ISBN: 9786050524741
| Kitap Künyesi | |
| Yazar | Mehmet Tuğberk Dekak |
| Baskı Tarihi | 2026/01 |
| Baskı Sayısı | 1 |
| Boyut | 16x24 cm (Standart Kitap Boyu) |
| Cilt | Karton kapak |
| Sayfa Sayısı | 336 |
Kitap Özeti: MİLLETLERARASI YATIRIM TAHKİMİNDE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ
Av. Dr. Mehmet Tuğberk DEKAK
Genel Tanıtım:
Av. Dr. Mehmet Tuğberk Dekak’ın kaleme aldığı Milletlerarası Yatırım Tahkiminde Ölçülülük İlkesi, uluslararası yatırım hukukunun günümüzde en tartışmalı ve güncel konularından biri olan “ölçülülük” (proportionality) ilkesini, hem teorik hem de uygulamaya dönük kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Kitap, özellikle devletlerin yatırımcılarla olan ilişkilerinde kamu yararı ile yatırımcı haklarının dengelenmesinde ölçülülük ilkesinin rolünü ve tahkim süreçlerindeki yansımalarını derinlemesine analiz etmektedir.
Kitabın Ayırt Edici Özellikleri:
Yazar, önsözde de vurguladığı üzere, çalışmasını yalnızca klasik literatürün tekrarıyla sınırlı tutmamış; uluslararası içtihatlar, karşılaştırmalı hukuk örnekleri ve Türk hukukundaki uygulamalar ışığında özgün bir bakış açısı sunmuştur. Kitap, hem akademik hem de uygulamacı hukukçular için pratikte karşılaşılan sorunlara çözüm önerileri getirmesiyle benzerlerinden ayrılmaktadır.
İçerik ve Kapsam:
Kitabın ilk bölümü, uluslararası yatırım hukukunun temel kavramlarını ve ölçülülük ilkesinin teorik altyapısını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, “yatırımcı” ve “yatırım” kavramlarının tanımı, yatırım anlaşmalarının türleri, yorumlanması ve uygulanması, yabancı yatırımların korunmasına ilişkin standartlar (adil ve eşit muamele, tam koruma ve güvenlik, şemsiye klozlar, aciliyet ve gereklilik savunmaları, adalete erişim, ayrımcılık yasağı, ulusal muamele, en çok gözetilen ulus kaydı, fon transferi gibi) detaylı biçimde incelenmektedir.
Ölçülülük kavramı ve unsurları (meşru amaç, uygunluk, gereklilik, orantılılık) hem ulusal hem de uluslararası hukukta karşılaştırmalı olarak ele alınmakta; Alman, Kanada, Güney Afrika, İsrail, İsviçre ve İngiliz hukukundaki uygulamalar ile Avrupa Birliği, Dünya Ticaret Örgütü ve Avrupa İnsan Hakları Hukuku’ndaki yansımalarına yer verilmektedir. Ayrıca, ölçülülük ilkesine yönelik eleştiriler ve tartışmalar da kapsamlı şekilde değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde ise, ölçülülük ilkesinin yatırım tahkimine etkisi ve uygulaması, Viyana Antlaşmalar Hukuku Konvansiyonu çerçevesinde sistematik olarak analiz edilmektedir. Dolaylı kamulaştırma, tazminatın belirlenmesi, adil ve eşit muamele standardı, yatırım kavramının tespitinde ölçülülük, istisna klozları ve Türk hukuku bağlamında ölçülülük ilkesinin yatırım tahkimine etkileri, güncel tahkim kararları ve örnek davalar üzerinden somutlaştırılmaktadır.
Kimler İçin Uygun?
Bu eser, uluslararası yatırım tahkimiyle ilgilenen akademisyenler, avukatlar, hakemler, kamu kurumlarında çalışan hukukçular ve yüksek lisans/doktora öğrencileri için temel bir başvuru kaynağıdır. Ayrıca, yatırımcı-devlet ilişkilerinde denge arayışında olan politika yapıcılar ve uygulamacılar için de yol gösterici niteliktedir.
Sonuç:
Milletlerarası Yatırım Tahkiminde Ölçülülük İlkesi, uluslararası yatırım hukukunun güncel sorunlarına yenilikçi ve derinlikli bir yaklaşım sunmakta; ölçülülük ilkesinin hem teorik hem de pratik boyutlarını bütüncül bir şekilde ele almaktadır. Alanında yetkin bir kaynak arayanlar için vazgeçilmez bir eserdir.
İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR 5
KISALTMALAR CETVELİ 13
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI VE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ
§ 1. YATIRIMCI ve YATIRIM KAVRAMLARI 23
I. Yatırımcı (Investor) 23
A. Özel Yabancı Yatırımcılar 23
B. Gerçek Kişilerin Vatandaşlığı 25
C. Tüzel Kişilerin Tabiiyeti 26
D. Yabancının Şirkete Hakimiyeti (ICSID Konvansiyonu 25/2-b) 31
E. Hisse Edinme Yoluyla Yatırımcılık 33
II. Yatırım (Investment) 37
A. Yatırım Kavramı 37
B. Yatırımın Korunması Anlaşmalarındaki Tanımlar 41
C. Yatırım Kavramı ile İlgili Uluslararası Tahkim İçtihatları 43
§ 2. YATIRIM ANLAŞMALARI 47
I. Yatırım Anlaşmalarının Türleri 47
II. Uygulanacak Hukuk 49
III. Stabilizasyon Maddeleri 50
IV. Yeniden Müzakere ve Uyum Maddeleri 52
§ 3. YATIRIM ANLAŞMALARININ YORUMLANMASI VE UYGULANMASI 54
I. Yatırım Anlaşmalarının Yorumlanması 54
II. Yatırım Anlaşmalarının Uygulanması 59
§ 4. YABANCI YATIRIMLARIN KORUNMASINA İLİŞKİN STANDARTLAR 65
I. Adil ve Eşit Muamele Standardı 66
II. Tam Koruma ve Güvenlik Standardı 70
III. Şemsiye Klozlar 74
IV. Aciliyet Klozları, Devletlerin ‘Gereklilik’ Savunması ve Mücbir Sebep Doktrini 77
A. Aciliyet Klozları 77
B. Devletlerin ‘Gereklilik’ Savunması 79
C. Mücbir Sebep Doktrini 82
V. Adalete Erişim ve Adaletten Kaçınma 85
VI. Keyfiyet ve Ayrımcılık Yasağı 87
VII. Ulusal Muamele Standardı 89
VIII. En Çok Gözetilen Ulus Kaydı 91
IX. Fon Transferi 97
§ 5. ÖLÇÜLÜLÜK KAVRAMI ve UNSURLARI 100
I. Ölçülülük Kavramı 100
II. Ölçülülük İlkesinin Unsurları 104
A. Meşru Amaç 104
B. Uygunluk 107
C. Gereklilik 110
D. Orantılılık 115
§ 6. TÜRK HUKUKU’NDA ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 118
I. Anayasa Yargısında Ölçülülük İlkesi 118
II. Adli Yargıda Ölçülülük İlkesi 122
III. İdari Yargıda Ölçülülük İlkesi 125
§ 7. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 127
I. Alman Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 127
II. Kanada Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 130
III. Güney Afrika Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 131
IV. İsrail Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 133
V. İsviçre Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 136
VI. İngiliz Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 138
§ 8. ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİNİN ULUSLARARASI HUKUKTA GÖRÜNÜMÜ 142
I. Avrupa Birliği Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 142
II. Dünya Ticaret Örgütü Düzenlemelerinde Ölçülülük İlkesi 144
III. Avrupa İnsan Hakları Hukuku’nda Ölçülülük İlkesi 149
IV. Uluslararası Hukukun Diğer Alanlarında Ölçülülük İlkesi 154
§ 9. ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİNE GETİRİLEN ELEŞTİRİLER 156
I. Ölçülülük İlkesinin Meşruiyeti 156
II. Ölçülülük İlkesi Hukukun Üstünlüğü ile Çelişir mi? 158
III. Ölçülülük İlkesi Keyfiyete Açık Mıdır? 160
İKİNCİ BÖLÜM
ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİNİN YATIRIM TAHKİMİNE ETKİSİ
§ 10. ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİNİN YATIRIM TAHKİMİNE UYUMU 163
I. Viyana Antlaşmalar Hukuku Konvansiyonunun 31. Maddesi 165
II. Viyana Antlaşmalar Hukuku Konvansiyonu 31/3-c. Maddesinin İçeriği ve Kapsamı 169
A. ‘Müstakil Rejimler’ Kavramının Yatırım Tahkimi Açısından Değerlendirilmesi 170
a. Uluslararası Yatırım Anlaşmaları Müstakil Rejim midir? 170
b. ICSID Konvansiyonu Müstakil Rejim midir? 177
