Anayasa Hukuku

İçindekiler

Önsöz
İçindekiler
Kısaltmalar

Birinci Bölüm
I. Anayasa Kavramı ve Anayasanın Fonksiyonu
A. Anayasa Kavramı ve Anayasa Öğretisi
B. Anayasanın Fonksiyonları ve İçeriği
II. Anayasanın Yorumu
A. Hukuksal Yorum Metotları
B. Anayasa Yorumunun Özellikleri
Literatür I

İkinci Bölüm
Türk Anayasa Hukukunun Tarihsel Gelişimi
I. Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Anayasa Hukuku
A. Sened-i İttifaka Kadar
B. Sened-i İttifak
C. Tanzimat Hareketleri
1. 1839 Gülhane Hattı Hümayunu
2. 1856 Islahat Fermanı
3. Anayasa Hukuku Açısından Fermanların Değeri
D. Birinci Meşrutiyet ve 1876 Anayasası
1. 1876 Anayasasına Egemen Olan İlkeler ve Devlet Fonksiyonları
2. 1876 Anayasasında Temel Hak ve Özgürlükler
E. İkinci Meşrutiyet ve 1909 Anayasası
1. 1909 Anayasasına Egemen Olan İlkeler ve Devlet Fonksiyonları
2. 1909 Anayasasında Kişi Hak ve Özgürlükleri
3. İkinci Meşrutiyet Döneminin Sona Ermesi
Literatür II

II. Cumhuriyet Dönemi Anayasa Hukuku
A. 1921 Anayasası
1. Genel Olarak
2. 1921 Anayasasına Egemen Olan İlkeler ve Devlet Fonksiyonları
3. 20 Ocak 1921 Tarihli Teşkilatı Esasiye Kanununun Değiştirilmesi ve Cumhuriyetin İlanı
B. 1924 Anayasası
1. 1924 Anayasasına Egemen Olan İlkeler
2. 1924 Anayasasında Devlet Fonksiyonları
a) Yasama
b) Yürütme
c) Yargı
3. 1924 Anayasasında Temel Hak ve Özgürlükler
Literatür III
C. 1961 Anayasası
1. 1961 Anayasasına Egemen Olan İlkeler
a) Anayasanın Sertliği
b) Anayasanın İçeriği ve Planı
c) Başlangıç Kuralları ve Bu Kuralların Hukuksal Değeri
d) Egemenliğin Ulusa Ait Oluşu
e) Anayasanın Üstünlüğü İlkesi
f) Çift Meclis Sistemi
g) Tek Devlet İlkesi
h) Devlet Şeklinin Cumhuriyet Oluşu
ı) Cumhuriyetin Nitelikleri
i) Parlamenter Hükümet Sistemi
j) Yargı Bağımsızlığı
2. 1961 Anayasasında Devlet Fonksiyonları
a) Yasama
b) Yürütme
c) Yargı
3. 1961 Anayasasında Temel Hak ve Özgürlükler
D. 1971 ve 1973 Tarihli Anayasa Değişiklikleri
1. Devlet Fonksiyonlarında Gerçekleştirilen Değişiklikler
a) Yasamaya İlişkin Olarak
b) Yürütmeye İlişkin Olarak
c) Yargıya İlişkin Olarak
2. Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Değişiklikler
Literatür IV

Üçüncü Bölüm
1982 Anayasası ve Türk Anayasal Düzeni
I. Geçiş Dönemi Anayasal Düzeni
A. Milli Güvenlik Konseyi Rejimi
B. Kurucu Meclisin Yapısı ve Görevleri
II. 1982 Anayasasında Gerçekleştirilen 16 Nisan 2017 Tarihli Anayasa Değişiklikleri
III. Anayasanın Yapısı
IV. Devletin Nitelikleri
A. Cumhuriyet İlkesi
B. İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi
C. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet İlkesi
D. Başlangıç İlkeleri
E. Demokratik Devlet İlkesi
1. Genel Olarak Demokrasi
2. Anayasamızda Demokratik Devlet İlkesi
3. Atatürk ve Çağdaş Özgürlükçü Demokrasi
F. Laik Devlet İlkesi
Literatür V
G. Sosyal Devlet İlkesi
1. Sosyal Devlet İlkesinin Genel Anlamı
a) Devletin Sosyal Yükümlülüğü
b) Temel Hakların Sosyal Bağlılığı
2. Sosyal Devletin Anayasa-Hukuksal Temelleri
3. Sosyal Devlet İlkesinin Hukuksal Sonuçları
4. Sosyal Devlet ve Hukuk Devletinin Zorunlu İlişkisi
a) Sosyal Hukuk Devleti ve Anayasal Devlet
b) Sosyal Devletçilik ve Toplum
c) Sosyal Devlet ve Sosyal Sorumluluk
d) Sosyal Devlet ve Sosyal Hukuk Devletinin Zıtlığı ve Kaynaştırılması
5. Fırsat Eşitliği ve Sosyal Dağıtım
6. Sosyal Hakların Sınırı
H. Hukuk Devleti İlkesi
Literatür VI

V. Erkler Ayrılığı İlkesi ve Hükümet Sistemleri
A. Erkler Ayrılığı İlkesinin Niteliği
B. Erkler Arasındaki İlişkiler ve Hükümet Sistemleri
1. Erkler Birliğini Esas Alan Hükümet Sistemleri
2. Erkler Ayrılığının Sert Bir Biçimde Uygulandığı Hükümet Sistemleri
3. Erklerin Dengeli Bir Biçimde Ayrılığını Esas Alan Hükümet Sistemleri (Parlamenter Sistem)
a) Sorumsuz Devlet Başkanı
b) Siyasal Bakımdan Sorumlu Bakanlar Kurulu
c) Yürütmenin Parlamentoyu Feshi
4. 1924, 1961 Anayasalarında Hükümet Sistemleri
5. 1982 Anayasasının İlk Şeklinin Benimsediği Hükümet Sistemi
6. 2017 Anayasa Değişikliğiyle Benimsenen Hükümet Sistemi
Literatür VII

