İş Sözleşmesinde İş Görme ve Ücret Ödeme Borçlarında Temerrüt

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Mehmet Zahid YENER
ISBN: 978-605-05-0514-6
Stok Durumu: Stokta var
49,50 TL 55,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Mehmet Zahid YENER
Baskı Tarihi 2020/01
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak

İS755

İş Sözleşmesinde İş Görme ve Ücret Ödeme Borçlarında Temerrüt

Mehmet Zahid YENER

2020/01 1. Baskı, 222 Sayfa

ISBN 978-605-05-0514-6

İÇİNDEKİLER

TAKDİM7

ÖNSÖZ9

İÇİNDEKİLER13

KISALTMA CETVELİ19

GİRİŞ21

BİRİNCİ BÖLÜM

TEMEL KAVRAMLAR

I.İŞ SÖZLEŞMESİ25

A) TANIMI25

B) HUKUKİ NİTELİĞİ25

C)UNSURLARI27

1.Bir İşin Görülmesi27

2.İşin Ücret Karşılığı Görülmesi27

3.Bağımlılık28

D)TARAFLARI31

1. İşçi31

2. İşveren32

II.İŞYERİ34

III. İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLAR35

A)GENEL OLARAK35

B)İŞÇİNİN BORÇLARI35

1. İş Görme Borcu35

2. Sadakat Borcu36

3. Rekabet Etmeme Borcu 37

4. İşverenin Emir ve Talimatlarına Uyma Borcu39

5. Teslim ve Hesap Verme Borcu42

C)İŞVERENİN BORÇLARI42

1.Ücret Ödeme Borcu43

2.İşçiyi Gözetme Borcu 43

3.Eşit Davranma Borcu46

4.Diğer Borçları48

IV.TEMERRÜT KAVRAMI48

A) ALACAKLI TEMERRÜDÜ49

B) BORÇLU TEMERRÜDÜ51

1. Tanım51

2. Borçlu Temerrüdünün Şartları52

a) Edimin İfasının Mümkün Olması52

b) Borcun Muaccel Olması53

c) Borçluya İhtar Yapılması54

aa) İhtar Kavramı54

bb) İhtar Yerine Geçen Durumlar55

cc) İhtara Gerek Olmayan Durumlar56

d) Kusurun Gerekli Olmaması57

e) Borçlunun İfayı Kabule Hazır Olması57

f) Borçlunun İfadan Kaçınmak İçin Haklı Bir Sebebinin Olmaması58

3.Borçlu Temerrüdünün Sona Ermesi58

4. Borçlu Temerrüdünün Hüküm ve Sonuçları59

a) Genel Sonuçları59

aa)Aynen İfa59

bb)Gecikme Tazminatı60

cc) Beklenmeyen Halden Sorumluluk62

b) Özel Sonuçları64

aa)Temerrüt Faizi64

aaa)Tanımı64

bbb)Oranı66

bb) Munzam Zarar68

aaa) Tanımı68

bbb) Şartları70

aaaa)Para Borcunda Borçlunun Temerrüde Düşmüş Olması70

bbbb)Alacaklının Munzam Zarara 

Uğraması70

cccc)Borçlunun Kusuru73

dddd)İlliyet Bağı74

c)Sürekli Edimli Sözleşmelerde Temerrüt74

d)Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmeler Bakımından Sonuçları75

aa)Genel Olarak75

bb) Seçimlik Hakların Kullanılmasında Gerekli Şartlar75

aaa) İki Tarafa Borç Yükleyen Bir Sözleşmenin Varlığı75

bbb) Borçlunun Temerrüde Düşmesi76

ccc) Alacaklının Borçluya Ek Süre Vermesi76

aaaa)Genel Olarak76

bbbb)Ek Süre Vermenin Gerekli Olmadığı Haller78

ddd)Borçlunun Kusurunun Olması79

eee)Verilen Süre İçerisinde Borç İfa Edilmemesi80

cc) Alacaklıya Tanınan Seçimlik Haklar80

aaa) Aynen İfa ile Beraber Gecikme Tazminatının Talep Edilmesi80

bbb) Aynen İfanın Reddi ile Müspet Zararın 

Tazmini83

ccc) Sözleşmeden Dönme ve Menfi Zararın

Tazmini87

İKİNCİ BÖLÜM

İŞ GÖRME BORCUNDA TEMERRÜT

I.İŞ GÖRME BORCU95

A) GENEL OLARAK95

1.İş Görme Borcunun Kapsamı95

2.İşin Görüleceği Yer97

3. İş Görme Borcunun Talep Hakkının Devri99

a) İşverenin Ölümü99

b) İş Sözleşmesinin Devri100

c) İşyeri Devri103

d) Ödünç (Geçici) İş İlişkisi106

aa)Genel Olarak Ödünç İş İlişkisi106

bb) Özel İstihdam Bürosu Aracılığı ile Ödünç İş İlişkisinin Kurulması109

cc) Holding ya da Aynı Şirketler Topluluğu İçerisinde Ödünç İş İlişkisinin Kurulması111

