Türk Anayasası'nda Bütçe ve Kesin Hesap Kanunları

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Seyfettin KARA
ISBN: 9786050512403
68,00 TL 80,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Seyfettin KARA
Baskı Tarihi 2022/06
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 127

Türk Anayasası'nda Bütçe ve Kesin Hesap Kanunları


Seyfettin KARA


İÇİNDEKİLER

GİRİŞ .............. .........................................................................................1

I- KONUNUN TAKDİMİ..........................................................................1

II- ÇALIŞMA METODU ve KONUNUN SINIRLANDIRILMASI ........3

BİRİNCİ BÖLÜM

BÜTÇE

I- Bütçe Kavramı ve Tanımı ......................................................................5

A- Genel Açıklama ..............................................................................5

B- Bütçenin Tanımı..............................................................................7

II- Bütçenin Siyasi, Ekonomik ve Hukuki Niteliği ...................................8

A- Bütçenin Siyasi Niteliği..................................................................8

B- Bütçenin Ekonomik Niteliği...........................................................9

C- Bütçenin Hukuki Niteliği..............................................................11

III- Bütçenin Tarihsel Gelişimi................................................................15

A- Bütçenin Dünyadaki Tarihsel Gelişimi ........................................15

B- Bütçenin Osmanlı İmparatorluğu Dönemindeki Tarihsel Gelişimi ..17

1- Genel Açıklama .......................................................................17

2- 1876 Anayasası Dönemi..........................................................18

a- Anayasal Düzenlemeler......................................................18

b- 1876 Anayasası’nın Getirdikleri ........................................19

3- 1909’daki Anayasa Değişiklikleri Dönemi ............................20

a- 1909 Anayasa Değişikliklerinin Sebebi .............................20

b- 1909 Anayasa Değişiklikleri .............................................20

C- Bütçenin Türkiye Cumhuriyeti’ndeki Tarihsel Gelişimi .............21

1- 1921 Anayasası Dönemi..........................................................21

a- Anayasal Düzenlemeler......................................................21

b- 1921 Anayasası’nın Özelliği..............................................21

c- 1921 Anayasası Dönemindeki Bütçe Hazırlıkları..............22

d- 1923 Yılı Anayasa Değişikliği ...........................................22

2- 1924 Anayasası Dönemi..........................................................22

a- Anayasal Düzenlemeler......................................................23

İçindekiler

b- 1924 Anayasası’nın Getirdikleri ........................................25

c- 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu’nun

Yürürlüğe Girişi .................................................................25

3- 1961 Anayasası Dönemi..........................................................25

a- Hazırlık Aşaması ...............................................................25

b- Anayasal Düzenlemeler .....................................................26

c- 1961 Anayasası’nda Yasama Organının Yapısı..................29

d- 1961 Anayasası’nda Bütçe Görüşmeleri............................30

e- 1965 Yılında Bütçenin Reddi.............................................32

f- 1970 Yılında Bütçenin Reddi .........................................33

g- 1971 Anayasa Değişiklileri................................................34

4- 1982 Anayasası Dönemi..........................................................35

a- Hazırlık Aşaması ................................................................35

b- 1982 Anayasası’nda Yasama Organının Yapısı..................36

c- Anayasal Düzenlemeler......................................................36

İKİNCİ BÖLÜM

BÜTÇE İLKELERİ, BÜTÇE SİSTEMLERİ, BÜTÇE ÇEŞİTLERİ

I- BÜTÇE İLKELERİ..............................................................................43

A- Genellik İlkesi ............................................................................43

1-Adem-i Tahsis İlkesi.................................................................44

2- Gayri Safi Miktarlar İlkesi ...............................................44

B- Birlik (Vahdet) İlkesi ...................................................................45

C- Açıklık İlkesi.................................................................................46

D- Doğruluk İlkesi ............................................................................47

1-Sübjektif Doğruluk (Bütçede Samimiyet) İlkesi ...................47

2- Objektif Doğruluk (Tahminlerde İsabet) İlkesi .......................48

E- Önceden Mezuniyet (İzin) İlkesi .................................................48

F- Giderlerde Tahsis (Ödenek Ayrılması) İlkesi................................49

G- Bütçenin Yıllık Olması İlkesi.......................................................49

H- Bütçede Denklik (Ekonomik Denge) İlkesi ...............................50

xii

İçindekiler

I- Mali Saydamlık İlkesi ..................................................................50