VI. Devlet Teşkilatı
A. Yasama (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
1. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Kuruluşu
2. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Görev ve Yetkileri
a) Yasa Koymak, Değiştirmek, Kaldırmak
aa) Şekli ve Maddi Kanunlar
bb) Yasama Yetkisinin Genelliği ve İlkelliği
cc) Yasama Yetkisinin Devredilmezliği
dd) Parlamento Kararları
ee) İçtüzük
b) TBMM'nin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları
aa) Yazılı Soru
bb) Genel Görüşme
cc) Meclis Araştırması
dd) Meclis Soruşturması
c) Mali Yetkiler
d) Uluslararası İlişkilerle İlgili İşleri Görmek
aa) Uluslararası Andlaşmaları Uygun Bulma
bb) Savaş İlanına Karar Verme ve Silahlı Kuvvetlerin Kullanılmasına İzin Verme
aaa) Savaş İlanına Karar Verme
bbb) Silahlı Kuvvetlerin Kullanılmasına Karar Verme
3. Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Konumu
a) Ulusun Temsili
b) Yasama Bağdaşmazlığı (TBMM Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler)
c) Yasama Bağışıklığı
aa) Yasama Sorumsuzluğu
bb) Yasama Dokunulmazlığı
d) Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliğinin Düşmesi
e) Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Mali Statüsü
Literatür VIII
B. Yürütme (Cumhurbaşkanı)
1. Cumhurbaşkanı
a) Konumu
b) Seçimi, Nitelikleri ve Görev Süresi
c) Görev ve Yetkileri
d) Siyasal Sorumsuzluğu
e) Cezai Sorumluluğu
aa) Cumhurbaşkanının Görevi Dışında İşlediği Suçlar
bb) Cumhurbaşkanının Göreviyle İlgili Suçları
cc) Vatana İhanet
2. Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Cumhurbaşkanına Vekalet ve Bakanlar
Literatür IX
C. Anayasa Yargısı
1. Anayasa Yargısının Meşruluğu
2. Anayasa Yargısının Anlamı ve Fonksiyonu
a) Anayasa Yargısının Fonksiyonel ve Mantıksal Sınırları
b) Siyasal Karar Organları ve Anayasa Yargısı Arasındaki Fonksiyonel Sınırların Korunması Yöntemleri
c) Anayasa Yargısının Toplumsal Uzlaşmanın Korunması Fonksiyonu
3. Bir Anayasa Organı Olarak Anayasa Mahkemesi
4. Anayasa Mahkemesinin Anayasa Hukuksal Statüsü
5. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
6. Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri
a) Norm Denetimi
aa) Yargılama Türleri
aaa) Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)
bbb) Somut Norm Denetimi (Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri Sürülmesi)
ccc) Bireysel Başvuru
(1) Almanya’nın Anayasa Şikayeti Modeli
(2) Genel Olarak Bireysel Başvuru
(3) Bireysel Başvurunun Amacı ve Niteliği
(4) Bireysel Başvurunun Konusu
(5) Bireysel Başvurunun Kabul Yöntemi
(6) Yetki Dağılımı ve Usul
(7) Bireysel Başvurunun Kabule Uygunluğu
(7a) Usule Uygun Başvuru
(7b) Katılma Ehliyeti
(7c) Dava Ehliyeti
(7d) Şikayet Yetkisi
(7da) Bir Temel Hak Zedelenmesi Olasılığı
(7db) Kendi Temel Haklarında Zarar Görmüş Olma
(7dc) Şimdi Zarar Görmüş Olma
(7dd) Yargı Yolunun Tüketilmiş Olması
(7de) Süre
(7df) Anayasa Mahkemesi Kararlarına Karşı Bireysel Başvurunun Kesin Hüküm Nedeniyle Reddi
(8) Denetimin Spesifik Anayasa Hukuku Zedelenmesi ile Sınırlı Tutulması
(9) Yargılama Sonucunda Verilen Kararların Etkisi
(10) Avusturya’da Temel Hak Şikayeti
(11) İspanya’da Anayasa Şikayeti
(12) F. Almanya’da Anayasa Şikayeti
(12a) Anayasa Şikayetinin Başvuru Yolları
(12b) Anayasa Şikayetinin Kabul Edilebilirlik Koşulları
(12c) Anayasa Şikayeti Yargılamasında Geçici Tedbir Kararı
(12d) Kararın Anayasa Hukuksal Denetiminin Kapsamı
bb) Anayasa-Yargısal Denetimin Konusu, Zamanı ve Ölçütü
aaa) Denetimin Konusu
bbb) Denetimin Zamanı (Giderici-Önleyici Denetim)
ccc) Denetim Ölçütü
b) Anayasa Mahkemesinin Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve TBMM Üyeliğinin Düşmesine İlişkin Parlamento Kararlarını Denetimi
c) Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan Sıfatıyla Yargılama Yapması
d) Anayasa Mahkemesinin Siyasi Partilere İlişkin Görevleri
7. Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı Verirken Kanun Koyucu Gibi Hareketle Yeni Bir Uygulamaya Yol Açacak Biçimde Hüküm Tesis Edemeyeceği
8. Anayasa Mahkemesinin İptal Kararlarının Yürürlüğe Girişi Tarihini Ayrıca Belirlemesi
9. Anayasa Mahkemesinin Yasa Koyucuya Çağrıda Bulunması (Appel-Entscheidungen)
10. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Hukuksal Sonuçları
a) Anayasa-Yargısal Kararlar
b) Kararların Bağlayıcılığı ve Kesinliği (Yaptırım Gücü)
11. Anayasa Yargılamasında Usul Kuralları
12. Anayasa Yargısında Yürürlüğü Durdurma Kararı
a) 21.10.1993 Tarihli Karardan Önce Yürürlüğü Durdurma Kararının Türk Öğreti ve Uygulamasındaki Anlamı
aa) Anayasa Hukuku Öğretisi
bb) Anayasa Mahkemesinin İçtihadı
b) 21.10.1993 Tarihli Karar
c) Değerlendirme
aa) Yürürlüğü Durdurma Kararı ve Hukuk Devletinde Etkili Bir Yargı Denetimi
bb) Türk Uygulaması İçin Alman Modeli
cc) Düzenlemenin Tarihsel Gelişimi
dd) Anayasa Mahkemesinin Boşluk Doldurma Yetkisi
ee) Yürürlüğü Durdurma Kararı ve Yargı Erki
ff) Yürürlüğü Durdurma Kararları ve Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etki Gücü
gg) Sonuç
13. Anayasa Kurallarının Doğrudan Uygulanması
Literatür X

VII. Olağanüstü Hal Düzeni
A. Genel Olarak
B. Olağanüstü Halin Hukuksal Sonucu
C. Olağanüstü Hal Rejimlerinde Yargısal Denetim
1. Olağanüstü Hal Rejiminin İlanı İşlemi Üzerindeki Yargısal Denetim
a) Olağanüstü Hal İlanına İlişkin Karar
b) Bu İşlemin Onaylanmasına İlişkin TBMM Kararı
2. Olağanüstü Hallerde Çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Denetimi
3. Olağanüstü Hal Rejimi İşlemleri Üzerindeki Yargısal Denetim
D. Olağanüstü Halde Temel Haklar
Literatür XI

VIII. Anayasaların Değiştirilmesi Sorunu
A. Özgün Kurucu İktidar-Türev Kurucu İktidar
B. Anayasalarımızda Anayasayı Değiştirme Sorunu
Literatür XII

IX. Temel Haklar
A. Genel Olarak Temel Haklar
1. İnsan Hakları
2. Temel Haklar
3. Anayasal Haklar
4. Yazısız Temel Haklar
5. Demokratik Fonksiyonel Temel Hak Görüşü
B. Temel Hak Kavramı ve Temel Hakların Tarihçesi
1. Temel Hakların Varlığı ve Anlamı
2. Temel Hakların Ortaya Çıkması ve Belirginleşmesi
3. Avrupa Temel Haklar Şartı
4. Temel Hakların Türkiye’deki Gelişimi
5. Temel Hakların Sınırlanması
a) Yasa Kaydı
aa) Basit Yasa Kaydı
bb) Nitelikli Yasa Kaydı
b) İçeriksel Sınırlamalar
aa) Koruma Alanı Sınırlamaları (Temel Hak İçeriksel Sınırlamalar)
bb) Anayasa İçeriksel Sınırlamalar
c) Yasa Kaydından Oranlı Yasa Kaydına
6. Temel Hakların Düzenlenmesi ve Somutlaştırılması
a) Temel Hakkın Koruma Alanı-Temel Hak Garantisi
b) Müdahale-Sınırlama, Düzenleme-Somutlaştırma
aa) Müdahale-Sınırlama
bb) Düzenleme Somutlaştırma
aaa) Anayasanın Geliştirilmesi
bbb) Anayasanın Anlamının Tam Olarak Çıkartılması
ccc) Anayasanın Zenginleştirilmesi
c) Temel Hakların Koruma Alanı ve Müdahale
aa) Koruma Alanını Belirleme
bb) Müdahaleyi Belirleme
7. Sınırlamanın Sınırları
a) Yasa Kaydı
b) Oranlılık (Ölçülülük) İlkesi
aa) Elverişlilik
bb) Zorunluluk
c) Öz (Çekirdek) Kriteri
d) Belirginlik İlkesi
e) İnsan Onuru Kriteri
f) Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri Kriterleri
g) Laik Cumhuriyetin Gerekleri Kriteri
h) 3.10.2001 Tarihli Anayasa Değişikliğinin Değerlendirilmesi
C. Temel Ödevler
D. Temel Hakların Kötüye Kullanılması
E. Sert Çekirdekli Temel Haklar
Literatür XIII
F. Münferit Temel Haklar
1. Negatif Statü Hakları
a) Yaşam ve Vücut Bütünlüğü Üzerindeki Hak (Anayasa md.17 f. I ve II)
aa) Genel Olarak
bb) Koruma Alanı
cc) Müdahaleler
aaa) Yaşama Yapılan Müdahaleler
bbb) Vücut Bütünlüğüne Müdahaleler
dd) Müdahalelerin Anayasa Hukukunca Haklı Çıkarılması
aaa) Yaşam Üzerindeki Hakkın Sınırları
bbb) Sınırlamanın Sınırı
ee) Ölüm Cezası
aaa) Genel Olarak
bbb) Türkiye’de Ölüm Cezası
b) Genel Eşitlik İlkesi
aa) Tarihsel Gelişim
bb) Koruma Alanı
aaa) Kapsamı
bbb) İçeriği
cc) Norm Programı
aaa) Ayırım Kriterleri
bbb) Ayırım Amacı
ccc) Ayırım Kriterleri ile Ayırım Amacı Arasındaki İlişki
dd) Fırsat Eşitliği
ee) Farklı Cinslerin Eşit Haklara Sahip Olmaları İlkesi
c) Çocuğun Temel Haklarının Anayasada Korunması
aa) Çocukların Korunması İçin Temel Haklar
bb) Çocuk Temel Hak Ehliyeti ve Temel Hakları Kullanma Ehliyeti
aaa) Çocukların Kamu Otoritesi ile Doğrudan İlişkisi Durumunda Temel Hakların Akıbeti
bbb) Çocukların Temel Haklarıyla Ana Babaların Bakım ve Eğitim Hakkının Çatışması
cc) Temel Hak Muhatapları
aaa) Temel Hakların Muhatabı Olarak Devlet
bbb) Temel Hakların Muhatabı Olarak Özel Kişiler
dd) Çocuk Temel Haklarının Sınırlanması
ee) Avrupa’da Çocuk Temel Haklarının Korunması
ff) Anayasada Çocuk Temel Haklarına İlişkin Düzenlemeler Yer Almalıdır
gg) Çocuk Temel Haklarına İlişkin Anayasadaki Eksikliklerin Giderilmesi
d) İnsan Onurunun Korunması İlkesi
aa) Genel Olarak
aaa) Sübjektif Bir Kamu Hakkı Olarak İnsan Onuru
bbb) Bir Anayasal İlke Olarak İnsan Onuru
ccc) Bir Değer Kriteri Olarak İnsan Onuru
ddd) İnsanı Toplum Fonksiyonlarının Objesi Olmaktan Koruyan Bir İlke Olarak İnsan Onuru
eee) Sınırlamanın Sınırı Olarak İnsan Onuru
fff) Hakkın Özü ve İnsan Onuru
ggg) Eşitlik İlkesi ve İnsan Onuru
bb) İnsan Onurunun Kişiliğin Serbestçe Geliştirilmesi Hakkıyla İlişkisi
cc) İnsan Onuru Kavramı ve İçeriği
dd) Bilgi İşlemin Doğurduğu Problemler
ee) Suni Döllenmeye İlişkin Sorunlar
e) Düşünceyi Açıklama Özgürlüğü
aa) Genel Olarak
bb) Tarihsel Gelişim
cc) Koruma Alanı ve Müdahaleler
aaa) Düşünceyi Açıklama Özgürlüğü (Anayasa md.26 f.I)
(1) Koruma Alanı
(2) Söz, Yazı ve Resimle Açıklamak ve Yaymak
(3) Müdahaleler
bbb) Enformasyon Özgürlüğü
(1) Koruma Alanı
(2) Müdahaleler
ccc) Basın Özgürlüğü
(1) Koruma Alanı
(1a) Basın Kavramı
(1b) Güvencenin Kapsamı
(1c) Anayasa md.26 f.I’deki Diğer Temel Haklarla İlişkisi
(2) Müdahaleler
ddd) Radyo ve Televizyon ile Haber Verme Özgürlüğü (