savaşının Teorik Altyapısı
A. Yirminci Yüzyıla Hâkim Teoriler ve Modern Hava Kuvvetlerinin Oluşumu
B. Çöl Fırtınası ve Etki Temelli Harekâtların Değerlendirilmesi
C. Balkanlar ve NATO Operasyonları
D. Yeni Teknolojiler ve Yirmi Birinci Yüzyılda Savaş
II. Havada Kuvvet Kullanımı ve Normatif Çerçeve Arayışı
A. Birinci Dünya Savaşı Öncesinde ve Savaş Döneminde Yaşanan Gelişmeler
1. Birinci Dünya Savaşı Öncesi Durum
2. İki Büyük Savaş Arası Dönemde Yaşanan Gelişmeler
B. İkinci Dünya Savaşı ve Topyekûn Savaşların Mirası
C. Yeni Hukuki Çerçeve Oluşturma Çabaları
1. 1944 tarihli Chicago Sivil Havacılık Konvansiyonu
2. Denizdeki Silahlı Çatışmalarda Uygulanabilir Uluslararası Hukuka İlişkin San Remo El Kitabı (1994)
3. HPCR Hava ve Füze Savaşı El Kitabı (2009)
4. ICRC Angajman Kuralları El Kitabı
5. Milletlerarası Hukukun Siber Savaşa Uygulanması Hakkında Tallinn El Kitabı
D. Silahların Sınırlandırılmasına İlişkin Sözleşmelerin Etkisi
§2. Klasik Unsurların Evrimi ve Yeniden Tanımlanan Unsurlar
I. Havada Hâkimiyetin Tanımı ve Sınırları
A. Hava Sahasında Egemenlik
1. Milletlerarası Hukuk Anlamında Egemenlik
2. Ulusal Hava Sahası
3. Uluslararası Hava Sahası
B. Modern Zamanlar ve Sınanan Egemenlik Kavramı
1. İç Savaş Hali ve Etkin Kontrolün Kaybı
2. Sınıraşan Terörizmin Etkilerinin Değerlendirilmesi
II. Klasik Unsurların Evrimi: Savaşın Unsurlarını Yeniden Düşünmek
A. ‘Yeni Savaşlar’ ve Kuvvet Kullanma Hukukunu Yeniden Düşünmek
1. Değişen ve Yenilenen Anlamıyla Savaş ve Çatışmaları Nitelendirme Sorunu
a. Yeni Aktörler-Yeni Kurallar
b. Yeni Teknoloji ve Kuvvet Kullanma Hukukunda Değişim
2. Meşru Müdafaa Kavramını Yeniden Düşünmek
B. Savaş Uçaklarının Milletlerarası Hukukta Statüsü
1. Tanım Sorunu
2. Chicago Konvansiyonu ve Sivil Uçakların Savaş Sırasındaki Durumu
İKİNCİ BÖLÜM: HAVA HAREKÂTLARININ HUKUKİ BOYUTLARI
§1. Uluslararası Hukuk Uyarınca Hava Savaşının Yürütülmesi
I. Hava Savaşına İlişkin İnsancıl Hukuk İlkeleri
A. Askeri Hedefe Saldırma Yükümlülüğü
1. Askeri Hedef Tanımı
2. Askeri Hedefe Saldırma Yükümlülüğüne Ek Unsurlar
a. Askeri Hedefin Doğrulanması Yükümlülüğü
b. Sivil Halka Verilecek Zararları En Aza İndirme Yükümlülüğü
c. Zararın Aşırı Olması Durumunda Saldırıdan Vazgeçme Yükümlülüğü
d. Kuvvetlerin Saldırının Risklerine Karşı Korunması ve Askeri Fayda Dengesinin Kurulması
B. İnsancıllık İlkesi
C. Askeri Gereklilik İlkesi
D. Orantılılık İlkesi
E. Ayrım Gözetmeyen Saldırı Yasağı
II. Sivil Hedeflerin Durumu
A. Sivillerin Saldırının Etkilerinden Korunması İçin Alınabilecek Önlemler
B. Sivil Nüfusun Kalkan Olarak Kullanılması Yasağı
C. Savaşan Taraflar Arasında Paylaşılan Sorumluluk