İ- Hesap Verilebilirlik ........................................................................51

II- BÜTÇE SİSTEMLERİ.......................................................................52

A- Klasik Bütçe Sistemi ....................................................................52

B- Milli Bütçe Sistemi.......................................................................52

C- Performans Bütçe Sistemi ........................................................53

D- Sıfır Tabanlı Bütçe Sistemi...........................................................54

E- Plan-Program Bütçe Sistemi.........................................................55

F- Türk Bütçe Sisteminde Uygulamalar............................................55

III- BÜTÇE ÇEŞİTLERİ.........................................................................57

A- 1050 sayılı Kanun’da Bütçe Çeşitleri...........................................57

1- Genel Bütçe .............................................................................57

2- Katma Bütçe ............................................................................58

3- Özel Bütçe ...............................................................................58

4- Özerk Bütçeler.........................................................................59

5- Döner Sermayeler ...................................................................59

6- Fon Bütçeleri ....................................................................60

B- 5018 sayılı Kanun’da Bütçe Çeşitleri ..........................................60

1- Genel Bütçe ...........................................................................61

2- Özel Bütçe ...............................................................................61

3- Düzenleyici ve Denetleyici Kurum Bütçeleri .........................61

4- Sosyal Güvenlik Kurumu Bütçesi ...........................................62

5- Mahalli İdareler Bütçesi ..........................................................62

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

1982 ANAYASASI ve 5018 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE

BÜTÇE SİSTEMİ

I- BÜTÇENİN KANUNİ DAYANAKLARI...........................................65

A- 1982 Anayasası ............................................................................65

B- 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu .................65

II- BÜTÇE SÜRECİ................................................................................70

xiii

İçindekiler

A- Genel Açıklamalar........................................................................70

B- Bütçenin Hazırlanması .................................................................72

1- Hazırlık Aşaması .....................................................................72

2- Gider Bütçesinin hazırlanması ...............................................73

3- Gelir Bütçesinin Hazırlanması ................................................75

4- Bütçe Kanunu Teklifi ve Ekleri ..............................................75

a- Teklifin İçeriği....................................................................75

b- Bütçe Kanunu Teklifi Eki Cetveller ..................................76

c- Bütçe Kanun Teklifine Eklenecek Belgeler .......................77

C- Bütçenin Onaylanması .................................................................77

1- Bütçe Teklifinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda

Görüşülmesi.............................................................................77

2- Bütçe Tasarısının TBMM Genel Kurulu’nda Görüşülmesi.....80

3- Bütçe Kanunu Teklifinin Kanunlaşması ve Yayımı ..............84

4- Geçici Bütçe ve Ek Bütçe........................................................85

5- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi İle Bütçe Kanununda

Değişiklik Yapılıp Yapılamayacağı..........................................86

a- Olağan Kararnamelerle ......................................................86

b- Olağanüstü Kararnamelerle ...............................................87

D- Bütçenin Uygulanması.................................................................87

1- Giderlerin Yapılması................................................................88

a- Giderin Taahhüdü (Yüklenilmesi)......................................88

b- Giderin Tahakkuku (Gerçekleştirilmesi)............................89

c- Giderin Ödeme Emrine Bağlanması ..................................89

d- Ödeme ...............................................................................89

2- Gelirlerin Toplanması..............................................................90

a- Verginin Tarhı ....................................................................90

b- Verginin Tebliği..................................................................91

c- Verginin Tahakkuku ...........................................................91

d- Verginin Tahsili .................................................................91

E- Bütçenin Denetlenmesi.................................................................91

xiv

İçindekiler

1- Genel Olarak............................................................................91

