Uluslararası Sorumluluk Hukuku Kapsamında Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Merve Küçük

ISBN: 9786050524512

637,50 TL 750,00 TL

Adet

 
Kitap Künyesi
Yazar Merve Küçük
Baskı Tarihi 2026/01
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 370

Kitap Özeti: Uluslararası Sorumluluk Hukuku Kapsamında Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları
Dr. Merve Küçük

Dr. Merve Küçük’ün “Uluslararası Sorumluluk Hukuku Kapsamında Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları” adlı eseri, Birleşmiş Milletler (BM) barışı koruma operasyonlarının uluslararası sorumluluk hukuku çerçevesinde kapsamlı bir analizini sunmaktadır. Kitap, BM barışı koruma operasyonlarının hukuki dayanaklarını, tarihsel gelişimini, sınıflandırılmasını ve bu operasyonlardan doğan uluslararası sorumluluğun niteliğini derinlemesine incelemektedir.

Eserin ayırt edici özelliği, BM barışı koruma operasyonları ile uluslararası sorumluluk hukuku arasındaki ilişkiyi sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla ele almasıdır. Yazar, önsözde de vurguladığı üzere, bu alanda Türkçe literatürdeki boşluğu doldurmayı ve uluslararası hukuk doktrinine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Kitap, hem teorik hem de uygulamaya dönük analizleriyle, akademisyenler, uygulayıcılar ve konuya ilgi duyan herkes için değerli bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

Kitabın ilk bölümünde, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında BM’nin rolü, uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemleri ve BM barışı koruma operasyonlarının tarihçesi, türleri ve hukuki niteliği detaylı şekilde ele alınmaktadır. Burada, geleneksel ve yeni nesil barışı koruma operasyonları arasındaki farklar, operasyonların oluşturulma süreçleri ve BM Andlaşması’ndaki düzenlemeler ışığında incelenmektedir.

İkinci bölümde ise, uluslararası hukukta devletlerin ve uluslararası örgütlerin sorumluluğu kavramsal ve tarihsel olarak analiz edilmekte; özellikle BM gibi uluslararası örgütlerin sorumluluğunun doğması, isnat edilebilirlik, etkili kontrol kavramı ve bu konudaki ulusal ve uluslararası yargı kararları örneklerle açıklanmaktadır. Bu bölümde, devletlerin ve örgütlerin sorumluluğunun sınırları ve uygulamadaki sorunlar da tartışılmaktadır.

Üçüncü bölümde, BM barışı koruma operasyonlarında sorumluluk kurallarının nasıl uygulandığı, BM’nin ayrıcalık ve bağışıklıkları, ilgili uluslararası andlaşmalar ve model kuvvetler statüsü anlaşmaları çerçevesinde ele alınmaktadır. Ayrıca, barışı koruma operasyonlarında hukuka aykırılık, isnat edilebilirlik, emir-komuta zinciri ve sorumluluğun sonuçları gibi güncel ve tartışmalı konulara da yer verilmektedir.

Kitap, zengin kaynakçası ve güncel yargı kararlarına atıflarıyla, BM barışı koruma operasyonlarının uluslararası sorumluluk hukuku açısından doğurduğu sorunları ve çözüm önerilerini kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktadır. Hem akademik hem de pratik açıdan yol gösterici olan bu eser, uluslararası hukuk, insan hakları ve BM çalışmalarıyla ilgilenen herkes için temel bir başvuru kaynağıdır.

İÇİNDEKİLER

Önsöz
Kısaltmalar
Giriş

Birinci Bölüm: Uluslararası Barış ve Güvenliğin Korunması ve Barışı Koruma Operasyonları
I. Birleşmiş Milletler Bünyesinde Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü ve Uluslararası Barış ve Güvenliğin Korunması
A. Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü
1. Uyuşmazlık Kavramı
2. Uyuşmazlıkların Çözümünde Barışçıl Yöntemler
B. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Barış ve Güvenliğin Korunması
1. Birleşmiş Milletler’in Kuruluşu
2. Birleşmiş Milletler Andlaşması’ndaki Düzenlemeler
a. Genel Olarak
b. Andlaşma Kapsamında Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü
i. Güvenlik Konseyi’nin Rolü
ii. Güvenlik Konseyi’nin Kararlarının Niteliği
iii. Genel Kurul’un Rolü
iv. Genel Sekreter’in Rolü
c. Barışın Tehdidi, Bozulması ve Saldırı Eylemi Durumunda Alınacak Önlemler
II. Barışı Koruma Operasyonları
A. Genel Olarak
1. Birleşmiş Milletler Dışı Barışı Koruma Operasyonları
2. Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları
B. Barışı Koruma Operasyonlarının Tarihçesi ve Oluşum Sebepleri
C. Barışı Koruma Operasyonlarının Sınıflandırılması
1. Genel Olarak
2. Geleneksel Barışı Koruma Operasyonları
3. Yeni Nesil Barışı Koruma Operasyonları
a. Genel Olarak
b. Güçlendirilmiş Barışı Koruma Operasyonları
c. Barışı Uygulama Operasyonları
d. Barışı Uygulama Operasyonları ile Kolektif Güvenlik Önlemlerinin Farkı
D. Barışı Koruma Operasyonlarının Hukuki Niteliği
1. Uluslararası Örgütlerin Yetkileri
2. Barışı Koruma Operasyonları ve Zımni Yetkiler Kuramı
3. Yardımcı Organ Olarak Barışı Koruma Operasyonları
4. Barışı Koruma Operasyonlarının Birleşmiş Milletler Andlaşması’nın Bölümleri Kapsamında Değerlendirilmesi
E. Barışı Koruma Operasyonlarının Oluşturulması
1. Genel Kurul’un Oluşturduğu Operasyonlar
2. Güvenlik Konseyi’nin Oluşturduğu Operasyonlar
3. Diğer Organlar