§2. Uçuşa Yasak Bölgelerin Hukuki Rejimi
I. Milletlerarası Hukuk Uyarınca Hava Sahasının Kullanımına Getirilen Sınırlamalar
A. Uçuşa Yasak Bölgelerin Oluşturulması
B. Uçuşa Yasak Bölge Rejiminin Uygulanması
C. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Uygulamalarında Uçuşa Yasak Bölgeler
1. Irak (1991-2003)
2. Bosna-Hersek (1992-1995)
3. Libya (2011)
4. Suriye
§3. Tarafsızlık Hukuku
I. Tarafsızlık Kavramı
II. Tarafsız Hava Araçlarının Sınıflandırılması ve İşaretleri
III. Tarafsız Hava Sahasına İlişkin Kurallar
A. Tarafsız Hava Sahasının Hukuki Rejimi
1. Genel Hukuki Rejim
2. Tarafsız Hava Sahasının İhlali
3. Tarafsız Hava Araçlarının Hedef Alınması
B. Tarafsız Hava Sahası Dışındaki Tarafsız Devlet Hava Araçlarının Durumuna İlişkin Kurallar
1. Tarafsız Hava Araçlarının Hava Sahası İhlalleri
2. Çatışma Taraflarının Tarafsız Devletlerin Münhasır Ekonomik Bölgesine ve Kıta Sahanlığına İlişkin Eylemleri
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: HAVA SAVAŞI BAĞLAMINDA YENİ TEKNOLOJİLERİN KULLANIMI VE SİLAHLI ÇATIŞMALAR HUKUKUNDA YAŞANAN GÜNCEL TARTIŞMALAR
§1. Teknolojik Gelişmelerin Hava Savaş Hukuku Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi
I. Otonom Silah Teknolojileri ve İnsansızlaşan Savaş
A. Otonomi Kavramı ve Akıllı Makineler
B. İnsansız Hava Aracı Teknolojisi ve Kullanım Alanları
1. İHA-SİHA’ların Silahlı Kuvvetlerce Kullanımı
2. İHA-SİHA Sistemlerinin Devlet Dışı Aktörlerce Kullanımı
3. Hukuki Sınırların Belirlenmesinde Karşılaşılan Güçlükler
a. Ayrım Gözetme İlkesi
b. Orantılılık
c. Askerlik Gereklilik Açısından Otonom Sistemler
d. Komutanın Sorumlulukları
II. Savaş Hukukunun Otonom Silah Sistemleri Bakımından Uygulanması
A. Savaş Hukukunca Yasaklanan Otonom Sistemler: İlgili Düzenlemeler ve Sorunların Tespiti
B. Ayrım Gözetme ve Orantılılık İlkelerinin Otonom Sistemler Bakımından Uygulanması
C. Önlenemez Kullanım Sorunu: Çift Kullanıma Konu Tesislere Saldırı Sorunu
D. Otonom Siber Silahların Kullanımında Meşruiyet Sınırının Korunması
§2. Sorumluluk
I. Hava Savaşına İlişkin Suçlar
A. Roma Statüsü ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Yetkisi
B. Savaş Suçları
II. Otonom Sistemlerin Kullanımından Doğan Sorumluluk
A. Uluslararası Ceza Hukuku Bağlamında Otonom Sistemlerin Kullanımına Bağlı Bireysel Ceza Sorumluluğu
1. Üreticiler, Tasarımcılar, Mühendisler ve Programcıların Sorumluluğu
2. Askeri Personelin Sorumluluğu
3. Komuta Sorumluluğu
B. Otonom Sistemlerin Kullanımında Devletin Sorumluluğu
SONUÇ
KAYNAKÇA
EK 1
Copyright 1985 - 2026 | Yetkin Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.