2- Bütçenin İdare Tarafından Denetlenmesi (İç Kontrol)............92

a- İç Kontrolün Tanımı ve Amaçları.......................................92

b- İç Kontrolün Sınıflandırılması ...........................................93

ba- Harcama Öncesi Ön Mali Kontrol ..............................93

bb- Harcama Sonrası İç Denetim ......................................93

3- Bütçenin Sayıştay Tarafından Denetlenmesi ..........................94

a- Dış Denetim .......................................................................94

b- Genel Uygunluk Bildirimi .................................................96

4- Bütçenin Meclis Tarafından Denetlenmesi (Yasama Denetimi) 97

a- Genel Olarak ......................................................................97

b- Faaliyet Raporları Üzerinde Yapılacak Denetimler ...........98

c- Kesin Hesap Kanunu Teklifi Üzerinde Yapılacak

Denetimler..........................................................................99

ca- Kesin Hesap Kanununun Tanımı ve Hukuki Niteliği ..99

cb- Kanuni Dayanakları .....................................................99

cc- Hazırlanması ve TBMM’de Görüşülmesi ..................100

cd- Kesin Hesap Kanunu Teklifinin Kabulü ....................101

ce- Kesin Hesap Kanunu Teklifinin Reddi.......................102

III- BÜTÇE KANUNLARININ ANAYASAYA UYGUNLUK

DENETİMİ......................................................................................103

A- Kanunların Yargısal Denetimine İlişkin Anayasal Gelişmeler...103

1- 1876 Anayasası’nda...............................................................103

2- 1921 Anayasası’nda...............................................................104

3- 1924 Anayasası’nda...............................................................104

4- 1961 Anayasası’nda...............................................................104

5- 1982 Anayasası’nda...............................................................105

a- Genel Olarak ....................................................................105

b- Anayasaya Uygunluk Denetiminin Şekilleri....................106

B- Anayasa Yargımızda Bütçe Kanunları........................................108

1- Bütçe Kanunları İle Diğer Kanunlar Arasında Gözetilen

Farklılıklar............................................................................108

xv

2- “Bütçe İle İlgili Hüküm Konulamaz” Cümlesinin Anlamı ...109

3- Bütçe Kanunu Hükümlerinin İptaline İlişkin Anayasa

Mahkemesi Kararları ...........................................................110

SONUÇ ve DEĞERLENDİRME..........................................................117

KAYNAKÇA.........................................................................................123

KAYNAKÇA

(KİTAPLAR)

AYBAY, R., Hukuka Giriş-I, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1981

BAKIRCI, F., TBMM’nin Çalışma Yöntemi, İmge Kitabevi, Ankara, 2000

BATIREL, Ö., F., Kamu Bütçesi, M.Ü. Nihat Sayar Vakfı Yayını, No: 444-

677, İstanbul, 1990

BAYIR, A.,Bütçe Mevzuatında ve Bütçelerde Gelişmeler (Osmanlıdan

Cumhuriyete), Maliye ve Gümrük Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Sayı: 1993/ 12, Ankara, 1993,

BULUTOĞLU, K., Bütçe ve Kamu Harcamaları, Filiz Kitabevi,

KURTULUŞ, E., İstanbul, 1988

BÜYÜKLÜ, Ş., KAMİLOĞLU, M., Genel Muhasebe Kanunu Açıklaması, Doğuş Matbaacılık, Ankara, 1979

DEMİR, İ., Türkiye’de ve Diğer Memleketlerde Bütçe, Maliye Vekaleti

Maliye Tetkik Kurulu Neşriyatı No: 1953-54, Ankara, 1953

COŞKUN, G., Devlet Bütçesi, Turhan Kitabevi, 3. Baskı, Ankara, 1991

ÇAĞAN, N., Anayasa Çerçevesinde Kamu Maliyesinin Kontrolü, Anayasa Yargısı, Anayasa Mahkemesi Yayınları, No: 5, Ankara, 1986

ÇAĞAN, N., Vergi Yönetimi ve Yargı İlişkisi Panelinde Yapılan Yorum,

25 Mart 1991, Gelirler Genel Müdürlüğü, Ankara, Mine Ofset

EDİZDOĞAN, N., Kamu Bütçesi, 6. Baskı, Ekin Kitabevi, Bursa, 2007

ERGİNAY, A., Kamu Maliyesi, 14. Baskı, Savaş Yayınları, Ankara, 1992

ERÜZ, E., ARCAGÖK, M., S., Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Sistemi,

Maliye Hesap Uzmanları Derneği Yayını, Ankara, 2006

FEYZİOĞLU, B.,N., Nazari, Tatbiki, Mukayeseli Bütçe Filiz Kitabevi, 6.

Baskı, İstanbul, 1981

GEREK, Ş., AYDIN, A., R., Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku, Seçkin

Yay., Ankara, 2000

GÖREN, Z., Anayasa Hukuku, Seçkin Yayınları, Ankara, 2006

124

GÖZLER, K., Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, 2000

GÖZLER, K., İdare Hukuku, C.I, Ekin Kitabevi, Bursa, 2003

GÖZÜBÜYÜK, Ş.,Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları 6. Baskı, S Yayınları, Ankara, 1990

GÖZÜBÜYÜK, A., Ş., KİLİ, S., Türk Anayasası Metinleri, Sened-i İttifaktan Günümüze, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Baskı, İstanbul, 2000

GÜNDAY, M., İdare Hukuku, İmaj Yayıncılık, 6. Baskı, Ankara, 2002

GÜNEŞ, G., Verginin Yasallığı İlkesi, Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul,

Temmuz 1998

GÜRAN, T., Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları, 1841-1861, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1988

GÜRSOY, B., Kamusal Maliye, C. II, Ankara, 1980

İBA, Ş., BOZKURT, R., 100 Soruda Parlamento, 2. Baskı, Nobel Yayınevi,

Ankara, 2004

İZGİ, Ö., GÖREN, Z., Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Yorumu,

TBMM Basımevi, Ankara, 2002

KANETİ, S., Vergi Hukuku, 2. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1989

KUYUCAK, H., A., Bütçe, İstanbul, 1952

LEVENTOĞLU, M., Bütçenin Reddi ve Geçici Bütçe, Ulusal Basımevi,

Ankara, 1970

MUTLUER,M.,K.,ÖNER,E., Bütçe Hukuku, İstanbul Bilgi Üniversitesi

KESİK, A.,Yayınları, İkinci Baskı, İstanbul 2006, s. 81

OĞUZMAN, M., K., ÖZ, M., T., Borçlar Hukuku, Filiz Kitabevi, Üçüncü

Baskı, İstanbul, 2000

ONAR, E., Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Siyasal ve Yargısal Denetimi ve Yargısal Denetim Alanında Ülkemizde Öncüler, Ankara, 2003

ONAR, S., S., İdare Hukukunun Umumi Esasları,

1. Cilt, 2. Baskı, İstanbul, 1960

ÖNCEL, M., KUMRULU, A., Vergi Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara

1999

125

ÇAĞAN, N.,

ÖZBUDUN, E., Türk Anayasa Hukuku, Yetkin Yayınları, 7. Baskı, Ankara, 2002

ÖZER, İ., Devlet Maliyesi, Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını, No:

1986/ 276-277, Ankara, C.2, 1986

SİPAHİ, B.,YANIK, S., 5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Genel

TOPAL, C. Bütçeli Kamu İdarelerine Yönelik Devlet Muhasebesi, Nobel

Yayın Dağıtım, Ankara, 2007

TEZİÇ, E., Anayasa Hukuku, 10. Baskı, Beta Yay. İstanbul, 2000

TURAL, A., Türk Bütçe Sistemi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Yay. No: 1987-289 Başbakanlık

Basımevi, Ankara, 1987

ULUATAM, Ö., Kamu Maliyesi, AÜSBF. Yay. No:413, Ankara 2001

VURAL, N., Program Bütçe ve Türkiye Uygulaması, Ankara, 1984

YÜKSEL, N., Anayasa Yargısında Bütçe Yasaları, MB. Bütçe ve Mali

Kontrol Genel Müdürlüğü Yay. No: 1999/1, Ankara, 1999

YÜKSEL, N., Bütçe Kanunlarının Anayasaya Uygunluğunun Yargısal

Denetimi ve Anayasa Mahkemesi Kararları (1961-1992), MB. Bütçe ve Mali

Kontrol Genel Müdürlüğü, Yay. No: 1993/14, Ankara, 1993

(MAKALELER)

ALTUNDEMİR, M., E., “2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesinin Analizi”,

VSD., S. 211, Nisan 2006

ATAR, Y., “Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Anayasallık Denetimi”, (http//www.ayam.anayasa.gov.tr)

CANDAN, E., “Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa Göre Kamu

İdare Bütçelerinin Hazırlanması ve Bütçelerin Uygulama Esasları – 1”, Maliye

Sigorta Yorumları, S. 442, Haziran 2005

CANDAN, E., “Eski ve Yeni Kamu Mali Yönetim Sisteminin Mukayeseli

Olarak Değerlendirilmesi ve 5018 Sayılı Kanun İle Öngörülen Esaslar ve Getirilen Yenilikler -1” VDD., S. 295, Mart 2006

