Tıp Hukuku

Yayınevi: Seçkin Yayınları
Yazar: Hakan HAKERİ
ISBN: 9789750260681
Stok Durumu: Stokta var
310,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Hakan HAKERİ
Baskı Tarihi 2020/08
Baskı Sayısı 20
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Sert Kapak (İplik Dikiş)

Tıp Hukuku
Prof. Dr. Hakan HAKERİ
2020/08 20. Baskı, 1528 Sayfa, Ciltli ( CD Ekli)
ISBN 978-975-02-6068-1

Bu kitap tıbbi müdahalenin hukukunu incelemektedir. Böylece değişik tıbbi müdahaleler bakımından hukuki sorunlar, sağlık çalışanlarının hak ve yükümlülükleri, hastaların hak ve yükümlülükleri ile hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle tazminat, ceza ve idari sorumluluk konuları sistematik bir yapı içinde, kapsamlı ve bilimsel olarak ele alınmaktadır.

Kitapta tıp hukukunun teorik ve pratik bütün konuları ele alınmıştır. Uygulamaya yönelik kitaplardan farklı olarak konular sistematik olarak ele alındığından, uygulamacıların aradıkları hususları bu konular içinde bulması gerekmektedir.

Kitabın bu baskısında; yapay zekanın tıp alanında kullanımı ilk defa ele alınmış, tele-tıp konusu da müstakil başlık altına alınarak ayrıntılı olarak incelenmiştir. Pandemi dolayısıyla gündeme gelen hukuksal sorunlar da ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

Konu Başlıkları
Sağlık Çalışanları ve Hasta Hakları
Tıbbi Müdahaleden Ötürü Sağlık Çalışanlarının Yasal Sorumluluğu (Hukuk – Ceza – Disiplin)
Sağlık Kuruluşlarının Kurumsal Sorumluluğu
Tıp Ceza Hukuku

 

İÇİNDEKİLER

Kısa İçindekiler

1. Bölüm

TIP HUKUKUNA GİRİŞ

§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  45

§ 2. KAVRAM  51

§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  58

§ 4. MESLEK ETİĞİ  63

§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  76

2. Bölüm

HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI

§ 1. HASTA HAKLARI  93

§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  121

3. Bölüm

TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI

§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  151

§ 2. ETİK KURULLAR  155

§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  164

§ 4. ADLİ TIP KURUMU  165

§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  166

§ 6. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ  172

§ 7. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  175

§ 8. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  183

§ 9. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  201

§ 10. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  221

§ 11. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  258

§ 12. MALPRAKTİS  265

§ 13. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP  265

4. Bölüm

TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI

§ 1. GENEL BİLGİLER  269

§ 2. ŞARTLAR  270

5. Bölüm

ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER

§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  545

§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  589

§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  628

§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  636

§ 5. İNSAN KOPYALAMA  648

§ 6. İNSAN GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI  653

§ 7. GENETİK TANI  661

§ 8. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  675

§ 9. YAPAY DÖLLEME  691

§ 10. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  719

§ 11. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  721

§ 12. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  733

§ 13. KISIRLAŞTIRMA  740

§ 14. KİMYASAL HADIM  743

§ 15. PALYATİF BAKIM  754

§ 16. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER  756

§ 17. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER  760

§ 18. TELE–TIP  762

6. Bölüm

HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  769

§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  873

7. Bölüm

HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ,

HATALI TIBBİ UYGULAMA, TAZMİNAT SORUMLULUĞU VE

ALTERNATİF YÖNTEMLER

§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  885

§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  887

§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  917

§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  1049

§ 5. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER  1135

8. Bölüm

TIP CEZA HUKUKU

§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1139

§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1156

§ 3. SAĞLIK ÇALIŞANLARI TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1168