B)İŞ GÖRME BORCUNUN UNSURLARI111

1. İşçinin İşi Kendisinin Yapması111

2. İşçinin Çalışma Koşullarına Uyması113

3. İşçinin İşi Özenle Yapması114

4.İşçinin Fazla Çalışma Yükümü117

5.İşçinin Teslim ve Hesap Verme Yükümü119

II. İŞ GÖRME BORCUNDA TEMERRÜT120

A) GENEL OLARAK120

B) İŞ GÖRME BORCUNDA TEMERRÜDÜN ŞARTLARI120

1. İş Görme Borcunun İfasının Mümkün Olması 121

2. İş Görme Borcunun Muaccel Olması121

3. İşverenin İhtarda Bulunması122

4. İşverenin İfayı Kabule Hazır Olması122

5. İşçinin Kusurunun Aranmaması123

6. İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkının Bulunmaması123

C) İŞ GÖRME BORCUNDA TEMERRÜDÜN SONUÇLARI123

1.Tazminat124

2. Ücretin Ödenmemesi126

3. Disiplin Cezası127

4. İş Sözleşmesinin Feshi129

5. TBK m. 113 Gereği İşin Gördürülmesi131

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ÜCRET ÖDEME BORCUNDA TEMERRÜT

I. ÜCRET ÖDEME BORCU135

A) ÜCRET KAVRAMI135

1. Tanımı135

2. Özellikleri136

B) ÜCRETİN KAPSAMI138

1. Dar Anlamda Ücret138

2. Geniş Anlamda Ücret138

C) ÜCRETİN ÖDENME ŞEKİLLERİ139

1. Aynen Ödeme139

2. Nakden Ödeme139

D) ÜCRETİN ÖDEME YERİ141

E) ÜCRETİN MİKTARI143

1.Tarafların Ücreti Serbestçe Belirlemesi143

2.Asgari Ücret145

3.Emsal Ücret147

F)ÜCRETİN ÖDENME ZAMANI VE ZAMANAŞIMI148

1.Ücretin Ödenme Zamanı148

2.Zamanaşımı150

G)ÜCRET TÜRLERİ151

1. Ücret Belirleme Sistemleri151

a)Zamana Göre151

b)Verime Göre153

c)Yüzdeye Göre154

2.Ücret Ekleri155

II. ÜCRET ÖDEME BORCUNDA TEMERRÜT158

A) ÜCRET ÖDEME BORCUNDA TEMERRÜDÜN 

ŞARTLARI158

1. Ücret Borcunun İfasının Mümkün Olması158

2. Ücret Borcunun Muaccel Olması158

a) Genel Olarak Ücretin Muacceliyet Anı158

b) İşin Görülmediği Hallerde Ücret Talep Hakkının Olduğu Durumlarda Muacceliyet Anı159

3. İşçinin İhtarda Bulunması160

4. İşçinin İfayı Kabule Hazır Olması161

5. İşverenin Kusurunun Aranmaması161

6. İşverenin Ücret Ödemekten Kaçınma Hakkının 

Bulunmaması161

B) ÜCRET ÖDEME BORCUNDA TEMERRÜDÜN 

SONUÇLARI161

1. Haklı Nedenle Fesih162

2. İşçinin Çalışmaktan Kaçınma Hakkı165

a) Genel Olarak165

b) Niteliği166

c) Şartları167

aa) Ücret Alacağı167

bb) Süre Şartı169

cc) Mücbir Sebebin Var Olmaması171

dd) Kişisel Karara Dayanılarak İşin Bırakılması171

d) Uygulama Usulü172

e) Sonuçları174

3. Ücret Borcunda Faiz180

4. Ücret Garanti Fonundan Yararlanma182

5. Ücret Borcunun İfasının Talep Edilmesi184

6.Hapis ve Rehin Hakkı185

SONUÇ189

KAYNAKÇA197


İş sözleşmesinden kaynaklanan asli edimler, işçi açısından iş görme borcu iken, işveren açısından ise ücret ödeme borcudur. Bu borçların ifası, iş sözleşmesinin devamı açısından oldukça önem arz eder. Ancak sözleşme düzeni içerisinde tarafların yüklenmiş olduğu borçlar, çeşitli sebeplerle yerine getirilemeyebilir. Tarafların borçlarını yerine getirememesi durumunda karşımıza çıkan hukuki sonuçlardan biri ise temerrüttür.

Hem işçi hem de işveren, yüklenmiş oldukları borçlar bakımından ayrı ayrı borçlu sıfatını haizdir. Bu sıfata binaen, sözleşme ile kararlaştırılan asli edimleri yerine getirmemeleri durumunda, şartları varsa, her iki taraf da borçlu sıfatıyla temerrüde düşebilir. Bu çalışmada, iş görme borcunun yerine getirilmediği durumlarda hangi şartların varlığı halinde işçinin borçlu sıfatıyla temerrüde düşeceği incelenmiş ve bunun sonucunda işverenin sahip olduğu haklar açıklanmıştır. Bunun yanı sıra, ücret ödeme borcu yerine getirilmediğinde hangi şartların varlığı halinde işverenin borçlu sıfatıyla temerrüde düşeceği de incelenmiş ve işçinin sahip olduğu haklara da değinilmiştir.

Çalışma konusunu seçmek üzere yapılan araştırmalarda, özellikle işçi ve işverenin borçlu sıfatıyla temerrüde düşmesi durumunda, hangi sonuçların söz konusu olacağının öğretide münhasır bir çalışma ile ele alınmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, öğretideki bu eksikliği giderme amacıyla hazırlanmıştır.

Çalışma konusunun seçiminden nihayete ermesine kadarki süreçte, çok önemli katkıları bulunan, kendisinden çok şey öğrendiğim ve öğrencisi olmaktan gurur duyduğum tez danışmanım, saygıdeğer hocam Prof. Dr. M. Fatih UŞAN’a; bu çalışmaya verdiği katkılardan, akademik hayatta nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini gösterdiği ve iyi bir insan olmanın önemini ortaya koyarak hem kişisel hem de meslek hayatımda yol haritamı belirlediği için, ayrıca  tezin yazılması için yurt dışına gitmemde beni cesaretlendirdiği ve bu amaçla desteklerini esirgemediği için  kelimelerin elverdiği ölçüde şükranlarımı ve saygılarımı sunarım.

Söz konusu çalışma, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programı kapsamında hazırlanmıştır. Yüksek Lisans Tez Jürisi’nde yer alan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörü Sayın Hocam Prof. Dr. İbrahim AYDINLI’ya ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Sayın Hocam Doç. Dr. Süleyman YILMAZ’a gösterdikleri destekler ve kıymetli katkıları için saygılarımı sunarım.

Çalışmanın her aşamasında her türlü yardımını ve bilgisini esirgemeyen, en büyük destekçilerimden biri olan, bana hukuku sevdiren, hukukçu olmanın ne kadar önemli olduğu ile nasıl olunmasını gerektiğini yaşayarak gösteren babam Ahmet YENER’e sevgi, saygı ve şükranlarımı sunarım. Bu vesile ile hayatımın her alanında olduğu gibi söz konusu çalışmanın meydana gelmesinde büyük emekleri olan anneme de ayrıca teşekkür ederim.

Çalışmamda desteklerini esirgemeyen, aklıma takılan soruların giderilmesinde her türlü katkıyı sunan kıymetli hocalarım Dr. Öğr. Üyesi Ünsal DÖNMEZ’e, Doç. Dr. Dr. Mehmet KILIÇ’a, Doç. Dr. Ersin ERDOĞAN’a, Dr. Öğr. Üyesi Akın ÜNAL’a, Dr. Öğr. Üyesi Zeynep DÖNMEZ’e, Dr. Öğr. Üyesi Canan ERDOĞAN’a, Arş. Gör. Süleyman Burak GÜNDOĞDU’ya ve Arş. Gör. İlhan BULUT’a teşekkürlerimi ve saygılarımı sunarım. Ayrıca, söz konusu çalışmayı birçok kez okumak suretiyle verdikleri katkılardan ötürü kıymetli arkadaşlarım Hâkim Adayı Oğuzhan UĞURLU’ya, Makine Mühendisi Yasin AĞDAĞ’a, Avukat Burak KARAKOÇ’a, Avukat Elif Nur KAMIŞLIK’a ve Arş. Gör. Eray ERTÜRK’e teşekkür ederim.

Çalışmamı destekleyerek her türlü bilgi birikimlerini aktaran, kaynaklara ve yargı kararlarına erişmem hususunda yardımcı olan Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Başkanı Mesut BALCI’ya, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Üyesi Birol SONER’e, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Üyesi Bahri AYDOĞAN’a, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Üyesi Gülsüm MISIR ÖZYURT’a, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Üyesi Doğan KORKMAZ’a, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi Başkanı Seracettin GÖKTAŞ’a, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Başkanı Mehmet ÇAMUR’a, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Üyesi Şahin ÇİL’e, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Üyesi Bektaş KAR’a ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu üyesi Harun KARA’ya en derin saygı ve teşekkürlerimi sunuyorum.

Çalışmanın tamamı, Almanya/Saarbrücken’de de bulunan Universität des Saarlandes’de yazılmıştır. Bana gurbeti hissettirmeyen, maddi manevi her türlü desteği veren, beni aralarından biri gören, bu necip milletin aziz fertleri olan SAARBÜRCKEN’DEKİ KIYMETLİ TÜRK VATANDAŞLARIMIZ’a minnetlerimi ve teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca, gurbette beni ziyarete gelerek manevi destek olan Avukat Harun Celal ARSLAN’a da teşekkür ederim.

Bu eserin yayınlanmasına aracılık eden, göstermiş oldukları yardım, gayret ve özen nedeniyle Yetkin Basım, Yayım ve Dağıtım A.Ş.’nin sahipleri Y. Ziya GÜLKÖK ve Muharrem BAŞER’e ile yayınevinin tüm çalışanlarına ve özellikle Murat BİKEÇ’e teşekkür ederim.

 

 

Arş. Gör. Mehmet Zahid YENER

(mzyener@ybu.edu.tr)

Ankara, Aralık 2019

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.