ISBN: 9786050500578
| Kitap Künyesi | |
| Yazar | M. Serhat SARISÖZEN |
| Baskı Tarihi | 2016/03 |
| Boyut | 16x24 cm (Standart Kitap Boyu) |
| Cilt | Karton kapak |
Kitap Özeti: Medeni Usul Hukukunda Soru Yöneltme ve Çapraz Sorgu
Yazar: Yard. Doç. Dr. M. Serhat Sarısözen
Yard. Doç. Dr. M. Serhat Sarısözen’in kaleme aldığı “Medeni Usul Hukukunda Soru Yöneltme ve Çapraz Sorgu”, Türk hukukunda son yıllarda önem kazanan ve uygulamada giderek daha fazla gündeme gelen “soru yöneltme” ve “çapraz sorgu” kurumlarını kapsamlı ve karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ele almaktadır. Kitap, özellikle 2011 yılında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) eklenen 152. maddeyle birlikte Türk medeni usul hukukuna giren bu yeni kurumun teorik temellerini, tarihsel gelişimini ve uygulamadaki yansımalarını detaylı biçimde incelemektedir.
Kitabın Ayırt Edici Özellikleri: Yazar, önsözde de vurguladığı üzere, çalışmasını yalnızca Türk hukukundaki uygulamayla sınırlı tutmamış; Anglo-Amerikan hukuk sistemleri başta olmak üzere, Almanya, Fransa, İsviçre gibi Kıta Avrupası ülkelerinin yanı sıra ABD, İngiltere ve Avustralya’daki uygulamaları da karşılaştırmalı olarak analiz etmiştir. Bu yönüyle eser, hem akademik hem de uygulamacı hukukçular için benzersiz bir kaynak niteliği taşımaktadır.
İçerik ve Kapsam: Kitap beş ana bölümden oluşmaktadır:
Karşılaştırmalı Hukukta Çapraz Sorgu ve Temel Kavramlar:
Çapraz sorgunun kavramsal çerçevesi çizilmekte, Roma hukukundan günümüze kadar olan tarihsel gelişimi ve Anglo-Amerikan ile Kıta Avrupası hukuk sistemleri arasındaki temel farklar detaylandırılmaktadır. Jüri sistemi, içtihat ve kanunlaştırma süreçleri, hâkimin ve tarafların rolleri gibi konular karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır.
Taraflara ve Tanığa Soru Yöneltilmesi:
Tarafların ve tanıkların sorgulanması, tanığa soru yöneltmenin sebepleri, kapsamı ve sınırları, tanıklık ehliyeti, tanıklıktan çekinme hakkı gibi konular ayrıntılı şekilde işlenmektedir. Ayrıca, tanıkların mahkemeye bildirilmesi, dinlenme usulleri ve özel durumlar (çocuk, sağır-dilsiz, Türkçe bilmeyen tanıklar) da kapsamlı biçimde ele alınmaktadır.
Sorgulamanın Yöntemi, Teknik ve Taktikler:
Sorgulamada kullanılacak soru tarzları, dikkat edilmesi gereken hususlar, tanık beyanının değerlendirilmesi ve tanığın güvenilirliğinin tespiti gibi pratik bilgiler sunulmaktadır. Ayrıca, çapraz sorguda kullanılabilecek teknikler, problemli tanıklarla başa çıkma yöntemleri ve sorgulamada yapılmaması gereken davranışlar da uygulamaya dönük olarak aktarılmaktadır.
Çapraz Sorguda Hâkim, Avukat ve Bilirkişi:
Çapraz sorgunun yalnızca tanıklarla sınırlı olmadığı, hâkim, avukat ve bilirkişinin de bu süreçteki rollerinin ve sorumluluklarının detaylı biçimde incelendiği bu bölümde, avukatın sahip olması gereken özellikler ve yükümlülükler de özel olarak vurgulanmaktadır.
