Uluslararası Hukukta Çevrenin Korunması

KISALTMALAR

1. GİRİŞ
   1.1. Bir Hava Modifikasyon Faaliyeti Olarak Bulut Tohumlaması
    1.1.1. Teknik Değerlendirme
    1.1.2. Kullanım Alanları
     1.1.2.1. Askeri Kullanım
     1.1.2.2. Sivil Kullanım
   1.2. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri ve Uluslararası Hukukta Çevrenin Korunması
    1.2.1. İnsancıl Hukuk Kapsamında Çevrenin Korunması
    1.2.2. Çevre Hukuku Kapsamında Çevrenin Korunması
   1.3. Çalışmanın Genel Bağlamı ve Ortaya Çıkan Temel Hukuki Sorunlar

2. ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN İNSANCIL HUKUK DÜZENLEMELERİ IŞIĞINDA BULUT TOHUMLAMASI FAALİYETLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
   2.1. Çevrenin İnsancıl Hukuk Kapsamında Doğrudan Korunması ve Bulut Tohumlaması Faaliyetleri
    2.1.1. ENMOD Tarafından Sağlanan Spesifik Koruma
     2.1.1.1. Hazırlanma Süreci
     2.1.1.2. Uygulama Alanı
      2.1.1.2.1. Çevresel Modifikasyon Tekniklerinin Tanımı
      2.1.1.2.2. Çevresel Modifikasyon Tekniklerinin Kullanımı
      2.1.1.2.3. Barışçıl Faaliyetlerin Durumu
      2.1.1.2.4. Askeri veya Düşmanca Amaçlarla Kullanım Kastı
      2.1.1.2.5. Yersel Uygulama Alanı
      2.1.1.2.6. Uygulama Eşiği
     2.1.1.3. ENMOD’un Uygulanmasının Kontrolü ve Uyuşmazlıkların Çözüm Mekanizması
      2.1.1.3.1. İstişare Prosedürü ve Uzman İstişare Komitesi’nin Kurulması
      2.1.1.3.2. Güvenlik Konseyi Önünde Şikâyet
     2.1.1.4. Genel Değerlendirme
      2.1.1.4.1. ENMOD Hükümlerinin Teamül Değeri Kazanıp Kazanmadığı Hususu
      2.1.1.4.2. Gözden Geçirme Konferansları
      2.1.1.4.3. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
    2.2.2. I. Ek Protokol Tarafından Sağlanan Genel Koruma
     2.2.2.1. Ana Hatlarıyla Çevreye Koruma Sağlayan Temel Hükümler
     2.2.2.2. Uygulama Eşiği
     2.2.2.3. Genel Değerlendirme
      2.2.2.3.1. I. Ek Protokol Hükümlerinin Teamül Değeri Kazanıp Kazanmadığı Hususu
      2.2.2.3.2. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
   2.2. Çevrenin İnsancıl Hukukun Genel İlkeleri Kapsamında Dolaylı Korunması ve Bulut Tohumlaması Faaliyetleri
    2.2.1. Genel Olarak Sınırlama İlkesi ve Bu İlkeden Doğan Diğer İlkeler
     2.2.1.1. Gereksiz Acıların ve Ölümlerin Yasaklanması İlkesi
     2.2.1.2. Ayrım İlkesi
     2.2.1.3. İnsanlık İlkesi
    2.2.2. Askeri Gereklilik İlkesi
     2.2.2.1. Genel Olarak
     2.2.2.2. İlkenin Çevrenin Korunması Açısından Yansımaları
     2.2.2.3. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
    2.2.3. Orantılılık İlkesi
     2.2.3.1. Genel Olarak
     2.2.3.2. İlkenin Çevrenin Korunması Açısından Yansımaları
     2.2.3.3. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme

3. ÇEVRE HUKUKUNUN GENEL İLKELERİ IŞIĞINDA BULUT TOHUMLAMASI FAALİYETLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
   3.1. Sınıraşan Zarara Yol Açmama Yükümlülüğü
    3.1.1. Genel Olarak
    3.1.2. Önlemeye İlişkin Taslak Maddeler Kapsamında bir Değerlendirme
     3.1.2.1. Uluslararası Hukuk Tarafından Yasaklanmamış bir Faaliyetin Varlığı
     3.1.2.2. Sınıraşan Zarar Oluşturma Riski Taşıyan Faaliyete İlişkin Yersel Koşul
     3.1.2.3. Önemli Seviyede Sınır Aşan bir Zararın Ortaya Çıkma Riski
     3.1.2.4. Zararın İlgili Faaliyetin Fiziksel Sonuçlarından Kaynaklanması Koşulu
    3.1.3. Yükümlülüğün İçeriği: Uygun Standart ve Özen Yükümlülüğü
     3.1.3.1. Sınıraşan Zarar Oluşmasını Önleyici Düzenlemeler Yapma ve Politikalar Geliştirme
     3.1.3.2. Gelişen Teknoloji Standartlarını Yakalama ve Bu Standartlara Uyum Sağlama
    3.1.4. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Bağlamında Yükümlülüğün İcrası ve İç Hukuk Düzenlemeleri
     3.1.4.1. Genel Olarak
     3.1.4.2. İç Hukuk Düzenlemelerinden Örnekler
      3.1.4.2.1. ABD Uygulaması
       3.1.4.2.1.1. Federal Düzeyde
       3.1.4.2.1.2. Eyalet Düzeyinde
        3.1.4.2.1.2.1. Teksas
        3.1.4.2.1.2.2. Kalifornia
      3.1.4.2.2. Çin Uygulaması
   3.2. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yapma Yükümlülüğü
    3.2.1. Genel Olarak
    3.2.2. Adalet Divanı’nın Yaklaşımı
    3.2.3. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
   3.3. Halkın Katılımı İlkesi
    3.3.1. Genel Olarak
    3.3.2. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
   3.4. İhtiyat İlkesi
    3.4.1. Genel Olarak
    3.4.2. İhtiyat İlkesinin İçeriği
     3.4.2.1. Risk Seviyesinin Belirlenmesi
     3.4.2.2. Zararın Ağırlığı
     3.4.2.3. Bilimsel Belirsizlik
     3.4.2.4. Devletlerin Kapasitelerindeki Farklılık
    3.4.3. Adalet Divanı’nın Yaklaşımı
    3.4.4. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme
   3.5. Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı
    3.5.1. Genel Olarak
    3.5.2. Adalet Divanı’nın Yaklaşımı
    3.5.3. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında Değerlendirme

4. BULUT TOHUMLAMASI FAALİYETLERİNİN ULUSLARARASI ALANDA YÖNETİMİ VE İŞ BİRLİĞİ
   4.1. Sınıraşan Çevresel Risklerin Yönetiminde İş Birliği
    4.1.1. Genel Olarak
    4.1.2. Bilgi Verme
    4.1.3. İstişare
   4.2. Bulut Tohumlaması Faaliyetleri Kapsamında İş Birliği
    4.2.1. Bulut Tohumlaması Alanında İş Birliği Örnekleri
     4.2.1.1. İkili İş Birliği
     4.2.1.2. Çok Taraflı İş Birliği
      4.2.1.2.1. Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ)
      4.2.1.2.2. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)
    4.2.2. Bulut Tohumlaması Kapsamında Uluslararası İş Birliğinin Güçlendirilmesine İlişkin Öneriler
     4.2.2.1. BMGK Kararı ile Genel İlkelerin Tespit Edilmesi
     4.2.2.2. Model bir İkili Anlaşmanın Önerilmesi
     4.2.2.3. GRY Faaliyetleri Özelinde bir Değerlendirme
     4.2.2.4. İleri Düzeyde Kapsamlı İş birliği ve Aydınlatılmayı Bekleyen Hususlar
      4.2.2.4.1. Bulutların ve Bulutların İçermiş Oldukları Suyun Statüsü
       4.2.2.4.1.1. Amerikan İçtihadı Işığında bir Değerlendirme
        4.2.2.4.1.1.1. Slutsky v. City of New York (New York, 1950)
        4.2.2.4.1.1.2. Southwest Weather Research, Inc. v. Jones (Texas, 1959)
        4.2.2.4.1.1.3. Pennsylvana Natural Weather Association v. Blue Ridge Weather Modification Association (Pennsylvania, 1968)
       4.2.2.4.1.2. Uluslararası Hukuk Bakımından Değerlendirme
      4.2.2.4.2. Bulut Tohumlaması Faaliyetlerinden Doğan Zarar Sorumluluğuna İlişkin Hususlar
       4.2.2.4.2.1. Amerikan İçtihadı Işığında bir değerlendirme
        4.2.2.4.2.1.1. Slutsky v. City of New York (New, 1950)
        4.2.2.4.2.1.2. Southwest Weather Research, Inc. v. Jones (Texas, 1959)
        4.2.2.4.2.1.3. Adams v. California (California, 1964)
        4.2.2.4.2.1.4. Genel Değerlendirme
       4.2.2.4.2.2. Uluslararası Hukuk Bakımından Değerlendirme

5. SONUÇ
   5.1. İnsancıl Hukuk Bağlamında Değerlendirme ve Perspektif
   5.2. Çevre Hukuku Bağlamında Değerlendirme ve Perspektif

KAYNAKÇA