B. Viyana Antlaşmalar Hukuku Konvansiyonu 31/3-c. Maddesinde Geçen Kavramlar 179
a. Uluslararası Hukuk Kuralları 179
b. ‘Taraflar’ Kavramı 191
c. ‘Uygulanabilir Hukuk Kuralı’ Kavramı 194
d. ‘Bağlantılı Hukuk’ Kavramı 196
III. VAHK m. 31/3-c Kullanılarak Ölçülülük İlkesinin Yatırım Tahkimine Girişi 198
§ 11. DOLAYLI KAMULAŞTIRMA VE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 201
I. Doğrudan ve Dolaylı Kamulaştırma Kavramları 202
II. Dolaylı Kamulaştırmanın Farklı Yaklaşımlarla Tespiti 206
A. Etki Doktrini 207
B. Polis Gücü Doktrini 209
C. Hafifletilmiş Polis Gücü Doktrini 212
III. Dolaylı Kamulaştırma Bağlamında Ölçülülüğün Politik Gerekçeleri 215
A. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Ölçülülük Benzeri Denge Yaklaşımı 216
B. Milletlerarası Yatırım Hukuku Açısından Ölçülülük Yaklaşımı 218
IV. Dolaylı Kamulaştırmanın Tespitinde Ölçülülük İlkesi 226
A. TECMED v. Meksika Davası Örneği 227
B. TECMED v. Meksika Davasının Ölçülülük Yaklaşımı 231
V. Değerlendirmelerimiz 234
§ 12. TAZMİNATIN BELİRLENMESİNDE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 235
I. Genel Olarak 235
II. Joseph Charles Lemire v. Ukrayna Davası 235
A. Davanın Arka Planı 235
B. Tazminatın Belirlenmesinde Ölçülülük İlkesinin Rolü 237
III. Kamulaştırma Tazminatının Ödenmesinde Ölçülülük İlkesi 239
A. Kamulaştırma Eylemi Sonrası Devletlerin Tazminat Yükümlülüğü 239
B. Chorzow Fabrikası Davasının Önemi 242
C. Chorzow Prensipleri ile Ölçülülük İlkesinin İlişkisi 244
IV. Değerlendirmelerimiz 247
§ 13. ADİL VE EŞİT MUAMELE STANDARDI VE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 249
I. Genel Olarak Adil ve Eşit Muamele Standardı 249
A. Adil ve Eşit Muamele Standardı ve Uluslararası Asgari Koruma Standardı 249
B. Adil ve Eşit Muamele Standardı Karşısında Yatırımcının Meşru Beklentileri 252
II. Adil ve Eşit Muamele Standardı Bağlamında Ölçülülük İlkesinin Milletlerarası Yatırım Tahkiminde Kullanımı 257
A. S.D Myers Inc v. Kanada Davası 259
B. Pope&Talbot Inc v. Kanada Davası 262
C. Saluka Investments BV v. Çekya Davası 263
D. LG&E Energy Corp. v. Arjantin Davası 266
E. Electrabel SA v. Macaristan Davası 268
F. RREEF v. İspanya Davası 268
G. Occidental Petroleum Corp. v. Ekvador Davası 269
III. Değerlendirmelerimiz 275
§ 14. ‘YATIRIM’ KAVRAMININ TESPİTİNDE ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 276
I. Genel Olarak 276
II. Yatırım Kavramının Tespitinde Farklı Bir Yaklaşım Olarak Ölçülülük İlkesinin Kullanımı 277
A. Kim v. Özbekistan Davası 277
B. Cortec v. Kenya Davası 279
C. Anglo-Adriatic v. Arnavutluk Davası 281
III. Değerlendirmelerimiz 282
§ 15. İSTİSNA KLOZLARI ve ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ 283
I. Genel Olarak İstisna Klozları 283
II. Yatırım Tahkimi Yargılamalarında İstisna Klozlarının Yorumlanması ve Arjantin’e Karşı Açılan Davalar 285
A. CMS v. Arjantin Davası 285
B. LG&E v. Arjantin Davası 287
C. Enron v. Arjantin Davası 288
D. Continental v. Arjantin Davası 290
III. Arjantin-ABD İkili Yatırım Anlaşması m.XI ve Ölçülülük İlkesi ile İlişkisi 293
IV. Değerlendirmelerimiz 296
§ 16. TÜRK HUKUKU BAĞLAMINDA ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ ve YATIRIM TAHKİMİ 297
I. Genel Olarak 297
II. Türk Anayasası Tarafından Sağlanan Yasal Çerçeve 299
III. Milletlerarası Tahkim Kanunu Tarafından Sağlanan Yasal Çerçeve 302
SONUÇ 307
KAYNAKLAR 313
Copyright 1985 - 2026 | Yetkin Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.
