Hekim ve Hastahane Yönünden Tıbbî Sorumluluk Hukuku

İçindekiler

Önsöz
İçindekiler
Kısaltmalar
Yararlanılan Kaynaklar
Giriş

Birinci Bölüm: Tıbbî Sorumluluk Hukukunun Temel Kavramları – Hekim ve Hastane Hukukunun Kaynakları
§ 1. Tıbbî Sorumluluk Hukukunun Temel Kavramları
A. Temel Bazı Kavramlar ve Bunların Tıbbî Sorumluluk Hukuku ile İlişkisi
1. Sağlık ve Tıp Hukukunun Temel Bazı Kavramları
a. Sağlık ve Sağlık Hakkı Kavramı
b. Hasta – Hastalık ve Hasta Hakları Kavramları
d. Tıbbî Endikasyon
e. Tıbbî Malpraktis (Haksız Tıbbî Eylem Kusuru)
f. Tıbbî Komplikasyon
g. Tıbbî Standartlar
aa. Hekimlik Standardı
bb. Hastane Standartları
aaa. Genel Olarak
bbb. Özel Hastane Standartları
2. Hastanın Özerkliği ve Hekimin Tıbbî Tedavi Serbestisi
a. Hastanın Özerkliği
b. Hekimin Tedavi Serbestisi
§ 2. Hekim ve Hastane Hukukunun Kaynakları
A. Pozitif Hukuk Düzenlemeleri
1. İlgili Anayasal Kurallar
2. Hekim ve Hastaneler ile İlgili Yasalar
B. Hekim ve Hastane Hukukunun Sözleşmesel Kaynakları
1. Hekimlik / Teşhis ve Tedavi Sözleşmeleri
a. Tanımı
b. Hukuksal Niteliği
b. Türleri
c/1) Teşhis Sözleşmesi
c/2) Tedavi Sözleşmesi
2. Hastane Sözleşmeleri
a. Tanımı ve Kapsamı
b. Hukuksal Niteliği
c. Çeşitleri
aa. Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi
bb. Hekimlik Sözleşmesi Ekli Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi
cc. Bölünmüş – Kısmî Hastaneye Kabul Sözleşmesi

İkinci Bölüm: Hekim ve Hastane Hukukunun Temelleri
§ 3. Hekim Hukukunun Temelleri
A. Hekimliğin Dünyadaki ve Ülkemizde Genel Tarihçesi – Hekim ve Hekimlik Kavramları
1. Dünyadaki Tarihsel Süreç
2. Ülkemizdeki Tarihsel Süreç
3. Hekim ve Hekimlik Kavramları
B. Hekimlik Meslek Hukuku ve Tıp Etiği ile Etkileşimi
1. Hekimlik Meslek Hukuku Kavramı
2. Hekimlik Meslek Hukukunun Tıp Etiği ile Etkileşimi
C. Hekimin Hukuksal Yükümleri
1. Genel Olarak Sorumluluk Hukukunda Yükümlülük – Yüküm Kavramları
2. Hekimin Tıbbî Hukuk Yükümleri
a. Teşhis (Tanı) Koyma ve Tedavi Etme Yükümü
b. Sadakat (Bağlılık) ve Özen Gösterme Yükümü
c. Sır Saklama Yükümü
d. Tıbbî Kayıt, Arşiv ve Dokümantasyon Yükümü
e. Hekimin Tıbbî Aydınlatma Yükümü
aa) Genel Olarak Hastanın Aydınlatılması Yükümü
bb) Tıbbî Aydınlatma Türleri
b/1) Tedavi Güvenliği Aydınlatması
b/2) Tıbbî Müdahale Aydınlatması
aaa) Tanı (Teşhis) Aydınlatması
bbb) Süreç Aydınlatması
ccc) Risk Aydınlatması
ddd) Malî Yük – Ekonomi Aydınlatması
f) Tıbbî İş Görme Edimini Bizzat Yerine Getirme Yükümü
§ 4. Hastane Hukukunun Temelleri
A. Hastanelerin Genel Tarihçesi
1. Dünyadaki Tarihsel Süreç
2. Ülkemizdeki Tarihsel Süreç
B. Hastane Kavramı ve Hastane Hizmetleri – Hastanelerin Sınıflandırılması ve Çeşitleri ile İşlevsel Özellikleri
1. Hastane Kavramı ve Hastane Hizmetleri
2. Hastanelerin Sınıflandırılması ve Çeşitleri
3. Hastanelerin İşlevsel Özellikleri

Üçüncü Bölüm: Hekimin Hukuksal Sorumluluğu
§ 5. Hekimin Hukuksal Sorumluluğunun Kaynakları
A. Genel Olarak Hekimin Sorumluluğu
B. Hekimin Tıbbî Sorumluluğunun Değişik Görünüm Biçimleri
1. Genel Olarak
a. Hekimin Medenî Hukuk Sorumluluğu
b. Ceza Hukuku Sorumluluğu
c. İdare Hukuku Sorumluluğu
d. Tıbbî Etik Sorumluluğu
e. Disiplin Hukuku Sorumluluğu
2. Sözleşme Öncesi Görüşme İlişkisinden Kaynaklanan Sorumluluk
3. Sözleşmesel Borç İlişkisinden Kaynaklanan Sorumluluk
a. Hekimlik Sözleşmesinin Tanımı ve Niteliği
b. Hekimlik Sözleşmesinin Unsurları
b/1) Tarafların Serbest (Bağımsız) Çalışan Hekim ve Hasta Olması
b/2) Hekimin Tıbbî Teşhis, Tedavi ve Müdahale Amaçlı Edimleri Üstlenmesi
b/3) Hastanın Ödeyeceği Bedelin (Ücretin) Belirli / Belirlenebilir Olması
b/4) Tarafların Anlaşması
c. Hekimlik Sözleşmesinin Hukuksal Niteliği
d. Hekimlik Sözleşmesinden Doğan Sorumluğun Koşulları
c/1) Sözleşmenin Varlığı ve Geçerliliği
c/2) Sözleşmesel Yükümün İhlâli (Borca Aykırılık)
c/3) Tıbbî Meslek Kusurunun Varlığı
e. Nedensellik Bağı (Tıbbî Meslek Kusuru-Zararlı Sonuç İlişkisi)
C. Hekimin Sözleşmesel Sorumluluğunun Sonucu: Tıbbî Tazmin Yükümü
D. Hekimlik Sözleşmelerinde Sorumluluktan Kurtulma Anlaşması
4. Hekimin Vekâletsiz İş Görme İlişkisinden Kaynaklanan Tıbbî Sorumluluğu
5. Hekimin Haksız Eylem İlişkisinden Kaynaklanan Sorumluluğu

Dördüncü Bölüm: Hastanenin Hukuksal Sorumluluğu
§ 6. Hastane Sorumluluk Hukuku
A. Hastane Sorumluluk Hukukunun Sağlık ve Tıp Hukuku Alanındaki Yeri
1. Genel Olarak
2. Hastane Hukuku ve Tıbbî Sorumluluk İlişkisi
B. Hastane Hukukunun Temel Bazı Kurum ve İlkeleri
1. Hastane Hizmet Organizasyonunun Bütünlüğü
2. Hastanelerin Kurumsal Hizmet Organizasyonu
3. Hastane Personel Organizasyonu
a. Tıbbî Personel
aa. Hekimler
bb. Diğer Tıbbî Personel
b. Tıbbî Hizmet Dışında Kalan Hastane Personeli
aa. Hastanenin Malî ve Yönetsel Personeli
bb. Hastanenin Teknik Personeli
4. Hastanelerde Tıbbî İşbölümü Organizasyonu
a. Tıbbî İşbölümü ve Güven
aa. Genel Olarak İşbölümü
bb. Tıbbî İşbölümünde Güven İlkesi
b. Yatay ve Dikey Tıbbî İşbölümü
aa. Yatay Tıbbî İşbölümü
bb. Dikey Tıbbî İşbölümü
5. Hasta ve Hastane Güvenliği İlkesi
a. Hasta Güvenliği
b. Hastane ve Hastane Çalışanı Güvenliği
6. Hastanelerde Risk Yönetimi ve Risklerin Minimizasyonu
7. Hastanelerde Hizmet Kalitesi Standartlarına Uygunluk – Hastanelerin Sertifikasyonu ve Akreditasyonu
a. Genel Olarak
b. Uluslararası Hastane Hizmet Kalite Güvencesi Standartları
c. Hastanelerin Sertifikasyonu
d. Hastanelerin Akreditasyonu
§ 7. Özel Hastane – Kamu Hastanesi Ayrımı ve Bu Ayrımın Hukuksal Sonuçları
A. Sağlık Hizmet Kuruluşları Arasında Hastanelerin Yeri
B. Sağlık kuruluşları
C. Sağlık kurumları
D. Özel Hastane–Kamu Hastanesi Ayrımının Yasal Ölçütleri
E. Ayrımın Sorumluluk Hukuku Yönünden Sonuçları
§ 8. Özel Hastanelerin Kavramsal Çerçevesi
A. Özel Hastane Kavramı
B. Özel Hastane Kapsamına Girmeyen Kamusal Sağlık Kurum ve Kuruluşları
1. Kamu Hastaneleri ve Bunların Hukuksal Sorumluluğu
a. Genel Olarak Kamu Hastaneleri
b. Kamu Hastanelerinin Hukuksal Sorumluluğu
c. Genel Kamu (Devlet) Hastaneleri ile ilgili Pozitif Durum
d. Üniversite Hastaneleri ile ilgili Kavramsal İçerik ve Genel Çerçeve
2. Pozitif Hukuk Kaynakları
3. Üniversite Hastaneleri Kurumsal Yapıları ve Bunların Hukuksal Sorumluluğu
a. Devlet Üniversitesi Hastaneleri
b. Vakıf Üniversitesi Hastaneleri
4. Üniversite Hastanelerinin Statüsü ve Organizasyonel İşleyişi ile Hukuksal Sorumluluğu
a. Üniversite Hastanelerinde Hukuksal Statü ve Organizasyonel İşleyiş
b. Sorumluluk Hukuku Bakımından Üniversite Hastaneleri
c. Üniversite Hastanelerinin Hukuksal Sorumluluğu
5. Özel Hastaneler Dışındaki Özel Sağlık Kurum ve Kuruluşları
a. Tıp Merkezi
b. Poliklinik
c. Muayenehane