9. Bölüm

ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU

§ 1. GİRİŞ  1445

§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI  1446

§ 3. YAŞAM HAKKI  1450

§ 3. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI  1453

§ 4. ADİL YARGILANMA HAKKI  1455

İçindekiler

20. Baskıya Önsöz  7

13. Baskıya Önsöz  9

10. Baskıya Önsöz  11

1. Baskının Önsözü  13

Kısa İçindekiler  15

Kısaltmalar  39

Giriş  43

1. Bölüm

TIP HUKUKUNA GİRİŞ

§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  45

§ 2. KAVRAM  51

§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  58

§ 4. MESLEK ETİĞİ  63

I. Genel Olarak  63

II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri  70

III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri  74

§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  76

I. Meslek Kuruluşları  76

A. Tabip Odası  76

B. Türk Tabipleri Birliği  76

C. Uzmanlık Derneği  77

II. Mesleki Disiplin  79

A. Genel Olarak  79

B. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama  88

C. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama  89

D. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu  89

2. Bölüm

HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI

§ 1. HASTA HAKLARI  93

I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma  97

II. Bilgi İsteme  98

III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme  98

IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme  99

V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme  100

VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım  100

VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı  101

VIII. Ötanazi Yasağı  101

IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi  102

X. Genel Olarak Bilgi İsteme  102

XI. Kayıtları İnceleme  104

XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi  104

XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması  105

XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası  106

XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması  108

XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi  108

XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları  108

XVIII. Güvenliğin Sağlanması  109

XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma  110

XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret  110

XXI. Refakatçi Bulundurma  111

XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi  111

XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi  111

XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı  112

XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler  114

A. Genel Olarak  114

B. Hasta Hakları Kurulu  115

C. Hasta Hakları Birimi  118

XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları  119

§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  121

I. Hekim Hakları  121

II. Hak Arama Yolları  124

A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları  124

B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları  133

1. Ceza Hukuku Araçları  133

a. Genel Olarak  133

b. Cezaların Artırılması  136

c. Hükmedilen Hapis Cezasının Ertelenememesi  136

d. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler  136

2. Tazminat Hukuku Araçları  137

3. Süreç  137

4. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçlarda Uzlaştırma  138

a. Genel Olarak  138

b. Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenebilecek Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar  138