İkinci Bölüm: Uluslararası Hukukta Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğu
I. Uluslararası Hukukta Sorumluluk
A. Sorumluluk Hukukunun Gelişimi
1. Genel Olarak
2. Kodifikasyon Çalışmaları
B. Sorumluluğun Temel İlkeleri
II. Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğu
A. Genel Olarak
B. Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler
1. Genel Olarak
2. Taslak Maddelerdeki Düzenlemeler Kapsamında Sorumluluğun Doğması
a. Uluslararası Hukuka Aykırılık
b. İsnat Edilebilirlik
i. Genel Olarak
ii. Etkili Kontrol
3. Etkili Kontrol Kavramının Ulusal ve Uluslararası Mahkeme Kararlarında Görünümü
a. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
i. Behrami ve Saramati Kararı
ii. Al Jedda Kararı
b. Ulusal Mahkemelerin Kararları
i. Nuhanović ve Mustafić Kararları
1. Lahey Bölge Mahkemesi Kararı
2. İstinaf Mahkemesi Kararı
3. Yüksek Mahkeme Kararı
4. Kararların Değerlendirilmesi ve Çoklu İsnat Kavramı
ii. Nissan Kararı
iii. N.K. Kararı
iv. Mukeshimana-Ngulinzira ve Diğerleri Kararı
v. Srebrenitsa Anneleri Kararı
4. Kusur ve Zarar
5. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller
6. Taslak Maddeler Kapsamında Devletlerin Sorumluluğu
a. Uluslararası Hukuka Aykırı Bir Fiilin İşlenmesine Yardım Etmek veya Destekte Bulunmak
b. Bir Devletin Uluslararası Örgütün İşlediği Uluslararası Hukuka Aykırı Fiil Üzerindeki Yönlendirme ve Kontrolü
c. Uluslararası Örgütün Bir Devlet Tarafından Zorlanması
d. Uluslararası Örgüte Üye Olan Bir Devletin Uluslararası Yükümlülüklerinin İhlali
e. Uluslararası Örgüte Üye Olan Bir Devletin Bu Örgütün Uluslararası Hukuka Aykırı Fiili Nedeniyle Sorumluluğu
f. Etkili Kontrolden Kaynaklanan Sorumluluk

Üçüncü Bölüm: Sorumluluk Kurallarının Barışı Koruma Operasyonlarına Uygulanması
I. Uluslararası Hukukta Ayrıcalık ve Bağışıklıklar
A. Genel Olarak
B. Birleşmiş Milletler’in Ayrıcalık ve Bağışıklıkları
II. Sorumluluk Kuralları Bakımından Dikkate Alınacak Uluslararası Andlaşmalar
A. Birleşmiş Milletler’in Ayrıcalık ve Bağışıklıklarına İlişkin Sözleşme
1. Genel Olarak
2. Görev Uzmanlarına Tanınan Ayrıcalıklar
3. Birleşmiş Milletler’e Tanınan Ayrıcalıklar
4. Uyuşmazlıkların Çözümü
B. Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Operasyonları İçin Model Kuvvetler Statüsü Andlaşması
1. Genel Olarak
2. Birleşmiş Milletler’e ve Katkıda Bulunan Devletlere Tanınan Ayrıcalıklar
3. Gerçek Kişilere Tanınan Ayrıcalıklar
4. Yargı Yetkisi
5. Uyuşmazlıkların Çözümü
C. Birleşmiş Milletler Mutabakat Muhtırası
III. Barışı Koruma Operasyonlarında Sorumluluk Kurallarının Uygulanması
A. Genel Olarak
B. Barışı Koruma Operasyonlarında Hukuka Aykırılık
C. Barışı Koruma Operasyonlarında İsnat Edilebilirlik
1. Barışı Koruma Operasyonlarında Etkili Kontrol
2. Operasyonel Kontrol Kavramı ve Etkili Kontrol ile İlişkisi
3. Barışı Koruma Operasyonlarında Emir Komuta Zinciri
a. Barışı Koruma Operasyonlarının Yapısı
b. Emir Komuta Zincirinin Oluşumu
c. Hukuka Aykırı Davranışın Bir Emir Üzerine Gerçekleşmesi
i. Emir Vermeye Yetkili Kişiler
ii. Emri Alan Personelin Takdir Yetkisi
d. Hukuka Aykırı Davranışın Bir Emir Olmadan Gerçekleşmesi (Ultra Vires)
f. Hukuka Aykırı Davranışı Önlemeye Muktedir Olan Taraf
4. Değerlendirme
IV. Sorumluluğun Sonuçları ve Barışı Koruma Operasyonları
A. Sorumluluğun Sonuçları
1. Genel Olarak
2. Jus Cogens İhlali
B. Sorumluluğun Uygulanması
1. Genel Olarak
2. Karşı Önlemler
C. Barışı Koruma Operasyonları Bakımından Sorumluluğun Sonuçları

Sonuç
Kaynakça

İlgili Yayınlar