Çapraz Sorguya Yönelik Eleştiriler ve Türkiye’de Uygulama Zorlukları:
Çapraz sorgu sistemine getirilen eleştiriler, Türkiye’deki uygulama zorlukları (örneğin jüri sisteminin olmayışı, yazılılık ilkesinin baskınlığı, yeterli yasal düzenlemenin eksikliği) ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri tartışılmaktadır.
Kimler İçin Uygun? Bu eser, hem akademisyenler hem de uygulamacı avukatlar, hâkimler ve hukuk öğrencileri için kapsamlı bir başvuru kaynağıdır. Soru yöneltme ve çapraz sorgu tekniklerini hem teorik hem de pratik açıdan öğrenmek, karşılaştırmalı hukuk perspektifinden bakmak isteyen herkes için yol gösterici niteliktedir.
Sonuç: “Medeni Usul Hukukunda Soru Yöneltme ve Çapraz Sorgu”, Türk hukukunda yeni sayılabilecek bu kurumun anlaşılması ve etkin şekilde uygulanabilmesi için gerekli olan tüm teorik ve pratik bilgileri bir araya getiren, alanında öncü ve özgün bir eserdir. Kitap, adil yargılanma hakkı ve maddi gerçeğe ulaşma hedefiyle, hukukçulara yol gösterici bir rehber sunmaktadır.
KISALTMALAR
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ÇAPRAZ SORGU, ÇAPRAZ SORGUNUN TARİHİ GELİŞİMİ VE TEMEL KAVRAMLAR
§ 1- Çapraz Sorgu Kavramı, Karşılaştırmalı Hukukta Çapraz Sorgu ve Tarihi Gelişimi
I- Çapraz Sorgu Kavramı
II- Roma Hukukunda Çapraz Sorgu
III- Anglo Amerikan Hukuku (Ortak Hukuk – Common Law) – Kıta Avrupası Hukuku (Continental Law) Ayrımı
A) Genel Olarak İki Hukuk Sisteminin Karşılaştırılması
B) İki Hukuk Sisteminin Birbirine Yaklaşması
IV- İngiliz Hukukunda Soru Sorma Sistemi
A) Tarihi Gelişimi
B) İngiliz Hukukunda Çapraz Sorgu
V- ABD Hukukunda Soru Sorma Sistemi
A) Tarihi Gelişimi
B) ABD Hukukunda Çapraz Sorgu
VI- Avustralya Hukukunda Soru Sorma Sistemi
VII- Almanya Hukukunda Soru Sorma Sistemi
VIII- Avusturya Hukukunda Soru Sorma Sistemi
IX- İsviçre Hukukunda Soru Sorma Sistemi
X- Fransa Hukukunda Soru Sorma Sistemi
XI- İspanya Hukukunda Soru Sorma Sistemi
XII- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukunda Soru Sorma Sistemi
§ 2- Türk Hukukunda Çapraz Sorgunun Tarihi Gelişimi
I- Genel Olarak
II- Ceza Usul Hukukunda Çapraz Sorgu
A) Genel Olarak
B) Doğrudan Soru Yöneltmenin Süjeleri
C) Doğrudan Soru Yöneltmenin Sırası
D) Doğrudan Soru Yöneltmenin Kapsamı ve Sınırları
III- Medeni Usul Hukukunda “Soru Yöneltme”
A) Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndan Önce
B) Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yürürlüğe Girdikten Sonra
§ 3- Sorgu, Soru Yöneltme, Sorgu Sistemi, Doğrudan Sorgu, Çapraz Sorgu
I- Sorgu
II- Doğrudan Soru Yöneltme
III- Sorgu Sistemi
A) Genel Olarak
B) Doğrudan Sorgu
C) Çapraz Sorgu
D) Yeniden Doğrudan Sorgu
E) Yeniden Çapraz Sorgu
F) Medeni Usul Hukukumuzda Dilekçeler Aşamasıyla Dört Aşamalı Sorgu Sisteminin Karşılaştırılması
İKİNCİ BÖLÜM
TARAFLARA VE TANIĞA SORU YÖNELTİLMESİ VE ÇAPRAZ SORGU
§ 4- Tarafların Dinlenilmesi ve Tarafların İsticvabı Sırasında Soru Yöneltme ve Çapraz Sorgu
I- Tarafların Dinlenilmesi ve Soru Yöneltme
II- İsticvap Sırasında Taraf Vekillerinin Diğer Tarafa Soru Yöneltmesi
§ 5- Tanık Delili ve Soru Yöneltme
I- Tanık ve Tanıklık Kavramı
II- Tanıklık Ehliyeti
III- Tanıklığın Konusu, Senetle İspat Kuralı ve Soru Yöneltme
IV- Davanın Taraflarının Kendi Davalarında Tanık Olması ve Soru Yöneltme
V- Feri Müdahilin Tanık Olarak Dinlenmesi ve Soru Yöneltme
VI- Asli Müdahilin Tanık Olarak Dinlenmesi ve Soru Yöneltme
VII- Dava Arkadaşlarının Tanıklığı ve Soru Yöneltme
A) İhtiyari Dava Arkadaşlığında
B) Mecburi Dava Arkadaşlığında
VIII- Yargılamada Görev Alan Kişilerin Tanık Olarak Dinlenmesi
IX- Belgelerin Mahkemeye Verilmesi Zorunluluğu ve Soru Yöneltme
X- Tanıklıktan Çekinme Hakkı, Tanıklıktan Çekinme Yükümlülüğü ve Tanığın Sorgulanması
A) Tanıklıktan Çekinme Hakkı
B) Tanıklıktan Çekinme Yükümlülüğü
XI- Tanığın Sorgulanması Kapsamında Diğer Yükümlülükler
A) Sorgulanmak İçin Çağrılan Yere Gelme Yükümlülüğü
B) Tanığın Yemin Etme Yükümlülüğü
C) Tanığın Beyanda Bulunma Yükümlülüğü
D) Tanığın Cevap Verme Yükümlülüğü
E) Tanığın Doğruyu Söyleme Yükümlülüğü
XII- Tanıkların Mahkemeye Bildirilmesi, Tanığın Davet Edilmesi ve Dinlenmesi
A) Tanıkların Mahkemeye Bildirilmesi ve Tanık Listesi
B) Tanığın Davet Edilmesi ve Soru Yöneltme
C) Tanığı Sorgulatmaktan Vazgeçme
D) Tanığın Dinlenme Şekli
E) Tanığın Dinlenme Yeri ve Soru Yöneltme
F) Tanığın Şahsından Kaynaklanan Özel Durumlarda Tanığın Dinlenmesi
§ 6- Tanığa Soru Yöneltilmesinin Sebepleri, Soru Yöneltilebilecek Konular ve Soru Yöneltilmesine Gerek Olmayan Hususlar
I- Tanığa Soru Yöneltilmesinin Sebepleri
II- Tanığa Soru Yöneltilebilecek Konular
III- Tanığa Soru Yöneltilmesine Gerek Olmayan Hususlar
IV- Tanıklık Yapılamayacak ve Kısmen Tanıklık Yapılabilecek Konular
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SORGULAMANIN YÖNTEMİ, SORGULAMADA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR, TEKNİK, TAKTİKLER VE TANIK BEYANININ DEĞERLENDİRİLMESİ
§ 7- Soruların İfade Tarzı
I- Doğrudan Sorguda Soruların İfade Tarzı
A) Genel Olarak Soru Tarzı ve Açıklattırıcı Sorular
B) Yönlendirici Sorular
C) Yanıltıcı Sorular
II- Çapraz Sorguda Soruların İfade Tarzı
A) Genel Olarak Soru Tarzı
B) Yönlendirici Sorular
C) Yanıltıcı Sorular
§ 8- Sorgulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
§ 9- Tanık Beyanının Değerlendirilmesi, Tanığın Güvenilirliği ve Beyan Hakkında Kanaat Oluşturulması
I- İspat ve İspatın Konusu
II- Hakimde Kanaat Oluşturulması
III- Tanık Beyanının Değerlendirilmesine Etki Eden Faktörler ve Tanığın Güvenilirliği
§ 10- Tanığın Kontrolünde Sorgulamadaki Taktik ve Teknikler
I- Tanığın Kontrolü
II- Çapraz Sorgunun 10 Emri
III- Tanığın Taktikleri ve Bunlara Karşı Alınacak Önlemler
IV- Kontrol Teknikleri
V- Problemli Tanıklarda Kullanılan Teknikler
VI- Yapıcı ve Yıkıcı Sorgu Teknikleri
VII- Sorgulamayı Yapanın Kendine Sorması Gereken Sorular
§ 11- Tanığın Sorgulamaya İlişkin Sorumluluğu
I- Duruşmada Hazır Bulunmaktan, Yeminden, Beyandan ve Sorulan Sorulara Cevap Vermekten Kaçınan Tanığın Sorumluluğu
II- Yalan Tanıklıktan Dolayı Cezai Sorumluluk
III- Tanığın Tanıklıktan Kaçınmasından ve Yalan Beyanda Bulunmaktan Doğan Hukuki Sorumluluğu
IV- Yalan Tanıklık Sebebiyle Yargılamanın İadesi
§ 12- Medeni Usul Hukukuna Hâkim Olan İlkeler ve “Soru Yöneltme”
I- Taraflarca Getirilme İlkesi ve Soru Yöneltme
II- Kendiliğinden Araştırma İlkesi ve Soru Yöneltme
III- Teksif İlkesi ve Soru Yöneltme
IV- Yargılamanın Hakim Tarafından Yürütülmesi ve Soru Yöneltme
V- Hakimin Hukuk Kurallarını Kendiliğinden Uygulaması ve Soru Yöneltme
VI- Hakimin Delilleri Serbestçe Değerlendirmesi ve Soru Yöneltme
VII- Doğrudanlık İlkesi ve Soru Yöneltme
VIII- Hakimin Davayı Aydınlatma Ödevi ve Soru Yöneltme
IX- Adil Yargılanma Hakkı ve Soru Yöneltme
A) Genel Olarak Adil Yargılanma Hakkı
B) AİHS ve AİHM’nin Çapraz Sorguya Bakışı
C) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki Durum
X- Hukuki Dinlenilme Hakkı ve Soru Yöneltme
A) Taraflar Açısından Hukuki Dinlenilme Hakkı
B) Tanığın Hukuki Dinlenilme Hakkının Bulunmayışı
XI- Usul Ekonomisi İlkesi ve Soru Yöneltme
XII- Sözlülük – Yazılılık İlkesi Kapsamında Soru Yöneltme
XIII- Tarafların Yükümlülükleri ve Soru Yöneltme
XIV- Hak Arama Hürriyeti ve Soru Yöneltme
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇAPRAZ SORGUYA İLİŞKİN OLARAK HAKİMİN VE AVUKATIN DURUMU VE BİLİRKİŞİNİN SORGUSU (ÇAPRAZ SORGUNUN TANIK DIŞINDAKİ SÜJELERİ)
§ 13- Çapraz Sorguda Hakim
I- Çapraz Sorguda Hakim
II- Çapraz Sorguda Hakimin Sorumluluğu
A) Disiplin Sorumluluğu
B) Hukuki Sorumluluk
III- Sorulan Soruya İtiraz ve Hakimin İtirazı Karara Bağlaması
§ 14- Çapraz Sorguda Avukat
I- Genel Olarak
II- Soru Yöneltme ve Avukatla Temsil Zorunluluğu İlişkisi
III- Soru Yöneltme ile Avukatlık Tekeli İlişkisi
IV- “Soru Yöneltme”nin Avukatın Yükümlülükleriyle İlişkisi
A) Sır Saklama Yükümlülüğü
B) Özen Yükümlülüğü
C) Sadakat Yükümlülüğü
D) Karşı Tarafın Avukatıyla Görüşme Yükümlülüğü
E) Doğrudan Sorguya Hazırlanma, Sorgu Öncesi Tanıkların Seçimi ve Hazırlanması Yükümlülüğü
F) Doğrudan Sorguda Tanığı Etkili ve Amaca Uygun Şekilde Sorgulama Yükümlülüğü
G) Çapraz Sorgu Yapıp Yapmamaya Karar Verme Yükümlülüğü
H) Çapraz Sorguya Hazırlanma Yükümlülüğü
I) Çapraz Sorguya Tanığın Hazırlanması Yükümlülüğü
J) Çapraz Sorguda İzlenecek Uygun Stratejiyi Belirleme Yükümlülüğü
K) İşi Şahsen Yapma Yükümlülüğü
L) Dosya Tutma Yükümlülüğü
M) Reklam Yasağına Uyma Yükümlülüğü
V- “Soru Yöneltme”nin Avukatın Haklarıyla İlişkisi
A) Doğrudan ve Çapraz Sorgu Yapabilme Hakkı
B) Dosyayı İnceleme, Bilgi ve Belge İsteme Hakkı
C) Görevinden Dolayı Avukata Karşı Suç İşlenmesi Durumunda Hakimlere Karşı Suç İşlenmesine İlişkin Hükümlerden Yararlanma Hakkı
VI- Soru Yöneltecek Avukatın Sahip Olması Gereken Özellikler
§ 15- Bilirkişiye Doğrudan Soru Yöneltme ve Bilirkişinin Çapraz Sorgusu
I- Bilirkişi Kavramı, Bilirkişiliğin Kapsamı ve Bilirkişiden Görüş Alınması
II- Anglo-Amerikan Hukukunda Bilirkişilik
A) Taraf Bilirkişisi (Uzman Tanık, Party Expert, Expert Witness)
B) Mahkeme Tarafından Atanan Bilirkişi
III- Bilirkişinin Duruşmada Dinlenme Usulü
A) Genel Olarak
B) Bilirkişinin Doğrudan Sorgusu
C) Bilirkişinin Çapraz Sorgusu
D) Bilirkişinin Çapraz Sorgu Sırasında Yapması Gerekenler
E) Sorgulama Alanları
IV- Türk Hukukunda Özel Bilirkişi (Uzman Görüşü-Taraf Bilirkişisi) ve Sorgusu
BEŞİNCİ BÖLÜM
ÇAPRAZ SORGUYA GETİRİLEN ELEŞTİRİLER, ÇAPRAZ SORGU SİSTEMİNİN TÜRKİYE’DE UYGULANMA ZORLUĞU VE ISLAHLA SORGULAMANIN GEÇERSİZ KILINIP KILINAMAYACAĞI
§ 16- Çapraz Sorguya Getirilen Eleştiriler
I- Tanıkların Yönlendirilebilecek Olması Eleştirisi
II- Tanıkların Şaşırtılabilecek Olması Eleştirisi
III- Tanığın Söyleyeceği Hususları Unutabileceği Eleştirisi
IV- Tanığın Duruşma Sırasında Taciz Edildiği Eleştirisi
§ 17- Çapraz Sorgu Sisteminin Türkiye’de Uygulanma Zorluğu
I- Mahkeme Tutanaklarının Tutulma Şekli
II- Jüri Sisteminin Olmayışı
III- Hakimin Güçlü Konumu ve Yargılama Geleneği
IV- Yazılılık İlkesinin Baskınlığı
V- Yeterli Kanuni Düzenleme Olmayışı
§ 18- Sorgulamanın Islahla Geçersiz Kılıp Kılınamayacağı
SONUÇ
KAYNAKÇA
Copyright 1985 - 2025 | Yetkin Basım Yayım Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.