c. Uzlaştırma Edimi Olarak Neler İstenebilir?  138

C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?  139

III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım  140

IV. Çalışan Hakları ve Güvenliği Uygulamaları Rehberi ve Çalışan Güvenliği Genelgesi  142

V. Hekimin Hasta Seçme Hakkı  143

VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı  146

A. Genel Olarak  146

B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama  149

3. Bölüm

TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI

§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  151

§ 2. ETİK KURULLAR  155

I. Genel Olarak  155

II. Mevzuatın Gelişimi  157

III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı  158

IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri  160

V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları  162

§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  164

§ 4. ADLİ TIP KURUMU  165

§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  166

§ 6. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ  172

§ 7. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  175

§ 8. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  183

I. Genel Olarak  183

II. Şifa Garantisi Yasağı  199

§ 9. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  201

I. Genel Olarak  201

II. Güven İlkesi  204

III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi  210

A. Genel Olarak  210

B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi  215

IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler  217

A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde  218

B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde  218

C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde  218

D. Danışma ve Vekâlet  219

E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi  220

F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi  221

§ 10. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  221

I. Kavram  221

II. Uygulamadaki Sorunlar  226

A. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu  226

1. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi  227

2. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız  228

2. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler  232

3. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı Sorunu  233

4. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım  234

5. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım  235

6. Çocukların Sağlık Verilerine Erişim  235

7. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi  235

8. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi  235

9. Adölesan Gebeliğinin Bilgilendirilmesi  242

10. Sağlık Verilerinin Bilimsel Amaçla İşlenmesi  243

B. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması  244

C. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler  245

D. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu  246

1. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet  246

2. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet  249

E. Güvenlik Kamerası Kayıtları  251

F. Hasta Bilgilendirme Ekranları  252

G. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri  252

H. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı  253

I. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması  253

İ. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri  254

J. Siber Saldırılar  256

K. Çocuk Hastanın Mahremiyet Hakkı  257

L. Basına Yapılan Açıklamalar  258

§ 11. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  258

I. Kavram  259

II. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu  263

§ 12. MALPRAKTİS  265

§ 13. ÇEKİNİK (DEFANSİF) TIP  265

4. Bölüm

TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI

§ 1. GENEL BİLGİLER  269

§ 2. ŞARTLAR  270

I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması  270

A. Genel Olarak  270

B. Hekim Olma Şartı  271

1. Genel Olarak  272

2. Uzmanlık Şartı  273

a. Genel Olarak  273

b. Sertifika ile Yetki Alınması  279

3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu  283

4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler  287

C. Hemşirelerin Görev Alanı  288

D. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği  291

E. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları  292

II. Aydınlatma ve Rıza  296

A. Temel Kurallar  296

B. Aydınlatma  306

1. Aydınlatma Çeşitleri  306

a. Otonomi (Karar) Aydınlatması  306

aa. Temel Sorunlar  306

bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri  310

aaa. Genel Olarak  310

bbb. Teşhis Aydınlatması  310

ccc. Süreç Aydınlatması  312

ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma  314

eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma  316

b. Risk Aydınlatması  317

c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)  323

aa. Kavram  323

bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma  325

cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme  326

dd. Araç Kullanmama Uyarısı  328

2. Özel Durumlarda Aydınlatma  329

a. Kısırlaştırma  329

b. Engelli Cenin  331

c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler  337

d. Hekim Hatası  338

e. Hekimin Tecrübesi  340

f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar  341

g. Ticari Yarar  341

h. Kalite Aydınlatması  342

ı. Hekimin Hastalığı  342

i. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma  342

3. Aydınlatılacak Kişi  346

4. Aydınlatma Yükümlüsü  349

5. Aydınlatmanın Zamanı  351

6. Aydınlatmanın Kapsamı  353

7. Aydınlatmanın Şekli  358

a. Genel Olarak  358

b. E–Aydınlatma Formlarının Geçerliliği  367

8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma  368

9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Haller Var mıdır?  369

a. Aydınlatmadan Vazgeçme  369

b. Hastanın Bilgisinin Bulunması  370

c. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması  372

d. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması  372

aa. Genel Olarak  372

bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi  376

e. Acil Haller  376

f. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması  377

g. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması  377

h. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması  377

ı. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi  378

i. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu  379

10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi  379

11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu  379

12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları  380

a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  381

b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  381

13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları  384

C. Rıza  385

1. Genel Olarak  386

2. Rıza Açıklaması  391

3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)  393

a. Genel Olarak  393

b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi  398

aa. Türk Hukuku  399

aaa. Genel Olarak  399

bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması  407

ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu  408

ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması  409

eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller  410

fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller  410

ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı  410

