İfa Güçsüzlüğü

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Ali Şahbaz

ISBN: 9786050523201

722,50 TL 850,00 TL

Adet

 
Kitap Künyesi
Yazar Ali Şahbaz
Baskı Tarihi 2025/09
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 406

Kitap Özeti: İFA GÜÇSÜZLÜĞÜ – Dr. Ali Şahbaz

Dr. Ali Şahbaz’ın “İfa Güçsüzlüğü” adlı eseri, Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 98. maddesi çerçevesinde, borç ilişkilerinde taraflardan birinin borcunu ifa edemeyecek duruma düşmesi halinde ortaya çıkan hukuki sonuçları ve bu durumun sözleşme ilişkilerine etkilerini kapsamlı biçimde incelemektedir. Kitap, yazarın Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Doktora Programı kapsamında hazırladığı ve jüri tarafından oybirliğiyle kabul edilen tezinin genişletilmiş ve güncellenmiş halidir.

Kitabın Ayırt Edici Özellikleri Yazar, önsözde eserin benzerlerinden ayrılan yönlerini vurgulamaktadır. Çalışma, yalnızca mevcut hukuki düzenlemeleri aktarmakla kalmayıp, ifa güçsüzlüğü kavramının teorik temellerini, uygulamadaki sorunlarını ve çözüm önerilerini tartışmacı bir yöntemle ele almaktadır. Pozitivist yaklaşım esas alınarak, normatif gerekçelere dayalı analizler yapılmış; karşılaştırmalı hukuk (özellikle İsviçre ve Alman hukuku) ile Türk hukukunun ilişkisi detaylı biçimde incelenmiştir. Ayrıca, kitapta betimleyici anlatımın ötesine geçilerek, özgün sorular ve tartışmalar üzerinden derinlemesine değerlendirmeler sunulmuştur.

Kapsam ve İçerik Kitap üç ana bölümden oluşmaktadır:

  1. İfa Güçsüzlüğü Kavramı ve Karşılaştırmalı Hukukta Düzenlenişi:
    İlk bölümde, “ifa güçsüzlüğü” kavramının terminolojik ve kavramsal analizi yapılmakta; Türk hukukundaki düzenlemenin yanı sıra İsviçre, Alman ve Fransız hukuklarındaki karşılıkları ve Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) kapsamındaki yeri ele alınmaktadır. Bu bölümde, ifa güçsüzlüğünün neden düzenlenmesi gerektiği, sözleşme taraflarının menfaat dengesi ve alacaklının korunması gerekliliği üzerinde durulmaktadır.

  2. TBK m. 98’in Uygulama Şartları ve Hukuki Sonuçları:
    İkinci bölümde, ifa güçsüzlüğünün doğrudan düzenlendiği TBK m. 98’in uygulanma koşulları ayrıntılı olarak incelenmektedir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin ifa güçsüzlüğüne düşmesi, bu durumun hangi hallerde ortaya çıktığı (örneğin iflas, haczin sonuçsuz kalması, konkordato gibi), ifa güçsüzlüğünün ispatı ve karşı tarafın hakkının tehlikeye düşmesi gibi konular detaylandırılmaktadır. Ayrıca, ifa güçsüzlüğü halinde alacaklının borcunu ifadan kaçınma ve uygun güvence verilmemesi halinde sözleşmeden dönme hakları ile bu hakların sınırları ve uygulama şekilleri açıklanmaktadır.

  3. İfa Güçsüzlüğüne İlişkin Diğer Hükümler ve Özellikli Durumlar:
    Üçüncü bölümde, TBK m. 98’in diğer borçlar hukuku hükümleriyle ilişkisi, çeşitli sözleşme tiplerinde (bağışlama, kira, tüketim ödüncü gibi) ifa güçsüzlüğünün özel görünümleri ve uygulamada karşılaşılan sorunlar ele alınmaktadır. Ayrıca, üçüncü kişi yararına sözleşmeler, alacağın devri, borcun üstlenilmesi gibi karmaşık hukuki ilişkilerde ifa güçsüzlüğünün etkileri ve çözüm önerileri sunulmaktadır.

Kimler İçin Uygun? Bu eser, borçlar hukuku alanında çalışan akademisyenler, uygulamacı hukukçular, avukatlar, hakimler ve ileri düzeyde hukuk öğrencileri için vazgeçilmez bir başvuru kaynağıdır. Sözleşme ilişkilerinde risk yönetimi, alacaklının korunması ve borçlunun ifa gücünün değerlendirilmesi konularında derinlemesine bilgi edinmek isteyen herkes için kapsamlı ve güncel bir rehber niteliğindedir.

Sonuç “İfa Güçsüzlüğü”, hem teorik hem de pratik açıdan borçlar hukukunun en önemli ve güncel sorunlarından birini sistematik, karşılaştırmalı ve tartışmacı bir yaklaşımla ele almaktadır. Dr. Ali Şahbaz’ın titiz çalışması, ifa güçsüzlüğü kavramının Türk hukukundaki yerini ve uygulamasını anlamak isteyenler için güvenilir ve kapsamlı bir kaynaktır.

KISALTMALAR
GİRİŞ
I. Konuya Giriş ve Konunun Önemi
II. Konunun Sınırlandırılması
III. Konunun İncelenme Yöntemi ve Planı

BİRİNCİ BÖLÜM
İfa Güçsüzlüğü Kavramı ve Kıta Avrupası Hukuk Sisteminde ve Uluslararası Hukukta Düzenlenişi
I. Terminoloji ve Kavram
II. İfa Güçsüzlüğünün Hukuk Sistemlerinde Düzenlenme İhtiyacı
III. İfa Güçsüzlüğünün Türk Hukukunda Düzenlenişi
IV. İfa Güçsüzlüğünün Kıta Avrupası Hukuk Sistemine Dahil Diğer Ülkelerdeki Düzenlenişi ve Genel Bilgiler
 A. İsviçre Hukuku
 B. Alman Hukuku
 C. Fransız Hukuku
V. İfa Güçsüzlüğünün CISG’de Düzenlenişi
VI. Değerlendirmeler

İKİNCİ BÖLÜM
İfa Güçsüzlüğünün Düzenlendiği Ana Hüküm Olan TBK m. 98’in Uygulanma Şartları ve Hukuki Sonuçları
I. TBK m. 98 Hükmünün Uygulanma Şartları
 A. Taraflar Arasında Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmenin Bulunması
  1. Genel Olarak Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmeler
  2. Tarafların Borçlarının Karşılıklı Olması
  3. Synallagma Kavramı, Synallagmayı Açıklayan Görüşler ve Synallagmanın Görünüm Şekilleri
   a. Synallagma Kavramı
   b. Synallagmayı Açıklayan Görüşler
   c. Synallagmanın Görünüm Şekilleri
    aa. Genetik Synallagma
    bb. Kondisyonel Synallagma
    cc. Fonksiyonel Synallagma
  4. Synallagmanın Kapsamı ve Kapsamının Tespiti
  5. Edimler Arasındaki Maddi Denklik Sorunu ve Bunun Synallagmaya Etkisi
   a. Objektif Eşdeğerlilik Görüşü
   b. Sübjektif Eşdeğerlilik Görüşü
   c. Her İki Görüşü Reddeden Görüş
   d. Görüşlerin Değerlendirilmesi
 B. Taraflardan Birisinin İfa Güçsüzlüğüne Düşmesi
  1. Pozitif Hukukta İfa Güçsüzlüğüne Örnek Olarak Verilen Haller
   a. Ön Sorun: Örnekseme Yoluyla Sayım, Bu Sayımın Sonuçlarının ve Yaratabileceği Sorunların Tespiti
   b. Taraflardan Birisinin Hakkındaki Haciz İşleminin Sonuçsuz Kalması
    aa. Genel Olarak “Sonuçsuz Kalma” ve “Haczin Sonuçsuz Kalması” Kavramları
    bb. Haciz Türleri ve Bu Türlerin Sonuçsuz Kalabilip Kalamayacakları Sorunu
    cc. (Kesin) Haczin Sonuçsuz Kalması ve Bu Durumda Düzenlenecek Belge: Borç Ödemeden Aciz Belgesi ve Türleri
     i. (Kesin) Haczin Sonuçsuz Kalması (Kesin Borç Ödemeden Aciz Belgesinin Düzenlenmesi) Kavramı, Sonuçsuz Kalma (İfa Güçsüzlüğünün Gerçekleşme) Anının Tespiti ve İlişkili Diğer Sorunlar
     ii. Kesin Borç Ödemeden Aciz Belgesi Hükmündeki Haciz Tutanağının Durumu
     iii. Geçici Borç Ödemeden Aciz Belgesinin Durumu
   c. Bir Tarafın İflası
    aa. İflas Kavramı ve İflasa Tabi Kişiler
    bb. İflas Yolları
    cc. İflas Sebepleri
     i. Genel Olarak
     ii. Borçlunun Ödemelerini Tatil Etmesi (İİK m. 177/1/b.2)
     iii. Sermaye Şirketlerinin Borca Batık Olması (İİK m. 179)
     iv. Borçlunun Borçlarını Ödemede Acze Düşmesi (İİK m. 178/1)
     v. Borçlunun Malvarlığının Yarısına Haciz Konulup Geri Kalanının da Borçlunun Mevcut ve Bir Yıl İçinde Muaccel Hale Gelecek Borçlarını Ödemeye Yetmemesi (İİK m. 178/3)
     vi. Borçlunun Yerleşim Yerinin Malum Olmaması, Taahhütlerinden Kurtulmak Amacıyla Kaçması, Alacaklıların Haklarını İhlal Eden Hileli Muamelelerde Bulunması veya Bunlara Teşebbüs Etmesi ya da Haciz Yoluyla Yapılan Takip Sırasında Mallarını Saklaması (İİK m. 177/1/b.1)
     vii. Borçlunun İlama Müstenit Bir Alacağı İcra Emrine Rağmen Ödememesi (İİK m. 177/1/b.4)
     viii. Konkordato ile İlişkili İflas Sebepleri
     ix. Borçlunun Hakkındaki İflas Yoluyla Takip Sonucunda Borcunu Ödememesi
    dd. İflas Kararı, Etkileri ve TBK m. 98 Çerçevesinde Borçlunun İfa Güçsüzlüğü
     i. İflas Kararının Verilmesi ve Kararın Sonuçları
     ii. TBK m. 98 Açısından Borçlunun İflasının Her Durumda (İflas Sebebi Önem Taşımaksızın) İfa Güçsüzlüğü Oluşturup Oluşturmadığı
     iii. TBK m. 98 Açısından İflas Kararının Önem Taşıyacağı Bazı Hususlar: İflas Anının Belirlenmesi ve İflas Sonucunda Düzenlenen Borç Ödemeden Aciz Belgesinin Etkisi
   d. HMK m. 84/1/b’de Yer Alan Bir İfa Güçsüzlüğü Hali: Bir Tarafın Hakkında Konkordato İşlemlerinin Başlatılmış Olması
    aa. Ön Sorun: HMK m. 84/1/b Hükmündeki Ödeme Güçlüğü Kavramı ile TBK m. 98’deki İfa Güçsüzlüğü Kavramının İlişkisi
    bb. Bir Taraf Hakkında Konkordato İşlemlerinin Başlatılmış Olması
   e. HMK m. 84/1/b’de Yer Alan Bir İfa Güçsüzlüğü Hali: Bir Tarafın Hakkında Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırma İşlemlerinin Başlatılmış Olması
  2. Pozitif Hukukta İfa Güçsüzlüğü ve İfa Güçsüzlüğünün Kriterleri
   a. Baskın Görüşe Göre İfa Güçsüzlüğü Kavramı ve Görüşün Temelleri
   b. Baskın Görüşe İlişkin Değerlendirmeler, Sorunlar ve Çözümler
   c. İfa Güçsüzlüğünün İçeriğinin (Ne Olduğunun) Tespiti ve Bu Amaçla Ele Alınması Gereken Kavram: İfa Gücü
  3. İfa Güçsüzlüğüne Düşülecek An (İfa Güçsüzlüğünün Başlangıç Anı)
   a. Ön Sorun: İfa Güçsüzlüğüne Düşülmesi ile İfade Edilen, Sadece İfa Gücünün Tam İken Azalması mıdır?
   b. TBK m. 98 Çerçevesinde İfa Güçsüzlüğünün Başlangıç Anı
  4. İfa Güçsüzlüğünün Karşı Tarafça Öğrenilmesi
   a. İfa Güçsüzlüğünün Pozitif Hukuktaki Örneklerinin Karşı Tarafça Öğrenilmesi
   b. Kişisel Verileri Koruma Hukuku ve Kişiler Hukuku Çerçevesinde İfa Güçsüzlüğünün Öğrenilmesinin Değerlendirilmesi
  5. İfa Güçsüzlüğünün İspatı
 C. Karşı Tarafın Hakkının Tehlikeye Düşmesi
  1. Tehlikeye Düşme Kavramı
  2. Tehlikeye Düşecek Olan Şey: Karşı Tarafın Hakkı
  3. Tehlikeye Düşmenin İspatı
  4. Hakkın Tehlikeye Düşeceği Zaman
 D. İfa Güçsüzlüğü ve Hakkın Tehlikeye Düşmesi Arasında İlliyet Bağının Bulunması
II. TBK m. 98 Hükmünün Hukuki Sonuçları
 A. Karşı Tarafın Uygun Bir Güvence Gösterilinceye Kadar Kendi Borcunu İfadan Kaçınabilmesi
  1. Ön Sorun: Karşı Tarafın Borcunun İfa Güçsüzlüğüne Düşen Tarafın Borcu Karşısında Muacceliyeti Sorunu
  2. İfadan Kaçınmanın Hukuki Niteliği ve Özellikleri
  3. İfadan Kaçınmanın Sınırı/Engellenmesi Aracı: Güvence Gösterilmesi
   a. Güvencenin Özellikleri
   b. Güvencenin Gösterilmesi Gereken Süre
   c. Güvencenin Karşı Tarafın Borcuna Etkisi
  4. İfadan Kaçınmanın Sonucu
 B. İstenen Güvencenin Uygun Sürede Gösterilmemesi Sebebiyle Karşı Tarafın Sözleşmeden Dönme Hakkı
  1. Sözleşmeden Dönme Hakkının Doğumu İçin Aranan Ek Şartlar: Karşı Tarafın Güvence İstemesi ve Uygun Sürede İstenen Güvencenin Gösterilmemesi
  2. Karşı Tarafın Sözleşmeden Dönmesi ve Sözleşmeden Dönmenin Sonuçları
  3. Sürekli Borç İlişkilerindeki Durum
  4. Sözleşmeden Dönme ile Birlikte Tazminat İstenebilip İstenemeyeceği Sorunu

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İfa Güçsüzlüğüne İlişkin Diğer Hükümler ve TBK m. 98 Uygulamasında Özellik Arz Eden Haller
I. İfaya İlişkin Genel Hükümler ile TBK m. 98’in İlişkisi
 A. Ödemezlik (Borcun İfa Edilmediği) Def’ine İlişkin TBK m. 97 ve TBK m. 98 İlişkisi
 B. Şahsen İfanın Zorunlu Olmaması Üzerinden İfa Güçsüzlüğüne Düşecek Kişinin Analizi: Sözleşmenin Tarafının Dışındaki Kişilerin İfa Güçsüzlüğü ve TBK m. 98 Uygulaması
 C. Seçimlik Borçlar ile TBK m. 98’in İlişkisi
 D. Fer’i Borçlar ile TBK m. 98’in İlişkisi
 E. İfaya İlişkin Diğer Hükümler ve TBK m. 98’in Uygulanabilirliği
II. Sözleşmeye Aykırılık Hallerini Düzenleyen Hükümler ile TBK m. 98’in İlişkisi
 A. Genel Olarak Sözleşmeye Aykırılık Halleri
 B. Analizin Birinci Sac Ayağı: Sözleşmeye Aykırılık Hallerinin İfa Gücü Kavramı Çerçevesinde Analizi (İfa Gücü Skalasına Göre Sözleşmeye Aykırılık Halleri)
 C. Analizin İkinci Sac Ayağı: Sözleşmeye Aykırılık Hallerinde TBK m. 98 Çerçevesinde Karşı Tarafın Kendi Edimini İfadan Kaçınması
 D. Analizin Üçüncü Sac Ayağı: Sözleşmeye Aykırılık Hallerinde TBK m. 98 Çerçevesinde Sözleşmeden Dönme
III. TBK m. 98 ile Çeşitli Sözleşme Tipleri Çerçevesindeki İfa Güçsüzlüğüne İlişkin Diğer Hükümlerin İlişkisi
 A. Bağışlama Sözleşmesine İlişkin TBK m. 296 Hükmü
  1. Hükme İlişkin Açıklamalar
  2. Hükmün TBK m. 98 ile İlişkisi
 B. Kira Sözleşmesine İlişkin TBK m. 332 Hükmü
  1. Hükme İlişkin Açıklamalar
  2. Hükmün TBK m. 98 ile İlişkisi
 C. Tüketim Ödüncü Sözleşmesine İlişkin TBK m. 390 Hükmü
  1. Hükme İlişkin Açıklamalar
  2. Hükmün TBK m. 98 ile İlişkisi
IV. Bazı Özel Durumlarda TBK m. 98 Uygulamasının Doğuracağı Sorunlar ve Çözüm Önerileri
 A. Üçüncü Kişinin Fiilini Üstlenmede
 B. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmede
 C. Önsözleşmede
 D. Alacağın Devrinde
 E. Borcun Üstlenilmesi ve Borca Katılmada
 F. Sözleşmenin Devrinde
 G. Sözleşmeye Katılmada
 H. Elbirliği Borçluluğunda
 İ. Müteselsil Borçlulukta
 J. Müteselsil Alacaklılıkta

SONUÇ
KAYNAKÇA

İlgili Yayınlar