Beşinci Bölüm: Hastanelerin Hukuksal Yükümleri ve Özellikle Tıbbî Organizasyon Yükümü
§ 9. Hastanelerin Hukuksal Yükümlülüklerinin Kaynağı ve Kapsamı
A. Hukuksal Yükümlerin Kaynağı
B. Hukuksal Yükümlerin Kapsamı
1. Hastanenin İşletme Organizasyonu Oluşturma Yükümü
a. Genel Olarak İşletme Organizasyonu Kavramı
b. İşletme Organizasyonunu Oluşturma Yükümü
2. Hastayı Aydınlatma Organizasyonu Kurma Yükümü
a. Genel Olarak Hastanın Aydınlatılması Yükümü
b. Aydınlatma Türleri
aa. Teşhis (Tanı) Aydınlatması
bb. Süreç Aydınlatması
cc. Risk Aydınlatması
dd. Ekonomi Aydınlatması
c. Organizasyon Aydınlatması
3. Hastane Bakım Hizmetleri Verme Yükümü
4. Hasta ve Hastane Güvenliğini Sağlama Yükümü
5. Sır Saklama Yükümü
6. Tıbbî Dokümantasyon ve Bilişim Hizmetleri Sunma Yükümü
§ 10. Hastane İşletmelerinin Tıbbî Organizasyon Yükümü
A. Genel Olarak Organizasyon Yükümü
B. Organizasyon Yükümünün Anlamı - Konusu, Türleri ve Kapsamı
1. Anlamı ve Konusu
2. Türleri
a. Aslî / Talî Organizasyon Yükümleri
b. Soyut / Somut Organizasyon Yükümleri
3. Kapsamı
C. Tıbbî Organizasyon Yükümü Kavramı
1. Tıbbî Tedavi Süreci Organizasyonu
2. Hastane Bakım Süreci Organizasyonu
D. Tıbbî Organizasyon Kusurunun Anlamı ve Sonuçları
1. Anlamı
2. Sonuçları
§ 11. Hastane İşletmeciliğinde Tıbbî Organizasyon Kusuru Sayılan Bazı Önemli Durumlar
A. Tıbbî İşbölümü Kusuru
B. Hastanenin Personel ve Teknik Donanım Kusurları
1. Hastanenin Personel Donanım Kusuru
2. Hastanenin Tıbbî Teknik Donanım (Medikal Ürün) Kusuru
C. Hastane Hizmet Kalitesi ve Aydınlatma Organizasyonu Kusuru
D. Hasta ve Hastane Güvenliği Kusuru
E. Hastane Hijyen ve Enfeksiyon Kusurları
1. Hastane Hijyeni Kusuru
2. Hastane Enfeksiyon Kusuru
F. İlaç ve Eczane Hizmetleri Kusuru
G. Ameliyat – Ameliyathane ve Yoğun Bakım Kusurları
1. Ameliyat ve Ameliyathane Kusuru
2. Hastane Yoğun Bakım Kusuru
H. Hastanenin Acil Tıp Hizmetleri Kusuru
İ. Hastanenin Tıbbî Dokümantasyon ve Bilişim Hizmetleri Kusuru

Altıncı Bölüm: Hastanelerin Hukuksal Sorumluluğunun Dayanakları
§ 12. Özel Hastanelerin Sözleşme Öncesi Görüşme Sorumluluğu ve Hastane Sözleşmelerine Dayanan Sorumluluk
A. Özel Hastanelerin Sözleşme Öncesi Görüşme Sorumluluğu
B. Hastane Sözleşmelerine Dayanan Sorumluluk
1. Genel Olarak
2. Hastanelerin Sözleşmesel Sorumluluğunun Koşulları
a. Bir Hastane Sözleşmesinin Varlığı
b. Sözleşmesel Edim Yükümünün İhlali (Borca Aykırılık)
3. Hastane Hizmet Kusuru
4. Zararlı Sonucun Doğması
5. Nedensellik Bağı
§ 13. Hastane İşletmecisinin Haksız Eylem Sorumluluğu
A. Hastanelerin Haksız Eylem Sorumluluğunun Genel Görünüm Biçimleri
B. Hastane İşleteninin Haksız Eylem Sorumluluğunun Koşulları
1. Genel Olarak
2. Sorumluluğunun Özel Koşulları
a. Hastane Hizmetinin Hukuka Aykırılığı
b. Hastane İşleticisinin Haksız Eylem Kusuru
c. Zararlı Sonucun Doğması
d. Nedensellik Bağı
§ 14. Hastanelerin Vekâletsiz İş Görme Nedeniyle Sorumluluğu
A. Genel Olarak Vekâletsiz İş Görme
B. Gerçek Olan / Olmayan Vekâletsiz İş Görme Durumları
1. Gerçek (Tam ve Caiz) Vekâletsiz İş Görme
2. Gerçek Olmayan (Eksik) Vekâletsiz İş Görme
C. Tıbbî Sorumluluk Hukukuna Özgü Vekâletsiz İş Görme Durumları
1. Genel Olarak
2. Hastanelerin Tıbbî Vekâletsiz İş Görme Durumları
a. Acil Tıp ve Sağlık Hizmetleri
b. Tedavi Yönteminin Değiştirildiği / Ameliyatın Genişletildiği Durumlar
c. Zorunlu Olan / Olmayan Hastane Hizmetleri
§ 15. Hastane İşletmecisinin Tehlike Sorumluluğu
A. Genel Olarak Tehlike Sorumluluğu
B. Hastane İşletmeciliği Riskine Özgü Tehlike Sorumluluğu
§ 16. Hastane İşletmeciliğinde Sorumluluktan Kurtulma Anlaşması
A. Genel Olarak
B. Hastane İşletmecisinin Kendi Kusurundan Sorumsuzluk Kaydı / Anlaşması
C. Hastane Personelinin Kusurundan (Yardımcı Kişilerin Eylemlerinden) Sorumsuzluk Anlaşması

Yedinci Bölüm: Tıbbî Sorumluluk ve Tazminat Davası ile Tıbbî Sorumluluk Sigortası
§ 17. Tıbbî Sorumluluk ve Tazminat Davası
A. Hukuksal Sorumluluğa Dayanan Tıbbî Tazminat Davaları
1. Genel Olarak
2. Konusu
3. Tarafları
a. Davacı (Zarargören Hasta / Hastanın Yakını)
b. Davalı (Hastane İşletmecisi ve/veya Hekim)
B. Tıbbî Tazminat Davasında İspat Hukuku Sorunları
1. İspatın Konusu
2. İspat Yükünün Dağılımı
3. İspat Yükünün Hafifletildiği Özel Durumlar
a. Ağır Tedavi ve Organizasyon Kusurlarında İspat Yükünün Ters Çevrilmesi
b. Nedensellik Bağı Karinesi
c. İlk Görünüş İspatı
d. Tıbbî Belgeleme Yükümünün İhlâli
C. Tıbbî Sorumluluk ve Tazminat Davalarında Bilirkişinin Rolü
1. Genel Olarak Bilirkişilik Kurumu
2. Tıbbî Bilirkişilik
D. Tıbbî Sorumluluk ve Tıbbî Tazminat Davalarında Zamanaşımı
1. Genel Olarak Zamanaşımı
2. Tıbbî Tazminat Davasında Zamanaşımı Süreleri
a. Adli Yargıdaki Tazminat Davasında
b. İdarî Yargıdaki Tam Yargı Davasında
§ 18. Tıbbî Sorumluluk Sigortası
A. Genel Olarak
B. Tıbbî Sigorta – Sorumluluk Sigortası İlişkisi
C. Hekim ve Hastane Yönünden Sorumluluk Sigortaları
1. Hekimin Mesleki Sorumluluk Sigortası
2. Hastane Sorumluluk Sigortası

Ekler
Ek 1: Tıbbî Sorumluluk Hukukuna İlişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Yüksek Yargı Organlarının Seçilmiş Emsal Kararları
Ek 2: Önemli Bazı Pozitif Hukuk Metinleri