hhh. Yaşamın Sonuna İlişkin Kararlar Bakımından  413

aaaa. Vesayet Altına Alınmış Erginler  413

bbbb. Küçükler  413

bb. Karşılaştırmalı Hukuk  414

cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu  417

c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  419

d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  426

e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı  427

4. Rızanın Kapsamı  429

5. Rızanın Aranmadığı Haller  431

a. Acil Haller  432

b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler  433

aa. Genel Olarak  433

bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu  435

aaa. Genel Olarak  435

bbb. Hukukumuzdaki Durum  438

cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu  452

dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  453

ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  453

ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu  454

c. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler  455

aa. Genel Olarak  455

bb. Karşılaştırmalı Hukuk  460

cc. Uluslararası Standartlar  462

d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler  469

aa. Ceza Hukuku Yaptırımları  469

bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler  470

cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler  473

aaa. Karşılaştırmalı Hukuk  474

bbb. Türk Hukuku  481

dd. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu  483

e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü  486

f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler  487

6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı  489

7. Varsayılan Rıza  490

a. Genel Olarak  490

b. Ameliyatın Genişletilmesi  496

c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)  503

aa. Genel Olarak  503

bb. Karşılaştırmalı Hukuk  506

d. “Canlandırma Uygulanmasın” (Resüsitasyon Yapılmaması) Talimatları (DNR)  513

8. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar  515

9. Muhtemel Rıza  516

10. Rızayı Sakatlayan Haller  517

11. Rızanın Geri Alınması  518

12. Rıza Formu  520

13. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler  521

D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları  524

1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları  524

a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma  525

b. Hukuksal Yanılgı  526

2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları  527

III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale  528

A. Endikasyon (Gereklilik)  528

1. Kavram  529

2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler  536

a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler  538

b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler  538

c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler  539

d. Sünnet  539

e. Doğum Kontrolü  540

3. Değerlendirme  540

B. Özenli Tıbbi Müdahale  543

5. Bölüm

ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER

§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  545

I. Kavram  545

II. Hukuksal Temel ve Kapsam  547

III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri  549

A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli  549

1. Ölüm Halinin Belirlenmesi  550

a. Türk Hukuku’nda  550

b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta  555

2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi  556

3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler  560

4. Otopsi mi Nakil mi?  562

5. Organ ve Doku Dağıtımı  567

B. Canlılardan Organ Nakli  569

1. Genel Olarak  569

2. Akrabalık Şartı  574

3. Çapraz Nakil  579

C. Hayvanlardan Organ Nakli  582

IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli  583

V. İstanbul Deklarasyonu  586

§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  589

I. Giriş  589

II. Kavram  594

A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları  599

1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları  599

a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması  600

b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması  600

c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması  601

d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması  601

e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması  602

f. Aydınlatma ve Rıza Şartı  603

aa. Aydınlatma  603

bb. Rıza  605

g. Menfaat Yasağı  606

h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler  607

ı. Özel Durumlarda Araştırma  608

aa. Çocuklar  608

bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından  610

cc. Kısıtlılar Bakımından  611

dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından  611

ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından  613

ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından  613

2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları  614

B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları  618

1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları  618

2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları  622

3. Özel Düzenlemeler  624

IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar  625

A. Faz I  625

B. Faz II  625

C. Faz III  626

D. Faz IV  626

E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi  627

V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar  627

§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  628

I. Tanım  628

II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği  629

§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  636

I. Genel Olarak  636

II. Kök Hücrenin Niteliği  638

A. Kök Hücre Organ mıdır?  638

B. Kök Hücre İlaç mıdır?  639

C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?  640

III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum  640

A. Kavram  640

1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları  640

2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları  640

B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi  643

C. Diğer Hukuksal Sorunlar  646

1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme  646

2. Disiplin Sorumluluğu  647

D. Değerlendirme  647

§ 5. İNSAN KOPYALAMA  648

§ 6. İNSAN GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI  653

§ 7. GENETİK TANI  661

I. Kavram  661

II. Türleri  663

A. Doğum Öncesi Tanı  663

B. Yeni Doğanın Taranması  664

C. Hastalık Teşhisi  664

D. Taşıyıcıların Belirlenmesi  664

E. Adli Tıp Testleri  664

III. Genel Prensipler  665

IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği  667

V. Hukuksal Sorumluluk  669

VI. Yasaklar ve Yaptırım  670

VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu  673

A. Giriş  673

B. Temel Düşünceler  674

C. Öneriler  675

§ 8. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  675

I. Genel Olarak  675

II. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları  678

III. Kanuni Düzenleme  679

§ 9. YAPAY DÖLLEME  691

I. Kavram  691

II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  693

III. Yapay Döllemenin Şartları  693

IV. Yapay Döllemenin Kuralları  697

V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü  699

A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu  699

B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu  700

VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar  700

VII. Merkezlerin Sorumluluğu  702

VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu  702

IX. Taşıyıcı Annelik  706

A. Kavram  706

B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik  708

C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik  708

D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik  709

E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki  713

F. Olması Gereken Hukuk  718

§ 10. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  719

§ 11. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  721

I. Giriş  721

II. Hukuki Durum  722

A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı  722

B. Yabancı Ülkelerdeki Durum  724

C. Ülkemizdeki Mevcut Durum  724

D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler  726

1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi  726

2. Aydınlatma  728

3. Endikasyon  730

4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu  732

§ 12. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  733

§ 13. KISIRLAŞTIRMA  740

§ 14. KİMYASAL HADIM  743

I. Kavram  743

II. Karşılaştırmalı Hukuk  744

III. Ülkemizdeki Tartışmalar  746

IV. Mevzuat  751

§ 15. PALYATİF BAKIM  754

§ 16. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER  756

§ 17. YAPAY ZEKÂ VE TIBBİ MÜDAHALELER  760

§ 18. TELE–TIP  762

I. Genel Olarak  762

II. Mevzuatımızda Tele–Tıbba Müsaade Edilen Haller  766

6. Bölüm

HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  769

I. Genel Olarak  769

II. Hekimin Özen Yükümlülüğü  769

III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü  771

A. Kişisel Edim Kavramı  771

B. Temsil Edilebilir Edimler  773

C. Temsil Edilemeyen Edimler  776

IV. Öykü Alma Yükümlülüğü  778

A. Kavram  778

B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği  779

V. Muayene Yükümlülüğü  780

A. Muayene Kavramı  780

B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri  781

1. Teşhis Muayenesi  781

2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi  781

3. Kontrol Muayenesi  782

4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu  783

VI. Teşhis Yükümlülüğü  783

A. Teşhis Kavramı  783

B. Teşhis Türleri  784

C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği  784

D. Uzaktan Teşhis Yasağı  787

E. Doğum Öncesi Teşhis  789

F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü  789

G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü  789

VII. Tedavi Yükümlülüğü  790

A. Hekimin Tedavisi  790

B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri  791

1. Genel Olarak  791

2. Özel Durumlar  791

a. Hekimin Hastayı Reddetmesi  791

b. Acil Durumlar  793

C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü  794

D. Uzaktan Tedavi Yasağı  794

1. Genel Olarak  795

2. Tele–Tıp  800

E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  800

1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  800

2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı  801

a. Genel Olarak  801

b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği  805

c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma  806

d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı  806

e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı  807

f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi  808

3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  810

4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü  811

5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı  811

6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı  812

VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü  820

A. Kavram  820

B. Reçetenin Hukuksal Niteliği  820

C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı  821

D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği  821

E. Reçetenin Şekli  822

IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü  823

A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü  823

B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü  825

X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü  825

A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme  825

B. Tedaviyi Kesme Nedenleri  826

C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi  826

XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü  827

A. Genel Olarak  827

B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği  831

1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı  831

2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı  833

3. Kayıtların Şekli  835

4. Kaydın Zamanı  836

5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?  837

C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları  839

XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü  844

A. Hukuksal Dayanak  844

B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri  846

1. Dava Dışı İnceleme Hakkı  847

2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı  848

C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar  848

D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar  849

E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme  851

XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü  851

XIV. Organizasyon Yükümlülükleri  856

XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler  856

A. Genel Olarak  856

B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü  857

XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü  858

A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim  858

B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi  859

C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü  860

D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  861

E. Tanıklıktan Çekinme  861

XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler  862

A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler  862

B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek  863

XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü  864

XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü  864

XX. Bildirim Yükümlülüğü  867

XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü  868

XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü  868

XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü  873

A. Genel Olarak  873

B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler  873

§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  873

I. İşbirliği Yükümlülüğü  874

II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü  876

III. Katlanma Yükümlülüğü  877

A. Kavram  877

B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri  878

C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri  879

IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü  879

V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü  881

VI. Diğer Yükümlülükler  881

7. Bölüm

HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ, HATALI TIBBİ UYGULAMA, TAZMİNAT SORUMLULUĞU VE ALTERNATİF YÖNTEMLER

§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  885

§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  887

I. Genel Olarak  887

A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  887

1. Genel Olarak  887

a. Vekâlet Sözleşmesi  887

b. Eser Sözleşmesi  888

c. Vekâletsiz İşgörme  890

d. Haksız Fiil  891

2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum  892

B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  893

C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  894

1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  894

a. Genel Olarak  894

b. Özel Sağlık Kuruluşlarında Hizmet Alımı Yoluyla Çalıştırılan Hekimler Bakımından  897

2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  899

II. Görevli Yargı Yeri  901

A. Genel Olarak  901

B. Yargıtay Kararları  905

C. Görevli Mahkeme  911

1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından  911

2. Özel Hastaneler Bakımından  912

3. Kamu Hastaneleri Bakımından  913

a. Genel Olarak  913

b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda  915

§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  917

I. Genel Olarak  917

II. Tıbbi Standart  923

A. Kavram  923

B. Tıbbi Standarttın Devlet Tarafından Belirlenmesi  934

C. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler  936

D. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT  939

E. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı  940

III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)  940

A. Kavram  940

B. Hata (Malpraktis) Örnekleri  945

1. Teşhis Hatası  950

a. Genel Olarak  950

b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma  956

c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması  957

2. Tedavi Hatası  960

a. Müdahalenin Yapılmaması  961

aa. Genel Olarak  961

bb. Defansif Tıp  964

b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması  964

c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme  968

d. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması  969

e. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları  971

f. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi  973

g. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale  975

h. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi  976

ı. Hatalı Ameliyat Tekniği  976

i. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar  976

j. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması  976

k. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması  978

l. Üçüncü Kişileri Uyarmama  979

m. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması  980

n. Konsültasyon İstenmemesi  980

o. Müşahede Altında Tutmama  982

ö. Başarısız Kısırlaştırma  982

3. Komplikasyon Yönetimi  983

4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali  985

5. Organizasyon Kusuru  989

a. Genel Olarak  989

b. Özel Hastaneler  1009

c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru  1011

d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru  1014

6. Üstlenme Kusuru  1018

a. Genel Olarak  1018

b. İlk Ameliyat  1027

7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar  1028

8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri  1030

9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü  1032

10. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)  1032

a. Genel Olarak  1032

b. Uzman Mütalaası/Uzman Görüşü  1041

c. Yüksek Sağlık Şurası  1044

§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  1049

I. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu  1050

A. Genel Olarak  1050

B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları  1051

1. Hukuka Aykırılık  1051

2. Kusur  1052

3. Zarar  1054

4. Nedensellik Bağı  1055

C. Tazminat Türleri  1058

1. Maddi Tazminat  1058

2. Manevi Tazminat  1064

3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat  1067

D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi  1072

E. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk  1073

F. İspat  1075

1. Genel Olarak  1075

2. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları  1076

a. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler  1079

b. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali  1079

c. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali  1080

d. Uzmanlık niteliklerinin eksikliği  1080

e. Ağır hata  1081

f. İlk Görünüş İspatı  1081

G. Zamanaşımı  1083

H. Sorumsuzluk Anlaşmaları  1087

I. Ceza Davası Kararının Etkisi  1087

II. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu  1089

A. Tazminatın Şartları  1090

1. Zarar  1091

a. Zararın Nitelikleri  1091

aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır  1091

bb. Zarar Özel Olmalıdır  1093

cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır  1093

b. Zararın Kapsamı  1093

aa. Maddi Zarar  1094

aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1094

(1) Tedavi Giderleri  1094

(2) Cenaze Giderleri  1094

(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı  1094

bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1095

bb. Manevi Zarar  1096

aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1096

bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1097

ccc. Danıştay’ın Kusur Bulunmamasına veya Nedensellik Bağı Kurulamamasına Rağmen Manevi Tazminata Hükmettiği Haller  1097

2. Kusur  1100

a. Genel Olarak  1100

b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu  1108

3. Nedensellik Bağı  1108

B. İspat  1111

C. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı  1111

D. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi  1114

E. Sağlık Çalışanının İdare Aleyhine Açılan Davaya Katılması  1116

F. Rücu  1116

G. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali  1122

III. Arabuluculuk  1122

IV. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası  1125

A. Genel Olarak  1125

B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma  1134

C. Tahkime Başvuru  1134

§ 5. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER  1135

8. Bölüm

TIP CEZA HUKUKU

§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1139

I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir?  1139

A. Tipikliğin Bulunmaması  1140

B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi  1143

C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi  1143

D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması  1144

1. Hakkın Kullanılması  1144

2. Hastanın Rızası  1145

3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler  1150

II. Görüşüm  1151

III. Özel Düzenlemeler  1154

§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1156

I. Genel Olarak  1156

II. 4483 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1157

A. Teorik Bilgiler  1157

B. Uygulamadan Örnekler  1159

III. 2547 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1166

§ 3. SAĞLIK ÇALIŞANLARI TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1168

I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları  1170

A. Genel Olarak  1170

B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları  1177

1. Genel Olarak  1177

2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları  1181

a. Olay 1  1181

b. Olay 2  1182

c. Olay 3  1182

d. Olay 4  1183

e. Olay 5  1183

f. Olay 6  1186

C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi)  1186

1. Sorun  1186

2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  1188

3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları  1190

a. Aktif Ötanazi  1190

b. Dolaylı Ötanazi  1192

c. Pasif Ötanazi  1193

D. Zorunluluk Hali  1196

E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma  1196

II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi  1198

III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları  1208

A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar  1211

1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi  1211

2. Taksir Kavramı  1212

3. Hareket  1213

4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli–Basit Taksir Ayırımı  1214

5. Özen Yükümlülüğünün İhlali  1216

6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası–Adli Tıp Kurumu)  1220

7. Nedensellik Bağı  1223

a. Genel Olarak  1223

b. Hekim Hatası ve Başkasının Yol Açtığı Yaralamalar Arasındaki Nedensellik Bağı Sorunu  1233

c. Yargıtay Kararları’nda Nedensellik Bağı  1234

B. Taksirle Öldürme Suçu  1241

C. Taksirle Yaralama Suçu  1242

1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1242

2. Yaralama Kavramı  1245

3. Nitelikli Haller  1246

4. Soruşturma ve Kovuşturma  1247

D. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Organizasyon Kusuru  1247

E. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Yaptırım  1249

F. Taksirle Yaralama Suçunda Uzlaştırma  1254

IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama  1255

V. Cinsel Saldırı  1258

VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği  1261

VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu  1268

A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği  1268

B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi  1270

C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları  1274

D. Organ veya Doku Ticareti Suçu  1277

E. Zorunluluk Hali  1280

F. Etkin Pişmanlık  1281

VIII. Çocuk Düşürtme  1282

A. Genel Olarak  1282

B. Korunan Hukuksal Yarar  1283

C. Suçun Konusu  1284

D. Maddi Unsur  1286

E. Manevi Unsur  1292

1. Genel Olarak  1292

2. Zorunluluk Hali  1292

F. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1294

1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi  1294

2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu)  1296

G. Nitelikli Haller  1299

H. Teşebbüs  1299

I. İştirak  1301

İ. İçtima  1301

J. Yanılgı  1303

K. Zorunluluk Hali  1303

1. Genel Açıklamalar  1303

2. Hukuki Niteliği  1304

3. Şartları  1305

4. İspat Sorunları  1307

L. Yaptırım  1309

IX. Kısırlaştırma Suçu  1309

X. Hadımlaştırma  1312

XI. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu  1313

XII. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu  1314

XIII. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu  1315

A. Genel Olarak  1315

B. Korunan Hukuksal Yarar  1316

C. Suçun Unsurları  1316

1. Maddi Unsur  1316

a. Kişisel Veri Kavramı  1316

b. Kişisel Verilerin Kapsamı  1320

c. Fail  1325

d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler  1325

e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1327

f. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1328

g. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu  1328

h. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler  1330

2. Manevi Unsur  1330

3. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1330

a. Hastanın Rızası  1330

aa. Genel Olarak  1330

bb. Konsültasyon Halinde Kişisel Verilerin Açıklanması  1331

cc. Varsayılan Rıza  1332

b. Bildirme Yükümlülüğü  1333

c. Adli Mercilerin Sağlık Verilerini İşlemesi  1337

d. Basının Haber Verme Hakkı  1337

e. Savunma Dokunulmazlığı  1337

4. Zorunluluk Hali  1337

D. Nitelikli Haller  1340

E. Yanılgı  1340

F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki  1342

G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu  1343

1. Resmi Bilirkişi Hekim  1343

2. İşyeri Hekimi  1343

3. Cezaevi Hekimi  1344

4. Adli Tabip  1344

5. Tıbbi Araştırmalar  1344

6. Bilimsel Çalışmalar  1344

7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi  1345

XIV. Dolandırıcılık  1346

XV. Belgede Sahtecilik  1349

A. Genel Açıklamalar  1349

B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu  1349

C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği  1358

1. Suçun Unsurları  1358

2. Nitelikli Haller  1364

D. Sahteciliğin İspatı  1366

XVI. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu  1368

XVII. İrtikap Suçu  1370

XVIII. Rüşvet Suçu  1379

A. Genel Açıklamalar  1379

B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar  1384

C. Rüşvetin İspatı  1385

XIX. Görevi Kötüye Kullanma  1386

A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1386

B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1389

C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu  1399

D. Yükümlülüklerin Çatışması  1403

XX. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu  1403

XXI. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu  1405

A. Genel Olarak  1405

B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması  1405

C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik  1406

XXII. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi  1409

XXIII. Genital Muayene  1418

A. Genel Olarak  1418

B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1419

C. Suçun Faili ve Mağduru  1419

D. Maddi Unsur  1421

E. Manevi Unsur  1423

F. Hukuka Aykırılık Unsuru  1423

G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri  1424

H. Muhakeme  1425

XXIV. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu  1425

XXV. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu  1426

XXVI. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma  1428

XXVII. Ruhsatsız Olarak veya Yetkisiz Kişilere Sağlık Hizmeti Verdirme  1436

XXVIII. Kabahatler  1437

A. Yetkisiz Hekimlik  1437

B. Bazı Normlara Aykırılık  1439

C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapma Suçu ve Kabahatler  1439

D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak  1443

E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak  1443

9. Bölüm

ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU

§ 1. GİRİŞ  1445

§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI  1446

§ 3. YAŞAM HAKKI  1450

§ 3. CEZA SORUŞTURMASI VEYA KOVUŞTURMASININ YAPILAMAMASI  1453

§ 4. ADİL YARGILANMA HAKKI  1455

A. Genel Olarak  1455

B. Gerekçeli Karar Hakkı  1455

1. Genel Olarak  1455

2. Bilirkişi Değerlendirmeleri Açısından Gerekçeli Karar Hakkı  1458

Son Söz  1459

Küçük Sözlük  1461

Yararlanılan Kaynaklar  1465

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları Dizini  1501

Kavramlar Dizini  1503

 

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar