Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunda

İnsan Hakları Mahkemelerinin Usul Hukuku Bakımından Etkililiği Meselesi

Şikayet Başvurusu Usulü
Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Betül Kalyoncu

ISBN: 9786050514124

1.020,00 TL 1.200,00 TL

Adet

 
Kitap Künyesi
Yazar Betül Kalyoncu
Baskı Tarihi 2022/12
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 687

Kitap Özeti:

ULUSALÜSTÜ İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA İNSAN HAKLARI MAHKEMELERİNİN USUL HUKUKU BAKIMINDAN ETKİLİLİĞİ MESELESİ – Şikayet Başvurusu Usulü
Dr. Betül Kalyoncu

Dr. Betül Kalyoncu’nun titiz bir akademik çalışmanın ürünü olan bu kitap, ulusalüstü insan hakları hukukunda bölgesel insan hakları mahkemelerinin usul hukuku bakımından etkililiğini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Kitap, Avrupa, Amerikan ve Afrika insan hakları sistemlerinde faaliyet gösteren mahkemelerin ve komisyonların şikayet başvurusu usullerini, örgütsel yapılarından başlayarak ayrıntılı biçimde incelemekte; bu mahkemelerin bireylerin haklarının korunmasında ne ölçüde etkin olduklarını normatif bir bakış açısıyla değerlendirmektedir.

Kitabın Ayırt Edici Özellikleri: - Sadece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ni değil, Amerikan ve Afrika insan hakları sistemlerini de kapsamlı biçimde ele alarak, literatürdeki önemli bir boşluğu dolduruyor. - Usul hukuku açısından mahkemelerin işleyişini, başvuru türlerini, kabul edilebilirlik kriterlerini ve başvuruların incelenme/sonuçlandırılma süreçlerini karşılaştırmalı olarak analiz ediyor. - Son yıllarda özellikle Afrika sisteminde yapılan güncel usul değişikliklerini de dikkate alarak, güncel ve bütüncül bir değerlendirme sunuyor.

Kitabın İçeriği: Kitap üç ana bölümden oluşmaktadır:

  1. İnsan Hakları Mahkemelerinin Ortaya Çıkış Süreci ve Örgütsel Yapısı:
    Avrupa Konseyi, Amerikan Devletleri Örgütü ve Afrika Birliği ekseninde, ilgili mahkemelerin ve komisyonların tarihsel gelişimi ve idari/yargısal birimleri ayrıntılı olarak incelenmektedir.

  2. Yargılama Yetkisi ve Başvurularda Aranan Kabul Edilebilirlik Kriterleri:
    Devletlerarası ve bireysel başvuru usulleri, mahkemelerin kişi, konu, yer ve zaman bakımından yetkileri ile başvuruların kabul edilebilirliğine ilişkin ortak ve farklı kriterler karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır.

  3. Başvuruların İncelenme ve Sonuçlandırılma Usulü:
    Başvuruların şekil, kabul edilebilirlik ve esas yönünden incelenmesi, dostane çözüm, üçüncü taraf müdahalesi, geçici önlem ve pilot karar gibi özel usuller, kararların bağlayıcılığı ve uygulanmasının denetimi gibi konular detaylı biçimde işlenmektedir.

Kimler İçin?
Bu eser, insan hakları hukuku alanında çalışan akademisyenler, uygulamacılar, yüksek lisans ve doktora öğrencileri ile ulusalüstü insan hakları mekanizmalarını karşılaştırmalı olarak anlamak isteyen tüm hukukçular için temel bir başvuru kaynağıdır.

Neden Okumalısınız?
Kitap, insan hakları mahkemelerinin usul hukuku bakımından etkinliğini, normatif düzenlemeler ve içtihatlar ışığında, karşılaştırmalı ve güncel bir perspektifle sunmaktadır. Avrupa, Amerikan ve Afrika sistemlerinin özgünlüklerini ve birbirlerinden ayrılan yönlerini anlamak, insan haklarının uluslararası düzeyde korunmasında hangi mekanizmanın daha etkin olduğunu değerlendirmek isteyenler için vazgeçilmez bir kaynaktır.


Dr. Betül Kalyoncu’nun bu eseri, ulusalüstü insan hakları hukukunda usul hukuku eksenli karşılaştırmalı analiz arayanlar için benzersiz bir rehber niteliğindedir.

İÇİNDEKİLER

BİRİNCİ BÖLÜM
1. İnsan Hakları Mahkemelerinin Ortaya Çıkış Süreci ve Örgütsel Yapısı
1.1. İnsan Hakları Mahkemelerinin Ortaya Çıkış Süreci
 1.1.1. Avrupa Konseyi Örgütü Ekseninde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
 1.1.2. Amerikan Devletleri Örgütü Ekseninde Amerikan İnsan Hakları Komisyonu ve Amerikan İnsan Hakları Mahkemesi
 1.1.3. Afrika Birliği (Örgütü) Ekseninde Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu ve Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi
1.2. İnsan Hakları Mahkemelerinin Örgütsel Yapısı
 1.2.1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
  1.2.1.1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin İdari Birimleri
   1.2.1.1.1. Mahkeme Başkanlığı
   1.2.1.1.2. Yazı İşleri Müdürlüğü
   1.2.1.1.3. Mahkeme Genel Kurulu
   1.2.1.1.4. Bölümler
  1.2.1.2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Yargısal Birimleri
   1.2.1.2.1. Yargıçlar
    1.2.1.2.1.1. Genel Olarak
    1.2.1.2.1.2. Ad Hoc Yargıçlar
    1.2.1.2.1.3. Raportör Yargıçlar
   1.2.1.2.2. Tek Yargıç Düzeni
   1.2.1.2.3. Komiteler
   1.2.1.2.4. Daireler
   1.2.1.2.5. Büyük Daire
 1.2.2. Amerikan İnsan Hakları Komisyonu ve Amerikan İnsan Hakları Mahkemesi
  1.2.2.1. Amerikan İnsan Hakları Komisyonu
   1.2.2.1.1. Komisyon Üyeleri
   1.2.2.1.2. Komisyon Yöneticiler Kurulu
   1.2.2.1.3. Genel Sekreterlik
   1.2.2.1.4. Raportörlükler ve Çalışma Grupları
  1.2.2.2. Amerikan İnsan Hakları Mahkemesi
   1.2.2.2.1. Amerikan İnsan Hakları Mahkemesinin İdari Birimleri
    1.2.2.2.1.1. Başkanlık ve Başkan Yardımcılığı
    1.2.2.2.1.2. Komisyonlar
    1.2.2.2.1.3. Sekreterlik
   1.2.2.2.2. Amerikan İnsan Hakları Mahkemesinin Yargısal Birimleri
    1.2.2.2.2.1. Yargıçlar
     1.2.2.2.2.1.1. Genel Olarak
     1.2.2.2.2.1.2. Geçici Yargıçlar ve Ad Hoc Yargıçlar
 1.2.3. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu ve Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi
  1.2.3.1. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu
   1.2.3.1.1. Komisyon Üyeleri
   1.2.3.1.2. Komisyon Bürosu
   1.2.3.1.3. Komisyon Sekreterliği
   1.2.3.1.4. Özel Raportörlükler, Çalışma Grupları ve Komiteler (Bağlı Mekanizmalar)
  1.2.3.2. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi
   1.2.3.2.1. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesinin İdari Birimleri
    1.2.3.2.1.1. Başkanlık Kurulu
    1.2.3.2.1.2. Yazı İşleri Müdürlüğü
    1.2.3.2.1.3. Komiteler ve Çalışma Grupları
   1.2.3.2.2. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesinin Yargısal Birimleri
    1.2.3.2.2.1. Yargıçlar

İKİNCİ BÖLÜM
2. İnsan Hakları Mahkemelerinin Yargılama Yetkisi ve Başvurularda Aranan Kabul Edilebilirlik Kriterleri
2.1. İnsan Hakları Mahkemelerine Yapılan Başvuruların Türü
 2.1.1. Devletlerarası Başvuru
  2.1.1.1. Genel Olarak
  2.1.1.2. Devletlerarası Başvuru Usulünün İnsan Hakları Mahkemelerindeki Görünümü
 2.1.2. Bireysel Başvuru
  2.1.2.1. Genel Olarak
  2.1.2.2. Bireysel Başvuru Usulünün İnsan Hakları Mahkemelerindeki Görünümü
2.2. İnsan Hakları Mahkemelerinin Yargılama Yetkisi
 2.2.1. Genel Olarak
 2.2.2. Kişi Yönünden Yetki (Ratione Personae)
  2.2.2.1. Genel Olarak
  2.2.2.2. Mağdur Kavramı
 2.2.3. Konu Yönünden Yetki (Ratione Materiae)
 2.2.4. Yer Yönünden Yetki (Ratione Loci)
 2.2.5. Zaman Yönünden Yetki (Ratione Temporis)
2.3. İnsan Hakları Mahkemelerine Yapılan Başvurulara İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri
 2.3.1. Bölgesel Sistemlerde Aranan Ortak Kabul Edilebilirlik Kriterleri
  2.3.1.1. İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi
  2.3.1.2. Süre Şartı
  2.3.1.3. Başvurucunun Belirli Olması
  2.3.1.4. Başvuru Konusunun Daha Önce Mahkeme ya da Farklı Bir Uluslararası Çözüm Mercii Tarafından İncelenmemiş Olması
  2.3.1.5. Başvurunun Sözleşme Hükümleri ile Bağdaşır Nitelikte Olması
  2.3.1.6. Başvurunun Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması
 2.3.2. Bölgesel Sistemlerin En Az Birinde Aranan Kabul Edilebilirlik Şartları
  2.3.2.1. Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılmaması
  2.3.2.2. Başvurunun Küçük Düşürücü ya da Aşağılayıcı Bir Dilde Hazırlanmamış Olması
  2.3.2.3. Başvurucunun Önemli Ölçüde Dezavantaja (Zarara) Uğramış Olması
  2.3.2.4. Başvurunun Sadece Kitle İletişim Araçları Tarafından Yayınlanan Haberlere Dayanmaması

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
3. İnsan Hakları Mahkemelerinin Başvuruları İnceleme ve Sonuçlandırma Usulü
3.1. İnsan Hakları Mahkemelerine Yapılan Başvuruların İncelenmesi Usulü
 3.1.1. Şekil Yönünden İnceleme
 3.1.2. Kabul Edilebilirlik Yönünden İnceleme
 3.1.3. Esas Yönünden İnceleme
 3.1.4. Başvuruların İncelenmesi Esnasında Uygulanan Özel Usuller
  3.1.4.1. Dostane Çözüm
  3.1.4.2. Üçüncü Tarafın Müdahalesi (Amicus Curiae)
  3.1.4.3. Geçici Önlem
  3.1.4.4. Pilot Karar
3.2. İnsan Hakları Mahkemelerine Yapılan Başvuruların Sonuçlandırılması
 3.2.1. Başvurunun Dava Listesinden Düşürülmesi
 3.2.2. Başvurunun Esası Hakkında Karar
 3.2.3. Hakkaniyete Uygun Tatmin
 3.2.4. Mahkemelerin Esas Hakkındaki Kararlarının Gözden Geçirilmesi
 3.2.5. Mahkemelerin Esas Hakkındaki Kararlarının (Hükümlerin) Yorumu ve Maddi Hataların Düzeltilmesi
3.3. İnsan Hakları Mahkemelerinin Yargılama Esnasında Yürüttüğü Usul
 3.3.1. Tarafların Temsil Edilmesi
 3.3.2. Duruşmaların Yürütülmesi
 3.3.3. Adli Yardım
 3.3.4. Karar Almada Müzakere ve Oylama Usulü
 3.3.5. Mahkeme Kararının Şekli, Dili ve Tebliği
 3.3.6. Belgelerin Aleniliği ve Belgelerde Kullanılacak Diller
3.4. İnsan Hakları Mahkemelerinin Kararlarının Niteliği ve Uygulaması
 3.4.1. Mahkeme Kararlarının Kesin Olması
 3.4.2. Mahkeme Kararlarının Bağlayıcı Olması ve Yerine Getirilme Zorunluluğu
 3.4.3. Mahkeme Kararlarının Uygulanıp Uygulanmadığının Denetimi

SONUÇ
KAYNAKLAR
ÖZ GEÇMİŞ
KISALTMALAR LİSTESİ

İlgili Yayınlar