Sınırötesi Anayasalcılık Bağlamında Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi (Türkiye Çözümlemesi)

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Ceren DOĞRU
ISBN: 9786050512236
80,75 TL 95,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Ceren DOĞRU
Baskı Tarihi 2022/06
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 190

Sınırötesi Anayasalcılık Bağlamında Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetimi (Türkiye Çözümlemesi)

Dr. Ceren DOĞRU

İÇİNDEKİLER

TAKDİM......................................................................................................vii

ÖNSÖZ .........................................................................................................ix

İÇİNDEKİLER ............................................................................................xi

TABLOLAR..............................................................................................xvii

KISALTMALAR .......................................................................................xix

GİRİŞ .............................................................................................................1

BÖLÜM I

ANAYASAYA AYKIRI ANAYASA

DEĞİŞİKLİKLERİNİN KAVRAMSAL AÇIDAN

İNCELENMESİ VE LİTERATÜR TARAMASI

1.1. GENEL OLARAK...............................................................................5

1.2. ANAYASA TÜRLERİ VE ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ

KAVRAMI..........................................................................................8

1.3. ANAYASA DEĞİŞTİRME MODELLERİ.......................................12

1.4. ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNDE KURUCU İKTİDAR VE

HALK EGEMENLİĞİ SORUNU .....................................................14

1.4.1. Kurucu İktidar Kavramının Değerlendirilmesi........................15

1.4.2. Kurucu İktidar - Anayasalcılık İlişkisinin

Değerlendirilmesi ....................................................................20

1.5. ANAYASAYA AYKIRI ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ

KAVRAMI........................................................................................24

1.5.1. Kavramsal Çerçevenin Çözümlenmesi....................................24

1.5.2. Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin Yargısal

Denetimi..................................................................................28

1.5.3. Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin Yargısal

Denetiminin Demokrasi Açısından Değerlendirilmesi............31

1.5.4. Anayasa Mahkemelerinin Anayasa Değişikliklerinin

Denetlenmesinde Farklı Uygulama Örnekleri.........................34

1.5.4.1. Amerikan Anayasa Yargısı Modeli ve Avrupa Anayasa

Yargısı Modeli ...........................................................34

1.5.4.2. Anayasa Mahkemelerinin Anayasa Değişikliklerinin

Denetlenmesinde Farklı Ülke Örnekleri ....................36

1.6. ANAYASAYA AYKIRI ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ İLE

İLGİLİ LİTERATÜR TARAMASI ..................................................42

xii

1.6.1. Literatürde Yer Alan Farklı Perspektifler................................42

1.7. TÜRKİYE’ DE ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNE İLİŞKİN

ANAYASALARDAKİ DÜZENLEMELERİN

DEĞERLENDİRİLMESİ..................................................................48

1.7.1. 1876 Anayasası’ndaki (Kanun-i Esasi) Düzenlemeler............48

1.7.2. 1924 Anayasası’ndaki Düzenlemeler ......................................49

1.7.3. 1961 Anayasası’ndaki Düzenlemeler ......................................52

1.7.4. 1982 Anayasası’ndaki Düzenlemeler ......................................55

1.8. TÜRKİYE’DE ANAYASA YARGISININ ORTAYA ÇIKIŞI VE

GELİŞİMİ..........................................................................................58

1.8.1. 1961 Anayasası Öncesi Dönem Üzerinde

Değerlendirmeler....................................................................58

1.8.2. 1961 Anayasası Sonrası Dönem Üzerinde

Değerlendirmeler....................................................................61

BÖLÜM II

SINIRÖTESİ ANAYASALCILIK

2.1. SINIRÖTESİ ANAYASALCILIĞIN KAVRAMSAL OLARAK

İNCELENMESİ.................................................................................64

2.1.1. Sınırötesi Anasayalcılık Kavramı............................................64

2.1.2. Sınırötesi Anayasalcılık ile Doğal Haklar Kuramı İlişkisi ......67

2.1.3. Uluslararası Anayasa Üstü (Supra Constitutional)

Doktrini ...................................................................................69

2.2. SINIRÖTESİ ANAYASALCILIĞIN BİLEŞENLERİ......................72

2.2.1. Sınırötesi Anayasalar ve Anayasa Benzeri Düzenlemeler

(Quasi-Constitutional Arrangements) .....................................73

2.2.2. Sınırötesi Yargı Diyaloğu ve Referansları...............................75

2.2.3. Ulusal Anayasaların Küresel Düzeyde Benzeşmesi ................76

2.3. SINIRÖTESİ ANAYASALCILIK BENZERİ ULUSLARARASI

ANAYASALCILIK GÖRÜŞLERİ ...................................................78

2.3.1. Ulusüstü Anayasalcılık Yaklaşımı...........................................79

2.3.2.Toplumsal Anayasalcılık Yaklaşımı.........................................81

2.3.3. Yeni Anayasalcılık Yaklaşımı .................................................82

2.4. ULUSLARARASI HUKUK STANDARTLARI TEMELİNDE

SINIRÖTESİ ANAYASALCILIĞIN İNCELENMESİ....................83

2.4.1. İnsan Hakları Standartları ve Sınırötesi Anayasalcılık İlişkisi 86

2.4.1.1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Bağlamında İnsan

Hakları ve Sınırötesi Anayasalcılık İlişkisi................87

2.4.1.2. Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi Bağlamında İnsan

Hakları ve Sınırötesi Anayasalcılık İlişkisi................89

xiii

2.4.1.3. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Açısından İnsan

Hakları ve Sınırötesi Anayasalcılık İlişkisi................91

2.4.2. Demokrasi, Hukuk Devleti ve Sınırötesi Anayasalcılık

İlişkisi......................................................................................92

2.4.3. İyi Yönetişim Standartları ve Sınırötesi Anayasalcılık İlişkisi98

2.5. ULUSLARARASI EKONOMİ VE TİCARET İLE SINIRÖTESİ

ANAYASALCILIK İLİŞKİSİ.........................................................101

2.6. SINIRÖTESİ ANAYASALCILIĞIN KARŞILAŞTIĞI

GÜÇLÜKLER VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ .....................................106

2.6.1. Sınırötesi Anayasalcılığa Farklı Perspektiflerden Bakış .......106

2.6.2. Sınırötesi Anayasalcılığın Karşılaştığı Güçlükler..................109

2.6.3. Sınırötesi Anayasalcılığı Güçlendirmek İçin Öneriler...........112

2.7. GENEL DEĞERLENDİRME .........................................................113

BÖLÜM III

TÜRKİYE’DE ANAYASAYA AYKIRI ANAYASA

DEĞİŞİKLİKLERİNİN İNCELENMESİ VE SINIRÖTESİ

ANAYASALCILIK BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

3.1. TÜRKİYE’DE ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN YARGISAL

DENETİMİ......................................................................................116

3.1.1. 1961 Anayasasında Anayasaya Aykırı Anayasa

Değişikliklerinin Yargısal Denetimi......................................116

3.1.1.1. 1971 Değişikliklerinden Önce Anayasa Mahkemesi

Kararlarının İncelenmesi..........................................117

3.1.1.2. 1971 Değişikliklerinden Sonra Anayasa Mahkemesi

Kararlarının İncelenmesi..........................................118

3.1.2. 1982 Anayasasında Anayasaya Aykırı Anayasa

Değişikliklerinin Yargısal Denetimi......................................123

3.1.2.1. 1982 Anayasasında Anayasa Değişikliklerinin Yargısal

Denetiminin Kapsamı ..............................................124

3.1.2.1.1. Teklif Çoğunluğu .....................................124

3.1.2.1.2. Oylama Çoğunluğu ..................................125

3.1.2.1.3. İvedilikle Görüşme Yasağı.......................126

3.1.2.1.4. Diğer Hususların Değerlendirilmesi ........127

3.1.2.2. Anayasa Değişikliklerinin Yargısal Denetim

Yolları ......................................................................128

3.1.2.2.1. İptal Davası (Soyut Norm Denetimi).......128

3.1.2.2.2. İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi)........129

xiv

3.1.2.3. 1982 Anayasası Döneminde Anayasa Mahkemesi’nin

Anayasa Değişikliklerinin Denetimine İlişkin

Kararlarının Değerlendirilmesi ................................130

3.2. ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLEMEZ HÜKÜMLERİNİN

DEĞERLENDİRİLMESİ................................................................132

3.2.1. Genel Olarak Normatif Maddi Sınırlamaların

Değerlendirilmesi ..................................................................133

3.2.2. 1961 Anayasasında Değiştirilemez Hükümlerinin

Değerlendirilmesi ..................................................................134

3.2.3. 1982 Anayasasında Değiştirilemez Hükümlerinin

Değerlendirilmesi ..................................................................135

3.3. Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinde Ölçü Normlar

Tanımı..............................................................................................136

3.4. ANAYASA MAHKEMESİ’NİN ANAYASAYA AYKIRI

ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ BAKIMINDAN AKTİVİST

TUTUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGISAL

AKTİVİZM TARTIŞMALARI.......................................................138

3.4.1. Yargısal Aktivizm Kavramının İncelenmesi .........................139

3.4.2. Yargısal Aktivizm ve Demokrasi İlişkisinin İncelenmesi .....140

3.4.3. Türk Anayasa Mahkemesi’nin Aktivist Tutumunun

Değerlendirilmesi ..................................................................141

3.5. TÜRKİYE’DE ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN

DENETLENMESİNİN SINIRÖTESİ ANAYASALCILIK

AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ.........................................143

3.5.1. Türk Anayasa Mahkemesi’nin Oluşturduğu Doktrinin

Sınırötesi Anayasalcılık Açısından İncelenmesi ...................143

3.5.1.1. Federal Almanya Anayasa Mahkemesi Örneği........144

3.5.1.2. Hindistan Yüksek Mahkemesi Örneği......................145

3.5.1.3. Türk Anayasa Mahkemesi’nin Laiklik Doktrini ......146

3.5.2. Sınırötesi Anayasalcılığın Demokratik Hukuk Devleti İlkesi

Açısından Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin

Değerlendirilmesi ..................................................................147

3.5.2.1. 1961 Anayasa Döneminde Cumhuriyet Rejimi

Bağlamında Değerlendirilmesi ................................149

3.5.2.2. 1982 Anayasası Döneminde Cumhuriyet Rejimi

Bağlamında Değerlendirilmesi ................................153

3.5.3. Sınırötesi Anayasalcılığın İnsan Hakları İlkeleri Açısından

Anayasaya Aykırı Anayasa Değişikliklerinin

Değerlendirilmesi ..................................................................154

3.5.3.1. 1961 Anayasası Döneminde Anayasa Değişikliklerinin

Yargısal Denetimi Bağlamında Değerlendirilmesi ..155

xv

3.5.3.2. 1982 Anayasa Döneminde Anayasa Değişikliklerinin

Yargısal Denetimi Bağlamında Değerlendirilmesi ..157

3.5.3.2.1. Uluslararası Belgeler Kapsamında

Değerlendirilmesi ....................................157

3.5.3.2.2. Anayasa Mahkemesinin Anayasaya Aykırı

Anayasa Değişikliğine İlişkin Kararları

Kapsamında Değerlendirilmesi ...............159

3.6. GENEL DEĞERLENDİRME .........................................................162

SONUÇ ......................................................................................................165

KAYNAKÇA.............................................................................................169



ACAR A. (2014), Between Legality and Legitimacy: The Case of Judicial

Review of Constitutional Amendments from a Comparative Law

Perspective, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), European University Institute, Florence.

AKTAN C. (2002), İyi Yönetişim Kavramı, http://www.canaktan.org/politika /yonetisim/tanim.htm, ET. 25.07.2021.

ALBERT R. (2009), “Nonconstituional Amendments”, The Canadian Journal

of Law and Jurisprudence, Cilt 22, Sayı 1, January 2009, ss.12-

21.

ALBERT, R. (2016), “Temporal Limitations in Constitutional Amendment”. Rev. Const. Stud., Sayı 21, ss.37.

ALBERT R. (2017), “Four Unconstitutional Constitutions and their Democratic Foundations”. Cornell International Law Journal, Sayı 50,

ss. 169-198.

ALBERT, R., NAKASHIDZE, M. and OLCAY, T. (2018), “The Formalist

Resistance to Unconstitutional Constitutional Amendments”, Hastings LJ, Sayı 70, ss. 639-670.

ALEXANDER, N. (2003), An ordinary country: Issues in the transition from

apartheid to democracy in South Africa, Berghahn Books.

ALFANGE Jr, D. (1993), “Marbury v Madison and Original Understandings

of Judicial Review: In Defense of Traditional Wisdom”, The Supreme Court Review, 1993, ss. 329-446.

AMERICAN CONVENTION ON HUMAN RIGHTS (1969),

https://www.cidh.oas.org/ basicos/english/ basic3.american

%20convention.htm. ET. 20.01.2021.

ANDERSON, G. W. (2012). “Beyond ‘constitutionalism beyond the state”.

Journal of Law and Society, Cilt 39, Sayı 3, ss. 359-383.

ARSEL İ. (1962), Türk Anayasa Hukukunun Umumi Esasları, Ankara.

ARTICLE V, U.S. Constitution https://www.archives.gov/federal- register/constitution/article-v.html, ET. 02.05.2020.

ATALAY A. H. (1997), Uluslararası Hukukun Oluşumu, Göçebe Yayıncılık,

İstanbul.

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.