126

CANDAN, E., “Eski ve Yeni Kamu Mali Yönetim Sisteminin Mukayeseli

Olarak Değerlendirilmesi ve 5018 Sayılı Kanun İle Öngörülen Esaslar ve Getirilen Yenilikler -II” VDD., S. 296, Nisan 2006

ÇOLAK, H., B., “5018 Sayılı Yasa, Kamu Mali Yönetimimize Neler Getiriyor – 1”, VSD., S. 216, Eylül 2006

DOĞRUSÖZ, B., Vergilendirme Yetkisinin Yasama ve Yürütme Organları

Arasında Bölüşümü -1,” VDD., S. 43, 1985/3

EGELİ, H., ÖZEN, A., “Türk Bütçe Sürecinin Mali Saydamlık ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Değerlendirilmesi”,

VSD., S. 197, Şubat 2005

FEYZİOĞLU, B., N., “Bütçenin İdari Denetimi”, Bütçe Uygulaması ve Denetimi Semineri, Anadolu Üniversitesi Basımevi, Eskişehir, 1984

İNAN, A., “Demokrasi Evriminde Bütçe Hakkının Parlamenter Denetim

Açısından Önemi ve Türkiye’deki Durumu”, İller ve Belediyeler Dergisi, Haziran 1999

İNAN, A., “Genel Kurul Kararları ve İçtihatları Birleştirme Kararları”, SD.,

S. 33, Nisan – Haziran 1999

KARAARSLAN, K., “Kamu Harcamalarında Denetim”, Güncel Mali Sorunlar, MUKDER Yayını, Ankara, 2006

KERİMOĞLU, B., “Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde

Harcama Reformu, Kesin Hesap ve Parlamento Denetimi”, MK, S. 23, 2004

KESİK, A., “Yeni Kamu Mali Yönetimi Anlayışı Çerçevesinde Kesin Hesap

Kanunu ve Yasama Denetimine Genel Bir Bakış”, VSD., S. 209, Şubat 2006

ONAR, E., “Siyasal Kurumlaşma Açısından Türkiye Büyük Millet Meclisi” 6. Milli Egemenlik Sempozyumu “T.B.M.M. ve Milli Egemenlik, TBMM

Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Yay. No: 47, Ankara, 1990

POLAT, N., “Saydamlık, Hesap Verme Sorumluluğu ve Denetimin Etkinliği”, SD., S. 49, Temmuz, 2003

SÖYLER, İ., “5018 sayılı Kanun’la Öngörülen Kamu Maliyesinin Temel

İlke(siz)likleri”, VSD., S. 221, Şubat 2007

SÖYLER, İ., “Kamu Mali Yönetim Sisteminin Denetim Tekniği ve Süreçleri

Açısından Değerlendirilmesi”, VDD., S. 305, Ocak 2007

127

ULUATAM, Ö., “Sıfır Tabanlı Bütçe Dedikleri,” Mali Hukuk Dergisi,

Sayı: 16, Ankara, Temmuz-Ağustos 1988

YERLİKAYA, G., K., “Bütçe Kanunları İle Vergi Kanunlarında Düzenleme

Yapılması”, e-akademi, Hukuk, Ekonomi ve Siyasal Bilimler Aylık İnternet

Dergisi, S. 6, Ağustos 2002

YILMAZCAN, D., “Türkiye’de Mali Saydamlık”, Maltepe Üniversitesi

Hukuk Fakültesi Dergisi, Yay. No: 24/7 İstanbul, 2005

(TEZLER)

CANSIZLAR, D., Türkiye’de Bütçe Sisteminin Yeniden Yapılandırılması, (Yayımlanmamış Doktora Tezi) İÜSBE, Ankara, 2000

KÜTÜKÇÜ, A., Yasama Organının Gelir, Kurumlar ve Katma Değer

Vergisi Yasalarında Yürütme Organına Tanıdığı Düzenleme Yetkileri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İÜSBE, İstanbul, 1977

(DİĞER)

Başbakanlık Bütçe Çağrısı, 16.08.1972 tarih ve 27-202/ 555 sayılı

Türk Hukuk Lügati, 3. Baskı, Başbakanlık Basımevi, Ankara, 1991

2006 Yılı Faaliyet Raporu www. sayıstay.gov.tr.

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar