Şirket faaliyetleri kapsamında işlenen suçlarda şirket yetkililerinin ce za hukuku sorumluluğunun esasları

serkan meraklı
Yayınevi: Seçkin Yayınları
Yazar: Serkan MERAKLI
ISBN: 9789750292910
490,50 TL 545,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Serkan MERAKLI
Baskı Tarihi 2024/06
Baskı Sayısı 2
Boyut 13,5x19x5
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 433
İkinci Basıya Önsöz 
7
Önsöz 
9
Kısaltmalar 
23
Birinci Bölüm
ŞİRKET FAALİYETLERİ KAPSAMINDA İŞLENEN SUÇLARDA
ŞİRKET YETKİLİLERİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI, KONUNUN EKONOMİ CEZA HUKUKU İLE İLİŞKİSİ VE TEMEL KAVRAMLAR
I. “ŞİRKET FAALİYETLERİ KAPSAMINDA İŞLENEN SUÇLAR”DA ŞİRKET YETKİLİLERİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI ve BU KAVRAMIN EKONOMİ CEZA HUKUKU İLE OLAN BAĞLANTISI 
27
A. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramının Anlamı ve Kapsamı 
27
B. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Terimi 
34
C. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramının Ekonomi Ceza Hukuku Kökeni 
36
D. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramının Meslekî Suç– Şirket Suçu Ayrımı İle İlişkisi 
39
E. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramının İsnadiyet İle İlişkisi 
40
F. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramının Türk Hukukundaki Konumu 
43
II. ŞİRKET YETKİLİLERİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI İLE BENZERLİK TAŞIYAN KAVRAMLAR 
43
A. Tüzel Kişilerde Organ ve Temsilcinin Ceza Hukuku Sorumluluğu 
43
1. Genel Olarak 
43
2. Anlamı ve Kapsamı 
44
3. Özgü Suçun İşlenmesi Koşulu 
47
4. Tüzel Kişi Tarafından Yetkilendirilmiş Olma ve Tüzel Kişinin Temsili İle İlgili Bir İşlem ya da Faaliyet Gerçekleştirme Koşulu 
48
5. Yetkisiz Temsil (Fiili Temsil) Durumları 
50
B. Tüzel Kişiliği Haiz Şirketlerin Doğrudan Ceza Hukuku Sorumluluğunun Tesisi Hususu 
53
1. Genel Olarak 
53
2. Tüzel Kişiler Hakkında Ceza Yaptırımı Uygulanması İle İlgili Eğilimler 
56
a. Genel Olarak 
56
b. Tüzel Kişiler Hakkında Ceza Yaptırımı Uygulanmasının Lehinde Olan Görüşler 
56
c. Tüzel Kişiler Hakkında Ceza Yaptırımı Uygulanmasının Aleyhinde Olan Görüşler 
60
d. Görüşümüz 
61
III. ŞİRKET YETKİLİLERİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMININ CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 
63
İkinci Bölüm
ŞİRKET YETKİLİLERİNİN CEZA HUKUKU SORUMLULUĞUNUN
GENEL HÜKÜMLER BOYUTU: ŞİRKET YETKİLİLERİNİN CEZA HUKUKU SORUMLULUĞUNUN HUKUKİ ESASI ve KOŞULLARI
I. ŞİRKET YETKİLİLERİNİN CEZA HUKUKU SORUMLULUĞUNUN DOGMATİK AÇIDAN SINIFLANDIRILMASI 
69
A. Şirket Yetkilisinin Kendi Gerçekleştirdiği Eylemlerden Doğan Sorumluluğunun Şirket Yetkililerinin Ceza Hukuku Sorumluluğu Kapsamında Kalıp Kalmadığı Sorunu 
69
B. Şirket Yetkilisinin Şirket Faaliyetleri Kapsamında Bir Başkasının Gerçekleştirdiği Eylemlerden Doğan Sorumluluğu Bağlamında Şirket Yetkililerinin Ceza Hukuku Sorumluluğu Kavramına Genel Bakış 
73
C. Şirket Yetkililerinin Ceza Hukuku Sorumluluğu Konusunun Genel Hükümler ve Özel Hükümler Boyutu 
73
II. ŞİRKET FAALİYETİ KAPSAMINDA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN İŞLEDİKLERİ EYLEMLERDEN ŞİRKET YETKİLİLERİNİN KASTA DAYALI SORUMLULUĞU 
75
A. Suçun Unsurları Yönünden İnceleme 
75
1. Genel Olarak 
75
2. Eylem (Maddi Unsur) 
76
a. Hareket 
76
aa. Genel Olarak 
76
bb. Hareket İle İlgili Özellik Gösteren Hususlar 
76
aaa. İcrai– İhmali Hareket 
76
bbb. Fiziksel ve Fiili Hareket İmkanının Varlığına Rağmen İhmali Hareket Gerçekleştirme 
78
b. Netice 
81
c. Nedensellik Bağı– Objektif İsnadiyet 
81
aa. Nedensellik Bağı 
81
bb. Objektif İsnadiyet 
84
aaa. Genel Olarak 
84
bbb. Risk Bağlantısının Bulunmaması 
85
ccc. Riskin Azaltılması 
85
ddd. Yükümlülüklere Aykırılık İlişkisi Bulunmaması 
89
eee. Failin Kendisini veya Bir Başkasını Tehlikeye Sokan Hareketinin Neticeye Yol Açması 
89
fff. Organizasyon Yükümlülüklerinin Kapsamının Objektif İsnadiyete Etkisi 
90
d. Garantörlük 
93
aa. Genel Olarak 
93
bb. İhmali Hareketten Sorumluluğun Koşullarına Genel Bakış ve İhmali Hareketten Sorumluluğa İlişkin Temel Bir Düzenlemenin Gerekliliği Sorunu 
93
cc. Garantörlüğün Tespitinde İşlevsel Yaklaşım ve Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Bakımından Garantörlük 
99
aaa. Garantörlüğün Tespitinde İşlevsel Yaklaşım 
99
bbb. Şirket Yetkililerinin Sorumluluğu Kavramı Bakımından Garantörlük Türleri 
103
ccc. Koruma Garantörlüğü 
103
aaaa. Koruma Garantörlüğünün Anlamı ve Kapsamı 
103
bbbb. Şirket Faaliyetleri Bünyesinde Koruma Yükümlülüğünün Sözleşme Yoluyla ya da Fiilen Gönüllü Üstlenilmesi 
104
cccc. Tüzel Kişi Şirketin Organı Olma Statüsünden Kaynaklanan Koruma Yükümlülüğü 
108
dddd. Kanunlarda Öngörülen Düzenlemeler Neticesinde Zorunlu Olarak Görevlendirilen Şirket Yetkililerinin Koruma Yükümlülükleri 
110
eeee. Tehlike Kaynağı Olarak Şirket Faaliyetleri 
111
ffff. Ara sonuç 
113
ddd. Gözetim Garantörlüğü 
114
aaaa. Gözetim Garantörlüğünün Anlamı ve Kapsamı 
114
bbbb. Üçüncü Kişilerin Faaliyetlerinin Gözetimi ve Kontrolü Yükümlülüğü 
117
cccc. Tehlikeli Konular Üzerinde Fiili ya da Hukuki Olarak Hakimiyet Sahibi Olmak 
119
dddd. Ön Gelen Tehlikeli Hareket Durumunda Gözetim Yükümlülüğü ve Hatalı Ürün Sorumluluğu 
119
dd. Garantörlük Konumu Kapsamında Yetki Devri (Delegasyon Yönetimi) 
122
aaa. Genel Olarak 
122
bbb. Şirket Organizasyonunda Yetki Paylaşımına Dayalı Yönetim 
125
aaaa. Yetki Paylaşımına Dayalı Yatay Hiyerarşi (Yatay Delegasyon) 
125
bbbb. Alt Kademedekilere Yetki Devrine Dayalı Dikey Hiyerarşi (Dikey Delegasyon) 
130
cccc. Şirketin Yönetim Organının Yönetim veya Temsil Yetkisini Devrettiği Durumlarda Atanan Temsilciye Hiyerarşik Olarak Bağlı Şirket Çalışanlarının İşledikleri Suçların Yönetim Organı Üyelerine İsnat Edilebilirliği (Zincirleme Delegasyon) 
135
ee. Şirketlerin Organizasyon Yapısı Karşısında Garantörlük 
137
aaa. Genel Olarak 
137
bbb. Kurul Kararı Alınan Durumlar 
138
ccc. Şirketlerde Organizasyon Yapısının Şirket Bünyesinde İşlenen Suçlarda Garantörlüğün Tespitine Etkisi 
140
ddd. Şirket Bünyesinde Hukuk Normlarına Uyum (=Compliance) Departmanı Kurulması 
142
aaaa. Ceza Hukuku Alanında Risk Yönetimi ve Hukuk Normlarına Uyum (=Compliance) Kavramı 
142
bbbb. Hukuk Normlarına Uyum (=Criminal Compliance) ve İç Denetim Departmanları Arasındaki Fark 
146
cccc. Criminal Compliance Departmanı Kurulmasının Yönetim Organı Üyelerinin Garanti Yükümlülüklerine ve Ceza Sorumluluklarına Etkisi 
149
e. Şirket Faaliyeti İle İlgili Eylem Kavramı 
152
aa. Genel Olarak 
152
bb. Şirket Faaliyeti İle İlgili Eylem Kavramının Dayanağı 
153
cc. Şirket Faaliyeti İle İlgili Eylem Kavramının Kapsamı 
154
cc. Şirket Faaliyeti İle İlgili Eylem Kavramının Sınırları 
155
aaa. Bir Fırsatın Değerlendirilmesi Şeklinde İşlenen Eylemler 
155
bbb. Firma Politikası Gereği Şirket Faaliyeti Dışındaki Eylemlerin Emredilmesi 
155
ccc. Şirket Çalışanlarına Verilen Yetkinin Kötüye Kullanılması 
156
dd. Şirket Faaliyeti Kapsamı Dışında Kalsa Da Sürekli Şekilde Gerçekleştirilen ve Şirket Yetkililerinin Haberdar Olduğu Eylemler 
156
f. Neticeyi Önleme Yükümlülüğü Bulunan Kişinin Neticeyi Önleme İmkan ve İktidarının Bulunması Koşulu 
160
aa. Genel Olarak 
160
bb. Neticeyi Önleme İmkan ve İktidarının Bulunup Bulunmadığının Tespitinde Faydalanılacak Kriterler 
161
aaa. Genel Olarak 
161
bbb. Genel Olarak Makul ve Saydam Bir İş ve Organizasyon Dağılımı Yapılmış Olması 
161
ddd. Dört Göz İlkesi (=İki Kişi İlkesi) Doğrultusunda Yönetim 
163
eee. Çalışanların Liyakata Dayalı, Dikkatli, Özenli Seçimi ve Denetimi 
165
fff. Çalışanların Düzenli Olarak Bilgilendirilmeleri ve Eğitimleri 
166
ggg. Şirketin İç İşleyişinin Düzenli Olarak Kontrol Edilmesi ve Takibi (Etkin Bir Şirket İçi İletişim Sisteminin Bulunması) 
167
hhh. Denetim ve Yönetim Organlarının Raporlama Yükümlülükleri ve Yetkinlikleri 
168
ııı. Tespit Edilen Eksiklikler ya da Hatalar Karşısında Müdahalede Bulunulması (Uyarı, Talimat Gibi) 
169
iii. Kuralların İhlali Halinde Gerekirse Yaptırım Uygulama ve Usulsüzlükler Durumunda Olayın Takibi 
170
jjj. Uzmanların ya da Yönetici Konumunda Bulunan Çalışanların Uyarılarının Dikkate Alınıp Alınmadığı 
171
3. Manevi Unsur (Sübjektif İsnadiyet) 
172
a. Kast 
172
aa. Unsurları 
172
bb. Olası Kast 
173
cc. Yönetim Organı Üyelerinin Bilinçli Körlük Durumları (=willful blindness) 
175
dd. Özel Kast 
179
b. Uygulamada İspat Zorlukları 
180
aa. Genel Olarak 
180
bb. Kastın Bilme Unsurunun İspatı 
181
cc. Kastın İsteme Unsurunun İspatı 
183
dd. Özel Kastın İspatı 
185
c. Şirket Organizasyonunda Hukuk Normlarına Uyum (=Compliance) Departmanının Kurulmasının Kastın Tespitine Etkisi 
186
d. Hata 
187
aa. Genel Olarak 
187
bb. Çerçeve Normlar Bakımından Hata 
188
cc. Tipikliğin Normatif Unsurlarına Yer Veren Suçlarda Hata 
190
4. Hukuka Aykırılık 
192
a. Genel Olarak 
192
b. İlgilinin Rızası 
192
aa. Genel Olarak 
192
bb. Şirket Ortaklarının Göstereceği Rızanın Etkisi 
193
cc. İlgilinin Rızası Hukuka Uygunluk Sebebinde Kişisel ve Kişiler Üstü Menfaatlerin Yarışması Durumu 
194
dd. İş Kazaları Durumunda İlgilinin Rızası 
194
aa. Genel Olarak 
197
bb. Üretimin Sürdürülebilmesi ya da İşçilerin Çalışmaya Devam Edebilmesi İçin İşlenen Suçlar 
197
cc. İşçinin İşini Kaybetmemek İçin İşlediği Suçlar 
199
d. Meşru Savunma 
201
e. Hakkın Kullanılması 
202
g. Resmi Makam İzni 
204
aa. Anlamı 
204
bb. Resmi Makam İzninin Hukuka Aykırı Yollarla Elde Edilmesi Durumunda İznin Ceza Sorumluluğuna Etkisi 
206
5. Kusurluluk 
211
a. Genel Olarak 
211
b. Cebir ve Şiddet– Korkutma ve Tehdit Altında İşlenen Suçlar 
212
d. Haksızlık Hatası 
215
aa. Anlamı 
215
bb. Kaçınılmazlığın Tespiti 
216
cc. Alman Uygulamasından Bir Örnek: Mannesmann/Vodafone Davası 
218
d. Yığın Etkisi Altında İşlenen Suçlar 
221
B. Suçun Özel Görünme Şekilleri 
222
1. Şirket Faaliyetleri Kapsamında İşlenen Suçlarda Şirket Yetkililerinin İştirake Dayalı Sorumluluğu 
222
a. Genel Olarak 
222
b. Faillik ve İştirak Hükümlerinin Sınırlandırılması 
223
aa. Genel Olarak 
223
bb. Eylem Üzerinde Hakimiyet Teorisi 
223
cc. Özel Yükümlülük Teorisi 
223
dd. Garantörlük Türleri Arasında Ayrım Gözetme Teorisi 
224
ee. Eylem Üzerinde Potansiyel Hakimiyet Teorisi 
225
ff. Görüşümüz 
225
c. Birlikte Faillik 
227
aa. Genel Olarak 
227
bb. Şirket Yetkilisinin İcrai Hareketi Bakımından 
227
cc. Şirket Yetkilisinin İhmali Hareketi Bakımından 
228
aaa. İcrai ve İhmali Harekette Bulunanların Birlikte Faillikleri 
228
bbb. Birden Fazla Şirket Yetkilisinin İhmali Hareketleri İle Birlikte Faillik 
234
d. Dolaylı Faillik 
236
aa. Genel Olarak 
236
bb. Organizasyon Hakimiyetine Dayalı Dolaylı Faillik 
236
aaa. Anlamı 
236
bbb. Organizasyon Hakimiyetine Dayalı Dolaylı Faillik Kavramının Şirket Faaliyetleri Kapsamında İşlenen Suçlara Uygulanabilirliği 
239
e. Azmettirme 
247
f. Yardım Etme 
251
aa. Genel Olarak 
251
bb. Şirket Yetkilisinin İcrai Hareketi Bakımından 
252
cc. Şirket Yetkilisinin İhmali Hareketi Bakımından 
254
dd. Şirket Yetkilisinin Şirket Faaliyetleri Kapsamında İşe Özgü Nitelikteki (Görünüşte İşin Gereği Olan/Nötr) Davranışlarının Yardım Etme Bakımından Değerlendirilmesi 
255
aaa. Şirket Çalışanının İşe Özgü Nitelikteki Davranışlarının Yardım Etme Bakımından Değerlendirilmesi 
255
bbb. Şirket Yetkilisinin veya Organlarının İşe Özgü Nitelikteki Davranışlarının Yardım Etme Bakımından Değerlendirilmesi 
258
2. Teşebbüs 
259
a. Genel Olarak 
259
bb. Garantör Konumundaki Şirket Yetkilisinin İhmali Hareketiyle Bir İcra Suçuna Teşebbüsü 
259
aaa. Genel Olarak 
259
bbb. Suç İşlenme İhtimalini Doğuran Denetim ve Tedbir Mekanizmalarındaki Eksikliklerin Şirket Yetkililerine İhmali Suretiyle İcra Suçuna Teşebbüs Olarak İsnat Edilebilirliği 
260
ccc. Bir Şirket Çalışanı Tarafından Şirket Faaliyetleri Kapsamında Bir Suça Teşebbüs Edilmesi ve Garantör Konumundaki Şirket Yetkilisinin Buna Müdahale Etmemesi 
261
ddd. Şirket Faaliyetleri Kapsamında Gerekli İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Alınmaması Sebebiyle Çalışanların Yaralanmaları ya da Hayatlarını Kaybetmeleri İhtimali Bakımından İhmali Harekete Dayalı Teşebbüs 
263
3. İçtima 
267
a. Genel Olarak 
267
b. Zincirleme Suç 
267
c. Fikri İçtima 
270
III. ŞİRKET FAALİYETİ KAPSAMINDA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN İŞLEDİKLERİ EYLEMLERDEN ŞİRKET YETKİLİLERİNİN TAKSİRE DAYALI SORUMLULUĞU 
270
A. Genel Olarak 
270
B. Hatalı Ürün Üretiminden Kaynaklanan Neticelerden Şirket Yetkililerinin Taksirli Sorumlulukları: Kurul Halinde Verilen Kararlardan Sorumluluk 
272
1. Genel Olarak 
272
2. Şirket Bünyesinde Kurul Halinde Alınan Kararlarda Nedensellik Bağı 
272
C. Şirket Yetkililerinin Bir İş Kazasının Meydana Gelmeyeceği Düşüncesiyle İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerini Gereği Gibi Almama Eylemlerinin Taksire
Dayalı İsnadiyeti 
276
D. Taksirli Suçlarda Objektif Özen Yükümlülüğü İhlalinin Sınırları ve Ortadan Kalkabileceği Haller 
279
1. Genel Olarak