Tek Başlı Karma Hükümet Sistemleri

ÖNSÖZ
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR ÇİZELGESİ
KISALTMALAR

1. GİRİŞ
   1.1. Çalışmanın Konusu ve Amacı
   1.2. Çalışma Konusunun Önemi ve Konu Hakkındaki Literatür
   1.3. Çalışmanın Metodolojik Boyutu
    1.3.1. Çalışmanın Hipotez(ler)i
    1.3.2. Çalışmanın Kapsam ve Sınırlılıkları
    1.3.3. Çalışma Planı

2. SAF HÜKÜMET SİSTEMLERİ KARŞISINDA TEK YAPILI KARMA HÜKÜMET SİSTEMLERİ VE UNSURLARI
   2.1. Kuvvetler Ayrılığı Teorisinin Temelleri
    2.1.1. Karma Devlet Teorisinden Kuvvetler Ayrılığı Teorisine
    2.1.2. Kuvvetler Ayrılığı Teorisinin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
    2.1.3. Kuvvetler Ayrılığı Teorisinin Sonu mu?
     2.1.3.1. Kişi Bakımından Kuvvetler Ayrılığı Teorisi
     2.1.3.2. Yetki Bakımından Kuvvetler Ayrılığı Teorisi
   2.2. Yasama-Yürütme İlişkileri Bakımından Saf Hükümet Sistemleri
    2.2.1. Maddi Kriterler Çerçevesinde Başkanlık-Parlamenter Dikotomisi
    2.2.2. Sistemlerin Özünden Kaynaklanan Asli Unsurlar Çerçevesinde Başkanlık-Parlamenter Dikotomisi
     2.2.2.1. Başkanlık Sisteminde Başkan ve Parlamento Farklı Seçimlerle Göreve Gelir
     2.2.2.2. Başkanlık Sisteminde Başkanın Yasama Yetkisi Bulunmamaktadır
      2.2.2.2.1. Yasama Yetkilerinin Yürütmeye Devri
      2.2.2.2.2. Yürütme Emirleri ve Kapsamı
      2.2.2.2.3. Yürütme Emirlerinin Hukuki Niteliği ve Kanunlar Karşısındaki Konumu
     2.2.2.3. Parlamenter Sistemde Devlet Başkanı Önemli Yetkilere Sahip Değildir
   2.3. Saf Hükümet Sistemlerinden Ayrılmayı Haklı Kılan Gerekçeler
    2.3.1. Başkanlık Sisteminin Tehlikeleri
     2.3.1.1. Toplam-Sıfır Oyunu
     2.3.1.2. Başkanlık Sistemlerinde Siyasi Üslup
     2.3.1.3. Çifte Demokratik Meşruluk
     2.3.1.4. Siyasetin Dışardan Katılımcılara Açık Olması
     2.3.1.5. Katılık ve Hükümet İstikrarı
    2.3.2. Parlamenter Sistemin Tehlikeleri
     2.3.2.1. İstikrarsız Hükümetler
     2.3.2.2. Güçsüz Hükümetler
     2.3.2.3. Hesapverebilirlik ve Düşük Nitelikli Demokrasi
     2.3.2.4. Siyasi İstikrar ve Hükümet Sistemlerinin Değerlendirilmesi
    2.3.3. Tarihi ve Sosyolojik Etmenler: Latin Amerika Örneği
     2.3.3.1. Bağımsızlığa Kadar Latin Amerika
     2.3.3.2. Latin Amerika Hükümet Sistemleri Üzerindeki ABD Etkisi
     2.3.3.3. Latin Amerika Hükümet Sistemleri Üzerindeki Avrupa Etkisi ve Tek Başlı Hükümet Sistemine Parlamenter Eklentiler
     2.3.3.4. Latin Amerika Toplumlarında Toplumsal Yapının Hükümet Sistemi Üzerindeki Etkisi
    2.3.4. Yürütmenin Yasama Karşısında Güçlenmesi ve Kuvvetler Ayrılığı İlkesinin Önemini Kaybetmesi
     2.3.4.1. Olağanüstü Dönemler ve Kurtarıcı Beklentisi
     2.3.4.2. Toplumsal Beklentilerin Değişmesi ve Yürütme Organının Bilgi ve Personele Ulaşımı
     2.3.4.3. Bürokrasi ve Teknokrasi Karşısında Sorumlu Yürütme Anlayışı
     2.3.4.4. Siyasi Partiler ve Seçim Sistemlerinin Etkisi ile Demokratik Düzende Roller
     2.3.4.5. İktidarın Kişiselleşmesi
     2.3.4.6. Yürütmenin Güçlenmesi ve Saf Hükümet Sistemleri
   2.4. Karma Hükümet Sistemleri
    2.4.1. Karma Hükümet Sistemi Olarak Yarı-Başkanlık Sistemi ya da İki Başlı Yürütme
     2.4.1.1. Tanım Sorunu
     2.4.1.2. Yarı-Başkanlık Sistemlerinin Sınıflandırılması
     2.4.1.3. Yarı-Başkanlık Sistemine Yöneltilen Eleştiriler
     2.4.1.4. Değerlendirme: Yarı-Başkanlık Sistemi mi Yoksa İki Başlı Karma Hükümet Sistemi mi?
     2.4.1.5. 1982-2017 Arasındaki Dönemde Türkiye’de İki Başlı Yürütme Tecrübesi
      2.4.1.5.1. İki Başlı Yürütme Dönemi: 1982-2007
      2.4.1.5.2. Çift Meşruiyetli Yürütme Dönemi: 2007 Değişiklikleri
    2.4.2. Tek Başlı Karma Hükümet Sistemleri
     2.4.2.1. Yürütmenin Tek Başlı Olması
     2.4.2.2. Devlet Başkanının Yasama ile Birlikte ya da Yasama Vasıtasıyla Seçimi
      2.4.2.2.1. Eş Zamanlı Seçimler
      2.4.2.2.2. Doğrudan Yasama Organı Tarafından Seçilme
     2.4.2.3. Devlet Başkanının Tek Taraflı Yasama Yetkisine Sahip Olması
      2.4.2.3.1. Başkanın Yetkilerini Sınıflandırmak
      2.4.2.3.2. Başkanın Statükoyu Değiştirme Yetkisi ve Kuvvetler Ayrılığı
     2.4.2.4. Yürütmenin Siyasi Sorumluluğunun Bulunması
      2.4.2.4.1. Bakanların Siyasi Sorumluluğu ve Parlamentonun Feshi
      2.4.2.4.2. Salt Başkanın Siyasi Sorumluluğu ya da Paraanayasal Uygulamalar
      2.4.2.4.3. Başkanın Siyasi Sorumluluğu ve Karşılıklı Fesih Kurumu
     2.4.2.5. Tek Başlı Karma Hükümet Sistemlerinin Endemik Yaşam Alanı: Koalisyon Yapıları
    2.4.3. Tek Başlı Hükümet Sistemlerini Sınıflandırmak
     2.4.3.1. Kurumsal Sınıflandırmalar
     2.4.3.2. Kuvvetler Ayrılığını Esas Alan Sınıflandırmalar
     2.4.3.3. Siyasi Partilere Göre Yapılan Sınıflandırmalar
     2.4.3.4. Tek Başlı Hükümet Sistemlerini Sınıflandırma Sorunu ya da Sınıflandırmak Gerekli mi?
     2.4.3.5. 2017 Anayasa Değişiklikleri ve Türkiye’nin Tek Başlı Karma Hükümet Sistemi
      2.4.3.5.1. Lehe Olan Görüşler
      2.4.3.5.2. Aleyhe Olan Görüşler
      2.4.3.5.3. Yeni Sistemin Hükümet Sistemleri İçerisindeki Konumu

3. KURULUŞ AŞAMASINDA PARLAMENTERLEŞME: SEÇİMLERİN BİRLEŞMESİ VE KOALİSYONLAR
   3.1. Eş Zamanlı Seçimler, Başkanın Seçim Usulü ve Seçim İttifakları
    3.1.1. Eş Zamanlı Seçimlerin Sınıflandırılması ve Ülke İncelemeleri
     3.1.1.1. Birlikteliğin Yoğunluğuna Göre Eş Zamanlı Seçimler
     3.1.1.2. Birlikteliğin Sıklığına Göre Eş Zamanlı Seçimler
     3.1.1.3. Başkanın Seçilme Usulüne Göre Eş Zamanlı Seçimler
    3.1.2. Eş Zamanlı Seçimler ve Siyasal Etkileri
     3.1.2.1. Eteğe Yapışma Etkisi
      3.1.2.1.1. Seçmenler Üzerinde Eteğe Yapışma Etkisi
      3.1.2.1.2. Siyasi Partilerin Davranışları Üzerinde Eteğe Yapışma Etkisi
     3.1.2.2. Başkanın Yasama Desteği Üzerindeki Etkisi
     3.1.2.3. Seçmen Katılımı Üzerindeki Etkisi
     3.1.2.4. Siyasal Partilerin Sayısı Üzerindeki Etkisi
      3.1.2.4.1. Bir Ülkedeki Siyasi Partilerin Sayısını Açıklayan Görüşler
      3.1.2.4.2. Eş Zamanlı Seçimler ve Başkan Adaylarının Sayısı
      3.1.2.4.3. Başkan Adaylarının Sayısına Etki Eden Unsurlar
       3.1.2.4.3.1. Başkanın Seçim Usulü
       3.1.2.4.3.2. Başkanlık Makamının Ağırlığı
     3.1.2.5. Dönem Sonu Seçimler ve Eş Zamanlı Seçimlerin Siyasi Etkisi Arasındaki İlişki (Endonezya Örneği)
     3.1.2.6. Eş Zamanlı Seçim Tercihini Daha Fazla Parlamenterleştirmek: Başkanın Parlamento Tarafından Seçilmesi (1982-2009 Bolivya Örneği)
    3.1.3. Türkiye’de Eş Zamanlı Seçimler ve Siyasi Sonuçları
     3.1.3.1. Eş Zamanlılığın Niteliği
     3.1.3.2. Cumhurbaşkanı ve TBMM Seçim Usulü ile Eş Zamanlı Seçimler
      3.1.3.2.1. Cumhurbaşkanlığı Seçim Usulü
      3.1.3.2.2. TBMM Seçimleri
     3.1.3.3. Eteğe Yapışma Etkisi
     3.1.3.4. Seçmen Katılımı
     3.1.3.5. Cumhurbaşkanının Yasama Desteği
     3.1.3.6. Siyasal Partilerin Sayısı
      3.1.3.6.1. Türkiye’de Güncel Sosyal Bölünmeler
      3.1.3.6.2. Eş Zamanlı Seçimler, Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Seçimleri ile Siyasi Partilerin Etkili Sayısı
    3.1.4. Seçim Öncesi İttifaklar ve Unsurları
     3.1.4.1. Parti Parçalanmasının Seçim İttifakları Üzerindeki Etkisi
     3.1.4.2. Sistemdeki Siyasi Partilerin Niteliğinin Seçim İttifakları Üzerindeki Etkisi
     3.1.4.3. Başkanın Seçim Usulünün Seçim İttifakları Üzerindeki Etkisi
     3.1.4.4. Seçim İttifakları Üzerinde Eş Zamanlı Seçimler, Dönem Sonu Seçimleri ve Parlamento Seçimlerinin Etkisi
     3.1.4.5. Seçim İttifakları Üzerinde Demokratikleşmenin Etkisi
     3.1.4.6. Seçim İttifakları Üzerinde Ekonomik Liberalleşmenin Etkisi
     3.1.4.7. Seçim İttifakı Uygulamaları ve Seçim Sonrasına Yansımaları
     3.1.4.8. Türkiye’de Seçim İttifakı Uygulaması ve 24 Haziran 2018 Seçimleri
      3.1.4.8.1. Mevcut Seçim Hukuku Düzenlemeleri Seçim İttifaklarını Teşvik Etmektedir
      3.1.4.8.2. Seçim İttifakları Ilımlı Çok Partili Bir Sistem İçerisinde İstikrarlı İki Blok Oluşturmaktadır
   3.2. Başkanın Kabinesini Belirleme Gücü ve Seçim Sonrası Koalisyonlar
    3.2.1. Başkan Yardımcıları ve Başkan ile Aralarındaki İlişki
     3.2.1.1. Başkan Yardımcılarının Seçilme Usulü
     3.2.1.2. Başkan Yardımcısının İşlevi
     3.2.1.3. Koalisyon Yapıları Çerçevesinde Başkan Yardımcısı ve Başkan Arasındaki İlişki
    3.2.2. Başkanın Bakanları Atama Yetkisi
     3.2.2.1. Başkanın Bakanları Atama Yetkisi ve Bakanların Parlamento Üyeliği
     3.2.2.2. Sistemde Bir “Bakanlar Kurulu” Bulunması ve Karşı İmza Yetkisi
     3.2.2.3. Bakanların Parlamento Tarafından Görevden Alınabilmesinin Başkan ile Bakanlar Arasındaki İlişkiye Etkisi: Başkancı Parlamenter Sistemlerde Tek Başlılık
    3.2.3. Koalisyon Kabineleri ve Hükümet İstikrarı
     3.2.3.1. Tek Partili Kabineler ve Çok Partili Koalisyonlar
     3.2.3.2. Başkanın Parlamenter Destek İhtiyacı ve Koalisyon Türleri
      3.2.3.2.1. Parlamentoda Çoğunluk İhtiyacı Karşısında Azınlık Kabineleri
      3.2.3.2.2. Azınlık Kabineleri Karşısında Yasama Koalisyonları ve 2018 Seçimleri Sonrası Türkiye
      3.2.3.2.3. Geniş Çoğunluklu Koalisyonlar
       3.2.3.2.3.1. Disiplinsiz Partiler, Parti Parçalanması ve Partiler Arası Aşırı Kutuplaşma: Brezilya Örneği
       3.2.3.2.3.2. Başkanın Milli Mutabakat Sağlama İhtiyacı: Kenya ve Kolombiya Örnekleri
       3.2.3.2.3.3. Milli Mutabakattan Ayrım Gözetmeden Bakanlık Dağıtımına: Endonezya ve Bolivya Örnekleri
       3.2.3.2.3.4. Partilerin İktidara Ulaşmak İstemesi
     3.2.3.3. Kabine İstikrarına Etki Eden Koalisyon İçi Unsurlar
      3.2.3.3.1. Bakan Atamalarının Siyasiler Arasından Yapılması
      3.2.3.3.2. Bakanlıkların Paylaşılması
      3.2.3.3.3. Koalisyona Katılan Partilerin İdeolojik Yakınlıkları

4. KURAL KOYMA FAALİYETİ BAKIMINDAN PARLAMENTERLEŞME: YÜRÜTMENİN HÂKİM ROLÜ
   4.1. Kararname Yetkisi
    4.1.1. Anayasal Kararname Yetkisi
     4.1.1.1. Özerk Kararnameler: Kendi Alanına İlişkin Konularda Yürütmeye Verilen Kararname Çıkarma Yetkisi
      4.1.1.1.1. Anayasada Açıkça Düzenlenen Özerk Alan Örnekleri
      4.1.1.1.2. Anayasadan Yorum Yoluyla Çıkarılan Zımni Özerk Alan: Arjantin Örneği
     4.1.1.2. Kanun Alanına Girmeyen Konularda Başkana Tanınan Genel Nitelikli Düzenleme Yetkisi
      4.1.1.2.1. Şili
      4.1.1.2.2. Rusya
     4.1.1.3. Acil Durum Kararnameleri
      4.1.1.3.1. Terminoloji Sorunu
      4.1.1.3.2. ADK’ların Kapsamı ve Sınırları
      4.1.1.3.3. ADK’ların İstisnai ve Öngörülemez Niteliği Karşısında Olağanüstü Hal ile İlişkisi
      4.1.1.3.4. Kararnamelerin Yürürlüğe Girmesi ve Parlamento Onayı
      4.1.1.3.5. Ülke Uygulamaları: Arjantin, Peru ve Brezilya Örnekleri
       4.1.1.3.5.1. Arjantin
       4.1.1.3.5.2. Peru
       4.1.1.3.5.3. Brezilya
     4.1.1.4. Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
      4.1.1.4.1. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Niteliği: CBK Bir Yasama İşlemidir
      4.1.1.4.2. CBK’ların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri
      4.1.1.4.3. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kapsamı: Anayasa’nın 104/17 Hükmü
      4.1.1.4.4. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kapsamı: Hususiyetle Belirtilen Alanları Anlamlandırma Sorunu
      4.1.1.4.5. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kapsamı: Türkiye’de Bir Mahfuz Alan Yoktur
      4.1.1.4.6. Niceliksel Olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kapsamı ve Cumhurbaşkanı’nın TBMM Karşısındaki Hukuk Yapım Performansı
      4.1.1.4.7. 703 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Alanı
      4.1.1.4.8. Önerimiz
    4.1.2. Başkana Delege Edilen Kararname Yetkisi
     4.1.2.1. Venezuela
     4.1.2.2. Arjantin
     4.1.2.3. Şili
   4.2. Başkanın Kanun Teklif Etme Yetkisi ve Yasama Başarısı
    4.2.1. Başkanın Yasalaşma Tehditli İvedilik Talebi: Ekvador ve Uruguay Örnekleri
    4.2.2. Başkanın Yasalaşma Tehditli Bütçe Teklifi
    4.2.3. Karşılıklı Etkileşimin Ölçüm Aracı Olarak Yasa Yapımı
    4.2.4. Yasa Yapımında Başkan ve Parlamentonun Başarı ve Katılım Yüzdeleri
    4.2.5. Başkanın Tekliflerinin Kabul Edilme Süresi ve Tekliflerin İçeri