Türk Anayasa Hukuku

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Ayhan DÖNER
ISBN: 9786050507959
Stok Durumu: Stokta var
68,00 TL 80,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Ayhan DÖNER
Baskı Tarihi 2021/03
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Karton kapak
Sayfa Sayısı 569

Türk Anayasacılık tarihi bakımından önemli gelişmelerin yaşandığı, parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçildiği, bu doğrultuda da Anayasanın birçok maddesinin ve ilgili mevzuatın değiştirildiği bir ortamda Türk Anayasa Hukuku adlı bir çalışma yapmanın olumlu ve olumsuz tarafları bulunmaktadır. Olumlu tarafı, sistem yeni olduğu için bir nebze de olsa genel olarak hukuk camiasına özel olarak da hukuk öğrencilerine daha fazla katkı sunma ihtimali yüksektir. Olumsuz tarafı ise, sistem henüz bütün yönleriyle oturmadığı için uygulamada yapılacak değişikliklerle çalışmada ortaya konulan görüşler bir müddet sonra anlamsız hale gelebilir. Bu olumsuz yanına rağmen çalışma kaleme alınmıştır. 

Bu çalışma Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğretim üyesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesinde de hem öğretim üyesi hem de idareci olarak hizmet sunmaya çalıştığım çok yoğun bir iş ortamında kaleme alınmıştır. Bu sebeple, tarafımızdan kaleme alınmış olmakla birlikte tek başına benim eserim olduğunu iddia edememem. Çalışmaya doğrudan veya dolaylı birçok kişinin maddi ve manevi katkısı bulunmaktadır. Maddi ve manevi katkısı bulunan herkese teşekkürü bir borç bilirim. Ancak bunlardan özellikle aileme, yükümü hafifleten Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Erzurum Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi kürsü arkadaşlarıma, bunlar içerisinde de çok kısa bir sürede kitabın düzeltmelerini ve teknik yönlerini gözden geçirerek son haline gelmesini sağlayan kıymetli meslektaşlarım Araştırma Görevlisi Sayın Yeşim ÇELİK’e ve Araştırma Görevlisi Sayın Erdoğan KESKİN’e özel olarak teşekkür ederim. 

Nihayet, kitabın yayınlanmasında emeği geçen başta Sayın Muharrem BAŞER olmak üzere Yetkin Yayınevi çalışanlarına teşekkürlerimi arz ederim


İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ.. I

Birinci Bölüm... 1

TÜRK ANAYASAL GELİŞMELERİ  1

I. OSMANLI DÖNEMİ ANAYASAL GELİŞMELERİ  1

A. SENED-İ İTTİFAK.. 1

1. Sened-i İttifakın Hükümleri 2

2. Sened-i İttifakın Niteliği ve Önemi 4

3. Sened-i İttifakın Uygulanması 5

B. TANZİMAT FERMANI. 5

1. Tanzimat Fermanının Hükümleri 6

2. Tanzimat Fermanının Niteliği ve Önemi 7

C. ISLAHAT FERMANI. 9

D. BİRİNCİ MEŞRUTİYET DÖNEMİ VE 1876 KANUN-U ESASİ. 10

1. Hazırlanışı ve Niteliği 11

2. Kanun-u Esasinin Kurduğu Anayasal Düzen. 12

a) Temel İlkeler. 12

b) Temel Hak ve Hürriyetler. 12

c) Devletin Temel Organları 12

(1) Yasama Organı 12

(2) Yürütme Organı 13

(3) Yargı Organı 15

3. İkinci Meşrutiyet Dönemi: 1909 Değişiklikleri 15

II. CUMHURİYET DÖNEMİ ANAYASAL GELİŞMELERİ  19

A. 1921 ANAYASASI (1921 TEŞKİLAT-I ESASİYE KANUNU) 19

1. 1921 Anayasasını Hazırlayan Tarihsel ve Anayasal Gelişmeler. 19

2. 1921 Anayasasının Hazırlanması 21

3. 1921 Anayasası’nın Özellikleri 21

4. Saltanatın Kaldırılması ve Cumhuriyetin İlanı 23

5. Halifeliğin Kaldırılması 24

B. 1924 ANAYASASI (1924 TEŞKİLAT-I ESASİYE KANUNU) 25

1. 1924 Anayasasının Genel Esasları 26

2. Devletin Temel Organları 26

a) Yasama Organı 26

b) Yürütme Organı 27

c) Yargı Organı 28

3. 1924 Anayasasının Öngördüğü Hükümet Sistemi 29

4. 1924 Anayasasında Temel Hak ve Özgürlükler. 30

5. Anayasanın Üstünlüğü ve Katılığı 32

6. 1924 Anayasasının Uygulanması 33

C. 1961 ANAYASASI DÖNEMİ. 34

1. 1960 Darbesi ve 1961 Anayasasının Hazırlanışı 34

2. 1961 Anayasanın Temel Özellikleri ve Bağlayıcılığı 35

3. 1961 Anayasasının Genel Esasları 36

4. Temel Hak ve Hürriyetler. 36

5. Devletin Temel Organları 37

a) Yasama Organı 37

b) Yürütme Organı 38

c) Yargı Organı 38

6. 1971-1973 Anayasa Değişiklikleri 39

D. 1982 ANAYASASININ YAPIM SÜRECİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ. 41

1. 1982 Anayasasının hazırlanışı ve kabulü. 41

2. 1982 Anayasasının Temel Özellikleri 42

İkinci Bölüm... 46

DEVLETİN TEMEL NİTELİKLERİ  46

I. CUMHURİYETÇİLİK İLKESİ  47

II. ÜNİTER DEVLET İLKESİ. 49

A. GENEL OLARAK DEVLETİN YÜRÜTME ORGANI VE İDARİ YAPISI. 51

B. DEVLETİN ÜNİTER YAPISI VE ANAYASANIN 3. MADDESİ. 52

1. Ülkenin Bölünmez Bütünlüğü İlkesi 52

2. Milletin Bölünmez Bütünlüğü İlkesi 53

III. İNSAN HAKLARINA SAYGILI DEVLET   54

A. İNSAN HAKLARINA SAYGILI DEVLETİN GEREKLERİ. 55

1. Tanıma. 55

2. Uygulanmasını Sağlama. 55

3. Koruma. 56

4. Tazmin Etme. 56

B. İNSAN HAKLARINA SAYGILI DEVLET HUSUSUNDA BAZI TARTIŞMALAR   56

1. İnsan Haklarına Dayalı-İnsan Haklarına Saygılı Tartışması 56

2. Toplumun Huzuru, Milli Dayanışma ve Adalet Anlayışı-İnsan Haklarına Saygı İlişkisine Yönelik Tartışma  58

IV. ATATÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNE BAĞLI DEVLET   59

V. BAŞLANGIÇTA BELİRTİLEN TEMEL İLKELERE DAYALI DEVLET   62

VI. DEMOKRATİK DEVLET.. 65

VII. LAİK DEVLET İLKESİ. 72

A. DİN HÜRRİYETİ. 74

1. İnanç Hürriyeti 74

2. İbadet Hürriyeti 76

B. DİN VE DEVLET İŞLERİNİN AYRILIĞI. 78

1. Din ve Devlet Kurumlarının Birbirinden Ayrılığı 78

a) Genel Olarak. 78

b) Anayasa Mahkemesinin Kararlarında Din ve Devlet İşlerinin Ayrılığı 79

2. Devletin Bütün Dinler Karşısında Tarafsızlığı 80

a) Devletin Resmi Bir Dini Olmamalıdır. 81

b) Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi 83

3. Devletin Hukuki Düzeninin Din Kurallarına Dayanmaması 86

VIII. SOSYAL DEVLET İLKESİ  88

A. GENEL OLARAK.. 88

B. SOSYAL DEVLETİN HÜRRİYET ANLAYIŞI. 90

C. SOSYAL DEVLET KAVRAMININ ANAYASALARDA DÜZENLENİŞİ. 91

D. SOSYAL DEVLETİ GERÇEKLEŞTİRMEYE YÖNELİK HUKUKİ USULLER.. 92

1. Herkese İnsan Onuruna Yaraşır Asgari Bir Hayat Seviyesi Sağlamak. 92

a) Genel Olarak. 92

b) Sosyal Haklar. 93

c) Sosyal Hakların Sınırı 97

2. Gelir ve Servet Eşitsizliklerinin Azaltılmasına Yönelik Tedbirler. 98

a) Vergilendirme. 99

b) Kamulaştırma. 99

c) Devletleştirme. 100

d) Planlama. 101

3. Sosyal Devlet, Fırsat Eşitliği ve Özel Olarak Korunması Gereken Kişiler. 102

IX. HUKUK DEVLETİ. 103

A. GENEL OLARAK.. 103

B. HUKUK DEVLETİNİN ŞARTLARI (GEREKLERİ) 106

1. Devletin Hukuka Bağlılığı İlkesi 106

a) Yasama Organının Hukuka Bağlılığı ve Yargısal Denetimi 107

b) Yürütme Organının ve Onun Uzantısı İdarenin Hukuka Bağlılığı ve Yargısal Denetimi 108

c) Yargı Organının Hukuka Bağlılığı ve Yargısal Denetimi 111

2. Yargının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 112

3. Hukuki Güvenlik İlkesi 113

a) Hukuki Belirlilik. 114

b) Hukuki İstikrar ve Öngörülebilirlik. 115

c) Geçmişe Etki Yasağı ve Kazanılmış Haklara Saygı 116

d) İdarenin Mali Sorumluluğu. 118

e) Temel Hak ve Hürriyetler Tanınması ve Güvence Altına Alınması 118

(1) Temel hak ve hürriyetlerin korunması 118

(2) Hak arama hürriyeti 119

(3) Kanuni hakim güvencesi 119

(4) Suç ve cezalara ilişkin ilke ve esaslar. 120

X. EŞİTLİK İLKESİ. 121

A. EŞİTLİK İLKESİNİN MUHATABI. 122

B. MUTLAK VE ŞEKLİ EŞİTLİK.. 122

C. POZİTİF AYRIMCILIK.. 125

Üçüncü Bölüm... 127

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER   127

I. TEMEL KAVRAMLAR.. 127

A. HAK VE HÜRRİYET (ÖZGÜRLÜK) KAVRAMLARI. 127

1. Hürriyet (Özgürlük) 128

2. Hak. 129

3. Hak ve Özgürlük Arasındaki Farklar. 131

B. DİĞER KAVRAMLAR.. 132

II. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIFLANDIRILMASI  133

A. JELLİNEK’İN SINIFLANDIRMASI. 133

1. Negatif Statü Hakları 134

2. Pozitif Statü Hakları 134

3. Aktif Statü Hakları 135

B. TARİHİ GELİŞİM SÜRECİ AÇISINDAN SINIFLANDIRMA.. 135

1. Birinci Kuşak Haklar. 135

2. İkinci Kuşak Haklar. 136

3. Üçüncü Kuşak Haklar. 136

C. 1982 ANAYASASININ TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİ SINIFLANDIRMASI  137

1. Kişinin Hakları ve Ödevleri 137

2. Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler. 138

3. Siyasi Haklar ve Ödevler. 139

III. 1982 ANAYASASININ TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERE YAKLAŞIMI  140

A. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN NİTELİĞİ KONUSUNDAKİ YAKLAŞIMI  140

1. 1982 Anayasasının Temel Hak ve Hürriyet Anlayışı 140

2. 1982 Anayasasında Hak-Ödev İlişkisi 141

B. İNSAN HAKLARINA DAYALI-İNSAN HAKLARINA SAYGILI. 142

C. TOPLUMUN HUZURU, MİLLİ DAYANIŞMA VE ADALET ANLAYIŞI İÇİNDE İBARESİ İLE İNSAN HAKLARINA SAYGILI DEVLET ARASINDAKİ İLİŞKİ. 142

D. 1982 ANAYASASINDA HÜRRİYET-OTORİTE DENGESİ. 143

IV. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANDIRILMASI  144

A. OLAĞAN DÖNEMLERDE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANDIRILMASI  145

1. Sınırlama Kanunla Olmalıdır. 145

2. Sınırlama Anayasanın İlgili Maddesinde Belirtilen Sebeplere Dayanmalıdır. 147

3. Sınırlama Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygun Olmalıdır. 148

4. Sınırlama Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Aykırı Olmamalıdır. 149

5. Sınırlama Laik Cumhuriyetin Gereklerine Aykırı Olmamalıdır. 149

6. Sınırlama Temel Hak ve Hürriyetlerin Özüne Dokunmamalıdır. 149

7. Sınırlama Ölçülülük İlkesine Uygun Olmalıdır. 150

B. OLAĞANÜSTÜ HAL DÖNEMLERİNDE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANDIRILMASI: TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KULLANILMASININ DURDURULMASI. 151

C. YABANCILARIN TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİNİN SINIRLANMASI  156

V. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KÖTÜYE KULLANILMAMASI  158

VI. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN ÖZNELERİ  161

A. HERKES. 162

B. VATANDAŞLAR.. 164

C. BELLİ KATEGORİLER.. 165

D. YABANCILAR.. 165

VII. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KORUNMASI  166

A. ULUSAL ALANDA KORUMA.. 166

1. Yargı Dışı Yollar. 167

a) Siyasi Başvuru Yolları 167

(1) Teşrii Başvuru Yolu. 167

(2) Cumhurbaşkanlığına Başvuru Yolu (CİMER) 168

b) İdari Başvuru Yolları 169

c) Bağımsız Kurumlara Başvuru Yolları 171

d) Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvuru. 172

e) Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. 175

2. Yargısal Başvuru Yolları 178

B. ULUSLARARASI ALANDA KORUMA.. 179

1. Birleşmiş Milletler Düzeyinde İnsan Haklarının Korunması 180

2. Avrupa Konseyi Düzeyinde İnsan Haklarının Korunması 181

a) Sözleşmenin Kapsamı ve İçeriği 182

b) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Birimleri 182

c) Mahkemeye Başvuru Usulleri 183

d) Bireysel Başvuruların İncelenmesi 184

(1) Kabul Edilebilirlik İncelemesi 184

(2) Esas Bakımından İnceleme. 185

e) Büyük Daireye İtiraz. 186

f) AİHM Kararları ve Yargılamanın Yenilenmesi 186

Dördüncü Bölüm... 188

YASAMA ORGANI: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ  188

I. DEVLETİN TEMEL TEŞKİLAT YAPISI: CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI  188

II. YASAMA ORGANI: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ  189

A.     TBMM’NİN YAPISI VE KURULUŞU.. 189

1.     TBMM’nin Yapısı 189

2.     Milletvekili Sayısı 190

B.     MİLLETVEKİLLERİNİN SEÇİMİ. 190

1.     Seçimlerin Başlangıcı 190

a) Genel Seçimler. 190

(1) TBMM’nin Seçim Döneminin Sona Ermesi 191

(2) TBMM’nin Erken Seçim Kararı Alması 191

(3) TBMM Seçimlerinin Cumhurbaşkanınca Yenilenmesi (Fesih) 193

(4) Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması 194

b) Ara Seçimler. 194

c) Seçimlerin Ertelenmesi (Geriye Bırakılması) 196

2.     Seçim Çevreleri 196

3. 1982 Anayasasının Seçimlere İlişkin Temel İlkeleri 197

a)     Demokratik Seçim İlkeleri 198

(1) Seçimlerin Serbestliği 198

(2) Genel Oy. 199

(a) Genel olarak. 199

(b) Seçmen Olabilmenin Şartları 200

(3) Eşit Oy İlkesi 204

(4) Gizli Oy. 204

(5) Tek dereceli-İki Dereceli Seçim.. 205

(6) Açık Sayım ve Döküm.. 205

(7) Bireysel Oy İlkesi 206

(8) Seçimlerin Yargı Organlarının Yönetim ve Denetiminde Yapılması 207

b) Temsilde Adalet ve Yönetimde İstikrar İlkeleri 207

c) Seçim Kanunlarında Yapılan Değişikliklerin Bir Yıl İçinde Yapılacak Seçimlerde Uygulanmaması İlkesi 209

4. Milletvekili Seçilme Yeterliliği 210

a) Türk Vatandaşı Olmak. 212

b) 18 Yaşını Doldurmuş Olmak. 212

c) En Az İlkokul Mezunu Olmak. 213

d) Kısıtlı Olmamak. 213

e) Askerlikle İlişiği Olmamak. 214

f) Kamu Hizmetlerinden Yasaklı Olmamak. 214

g) Taksirli Suçlar Hariç Toplam Bir Yıl veya Daha Fazla Hapis ile Ağır Hapis Cezasına Hüküm Giymemiş Olmak  215

h) Anayasanın 76. Maddesinde Sayılan Belirli Suçlardan Hüküm Giymemiş Olmak  216

5. Memnu (Yasaklanmış) Hakların İadesi Meselesi 216

6. Seçimlerde Adaylık. 218

a) Bağımsız Adaylık. 219

b) Siyasi Parti Adaylığı 221

c) Kamu Görevlilerinin Seçimlerde Adaylığı 224

d) Kamu Görevlilerinin Seçimden Sonra Göreve Dönmesi 227

7. Adayların İncelenmesi ve Adaylara Karşı İtiraz. 228

a) Resen İnceleme. 228

b) İtiraz Üzerine İnceleme. 228

8. Siyasi Partilerin Seçime Katılabilme ve Aday Gösterebilme Şartları 229

9. Milletvekili Seçim Sistemi 231

a) Genel Olarak Seçim Sistemleri 231

b) Türk Milletvekili Seçim Sistemi 234

(1) Genel Baraj ve Hesaplanması 234

(2) d’Hondt Usulüne Göre Milletvekilliklerinin Dağıtılması 235

(3) Siyasi Parti Listelerinden Seçilenlerin Tespiti 241

(a) Bloke Liste Usulü. 241

(b) Tercihli Oy Usulü. 241

(c) Karma Liste Usulü. 242

(d) 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun Benimsemiş Olduğu Usul 242

10. Milletvekili Seçilenlere Seçildiklerine Dair Tutanak Verilmesi 243

11. Seçimlere İtiraz ve İtiraz Neticesinde Seçimin veya Tutanağın İptali 243

C. TBMM ÜYELERİNİN HUKUKİ STATÜSÜ.. 245

1. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması 245

2. Milletin Temsili 246

3. Milletvekili Andı ve Milletvekillerinin Andiçmesi 247

4. Milletvekilliği ile Bağdaşmayan İşler. 249

5. Parlamenter Muafiyetler. 250

a) Yasama Sorumsuzluğu. 252

(1) Yasama Sorumsuzluğunun Amacı 252

(2) Yasama Sorumsuzluğunun Kapsamı 252

(3) Yasama Sorumsuzluğunun Niteliği 255

(4) Meclis Dışında Tekrar. 255

b) Yasama Dokunulmazlığı 257

(1) Yasama Dokunulmazlığının Amacı 257

(2) Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı 257

(a) Cezanın Ertelenmesi 258

(b) Kovuşturma Yasağı 259

(c) Ağır Cezayı Gerektiren Suçüstü Hali 260

(d) 14. Madde Kapsamındaki Suçlar. 261

(3) Yasama Dokunulmazlığının Sona Ermesi 262

(a) Üyeliğin Sona Ermesi İle Sona Erme. 262

(b) Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması İle Sona Erme. 262

i) Dokunulmazlığın Kaldırılması Usulü. 263

ii) Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararlarının Yargısal Denetimi 265

iii) Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasının Sonuçları 268

(4) Yasama Dokunulmazlığının Niteliği 269

6. Milletvekilliğinin Sona Ermesi 270

a) Üyeliğin Düşmesi Sebebiyle Sona Erme Halleri 270

b) Diğer Sona Erme Halleri 273

c. Milletvekili Üyeliğinin Düşmesi Kararlarının Yargısal Denetimi 275

7. Milletvekillerinin Mali Statüsü. 276

Beşinci Bölüm... 277

TBMM’NİN TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA DÜZENİ  277

I. İÇTÜZÜK.. 277

II. TBMM’NİN TEŞKİLAT YAPISI (İÇ YAPISI) 280

A. BAŞKANLIK DİVANI. 280

1. Başkanlık Divanının Kuruluşu. 280

2. Meclis Başkanı 281

B. SİYASİ PARTİ GRUPLARI. 283

C. DANIŞMA KURULU.. 284

D. MECLİS KOMİSYONLARI. 285

1. Daimi Komisyonlar. 286

2. Geçici Komisyonlar. 288

III. TBMM’NİN ÇALIŞMA DÜZENİ  288

A. TBMM’NİN TOPLANMASI VE TATİLİ. 288

B. TBMM’NİN TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI. 290

C. TBMM’NİN OYLAMA USULLERİ. 293

D. MECLİS GÖRÜŞMELERİ. 294

Altıncı Bölüm... 297

TBMM’NİN GÖREV VE YETKİLERİ  297

I. KANUN KOYMAK.. 298

A. KANUNLARIN TEKLİFİ. 298

B. KANUN TEKLİFLERİNİN GÖRÜŞÜLMESİ. 300

C. KANUNLARIN YAYIMI VE CUMHURBAŞKANININ GERİ GÖNDERME YETKİSİ  302

D. KANUNLARIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ. 304

II. HÜKÜMETİ DENETLEMEK: TBMM’NİN BİLGİ EDİNME VE DENETİM YETKİSİ VE ARAÇLARI. 304

A. YAZILI SORU.. 305

B. GENEL GÖRÜŞME.. 307

C. MECLİS ARAŞTIRMASI. 308

D. MECLİS SORUŞTURMASI. 309

III. BÜTÇE VE KESİN HESAP KANUN TEKLİFLERİNİ GÖRÜŞMEK VE KABUL ETMEK   314

A. BÜTÇE KANUNU.. 315

B. KESİN HESAP KANUNU.. 318

IV. PARA BASILMASINA KARAR VERMEK   319

V. SAVAŞ İLANINA KARAR VERMEK   319

VI. MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARIN ONAYLANMASINI UYGUN BULMAK   321

A. MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNMASI  322

B. MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARI ONAYLANMASI, YAYIMI VE YÜRÜRLÜĞÜ   324

C. MİLLETLERARASI ANLAŞMALARIN TÜRK HUKUKUNDAKİ HİYERARŞİK YERİ  325

D. MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARIN YARGISAL DENETİMİ. 326

VII. GENEL VE ÖZEL AF İLANINA KARAR VERMEK   328

VIII. TBMM’NİN DİĞER GÖREV VE YETKİLERİ  331

Yedinci Bölüm... 332

YÜRÜTME ORGANI VE HÜKÜMET SİSTEMLERİ  332

I. YÜRÜTME ORGANI. 332

II. HÜKÜMET SİSTEMLERİ. 333

A. PARLAMENTER SİSTEM... 335

B. BAŞKANLIK SİSTEMİ. 337

C. YARI-BAŞKANLIK SİSTEMİ. 340

D. 2017 ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ SONRASI TÜRK HÜKÜMET SİSTEMİ. 341

Sekizinci Bölüm... 343

YÜRÜTME ORGANI: CUMHURBAŞKANI  343

I. CUMHURBAŞKANININ SEÇİMİ  343

A. GENEL OLARAK.. 343

B. SEÇİMLERİN BAŞLANGICI. 344

1. TBMM ve Cumhurbaşkanının Seçim Döneminin Sona Ermesi 344

2. TBMM’nin Erken Seçim Kararı Alması 344

3. TBMM Seçimlerinin Cumhurbaşkanınca Yenilenmesi (Fesih) 345

4. Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması 345

C. CUMHURBAŞKANI SEÇİLEBİLME YETERLİLİĞİ. 346

D. ADAY GÖSTERİLME.. 346

E. ADAYLARIN İNCELENMESİ VE ADAYLARA KARŞI İTİRAZ.. 347

F. CUMHURBAŞKANININ SEÇİM USULÜ.. 348

G. CUMHURBAŞKANININ GÖREV SÜRESİ VE İKİ DEFADAN FAZLA SEÇİLME YASAĞI  349

II. CUMHURBAŞKANLIĞI SIFATININ KAZANILMASI VE GÖREVE BAŞLAMA   350

III. CUMHURBAŞKANININ TARAFSIZLIĞI VE PARTİSİYLE İLİŞKİSİ  351

IV. CUMHURBAŞKANININ GÖREVİNİN SONA ERMESİ  353

A. BEŞ YILLIK GÖREV SÜRESİNİN DOLMASI. 353

B. CUMHURBAŞKANI VEYA TBMM’CE SEÇİMLERİN YENİLENMESİNE KARAR VERİLMESİ  354

C. CUMHURBAŞKANLIĞI MAKAMININ BOŞALMASI. 354

1. Cumhurbaşkanını Ölümü. 354

2. Cumhurbaşkanının Çekilmesi (istifası) 354

3. Cumhurbaşkanının Sağlığının Bozulması 355

4.  Yüce Divanda Seçilmeye Engel Bir Suçtan Mahkum Olma. 356

V. CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ  356

A. DEVLET BAŞKANLIĞI SIFATINDAN KAYNAKLANAN TEMEL GÖREV VE YETKİLERİ  357

1. Devleti ve Türk Milletinin Birliğini Temsil 357

2. Anayasanın Uygulanmasını, Devlet Organlarının Düzenli ve Uyumlu Çalışmasını Temin Etme  357

B. HÜKÜMET BAŞKANLIĞI (YÜRÜTME ORGANI) SIFATINDAN KAYNAKLANAN TEMEL GÖREV VE YETKİSİ: ÜLKENİN GENEL SİYASETİNİ BELİRLEYEREK İCRA ETMEK (HÜKÜMET ETMEK) 358

C. CUMHURBAŞKANININ DİĞER GÖREV VE YETKİLERİ. 358

VI. CUMHURBAŞKANININ SORUMLULUĞU   360

A. SİYASİ SORUMLULUK.. 361

B. CEZAİ SORUMLULUK.. 362

C. HUKUKİ SORUMLULUK.. 364

1. Göreviyle İlgili Hukuki Sorumluluğu. 364

2. Kişisel Eylem ve İşlemleriyle İlgili Hukuki Sorumluluğu. 365

VII. CUMHURBAŞKANINA VEKALET   365

VIII. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLAR   366

A. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLARIN ATANMA VE GÖREVE BAŞLAMA USULÜ   366

B. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLARIN GÖREV VE YETKİLERİ  367

C. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLARIN SORUMLULUKLARI  368

1. Siyasi Sorumluluk. 368

2. Cezai Sorumluluk. 369

a) Göreviyle ilgili suçları sebebiyle cezai sorumlulukları 369

b) Kişisel suçları sebebiyle cezai sorumlulukları 370

3. Hukuki Sorumluluk. 371

a) Göreviyle ilgili hukuki sorumlulukları 371

b) Kişisel eylem ve işlemleriyle ilgili hukuki sorumlulukları 372

D. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLARIN GÖREVLERİNİN SONA ERMESİ  372

Dokuzuncu Bölüm... 373

YÜRÜTME ORGANININ DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİ  373

I. GENEL OLARAK.. 373

II. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ  373

A. OLAĞAN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ. 374

1. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Yetki 374

2. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konusu. 374

a) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Düzenleme Yapılamayacak Konular. 375

b) Münhasıran Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Düzenlenebilecek Konular: Mahfuz Alan  377

c) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Düzenlenebilecek Konular: Ortak Alan  379

3. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Şekil ve Usul 379

4. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Türk Normlar Hiyerarşisindeki Yeri 380

5. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi 381

B. OLAĞANÜSTÜ HAL CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ. 382

1. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Yetki 383

2. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Şekil ve Usul 383

3. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Konu. 386

4. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Denetimi 389

a) Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi 390

b) Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Siyasi Denetimi 391

5. TBMM Tarafından Onaylanan Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasa Mahkemesi Tarafından Denetlenmesi 392

6. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle Alakalı Bazı Tartışmalar. 394

a) Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Kanunlarda Değişiklik Yapılamayacağı Görüşü  394

b) Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Süre Bakımından Sınırlı Olduğu Görüşü  396

c) Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yer Bakımından Sınırlı Olduğu Görüşü  398

III. YÖNETMELİKLER.. 400

IV. DİĞER DÜZENLEYİCİ İŞLEMLER   401

Onuncu Bölüm... 402

OLAĞANÜSTÜ HAL YÖNETİM USULÜ   402

I. GENEL OLARAK.. 402

II. OLAĞANÜSTÜ HAL İLANI. 403

A. OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN SEBEPLERİ. 403

B. OLAĞANÜSTÜ HAL İLANINDA YETKİ. 403

C. OLAĞANÜSTÜ HAL İLANINDA ŞEKİL VE USUL.. 404

III. OLAĞANÜSTÜ HAL İLANININ HUKUKİ SONUÇLARI  405

A. VATANDAŞLAR İÇİN PARA MAL VE ÇALIŞMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ GETİRİLEBİLİR   405

B. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER KISMEN VEYA TAMAMEN DURDURULABİLİR   405

C. OLAĞANÜSTÜ HAL CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ ÇIKARILABİLİR   407

D. OLAĞANÜSTÜ HALE ÖZEL YÖNETİM USULÜ UYGULANIR.. 407

IV. OLAĞANÜSTÜ HALİN SONA ERMESİ  408

V. OLAĞANÜSTÜ HAL YÖNETİMİNİN YARGISAL DENETİMİ  408

A. OLAĞANÜSTÜ HAL İLANI İŞLEMİNİN YARGISAL DENETİMİ. 409

1. Olağanüstü Hal İlanına Dair Cumhurbaşkanı Kararının Yargısal Denetimi 409

2. Cumhurbaşkanının Olağanüstü Hal İlanına İlişkin Kararının Onaylanmasına Dair TBMM Kararının Yargısal Denetimi 409

B. OLAĞANÜSTÜ HAL YETKİLERİNİ KULLANAN MAKAMLARIN YAPTIKLARI İDARİ İŞLEMLER ÜZERİNDEKİ YARGISAL DENETİM... 410

On birinci Bölüm... 411

YARGI ORGANI. 411

I. YARGI FONKSİYONU.. 411

II. YARGIYA İLİŞKİN TEMEL ANAYASAL İLKELER   413

A. KANUNİ HAKİM İLKESİ. 414

B. YARGININ TARAFSIZLIĞI VE BAĞIMSIZLIĞI İLKESİ. 416

1. Genel Olarak. 416

2. Hakimlerin (Mahkemelerin) Tarafsızlığı İlkesi 416

3. Hakimlerin (Mahkemelerin) Bağımsızlığı İlkesi 416

C. HAKİMLİK TEMİNATI. 419

III. HÂKİMLER SAVCILAR KURULU   422

A. HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULUNUN KURULUŞU.. 423

B. HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ. 426

C. HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULU KARARLARININ YARGISAL DENETİMİ  426

IV. TÜRK YARGI TEŞKİLATI VE YÜKSEK MAHKEMELER   427

A. ANAYASA MAHKEMESİ. 428

B. YARGITAY.. 428

C. DANIŞTAY.. 429

D. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ. 430

E. SAYIŞTAY.. 431

On ikinci Bölüm... 434

ANAYASA MAHKEMESİ. 434

I. GENEL OLARAK.. 434

II. ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU   435

III. ANAYASA MAHKEMESİNİN GÖREV VE YETKİLERİ  438

IV. ANAYASA MAHKEMESİNİN TEŞKİLATI, ÇALIŞMA VE YARGILAMA USULÜ   439

A. ANAYASA MAHKEMESİNİN TEŞKİLATI. 439

1. Genel Kurul 439

2. Bölümler. 440

3. Komisyonlar. 441

B. ANAYASA MAHKEMESİNİN ÇALIŞMA VE YARGILAMA USULÜ.. 441

V. ANAYASAYA UYGUNLUK DENETİM YOLLARI  441

A. İPTAL DAVASI (SOYUT NORM DENETİMİ) 441

1. İptal Davası Açma Yetkisi 442

2. İptal Davası Açma Süresi 443

B. İTİRAZ YOLU (SOMUT NORM DENETİMİ) 445

1. Konusu. 445

2. Şartları 446

a) Bakılmakta Olan Bir Dava Olmalıdır. 446

b) Davaya Bakmakta Olan Merci Mahkeme Niteliğinde Olmalıdır. 447

c) İtiraz Konusu Kural Davada Uygulanacak Kural Olmalıdır. 448

d) Uygulanacak Kural Resen Anayasaya Aykırı Görülmeli veya Tarafların Aykırılık İddiası Ciddi Bulunmalıdır  448

3. İşleyiş Usulü. 450

4. İtiraz Yolunda Başvuruya Engel Durumlar. 451

C. BİREYSEL BAŞVURU YOLU.. 453

VI. İPTAL VE İTİRAZ DAVALARInda ANAYASAYA UYGUNLUK DENETİMİNİN KAPSAMI  453

A. ŞEKİL BAKIMINDAN DENETİM... 453

B. ESAS BAKIMINDAN DENETİM... 455

1. Sebep unsuru bakımından. 455

2. Amaç unsuru bakımından. 456

3. Konu unsuru bakımından. 457

Vıı. İPTAL VE İTİRAZ DAVALARI SONUCU VERİLEN KARARLAR 459

A. KARAR TÜRLERİ: İPTAL-RET KARARLARI. 459

1. Ret Kararları 459

a) İlk İnceleme Sonucunda Ret Kararları 460

b) Esas İncelemesi Sonucunda Ret Kararları 461

c) Ret Kararlarının Etkisi 462

2. İptal Kararları 464

B. KARARLARIN NİTELİKLERİ. 464

1. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı 465

2. Kararların Gerekçeli Olması 466

3. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Gerekçelerinin Bağlayıcılığı Sorunu. 467

4. Anayasa Mahkemesinin Yorumlu Ret Kararlarının Bağlayıcılığı Sorunu. 469

C. KARARLARIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ. 471

1. Kararların Yürürlüğünün Bir Yıl Ertelenmesi 472

2. Kararların Geriye Yürümezliği 473

VIıı. BİREYSEL BAŞVURU YOLU   475

A. BİREYSEL BAŞVURU HAKKININ KONUSU VE ŞARTLARI. 476

1. Anayasa ve AİHS Kapsamındaki Hak ve Özgürlüklerden Olmalı 476

2. Kamu Gücü Tarafından İhlal Olmalı 478

3. Bireysel Başvuru Hakkına Sahip Olunmalı 480

a) Gerçek Kişiler. 481

b) Tüzel Kişiler. 482

4. Olağan Kanun Yollarının Tüketilmiş Olmalı 483

5. Bireysel Başvuru Süresinde Yapılmalı 489

B. BAŞVURU USULÜ.. 490

1. Başvuru Dilekçesinin Verilebileceği Yerler. 490

2. Başvuru Harcı ve Adli Yardım.. 490

3. Başvuru Formu (Dilekçesi) 491

4. Bireysel Başvuruda Temsil 491

C. BİREYSEL BAŞVURULARIN İNCELENMESİ. 491

1. Kabul Edilebilirlik Bakımından İnceleme. 491

a) Ön İnceleme. 492

b) Kabul Edilebilirlik İncelemesi 493

2. Esas Bakımından İnceleme. 496

a) İncelemenin Kapsamı 496

b) İnceleme Usulü. 498

c) İhtiyati Tedbir Kararı Alma Yetkisi 499

D. İNCELEME SONUCU VERİLEBİLECEK KARARLAR.. 500

1. Hakkın İhlal Edilmediği Kararı 500

2. İhlal Kararı 500

a) Genel Olarak. 500

b) İhlalin Mahkeme Kararından Kaynaklanması ve Tazminat 500

3. Düşme Kararı 502

4. Pilot Karar. 503

E. KARARLARIN TEBLİĞİ VE YAYIMLANMASI. 503

F. İÇTİHAT FARKLILIKLARININ GİDERİLMESİ. 504

G. BAŞVURU HAKKININ KÖTÜYE KULLANILMASI. 504

On üçüncü Bölüm... 506

ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ  506

I. TEKLİF SAFHASI. 508

II. GÖRÜŞME SAFHASI. 509

III. KARAR SAFHASI. 511

IV. ONAY SAFHASI. 511

KAYNAKLAR.. 515

 

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar