Hakimin Hukuki Sorumluluğuna İlişkin Yargıtay Büyük Genel Kurulu ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları (2010-2014)

İÇİNDEKİLER

I. YARGITAY BÜYÜK GENEL KURULU KARARLARI

1. Dava dilekçesinde sorumluluk nedeninin ve delillerin gösterilmesi gerekir
2. Süresinde olmayan temyiz istemi reddedilmelidir
3. HGK kararının temyiz incelemesi YBGK tarafından yapılır
4. Yargıtay Başkan ve üyeleri de “Hâkim” kavramına dahildir. Salt çelişkili karar verilmesi sorumluluk için yeterli değildir
5. Ayırt etme gücüne sahip kısıtlı kararı temyiz edebilir

II. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARLARI

1. Tutukluluğun haksız olarak devamına karar verilmesinden kaynaklanan tazminat davası asıl ceza davası sonuçlanmadan açılamaz
2. Haksız yakalama kararı verilmesi nedeniyle tazminat davası asıl ceza davası sonuçlanmadan açılamaz
3. Tutukluluğa itirazın haksız ve keyfi olarak reddedilmesi nedeniyle tazminat davası asıl ceza davası sonuçlanmadan açılamaz
4. Yasa değişikliği nedeniyle davanın reddi halinde davacı yargılama giderlerinden sorumlu tutulamaz
5. Kısıtlama kararı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ve tutuklama ile itirazların reddi kararlarının da gerekçesiz olduğu iddialarına istinaden tazminat davası asıl ceza dosyası sonuçlanmadan açılamaz
6. Vekaletnamede sorumluluk davası açılması için özel yetki bulunmaması tamamlanabilir bir eksikliktir
7. HMK’nun 74’üncü maddesine uygun vekaletname olmadan dava görülemez
8. Ön inceleme duruşması yapılması zorunludur
9. Koruma tedbirleri hakkında verilen kararlardan dolayı tazminat davası
10. Ön inceleme dosya üzerinden yapılamaz. Duruşma açılmalıdır
11. 6110 sayılı Kanun hükümlerinin anayasaya aykırı olduğu iddiası, Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurmayı gerektirecek kadar ciddi değildir
12. Hâkimin sorumluluğuna dayalı olarak dava açılmışsa CMK’nun 141’inci maddesine göre değil, HMK’nun 46’ncı maddesine göre dava görülmelidir
13. Hâkime karşı açılan tazminat davasında görevli mahkeme CMK’nun 141’inci maddesine göre Ağır Ceza Mahkemesi değildir. Dava Yargıtay 4. Hukuk Dairesinde görülmelidir
14. Gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki olması usul ve yasaya aykırıdır
15. Taraf teşkili sağlanmadan dava usulden reddedilebilir. Vekaletnamedeki eksiklik sonradan tamamlanabilir niteliktedir
16. Ön inceleme duruşması yapılmalıdır. Dosya üzerinden ön inceleme yapılması ve tahkikat aşamasına geçilmesi isabetsizdir
17. Vekaletnameye ilişkin eksiklik, tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı eksikliğidir
18. Vekaletnamedeki eksiklik sonradan tamamlanabileceğinden, derhal davanın reddine karar verilemez
19. Koruma tedbirlerine ilişkin kararlardan dolayı sorumluluk davası
20. 2802 S.K. m.93/A maddenin (b) bendinde yapılan düzenleme “Dava sonunda verilen hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açılabilir” hükmünü içerdiğine göre, hüküm kesinleşmeden dava açılamaz
21. Davacı temyiz hakkını kullanmayıp, ayrı bir dava açma yolunu tercih etmiştir. Hâkimin işten el çekmiş olması nedeniyle ikinci talebi reddetmesinde bir usulsüzlük bulunmamaktadır
22. Hâkimin verdiği karar nedeniyle zarara uğradığı iddiasıyla dava açacak olan kişinin, baştan beri anlatılan hâkimin genel sorumluluk sebeplerine dayalı olarak Devlet aleyhine dava açma yolunu tercih edebileceği gibi; böyle bir dava yerine, koşullarının varlığı halinde koruma tedbirleri nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141 ve devamı maddelerine dayanarak Devlet’ten tazminat isteyebileceği de açıktır
23. Hâkimin hukuki sorumluluğuna dayanak yapılan hususların karar temyiz edilmemiş olduğundan yasa yolu sırasında incelenmemesi
24. Davaya bakmaya görevli bulunan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin ilk derece mahkemesi sıfatıyla ve Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu mülahazasıyla verdiği, dava dilekçesinin reddine dair kararı usul ve yasaya aykırıdır
25. Davalının ceza yargılaması sırasında müdahale, yönlendirme ve ağır hakaretlerde bulunduğu iddiasıyla açılan tazminat davasının, asıl ceza davasının sonuçlanmaması nedeniyle reddi gerekir
26. İhbar olunan statüsüne geçen temyiz eden hâkimin davada taraf sıfatı bulunmadığı gibi, usulüne uygun bir şekilde davaya müdahalesi de söz konusu olmadığından direnme hükmüne yönelik temyiz hakkı bulunmamaktadır
27. Koruma tedbirlerine ilişkin kararlar nedeniyle açılan tazminat davasının görülebilmesi için asıl ceza dosyasının sonuçlanmış olması gerekmez
28. Hâkim’in gerçek ve asıl sorumlu durumunda olduğu ve görevini yapmamakta ısrar ettiği; davanın altı seneden beri gereksiz yere sürdürüldüğü ileri sürülerek açılan tazminat davasında, asıl dava sonuçlandıktan sonra tazminat davası açılabilir
29. Davacı vekilinin, havale için hâkimin odasına gittiği ve talebini özetlemek istediğinde: “Yeter ya! Buramıza kadar geldi. Konuşmuyoruz. Lütfen çıkın.” sözleriyle terslendiği ve dilekçenin reddedildiği; HMK’nun 46/e maddesi kapsamında hakkın yerine getirilmesinden kaçınıldığı ileri sürülerek açılan tazminat davasında, asıl dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tazminat davası açılabilir
30. Ceza yargılaması sırasında davacının soru sormasının engellendiği, davalı hâkim tarafından azarlandığı ve tehdit edildiği; taleplerin tutanaklara geçirilmediği; hak ve çıkarlarının savunulmasının engellendiği; reddi hâkim talebinin işleme konulmadığı ve baskı ortamı yaratıldığı ileri sürülerek açılan tazminat davasında, asıl dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tazminat davası açılabilir
31. Dava konusu, yargılama aşamasında verilen ara kararına ilişkindir. Asıl ceza davasının yargılaması devam etmekte olup; 6110 sayılı Yasa ile değişik 2802 sayılı Yasa’nın 93/A maddesi uyarınca; ancak, asıl dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tazminat davası açılabilir
32. Mücerret kanuna aykırı bir kararın varlığı veya hataen usulsüzlük sonucu verilen kararlar hâkimin sorumluluğuna tek başına yeterli olmaz
33. Bir davada taraf olarak gösterilenlerin, talep edilen sübjektif hakla bağlantılı olarak gerçekten taraf sıfatının (aktif ve pasif husumet ehliyetinin) bulunup bulunmadığına dair incelemenin duruşma yapılmadan ve taraflar usulüne uygun biçimde duruşmaya çağırılmadan yapılması ve evrak üzerinde karar verilmesine dair istisnai bir hüküm yoktur
34. Sorumluluk davası, tek başına yargılama yapan ve hüküm veren hâkim aleyhine açılabileceği gibi, toplu olarak yargılama yapan ve hüküm veren mahkeme üyeleri aleyhine de açılabilir
35. Yurt dışına çıkma yasağının kaldırılmasının talep edildiği; ancak, davalı hâkimlerin ara kararları ile istemlerin reddedildiği; bu biçimde, davacının seyahat hürriyetinin kısıtlandığı; ret gerekçelerinde bütünsellik ve tutarlılık olmadığı; bu durumun da, davalı hâkimlerin hukuki sorumluluğunu gerektirdiği ileri sürülerek açılan tazminat davasında, asıl dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tazminat davası açılabilir
36. 6110 sayılı Yasa ile değişik 2802 sayılı Yasa’nın 93/A maddesi uyarınca; ancak, asıl dava sonucunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tazminat davası açılabilir
37. Hâkimin hukuki sorumluluğuna ilişkin açılacak davada görevli Yargıtay Hukuk Dairesinin her yıl YBGK tarafında yapılan işbölümüne göre belirlenmesinin anayasaya aykırı olduğu iddiası ciddi değildir
38. Davacı verilen kesin süre içerisinde kesin süreye riayet ederek HMK.nun 74.maddesine uygun vekâletnameyi ibraz ettiği, böylece yasal eksikliğin tamamlandığı anlaşıldığından Dairece incelemeye devam edilip, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir
39. Mahkemelerce verilen kararlara karşı yasa yolları düzenlemiş olup; salt kararın leh veya aleyhte olması, yasanın açık hükmüne aykırılık olarak değerlendirilemez
40. Mahkemelerce verilen kararlara karşı yasa yolları düzenlemiş olup; salt kararın leh veya aleyhte olması, yasanın açık hükmüne aykırılık olarak değerlendirilemez
41. Davalı hâkimin sorumluluğuna dayanak yapılan olgu; tanık dinlenilmesine ilişkin istemin ara kararı ile reddedilmiş bulunması olup, bu husus hâkimin takdir yetkisi içinde değerlendirilmelidir
42. Davalı hâkimin sorumluluğuna dayanak yapılan olgu; kesin olduğu ileri sürülen mahkumiyet kararı üzerine verilen temyiz dilekçesinin kabul edilmiş bulunmasıdır. Ceza mahkemesinin kararına karşı yasa yolunun açık olup olmadığının belirlenmesi; hâkimin, yasanın yorumlamasına ilişkin takdir yetkisi içerisinde değerlendirilmelidir
43. Eksik araştırma sonucunda sorumlu olmadığı bir çek nedeniyle mahkûmiyet kararı verildiği ileri sürülerek açılan dava, kanunda sınırlı olarak sayılan hâkimin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümler kapsamına girmemektedir
44. Hâkimin sorumluluğuna dayanak yapılan olgu; asıl ceza sorumlusunun tespit edilmesinde gösterilen ihmaldir. Bu yön sabit olmakla birlikte; ihbar eden bankanın yanlış bildiriminden ve buna dayalı olarak düzenlenen iddianameden kaynaklandığı; yasa yollarına başvurulmak suretiyle düzeltilme olanağının bulunduğundan hâkimin sorumluluğu koşulları gerçekleşmemiştir