Medenî Usul Hukuku El Kitabı ( 2 Cilt )

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Baki KURU
ISBN: 978-605-05-0521-4
Stok Durumu: Stokta var
432,00 TL 480,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Baki KURU
Baskı Tarihi 2020/03
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Sert Kapak (İplik Dikiş)

Medenî Usul Hukuku El Kitabı ( 2 Cilt Takım )

Prof. Dr. Baki KURU

2020/03 1. Baskı, 2055 Sayfa, 2 Cilt Takım

ISBN 978-605-05-0521-4


ÖNSÖZ 

Bu El Kitabı, 2001 yılında yayımlamış olduğum, “Hukuk Muhakemeleri Usulü” isimli 6 ciltlik Kitabımın ve 2016 yılında yayımlamış olduğum “İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku” isimli Kitabımın yeni bir baskısı değildir.

İki yıllık bir çalışmanın ürünü olan bu El Kitabı, özellikle hâkimler, avukatlar ve lisansüstü araştırma yapanlar için başvuru (müracaat) kitabı olarak düşünülmüş ve hazırlanmıştır. Bundan dolayı, kitabın uygulamaya (tatbikata) dönük bir kitap olarak hazırlanmasına özen gösterilmiştir.

Bu nedenle, Yargıtay’ın (ve bazı istinaf mahkemelerinin) medeni usul hukukuna ilişkin olup çeşitli dergi ve kitaplarda yayımlanmış olan kararlarına, bu El Kitabı’nda geniş ölçüde yer verilmiştir. Hattâ, sağlayabildiğim yayımlanmamış Yargıtay (ve bazı istinaf mahkemeleri) kararları da, bu El Kitabında inceleme konusu yapılmıştır.

Bu El Kitabının kendi içinde önceki ve sonraki bölümlerine yapılan atıflar, paragraf (§) numarası ile yapılmıştır. Bu atıfların kolayca bulunabilmesi için, sayfaların üzerine paragraf (§) numaraları ve isimleri yazılmıştır. Atıf yapılan yerin, ilgili (atıf yapılan) paragrafın neresinde olduğunu kolayca bulabilmek için, dipnot numaralarından yararlanılmıştır. Bunu üç misalle açıklayalım :

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 17-18 arası” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün metin kısmında, dipnot 17 sayısının bulunduğu yerden başlayıp, dipnot 18 sayısının bulunduğu yere kadarki açıklamalarla ilgilidir.

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 19 civarı” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün metnindeki yalnız 19 nolu dipnotun bulunduğu yer ile ilgilidir.

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 17” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün yalnız 17 nolu dipnotundaki açıklama ile ilgilidir.

Bir kanunun belli bir maddesi hakkında bu El Kitabının hangi sayfasında (veya sayfalarında) açıklama yapılmış olduğunu çabuk bir şekilde bulabilmek için, Kitabın sonundaki “kanun isimlerine (maddelere) göre arama cetveli”ne başvurulması yeterlidir.

Belli bir konu veya kavram hakkında bu El Kitabının hangi sayfasında (veya sayfalarında) açıklama yapılmış olduğunu çabuk bir şekilde arayıp bulabilmek için, Kitabın sonuna ayrıntılı bir “kavramlara göre arama cetveli” konulmuştur.

Bu El Kitabında, kanun ismi (veya kısaltması) verilmeden, yalnız madde (m.) numarası ile anılan maddeler, Hukuk Muhakemeleri Kanununa (HMK’na) aittir.

Ancak, (önceki) HUMK’nun uygulanması gereken hallerde (bkz. HMK geçici m.3/2), HUMK’nun maddeleri (HUMK m.) şeklinde belirtilmiştir.

Bu Kitabımın yazılması sırasında, değişen kanunların işlenmesi, gerekçelerin ve yönetmeliklerin yazılması, Yargıtay içtihatlarının işlenmesi ve arama cetvellerinin hazırlanmasında bana çok değerli yardımlarda bulunmuş olan sayın meslekdaşım Avukat Yılmaz Ağırnas’a bu yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Kitaptaki yayınlanmamış Yargıtay kararlarının temininde bana çok değerli yardımlarda bulunmuş ve kitabı baştan sona okuyup kontrol etmiş olan sevgili ve vefakâr öğrencim Ankara Barosu avukatlarından Ali Karaküçük’e bu yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Bu El Kitabının hazırlanmasında büyük emeği olan, arama cetvellerini hazırlayan, dikkatli ve titiz çalışmalarıyla Kitabı yayına hazır hale getiren sayın Serap Şarkalkan’a bu çok değerli yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Bu Kitabımın basım, yayım ve dağıtımını üstlenen ve bunu kısa zamanda gerçekleştiren Muharrem Başer ile Yetkin Basım ve Dağıtım A.Ş.’nin tüm çalışanlarına çok teşekkür ederim.

İlerlemiş yaşımdan (92) dolayı, bu Önsöz belki de bir Sonsöz olabilir. Bu nedenle, Sonsöz’üme, bundan 500 yıl önce yaşamış olan adaşım Şair Bâki’nin aşağıdaki sözleri ile son vermek istiyorum :

“Baki kalan bu kubbede bir hoş sada imiş”.


1 inci Cildin

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ7

KISALTMALAR CETVELİ27

SEÇİLMİŞ  BİBLİYOGRAFYA  31

GİRİŞ

§ 1. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN YARGI ÇEŞİTLERİ İÇİNDEKİ YERİ VE      BÖLÜMLERİ 37

A) Yargısal faaliyet (yargı)37

B) Yargı yolları38

I - Anayasa yargısı38

II - İdarî yargı38

III - Adli yargı43

C) Medenî yargının diğer yargı çeşitlerinden farkı45

I - Medenî yargının Anayasa yargısından farkı45

II - Medenî yargının idari yargıdan farkı  (idarî yargının görev alanı)45

III - Medenî yargının ceza yargısından farkı51

D) Yargı yolu itirazı ve uyuşmazlığı51

§ 2. ÇEKİŞMELİ YARGININ NİTELİĞİ ve ÖNEMİ 53

§ 3. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN KAYNAKLARI57

A) Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)57

B) Diğer kanunlardaki usul hükümleri59

E) Özel mahkemeler için konulmuş özel usul hükümleri59

F) Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair    Yönetmelik (Yönetmelik)60

G) Yargıtay kararları60

H) UYAP’ın kullanılması61

Birinci Bölüm

M A H K E M E L E R

§ 4. MAHKEMELER TEŞKİLÂTI67

A) Genel bilgi67

B) İlk derece hukuk mahkemeleri67

I - Genel mahkemeler67

II - Özel mahkemeler71

C) Kontrol mahkemeleri72

I- İstinaf mahkemeleri (bölge adliye mahkemeleri)73

II- Yargıtay75

III- Yargıtay’ın teşkilâtı75

IV - Yargıtay’ın görevleri76

§ 5. MAHKEMELERDE ÇALIŞAN KİŞİLER79

A) Hâkimler79

I - Hâkimlik mesleğine giriş80

II - Hâkimlik mesleği81

III - Hâkimlerin bağımsızlığı ve teminatı82

IV - Hâkimlerin sorumluluğu85

B) Adliye personeli86

I- Yazı işleri müdürü86

II- Zabıt kâtibi88

III- Mübaşir91

IV - Hizmetli92

§ 6. HÂKİMİN DAVAYA BAKMAKTAN  YASAKLILIĞI ve REDDİ (m.34-44)93

A) Hâkimin davaya bakmasının yasak olması94

I - Hâkimin davaya bakamayacağı haller (yasaklılık sebepleri)94

II - Hâkimin çekinmesi (istinkâfı) usulü94

B) Hâkimin reddi96

I- Ret sebepleri (m.36)96

II- Hâkimin reddi usulü99

1) Taraflardan birinin hâkimi reddetmesi99

2) Hâkimin çekilmesi (hakimin kendini reddetmesi)104

III- İstinaf mahkemesi başkan ve üyelerinin reddi106

IV - Yargıtay başkan ve üyelerinin reddi107

V- Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi (m.45)107

§ 7. MAHKEMELERİN ÇALIŞMASINA İLİŞKİN  DIŞ ŞARTLAR 109

A) Mahkeme işlerinin görüldüğü yer109

B) Mahkeme işlerinin görüldüğü zaman110

C) Mahkemelerde kullanılan dil (lisan)111

D) Duruşma’nın aleniliği (aleniyet ilkesi) (m.28)112

E) Duruşmanın düzeni114

MAHKEMELERİN GÖREV ve YETKİSİ

§ 8. GÖREV 121

A) Genel bilgi121

B) Görevli mahkemeler122

I- Sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalar122

II- Asliye mahkemelerinin görevine giren davalar131

1) Genel bilgi131

2) Ticarî davalar132

a) Mutlak ticarî davalar132

b) Nispî ticarî davalar137

3) Arabuluculuğa başvurma zorunluluğu139

4) Ticaret mahkemeleri140

5) Asliye hukuk mahkemesinin görevine giren davalar143

a) Malvarlığı haklarına ilişkin davalar143

b) Şahıs varlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalar146

C) Görev kurallarının niteliği150

D) Mahkemenin görevli olup olmadığının incelemesi151

E) Görevsizlik kararı155

F) Görevsizlik kararı üzerine yapılacak işlemler156

I- Genel bilgi156

II-İki hafta içinde görevsizlik kararı vermiş olan  mahkemeye         başvurulmuş olmasının sonuçları158

III- İki hafta içinde görevsizlik kararı vermiş olan mahkemeye     başvurulmamış olmasının sonuçları161

§ 9. YETKİ  (m.5-19)165

A) Genel bilgi165

B) Genel ve özel yetki kuralları166

I- Genel yetki (m.6)169

1) Gerçek kişilerin yerleşim yeri169

2) Tüzel kişilerin yerleşim yeri170

3) Davalı sayısının birden fazla olması  halinde  genel yetkili mahkeme172

4) Genel yetki kuralının niteliği173

II - Özel yetki kuralları174

1) Bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak davalarda yetki174

2) Sözleşmeden doğan davalarda yetki176

3) Şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi (m.14)179

4) Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki (m.15)181

5) Haksız fiilden doğan davalarda yetki (m.16)183

7) Mirastan doğan davalarda yetki (m.11)185

8) Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki (m.12)187

10) Diğer kanunlardaki özel yetki kuralları (m.5)189

C) Yetki sözleşmesi  (tarafların sözleşme ile yetkisiz mahkemeyi

 yetkili kılmaları)192

I- Yetki sözleşmesi yapılamayacak olan haller193

II- Yetki sözleşmesi yapılabilecek olan haller195

III- Yetki sözleşmesinin hukuki niteliği196

IV- Yetki sözleşmesi iki şekilde yapılabilir196

V- Yetki sözleşmesinin şekli196

VI- Uyuşmazlığın belirli olması197

VII- Mahkemenin belirli olması197

IX- Yetki sözleşmesinin etkisi198

X- Davalının yetki itirazında bulunmaması199

D) Yetki itirazı200

I- Kesin yetki hallerinde yetki itirazı200

II- Kesin yetki olmayan hallerde yetki itirazı200

1) Yetki itirazında bulunma süresi201

2) Yetki itirazının yapılması202

3) Yetki itirazının incelenmesi204

E) Yetki itirazının reddi207

F) Yetkisizlik kararı208

G) Yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler210

I- Genel bilgi210

II-İki hafta içinde yetkisizlik kararını vermiş olan mahkemeye  başvurulmasının sonuçları211

III- İki hafta içinde yetkisizlik kararını vermiş olan  mahkemeye  başvurulmamış olmasının sonuçları213

H) Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisi  (MÖHUK m.40 vd)216

I - Genel bilgi216

II-Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda Türk mahkemelerinin        milletlerarası yetkisi218

1) Taşınmazın aynından doğan davalarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi218

2) Taşınmazlar dışındaki (diğer) malvarlığı haklarına ilişkin davalarda      Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi218

III- Şahısvarlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi219

J) Yetki sözleşmesi ile yabancı mahkemenin yetkili kılınması220

I- Yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki sözleşmesi yapılamayacak          davalar220

II- Yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki sözleşmesi yapılabilecek            davalar221

§ 10. YARGI YERİ BELİRLENMESİ (m.21-23)229

A) Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller229

B) Yargı yeri belirlenmesi usulü233

§ 11. GENEL MAHKEMELER ARASINDA  İŞBÖLÜMÜ 237

A) Hukuk davalarında iş bölümü237

I - Birden fazla sulh hukuk mahkemesi arasındaki iş bölümü237

II - Birden fazla asliye hukuk mahkemesi arasındaki iş bölümü238

B) Ticari davalarda iş bölümü238

C)Bir yerdeki birden fazla özel mahkeme arasındaki iş bölümü239

§ 12. GENEL MAHKEME – ÖZEL MAHKEME İLİŞKİSİ241

A) Ayrı özel mahkeme bulunan yerler241

B) Ayrı özel mahkeme bulunmayan yerler241

§ 13. HUKUK MAHKEMELERİ İLE İDARE MAHKEMELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 245

A) Yargı yolu kavramı245

B) Yargı yolu (görev) itirazı247

I - Hukuk mahkemesinde yargı yolu itirazı248

II - İdare mahkemesinde yargı yolu (görev) itirazı250

§ 14. YARGI YOLU (görev) UYUŞMAZLIĞI 253

A) Uyuşmazlık Mahkemesi253

B) Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  yargı yolu (görev) uyuşmazlığı254

I- Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  olumlu görev              (yargı yolu) uyuşmazlığı254

1) Danıştay Başsavcısının olumlu görev uyuşmazlığı çıkarması                (UMK m.10-13)254

2) Hukuk mahkemesinin ve idare mahkemesinin aynı  dava için     kendilerini görevli saymaları (UMK m.17)256

II- Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  olumsuz yargı yolu (görev) uyuşmazlığı257

III - Hukuk mahkemesinin, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne  başvurması258

C) Hüküm uyuşmazlığı260

§ 15. İSTİNABE 261

A) Genel bilgi261

B) Türk mahkemeleri arasında hukuki yardım (istinabe)262

C) Türk mahkemeleri ile yabancı mahkemeler  arasında hukuki yardım     (istinabe)264

§ 16. MAHKEMELERE YARDIMCI ORGANLAR267

A) Avukatlar267

B) Cumhuriyet Savcıları279

C) Noterler283

İkinci Bölüm

D A V A

§ 17. GENEL BİLGİ289

§ 18. TARAFLAR  (m.50-56, m.124)293

A) Genel bilgi293

B) Taraf ehliyeti (yeteneği)296

I - Gerçek kişilerin taraf ehliyeti296

a) Yalnız öleni ilgilendiren davalar298

b) Mirasçıları da ilgilendiren davalar299

c) Ölen tarafın mirasçılarının davaya devam etmesi300

II - Tüzel kişilerin taraf ehliyeti303

1) Özel hukuk tüzel kişilerinin taraf ehliyeti303

2) Kamu tüzel kişilerinin taraf ehliyeti305

III- Tüzel kişiliği bulunmayan toplulukların  taraf ehliyeti de yoktur311

a) Mirasçılar tarafından dava açılması315

b) Mirasçılara karşı dava açılması316

IV- İflâs masasının taraf ehliyeti320

V- Taraf ehliyeti dava şartıdır (m.114/1-d)321

C) Dava ehliyeti (m.51)322

I- Gerçek kişilerin dava ehliyeti322

II - Tüzel kişilerin dava ehliyeti326

D) Dava takip yetkisi (m.53)330

E) Taraf sıfatı (husumet)331

F) Tarafların değişmesi334

§ 19. DAVAYA VEKÂLET (tarafların davada temsili) (m.71-83)343

A) Giriş343

I- Yasal temsil343

II- İradî temsil345

B) Davayı avukat aracılığı ile takip etmek zorunlu değildir346

C) Davada vekil olabilecek kişiler (davaya vekâlet ehliyeti)347

D)Davaya vekâlet ehliyeti olmayan kişilerin  dava takip etmesi349

E) Vekâletin verilmesi (temsil yetkisi verilmesi)350

G) Vekâletnamenin mahkemeye verilmesi352

H) Davaya vekâletin kapsamı356

I-Davaya vekâletin kanunî (yasal) kapsamı (m.73) (vekile özel yetki verilmesini gerektirmeyen işlemler)356

II - Vekile özel yetki verilmesini gerektiren işlemler358

III- Vekilin özel yetkilerini kullanması362

J) Davanın birden fazla vekil ile takibi (m.75)363

K) Davaya vekâletin sona ermesi364

L) Vekâleti sona erdirmeyen haller372

M) Vekil ile takip edilen davalarda vekâlet verenin durumu373

§ 20. DAVA ŞARTLARI375

A) Dava şartları kavramı377

B) Dava şartlarının çeşitleri378

I- Mahkemeye ilişkin dava şartları378

II - Taraflara ilişkin dava şartları382

III - Dava konusuna ilişkin dava şartları383

1) Kesin hüküm bulunmaması383

2) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte (derdest) olmaması383

a) Aynı davanın iki kere açılmış olması384

b) Birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması385

IV - Diğer kanunlardaki özel dava şartları392

C) Dava şartlarının incelenmesi394

§ 21. DAVA ÇEŞİTLERİ (m.105-113)399

A) Mahkemeden istenen hukuki korumaya göre dava çeşitleri399

I - Eda davası (m.105)399

II - Tespit davası (m.106)401

III - İnşaî davalar (yenilik doğuran davalar)411

B) Talep sonucunun niceliğine göre dava çeşitleri414

I - Terditli davalar (m.111)414

II- Seçimlik davalar (m.112)419

III - Davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) (m.110)421

IV- Mütelâhik davalar: hakların (sebeplerin) yarışması  (hakların telâhuku)425

V- Kısmî dava (m.109)427

VI- Belirsiz alacak davası (m.107)433

VII- İdari yargıda genişletilmiş kısmî dava438

VIII- Topluluk davası (m.113)440

§ 22. GENEL (yazılı) YARGILAMA USULÜ443

§ 23. DAVA AÇILMASI 445

A) Genel bilgi445

B) Davanın açılması (m.118 vd)446

I - Dava dilekçesinin içeriği446

1) Mahkemenin adı (m.119/1-a)448

2) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri (m.119/1-b)448

3) Davanın konusu452

4) Vakıalar (dava sebebi)453

5) Delillerin dava dilekçesine yazılması gerekir (zorunludur)455

6) Hukuki sebepler (m.119/1-g)457

7) Açık bir şekilde talep sonucu (m.119/1-ğ)458

8) İmza461

II- Dava dilekçesinin yazılması463

III - Dava dilekçesinin mahkemeye verilmesi463

1) Dava dilekçesinin verileceği yer463

2) Dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir (m.118/1,c.2)464

3) Yazılı delillerin dava dilekçesi ile birlikte verilmesi465

4) Yargılama harçlarının yatırılması465

5) Gider avansının yatırılması466

9) Dava dosyası470

10) Tensip tutanağı470

11) Dava dilekçesinin davalıya tebliği471

12) Dava açılması üzerine, taraflar hemen duruşmaya çağırılmaz472

IV - Davanın açılma zamanı472

C) Dava açılmasının sonuçları473

I - Dava açılmasının maddî hukuk bakımından sonuçları473

II - Dava açılmasının usul hukuku bakımından sonuçları475

D) Dava dilekçesinde faiz istenmesi479

§ 24. DAVAYA CEVAP  (m.126-131)483

A) Genel bilgi483

B) Davalının cevapları (savunma biçimi)484

I - Davalının davayı kabul etmesi484

II - Davalı, dava dilekçesindeki vakıalara karşı koyabilir484

III - Davalının yeni (karşı) vakıalar ileri sürmesi  (savunma vasıtaları)485

C) Cevap dilekçesi (m.126-131)490

I - Cevap dilekçesinin içeriği490

II- Cevap dilekçesinin yazılması496

III- Cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesi496

D) Cevap süresi498

E) Cevap dilekçesi verilmesinin sonuçları500

I - Davalı davanın esasına girmiş olur500

II- Savunmayı genişletme yasağı, cevap dilekçesinin verilmesi ile değil, ikinci cevap dilekçesinin verilmesi ile başlar500

F)Cevap süresi içinde cevap dilekçesi verilmemiş  olmasının sonuçları501

I- Davalının vakıaları inkâr etmiş sayılması (m.128)501

II - Savunmayı genişletme yasağı502

G) Cevap süresi geçtikten sonra cevap dilekçesi verilmesi504

H) Davalının davaya cevap vermemesi505

§ 25. CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ  ve  İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ (m.136)507

A) Cevaba cevap dilekçesi (m.136)507

I- Cevaba cevap dilekçesi verme süresi507

II- Cevaba cevap dilekçesinin içeriği508

IV- Cevaba cevap dilekçesinin verilmesi510

V- Cevaba cevap dilekçesinin verilmesinin sonuçları510

1) İddianın (davanın) genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı510

2) İddianın (davanın) değiştirilmesi sayılan haller511

3) Davayı değiştirme (ve genişletme) yasağının istisnaları514

a) Davalının açık muvafakati514

b) Islah515

c) Dava konusunun devri515

4) Davayı değiştirme zamanı516

5) Davayı değiştirmenin (veya genişletmenin) etkisi516

6) Davanın tekrar değiştirilmesi (veya genişletilmesi)516

7) Davalının davayı değiştirmeye açık biçimde  muvafakat etmemesi (itiraz etmesi)517

8) Davayı değiştirmenin (ve genişletmenin) yasak olmadığı haller (davayı değiştirme ve genişletme yasağına tâbi olmayan haller)517

9) Davayı değiştirme (veya genişletme) sayılmayan haller518

10)  Davayı değiştirme yasağı, cevaba cevap dilekçesinin  verilmesi ile başlar (m.141/1)518

VI-Davalının cevap dilekçesi vermemesi halinde,  davacı cevaba cevap dilekçesi (m.136) veremez519

VII -Cevaba cevap süresi geçtikten sonra  cevaba cevap dilekçesi           verilmesi519

VIII -Davalının ön inceleme aşamasına kadar hiç cevap dilekçesi        vermemesi520

B) İkinci cevap dilekçesi (m.136)520

I- İkinci cevap dilekçesini verme süresi520

II- İkinci cevap dilekçesinin içeriği521

III - Davalı, ikinci cevap dilekçesi ile  savunmasını genişletebilir veya değiştirebilir522

IV- İkinci cevap dilekçesinin verilmesi522

V- İkinci cevap dilekçesinin verilmesinin sonuçları522

1) Dilekçeler aşaması sona erer522

2) Savunmayı genişletme ve değiştirme yasağı başlar523

3) Savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi sayılan haller523

4) Savunmayı genişletme ve değiştirme yasağının istisnaları527

a) Davacının açık muvafakati527

b) Islah529

5) Savunmayı genişletme veya değiştirme zamanı529

6) Savunmayı genişletmenin (veya değiştirmenin) etkisi529

7) Savunmanın tekrar genişletilmesi veya değiştirilmesi530

8) Savunmayı genişletmenin ve değiştirmenin  yasak olmadığı haller530

9) Savunmayı genişletme veya değiştirme sayılmayan haller531

VI-Davacının cevaba cevap dilekçesi vermemesi halinde  davalı ikinci cevap dilekçesi (m.136) veremez532

VII - Süresi geçtikten sonra ikinci cevap dilekçesi verilmesi532

C) Davalının ön inceleme duruşmasına kadar  cevap dilekçesi vermemesi532

D) İddia ve savunmanın genişletilmesi (veya değiştirilmesi) yasağı aynı  davada söz konusu olur533

§ 26. ÖN İNCELEME (m.137-142)535

A) Genel bilgi535

B) Duruşmasız ön inceleme535

C) Ön inceleme duruşması536

D)Hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında  karar verilmesi543

E) Hâkim yardımcılığı548

Üçüncü Bölüm

§ 27. TAHKİKAT  (m.143-186)551

A) Genel bilgi551

I- Tahkikat yapılmasına gerek olmayan haller551

II- Tahkikat yapılmasına gerek olan haller552

B) Tahkikatın yapılış biçimi (şekli)554

C) Yargılamaya hâkim olan ilkeler (m.24-33)568

I - Tasarruf ilkesi (m.24)568

II- Taleple bağlılık ilkesi (m.26)569

III - Taraflarca getirilme (hazırlama) ilkesi (m.25)569

IV- Kendiliğinden (resen) araştırma ilkesi574

V- Dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü (m.29)578

VI- Hukuki dinlenilme hakkı (m.27)580

VII- Usul ekonomisi ilkesi (m.30)585

VIII- Adil yargılanma hakkı588

IX- Hukukun uygulanması589

1) Hâkim, Türk Hukukunu kendiliğinden (resen) uygular (m.33)589

2) Yabancı hukukun uygulanması (MÖHUK m.2)590

X- Aleniyet ilkesi (m.28)592

XII- Doğrudanlık ilkesi592

D) Tahkikatın yapılması (m.143 vd)593

E) Tahkikat duruşmasının sonunda iki durumla karşılaşılır595

F) Dava dosyasının kaybolması (zayî olması)597

I-Yangın, deprem, su baskını veya toprak kayması  nedeniyle dosyanın kaybolması597

II- Dava dosyasının başka bir nedenle kaybolması599

§ 28. İSTİCVAP  (tarafın sorguya çekilmesi) (m.169-175)601

A) Genel bilgi601

B) İsticvabın konusu603

C) İsticvap kararı603

D) Tarafın kendisi isticvap edilir (sorguya çekilir)604

E) İsticvap davetiyesi (m.171)606

F) İsticvap usulü (isticvabın yapılması)607

Dördüncü Bölüm

DELİLLER (kanıtlar)

§ 29. DELİLLER HAKKINDA GENEL HÜKÜMLER  (m.187-198)611

A) İspat ve delil612

I- İspat612

II- Delil (kanıt)613

B) Delilin (ispatın) konusu613

C) İspat yükü (HMK m.190 ; MK m.6)615

I- Genel kural616

II- Genel kuralın istisnaları618

a) Kanunî (yasal) karineler625

b) Fiilî karineler (yaşam deneyi kuralları)630

III- Karşı delil  (m.191)633

D) Delillerin gösterilmesi634

I- Dilekçeler aşamasında delillerin gösterilmesi634

II- Yazılı delillerin ön inceleme aşamasında gösterilmesi635

III- Delillerin hasredilmesi635

IV- Deliller taraflarca gösterilir638

E) Delillerin incelenmesi640

F) Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller641

G) Delil çeşitleri643

I- Kesin deliller643

II- Takdirî deliller644

KESİN DELİLLER

§ 30. İKRAR  (m.188)647

A) İkrarın niteliği ve konusu647

B) İkrarın yapılış biçimi648

C) İkrar’dan dönme651

D) İkrarın etkisi (hükmü)651

E) İkrarın çeşitleri ve bölünmesi652

I- Basit ikrar (âdi ikrar)652

II- Vasıflı ikrar (nitelikli ikrar)653

III- Bileşik ikrar657

1) Bağlantılı bileşik ikrar658

2) Bağlantısız bileşik ikrar658

IV- İspat yükü yer değiştirmemek şartı ile ikrar bölünebilir659

V-İkrara eklenen vakıanın ileri sürülmesi iddia ve savunmanın  genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağına tâbidir660

F) Mahkeme dışı ikrar660

§ 31. BELGE (m.199)663

§ 32. SENET 665

A) Kavram ve önemi665

I - Kavram665

II - Senet ispat şekil şartıdır666

III - Senet delilinin önemi667

B) Senet çeşitleri667

I - Adi senetler667

II - Resmî senetler676

III - Senetlerdeki çıkıntı, kazıntı ve silintiler681

C) Senetlerin mahkemeye verilmesi (ibrazı)681

I - Genel bilgi681

II - Senetlerin mahkemeye verilmesi (ibrazı) zorunluluğu684

D) Senetle ispat zorunluluğu (tanıkla ispat yasağı)688

I - Genel bilgi688

II -İspat sınırından fazla hukuki işlemlerin  senetle ispatı zorunludur689

1) (birinci) Ana kural689

2) İspat sınırı ile ilgili (birinci) ana kuralın istisnaları   (tanıkla ispat edilebilen hukuki işlemler)697

III - Senede karşı senetle ispat zorunluluğu (tanıkla ispat yasağı)  (m.201)708

1) (İkinci) Ana Kural708

2)  Senede karşı senetle ispat zorunluluğunun istisnaları   (senede karşı tanıkla ispatın mümkün olduğu haller)713

E) Güvenli elektronik imza717

§ 33. TİCARİ DEFTERLERLE İSPAT  (HMK m.222)721

A) Giriş721

B) Ticari defterlerle ispat hakkında genel bilgi722

C) Ticari defterlerle ispat726

D) Ticari defterlerin sahibi aleyhine delil olması726

I- Genel bilgi726

II- Başka delillerle birlikte diğer tarafın  ticari defterlerine dayanılması726

III - Sadece diğer tarafın ticari defterlerine dayanılması726

1) Bir tarafın yalnız diğer tarafın (hasmın)  ticari defterlerine   dayanması727

2) Diğer tarafın ticari defterlerine dayanan tarafın  tacir olması  şart değildir727

3) Mahkemenin diğer tarafın defterlerinin ibrazına karar vermesi727

E) Ticari defterlerin sahibi lehine delil olması730

§ 34. YEMİN  (m.225-239)737

A) Yemin teklifi (m.227)738

B) Kendisine yemin teklif edilen tarafın  yemin için davet edilmesi ve  buna karşı davranışı743

C) Yemin taraflarca eda olunur748

D) Yemin hakkında usul hükümleri (m.233-238)750

TAKDİRÎ DELİLLER

§ 35. TANIK  (m.240-265)757

§ 36. BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ  (HMK m.266-287)777

A) Bilirkişi kavramı ve tanıklıktan farkı777

B) Bilirkişi incelemesini gerektiren haller778

I- Bilirkişi incelemesinin zorunlu olduğu haller778

II- Özel ve teknik bilgiyi gerektiren haller780

III- Özel ve teknik bilgiyi gerektiren halleri hâkim takdir eder781

IV- Hukuki sorunlar için bilirkişiye başvurulamaz781

C) Bilirkişi incelemesine karar verilmesi783

I- Tarafların bilirkişi incelemesi yapılmasını istemesi784

II- Hâkimin kendiliğinden (resen) bilirkişi incelemesi yapılmasına karar vermesi785

III- Bilirkişi sayısının belirlenmesi786

IV- Bilirkişilerin görevlendirilmesi786

V- Bilirkişiye yemin verdirilmesi zorunludur (HMK m.271)790

VI- Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi791

VII- Bilirkişinin görevini yapmaktan yasaklı olması ve reddi (HMK m.272)792

VIII- Bilirkişilik görevini kabulle yükümlü olanlar794

IX- Bilirkişilik görevinin kapsamı795

X- Bilirkişinin görev ve yetkileri797

XI- Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve bilirkişi raporu799

1) Bilirkişinin sözlü açıklama yapması799

2) Bilirkişi raporu800

3) Bilirkişi raporuna itiraz806

4) Bilirkişilerden sözlü olarak açıklama istenmesi  veya ek rapor alınması807

5) Yeni (ikinci) bilirkişi incelemesi808

XII - Bilirkişinin oy ve görüşü hâkimi bağlamaz809

XIII- Bilirkişi gideri ve ücreti810

D) Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü811

E) Bilirkişinin ceza sorumluluğu811

F) Bilirkişinin hukuki sorumluluğu812

G) Bilirkişilerin denetlenmesi816

H) Bilirkişi raporunun başka bir davaya etkisi817

§ 37. UZMAN GÖRÜŞÜ (m.293)821

§ 38. KEŞİF  (m.288-292)827

A) Genel bilgi827

B) Keşif kararı828

C) Keşif giderleri832

D) Keşif yapılması833

E) Keşfe katlanma zorunluluğu (m.291)838

F) Soybağı tespiti için inceleme839

§ 39. DELİL SÖZLEŞMESİ  (m.193 ve m.200/2)843

A) Genel bilgi843

B) Delil sözleşmesinin çeşitleri844

I- Münhasır delil sözleşmesi845

1) Genel bilgi845

2) Hakem-bilirkişi sözleşmesi847

II- Münhasır olmayan delil sözleşmesi850

C) Delil sözleşmesinin şekli850

I- Yazılı şekil850

II- Delil sözleşmesinin mahkeme önünde yapılması852

Beşinci Bölüm

YARGILAMA ve HÜKÜM

§ 40. TAHKİKATIN SONA ERMESİ   SÖZLÜ YARGILAMA  ve  HÜKMÜN       VERİLMESİ  (m.184-186, 294-303)857

I - Tahkikatın sona ermesi857

II- Tahkikatın genişletilmesi858

III - Sözlü yargılama862

IV - Hükmün verilmesi865

V-Toplu ticaret mahkemelerinde tahkikatın sona ermesi, sözlü          yargılama ve hükmün verilmesi (m.185)874

§ 41. HÜKÜM (kararlar)  (m.294-302)877

A) Karar çeşitleri877

I -Ara kararları877

II - Nihaî kararlar879

1) Hükümler (esasa ilişkin nihaî kararlar)880

2) Usule ilişkin nihaî kararlar (m.294/6)881

3) Davanın konusuz kalması halinde verilen kararlar882

B) Hüküm (m.294 vd)886

I- Hükmün verilmesi886

II- Hükmün içeriği886

III -Taleple bağlılık ilkesi (m.26)  (talepten fazlaya veya başka bir şeye    hüküm verme yasağı)897

IV - Taleplerden biri hakkında karar verilmemiş olması902

V- Faiz hakkında hüküm verilmesi  (hükümde faize ilişkin sorunlar)904

VI - Hükmün yazılması906

VII - Hükmün (ilâmın) taraflara verilmesi907

X - Hükmün doğurduğu sonuçlar913

Altıncı Bölüm

DAVADAKİ ÖZEL DURUMLAR

§ 42. ÖN SORUN (m.163-164)917

§ 43. BEKLETİCİ SORUN  (m.165)919

§ 44. DAVA ARKADAŞLIĞI (m.57-60)935

A) Genel bilgi935

I- Davaların yığılması (objektif dava birleşmesi)935

II- Dava arkadaşlığı (sübjektif dava birleşmesi)935

B) Mecburî (zorunlu) dava arkadaşlığı (m.59-60)936

I- Genel bilgi936

II - Mecburî dava arkadaşlığı halleri (çeşitleri)937

1) Maddî bakımdan mecburî dava arkadaşlığı938

a) Elbirliği mülkiyetinde938

b) Kira sözleşmesinde birden fazla kiraya veren  veya kiracı bulunması940

2) Şeklî bakımdan mecburî dava arkadaşlığı943

III - Mecburî dava arkadaşlığının tâbi bulunduğu  özel usul hükümleri946

C) İhtiyarî dava arkadaşlığı (m.57-58)952

I- Genel bilgi952

II - İhtiyarî dava arkadaşlığının mümkün olduğu haller954

1) Dava konusu olan hak veya borcun ortak olması954

2) Ortak işlem954

3) Davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması955

III - İhtiyarî dava arkadaşlığının tâbi bulunduğu  özel usul hükümleri956

1) Görevli mahkemenin belirlenmesi956

2) Yetkili mahkeme956

3) Dava açılması957

§ 45. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ ve AYRILMASI  (m.166-168)965

A) Davaların  birleştirilmesi965

I- Genel bilgi965

II- Davaların birleştirilmesi usulü967

1) Aynı mahkemede açılmış olan davaların birleştirilmesi967

2)  Aynı yargı çevresindeki iki ayrı mahkemedeki  davaların       birleştirilmesi969

3)  Ayrı yargı çevrelerindeki iki mahkemede  görülen davaların birleştirilmesi970

III- Davaların birleştirilmesi kararının sonuçları971

B) Davaların ayrılması973

I- Davaların ayrılması halleri973

1) Aralarında bağlantı bulunmayan davaların ayrılması973

2) Aralarında bağlantı bulunan davaların ayrılması974

3) Mahkemece birleştirilmiş olan davaların ayrılması974

II - Davaların ayrılması kararı ve sonuçları975

III - Davaların ayrılması talebinin reddi976

§ 46. DAVAYA MÜDAHALE (katılma) (m.65-69)979

A) Fer’î müdahale (m.66-69)979

I - Genel bilgi979

II - Fer’î müdahalenin şartları980

1) Görülmekte olan bir dava bulunması980

2) Davaya müdahale tahkikat sona erinceye kadar mümkündür980

3) Üçüncü kişinin davaya müdahale etmekte  hukukî yararı bulunmalıdır981

4) Teminat gösterme982

III - Fer’î müdahale usulü982

IV - Fer’î müdahilin davadaki durumu983

B) Asli müdahale (m.65)989

I - Genel bilgi989

II- HMK ile asli müdahale düzenlenmiştir991

III - Asli müdahalenin şartları992

1) Görülmekte (derdest) olan bir dava bulunması992

2) Asli müdahilin dava konusu üzerinde  bir hak iddia etmesi gerekir992

IV - Asli müdahale usulü992

V - Asli müdahale davasının incelenmesi993

§ 47. DAVANIN  İHBARI  (m.61-64)999

A) Genel bilgi999

B) Davanın ihbar edilebileceği üçüncü kişiler (m.61)1000

C) Davanın ihbarı usulü1002

I- Mahkeme dışında ihbar1002

II- Mahkeme vasıtasıyla ihbar1002

D) İhbarı alan üçüncü kişinin tutumu1006

I - Üçüncü kişinin davaya (fer’î) müdahale etmesi1006

II - İhbarı alan üçüncü kişinin mahkemeye hiç gelmemesi1008

III - İhbarı alan üçüncü kişinin duruşmaya (mahkemeye) geldiği halde, davaya müdahale etmemesi1009

E) Davanın ihbar edilmemesinin sonuçları1010

 

2 inci Cildin

İÇİNDEKİLER

 

Yedinci Bölüm

DAVAYA SON VEREN TARAF İŞLEMLERİ (m.307-315)

§ 48. DAVADAN  FERAGAT (m.307-312)                1045

A) Genel bilgi    1045

B) Davadan feragat edebilecek kişi         1048

C) Davadan feragatin zamanı     1050

D) Davadan feragatin içeriği       1053

E) Feragatin yapılması (şekli)      1055

F) Davadan feragatin etkisi (sonucu)      1059

I - Feragat ile dava (uyuşmazlık) sona erer          1059

II - Feragat üzerine mahkemenin vereceği karar              1059

1) Davanın feragat nedeniyle (gereğince) reddi kararı   1059

2) Feragat halinde yargılama giderleri    1060

III - Feragat üzerine verilen mahkeme kararının istinaf edilmesi               1061

IV - Feragat (maddî anlamda) kesin hüküm teşkil eder  1062

V - Feragat’ten dönülemez (rücu edilemez)       1063

VI - Feragat’in iptali        1063

G) Her davadan feragat edilebilir             1065

H) Mahkeme dışında davadan feragat  1066

J) Esas haktan feragat   1067

§ 49. DAVAYI KABUL  (m.308-312)           1071

A) Genel bilgi    1071

B) Davayı kabul edebilecek kişi 1073

C) Davayı kabul’ün zamanı          1074

D) Davayı kabul’ün içeriği            1075

E) Davayı kabul’ün yapılması (şekli)        1076

F) Davayı kabul’ün etkisi (sonucu)           1078

I - Kabul ile dava (uyuşmazlık) sona erer              1078

II - Kabul üzerine mahkemenin vereceği karar  1079

1) Kabul nedeniyle (gereğince) davanın kabulü kararı    1079

2) Kabul halinde yargılama giderleri        1079

a) Kural                1079

b) İstisna : yargılama giderlerinin davalıya yükletilemeyeceği hal              1080

III - Kabul üzerine verilen mahkeme kararı istinaf edilebilir         1082

IV - Kabul (maddî anlamda) kesin hüküm teşkil eder      1083

V - Kabul’den dönülemez (rücu edilemez)          1083

VI - Kabul’ün iptali          1083

G) Kabul ile davanın sona ermediği haller            1084

H) Mahkeme dışında davayı kabul          1086

§ 50. SULH  (m.313-315)               1087

A) Genel bilgi    1087

B) Sulh sözleşmesi yapabilecek kişiler    1090

C) Sulh’un zamanı           1091

D) Sulh’un içeriği             1092

E) Sulh’un yapılması       1093

I - Sulh sözleşmesi mahkeme huzurunda yapılır               1093

II - Sulh’un şekli               1094

F) Sulh’un etkisi (m.315)              1095

I - Sulh ile dava sona erer            1095

II - Sulh üzerine mahkemenin vereceği karar     1095

1) Şarta bağlı sulh üzerine mahkemenin vereceği karar 1095

2) Şarta bağlı olmayan sulh üzerine mahkemenin vereceği karar              1096

a) Taraflar sulhe göre karar verilmesini istemezlerse      1096

b) Taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse            1096

3) Sulh halinde yargılama giderleri           1098

III - Sulh üzerine verilen mahkeme kararı  istinaf                                             (veya temyiz ; m.373/4) edilebilir            1099

IV - Sulh’un kesin hüküm teşkil etmesi 1101

V - Sulh’ten dönülemez (rücu edilemez)             1101

VI - Sulh’un iptali             1102

G) Sulh ile davanın sona ermediği haller               1102

J) Mahkeme dışı sulh     1103

K) Avukatların taraflar arasında dava dışı uzlaşma sağlaması       1105

§ 51. ARABULUCULUK  1109

A) Genel bilgi    1109

B) İhtiyari Arabuluculuk                1110

I- İradi olma ve eşitlik    1110

II- Arabuluculuğun gizli olması   1112

III- Beyan ve belgelerin kullanılamaması              1112

C) Arabulucuların hak ve yükümlülükleri              1115

I - Arabulucu unvanının kullanılması       1115

II- Arabulucu ücret ve masraflarının istenmesi  1115

III-          Taraflarla görüşme ve iletişim kurulması  (Arabuluculuk K. m.8)                1118

IV- Arabuluculuk görevinin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi (Arabuluculuk K. m.9) 1118

V- Reklâm yasağı (Arabuluculuk K.m.10)              1119

VI- Tarafların aydınlatılması (Arabuluculuk K. m.11)        1119

D) Arabuluculuk faaliyeti (Arabuluculuk K. m.13 vd)       1120

I- Arabulucunun seçilmesi           1121

II- Arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesi             1122

III- Arabuluculuk hızlı, kolay ve çabuk bir yöntemdir       1123

IV- Arabuluculuğun daha az masraflı olması        1123

V- Arabulucu seçiminin serbest olması  1124

VI- Arabuluculuk sürecinin esnek olması              1125

VII- Davada ileri sürülmemiş konu ve davaya katılmamış tarafların arabuluculuk çözümüne dahil edilmesi          1126

VIII- Uyuşmazlığın tarafların anlaşmasıyla çözülmesi       1126

IX –        Arabuluculuk anlaşma belgesinin ilâm niteliğinde belge sayılması            1126

E) Diğer kanunlardaki arabuluculuğa elverişlilik halleri    1129

F) Dava şartı olarak (zorunlu) arabuluculuk  (Arabuluculuk K. m.18/A)   1130

I - Genel bilgi     1130

II - Dava şartı olarak arabuluculuğa başvuru        1135

III -Dava şartı olarak arabuluculukta arabulucunun görevlendirilmesi     1135

IV - Dava şartı arabuluculukta arabuluculuk faaliyeti       1136

V - Dava şartı olarak arabuluculukta arabuluculuk ücret ve giderleri        1139

VI - Dava şartı olarak arabuluculuğun sürelere etkisi       1140

VII- Dava şartı olarak arabuluculukta yetki ve atama usulü          1140

G) Ticaret mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk           1140

I – Mutlak ticari davalarda zorunlu arabuluculuk               1141

II - Nispi ticari davalarda zorunlu arabuluculuk   1143

H) İş mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk      1144

I- İş Mahkemeleri Kanununa göre zorunlu arabuluculuk              1144

II - İş Kanununa göre zorunlu arabuluculuk         1147

III - İş Mahkemeleri Kanunu ve İş Kanununda zorunlu arabuluculuğun   yürürlük tarihi  1150

IV - İş Mahkemeleri Kanunu ve İş Kanunda zorunlu arabuluculuğun      kapsamı               1150

V - Zorunlu Arabuluculuğa elverişli olmayan uyuşmazlıklar          1152

VI - Zorunlu arabuluculukta arabulucuya başvurmadan dava açılması     1152

VII – Zorunlu arabuluculuya başvuru      1152

VIII - Yetkili arabulucu   1153

IX -Arabulucunun görevlendirilmesi       1153

X - Arabulucunun yapacağı işlemler        1153

XI -Arabuluculuk aşamasına katılabilecek kişiler                1153

XII - Arabuluculuk müzakeresi ve son tutanak   1153

XIII -      Zorunlu arabuluculuk tutanağının  ilâm niteliğinde belge sayılması          1154

XIV - Arabuluculuk ücreti             1154

XV – Tebligat yapılması 1155

J) Arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi              1155

K) Arabuluculuğun Anayasaya aykırı olup olmadığı konusu          1156

§ 52. DAVA KONUSUNUN DEVRİ  (m.125)           1159

A) Genel bilgi    1159

I - Kavram           1159

II- Dava konusunun dava sırasında devri (el değiştirmesi)            1160

III - Dava konusunun devri zamanı          1164

B) Davalının dava konusunu devretmesi              1165

I- Genel bilgi      1165

II -          Davaya dava konusunu devralmış olan  üçüncü kişiye (yeni davalıya)     karşı devam edilmesi    1167

1) Genel bilgi                     1167

2) Davacının davayı kazanması (davanın kabulü)              1169

3) Davacının davayı kaybetmesi (davanın reddi)               1170

4) Dava konusunun bir bölümünün devri             1170

III - Davanın dava konusunu devreden davalı hakkında  tazminat          davasına dönüştürülmesi              1170

C) Davacının dava konusunu devretmesi             1172

§ 53. KARŞI DAVA   (m.132-135)               1177

A) Genel bilgi    1177

B) Karşı dava açılabilmesinin şartları (m.132)       1178

I- Asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olması (m.132/1-a) 1178

II - Karşı davanın aynı yargılama usulüne tâbi olması gerekir       1178

III- Hukukî yarar               1179

IV - Asıl dava ile karşı dava arasında yakın ilişki bulunmalıdır        1179

1) Takas veya mahsup talebi (m.132/1-b)            1179

2) Asıl dava ile karşı dava arasında bağlantı bulunması                     (m.132/1-b ; m.166/4) 1181

V - Karşı dava açılamayacak olan haller  1183

C) Karşı davanın açılması              1184

D) Karşı davaya cevap   1188

E) Karşı davanın incelenmesi      1189

I - Asıl dava ile karşı dava birlikte incelenir           1189

II - Karşı dava bağımsız (ayrı) bir davadır               1190

F) Karşı davada hüküm 1191

§ 54. ISLAH  (m.176-182)              1193

A) Genel bilgi    1193

B) Islah’ın yapılması        1195

I- Islahın yapılma zamanı              1195

II - Islah’ın şekli (yapılış biçimi)   1198

C) Islah’ın çeşitleri           1199

I - Davanın tamamen ıslahı (m.180)         1200

1) Genel bilgi                     1200

2) Yeni dava dilekçesi verilmesi 1201

3) Davalının yeni dava dilekçesine cevap vermesi            1203

4) Davacının bir hafta içinde yeni dava dilekçesi vermemesi       1204

II - Kısmen (kısmi) ıslah (m.181)                1204

1) Davacının davasını kısmen ıslah etmesi            1205

2) Davalının savunmasını ıslah etmesi    1209

D) Islah’ın etkisi (hükmü)            1211

I - Tamamen ıslahın etkisi            1211

II - Kısmen ıslahın etkisi 1211

III - Islah ile geçersiz kılınamayacak işlemler        1212

E) Islah’ın konusu            1213

I - Genel bilgi     1213

II - Islah yolu ile düzeltilebilecek usul işlemleri   1213

1) Islah yolu ile davayı değiştirme            1214

2) Islah yolu ile davayı genişletme           1214

3) Islah yolu ile savunmanın genişletilmesi          1215

4) Islah yolu ile yeni delil gösterilmesi    1216

III - Islah yolu ile yapılamayacak olan işlemler     1216

IV - Islah yoluna başvurulmasına gerek olmayan haller  1217

§ 55. DAVANIN DURUŞMAYA GELMEYEN TARAFIN YOKLUĞUNDA        GÖRÜLMESİ       1221

§ 56. DAVA DOSYASININ İŞLEMDEN KALDIRILMASI  (m.150)      1223

A) Genel bilgi    1223

B) Dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren haller    1224

I -            İki tarafın da duruşmaya gelmemesi  halinde işlemden kaldırma              1224

II- Duruşmaya gelen tarafların talebi üzerine işlemden kaldırma              1228

III - Bir tarafın duruşmaya gelmesi halinde işlemden kaldırma    1228

1) Duruşmaya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirirse  1228

2) Duruşmaya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirmezse            1229

V - Vekilin duruşmaya gelmemesi halinde işlemden kaldırma    1230

VI - Noksan harcın tamamlanmaması halinde işlemden kaldırma             1231

C) Dosyanın işlemden kaldırılması kararı               1231

D) Dosyanın işlemden kaldırılmasının sonuçları 1231

I - Dava derdest kalmakta devam eder 1231

II - Zamanaşımının kesilmesi devam eder            1232

III - Hak düşürücü sürenin korunması    1233

IV - İşlemden kaldırma kararının  geçici hukuki korumalara (m.389-406)    etkisi 1233

E) İşlemden kaldırılmış olan davanın yenilenmesi            1233

I- Yenileme talebi            1233

II- Yenileme talebi süresi             1234

III- Yenileme talebinin şekli (biçimi)        1236

IV- Yenileme talebi üzerine yapılacak işlemler   1237

V- Davanın yenilenmesinin sonuçları (hükümleri)            1237

F) Dosyanın yeniden işlemden kaldırılması          1238

G) Davanın açılmamış sayılması 1239

H) Dosyanın işlemden kaldırılmasına  karar verilemeyecek haller             1241

§ 57. TEMİNAT GÖSTERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m.84-89 ; MÖHUK m.48)      1243

A) Genel bilgi    1243

B) Davacının teminat (güvence) gösterme yükümlülüğü              1244

I- Türk vatandaşı davacının teminat (güvence) gösterme yükümlülüğü 1244

1) Türkiye'de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşı  davacının      teminat gösterme yükümlülüğü     1244

2)            Davacının iflâs, konkordato, uzlaşma ve aciz belgesi hallerinde     teminat göstermesi zorunluluğu          1246

II- Yabancı davacının teminat gösterme yükümlülüğü    1247

1) Kural                1247

2) İstisna : karşılıklılık esası          1248

a) Türkiye ile yabancı devlet arasında anlaşma bulunması            1248

b) Fiili karşılıklılık (uygulama)      1248

C) Davacının teminat gösterme yükümlülüğünün istisnaları        1249

D) Fer’î müdahilin teminat gösterme yükümlülüğü         1252

I- Türk vatandaşı fer’î müdahilin teminat göstermesi     1252

II- Yabancı fer’î müdahilin teminat göstermesi  1253

E) Teminat gösterilmesi gereken diğer haller     1253

§ 58. İLK İTİRAZLAR (m.116-117)               1257

A) Genel bilgi    1257

B) İlk itiraz halleri             1257

C) İlk itirazların ileri sürülmesi ve incelenmesi (m.117)   1258

D) İlk itirazın kabulüne karar verilmesi   1259

Sekizinci Bölüm

GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR

§ 59. İHTİYATİ TEDBİR  (m.389-397)         1263

A) Genel bilgi    1263

B) İhtiyati tedbirin şartları ve halleri        1267

I- İhtiyati tedbirin şartları             1267

II- İhtiyati tedbir halleri 1267

1) Taşınır mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması            1268

2) Taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulması               1268

3) Çekişmeli mal veya hakkın muhafaza altına alınması  1269

4) Bir şeyin yapılması veya yapılmaması                1269

5)            Gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın      doğacağından endişe edilmesi hallerinde ihtiyati tedbir   1269

6) Özel kanunlarda düzenlenmiş olan ihtiyati tedbir çeşitleri      1271

C) İhtiyati tedbir talebi ve kararı               1274

I- Görevli ve yetkili mahkeme   1274

II- İhtiyati tedbir talebi  1275

III- Haklı olma şartı          1276

IV- İhtiyati tedbir talebinin incelenmesi                1276

V- İhtiyati tedbir talebinin reddi               1277

VI- İhtiyati tedbir kararı 1279

VII- Teminat gösterilmesi            1281

D) İhtiyati tedbir kararının uygulanması (m.393)               1284

I- Başvuru (talep) süresi               1285

II- İhtiyati tedbir kararını uygulayacak merci       1285

E) İhtiyati tedbir kararından sonra dava açılması               1287

F) İhtiyati tedbirin kalkması (sona ermesi)           1288

I- İki hafta içinde dava açılmamış olması  nedeniyle ihtiyati tedbirin      kalkması 1288

II- İtiraz üzerine ihtiyati tedbirin kaldırılması       1289

1)            Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararına              itiraz                            1289

2) Karşı taraf dinlendikten sonra verilmiş olan  ihtiyati tedbir kararına    itiraz edilemez  1292

III- Teminat karşılığında ihtiyati tedbirin kaldırılması        1293

IV- Durum ve koşulların değişmesi sebebiyle ihtiyati tedbirin kaldırılması            1293

VII- Hüküm verilmesiyle ihtiyati tedbir kalkmaz 1295

G) Haksız ihtiyati tedbirden dolayı tazminat davası          1295

H) İhtiyati tedbirin, ihtiyati hacizden farkı            1299

§ 60. DELİL TESPİTİ (m.400-405) 1301

A) Genel bilgi    1301

B) Delil tespiti için gerekli şartlar (m.400)              1302

C) Delil tespiti usulü       1303

I - Görevli ve yetkili mahkeme (m.401) 1303

II - Delil tespiti talebi      1304

III - Delil tespiti talebinin incelenmesi    1304

IV - Delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır    1307

V - Delil tespitinin asıl davaya etkisi         1308

§ 61. DİĞER GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR  (HMK m.406)             1311

A) Genel bilgi    1311

B) İhtiyati tedbir niteliğindeki geçici hukuki korumalar   1313

I- Nafaka davalarında geçici hukuki korumalar   1313

II- Tazminat davasında geçici ödemeler (BK m.76)           1314

III- İhtiyati tedbir niteliğindeki geçici hukuki korumalara ilişkin diğer kanunlarda yer alan özel hükümlere başka misaller                1316

IV- İhtiyati tedbir hakkındaki HMK m.389-399 hükümlerinin  kıyasen uygulanması           1322

C) Delil tespiti niteliğindeki geçici hukuki korumalar        1322

Dokuzuncu Bölüm

KANUN YOLLARI

§ 62. KANUN YOLLARI  HAKKINDA GENEL BİLGİ                1325

A) Kanun yolu kavramı  1325

B) Kanun yolu çeşitleri  1326

I - Normal (olağan) kanun yolları              1326

1) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa (HUMK)  göre normal             kanun yolları      1327

2) Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK)  göre normal kanun yolları 1327

II - Fevkalâde (olağanüstü) kanun yolları              1327

1) Yargılamanın iadesi    1327

2) Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru      1328

C) Kanun yollarına başvurmanın genel şartları   1328

I- Kanun yoluna başvurma hakkı olan kişiler       1328

II- Hukukî yarar (menfaat) şartı 1330

III - Süre (müddet) şartı               1330

D) Kanun yoluna başvuru işlemleri          1331

§ 63. İSTİNAF   (HMK m.341-360)             1335

A) Giriş 1335

B) İstinaf kanun yolu hakkında genel bilgi            1337

C) İstinaf edilebilen kararlar       1338

I- Genel bilgi      1338

II- Şahıs varlığı (kişi hallerine) haklarına ilişkin davalar     1339

III- Malvarlığı haklarına ilişkin davalar     1339

IV- Özel kanun hükümleri gereğince istinaf edilebilen kararlar  1341

D) İstinaf edilemeyen nihaî kararlar (istisnalar) 1341

E) İstinaf sebepleri         1346

I- Kamu düzenine aykırılık           1346

II- Kamu düzenine aykırı olmayan istinaf sebeplerine misaller   1346

F) İstinaf süresi 1348

I- Kural 1348

II- İstisnalar        1349

III - İstinaf süresinin işlemeye başlaması              1350

1) İstinaf süresi kural olarak tebliğ ile işlemeye başlar    1350

2) İstisna (istinaf süresinin tefhim ile başladığı hal)          1351

G) İstinaf yoluna başvurulması  1353

I- Yetkili istinaf mahkemesi         1353

II - İstinaf yoluna başvurma hakkı (sıfatı) olanlar               1355

III - İstinaf talebi (istinaf yoluna başvurulması)  1356

1) Talep şartı                     1356

2) İstinaf dilekçesi           1356

a) İstinaf dilekçesinin içeriği        1357

b) İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi             1358

3) İstinaf talebinin yapılmış sayıldığı tarih  (kararın istinaf edilmiş       sayıldığı tarih)           1360

4) İstinaf dilekçesinin reddi         1361

5) İstinaf dilekçesine cevap        1361

6)            Katılma yolu ile istinaf (m.348)  (cevap dilekçesinde istinaf          talebinde bulunulması)                1362

7) Kısmî istinaf talebi (hükmün bir kısmının istinaf edilmesi)       1363

8) Dosyanın istinaf mahkemesine gönderilmesi               1364

IV -         İstinaf yoluna başvurulmuş olmasının ilk derece mahkemesi          kararının icrasına etkisi (m.350)            1364

1) Kural                1364

2) İstisnalar                        1365

H) İstinaf incelemesi      1366

I- Genel bilgi      1366

II- Ön inceleme (m.352)               1366

III - İstinaf incelemesi    1368

1) Duruşmasız istinaf incelemesi (m.353)             1369

a) Usule ilişkin istinaf incelemesi (m.353/a)        1369

b) Davanın esası ile ilgili istinaf incelemesi (m.353/b)      1371

2) Duruşmalı istinaf incelemesi 1374

3) İstinaf talebinin esası hakkında inceleme        1375

J) İstinaf mahkemesi kararı         1378

I- İstinaf mahkemesi kararının içeriği      1378

II- İstinaf mahkemesi kararının çeşitleri 1379

1) İstinaf mahkemesinin usule ilişkin kararları    1380

a) Ön incelemede eksiklik bulunması ile ilgili kararlar (m.352)     1380

b) Dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi (m.353/a)         1380

2) İstinaf mahkemesinin esasa ilişkin kararları    1381

a) İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı (m.353/b-1)            1381

b) İstinaf başvurusunun kabulü kararı   1381

§ 64. TEMYİZ  (m.361-373)           1385

A) Giriş 1385

B) Temyiz yolu hakkında genel bilgi        1386

C) Temyiz edilebilen istinaf mahkemesi kararları (kural)               1388

I- Genel bilgi      1388

II- Malvarlığı haklarına ilişkin davalar       1389

III- Şahıs varlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalar    1389

1) Kural                1389

2) İstisna                             1389

IV- Hakem kararları        1390

D) Temyiz edilemeyen istinaf mahkemesi kararları (istisnalar)   1390

I- İstinaf mahkemesinin bazı usule ilişkin kararları temyiz edilemez         1390

II- Temyiz sınırını geçmeyen malvarlığına ilişkin istinaf mahkemesi        kararları temyiz edilemez              1390

III- Sulh hukuk mahkemesi kararları       1392

IV- Yargı yeri belirlenmesi kararları          1392

VI- Çekişmesiz yargı kararları     1393

VIII- Davanın nakli kararı              1393

XI- Geçici hukuki koruma kararları           1393

XIII- İstinaf mahkemesinin ara kararları temyiz edilemez             1394

E) Temyiz (bozma) sebepleri (m.371)    1395

I- Maddi hukuka ilişkin temyiz (bozma) sebepleri (HMK 371/a) 1395

1) Maddi hukukun yanlış uygulanmış olması       1395

2) Taraflar arasındaki sözleşmenin yanlış uygulanmış olması       1397

II - Usul hukukuna ilişkin temyiz (bozma) sebepleri        1398

F) Temyiz süresi               1402

I- Kural 1402

II- İstisnalar  (temyiz süresinin iki haftadan daha kısa olduğu haller)        1402

III - Temyiz süresinin işlemeye başlaması             1403

G) Temyiz yoluna başvurulması                1405

I - Temyiz yoluna başvurma hakkı (sıfatı) olanlar              1405

II - Temyiz talebi              1406

1) Talep şartı                     1406

2) Temyiz dilekçesi (m.364)        1407

a) Temyiz dilekçesinin içeriği      1407

b) Temyiz dilekçesinin istinaf mahkemesine verilmesi   1409

c) İstinaf mahkemesinin temyiz dilekçesini reddetmesi (m.366, m.346/1)           1411

d) Temyiz harç ve giderlerinin ödenmesi             1411

3) Temyiz dilekçesine cevap (cevap dilekçesi)   1413

4) Katılma yolu ile temyiz (m.366 ; m.348) (cevap dilekçesinde             temyiz talebinde bulunulması)      1414

5) Kısmî temyiz talebi    1415

6) Dosyanın Yargıtay’a gönderilmesi       1416

III -         Temyiz yoluna başvurulmasının ilk derece mahkemesi kararının (hükmün) icrasına etkisi            1416

H - Temyiz incelemesi   1418

I - Görevli Yargıtay (hukuk) dairesi          1418

II- Ön inceleme (m.366, m.352) 1419

III - Esas hakkında temyiz incelemesi yapılması  (temyiz talebinin esastan incelenmesi)                1420

IV - Yargıtay’da duruşma yapılması         1420

1) Duruşma istenebilecek davalar           1420

2) Duruşma talebi           1421

3) Yargıtay’da duruşma usulü    1422

J) Yargıtay kararı              1423

K) Bozma kararı (m.371)               1424

I- Genel bilgi      1424

II- Bozma üzerine dosyanın mahkemesine geri gönderilmesi     1425

III- Yargıtay’ın bozma kararı üzerine dava dosyasının  ilk derece   mahkemesine gönderilmesi   1425

1) Genel bilgi                     1425

2) Bozma kararı üzerine (ilk derece mahkemesinde) duruşma          yapılması                     1426

3) Bozmaya uyma kararı               1427

4) İlk derece mahkemesinin direnme kararı       1430

5) Kısmî bozma kararı (ve kısmî onama kararı)   1434

IV-          Yargıtay’ın bozma kararı üzerine dava dosyasının  istinaf          mahkemesine gönderilmesi          1435

1) Genel bilgi                     1435

2) Bozma kararı üzerine istinaf mahkemesinde duruşma yapılması         1436

3) İstinaf mahkemesinin Yargıtay’ın bozma kararına uyma kararı              1436

4) İstinaf mahkemesinin direnme kararı               1437

5) İstinaf mahkemesinin direnme kararının temyizi        1437

6) İstinaf mahkemesinin kısmî direnme kararı   1438

L) Onama (tasdik) kararı               1438

M) Düzelterek onama kararı (m.370/2-4)            1440

P) Aleyhe bozma yasağı               1443

R) Aleyhe hüküm verme yasağı  (geniş anlamda aleyhe bozma yasağı) 1444

S) Usule ilişkin kazanılmış hak (usulî müktesep hak)       1445

I- Genel bilgi      1445

II- Yargıtay’ın bozma kararı nedeniyle doğan  usulî kazanılmış hak           1445

T) Kanun yararına temyiz (m.363)            1458

I- Genel bilgi      1458

II- Kanun yararına temyiz edilebilecek kararlar  1459

1) İlk derece mahkemeleri kararlarının kanun yararına temyizi  1459

2) İstinaf mahkemesi kararlarının kanun yararına temyizi             1460

III - Kanun yararına temyizin amacı         1460

IV - Kanun yararına temyiz usulü             1461

1) Kanun yararına temyiz yoluna başvurulması  1461

2) Kanun yararına bozma kararı 1461

3) Kanun yararına temyiz talebinin reddi              1463

§ 65.  20.7.2016 TARİHİNDEN ÖNCE VERİLMİŞ OLAN  İLK DERECE HUKUK MAHKEMESİ KARARLARINA  KARŞI KANUN YOLLARI               1465

A) 20 Temmuz 2016 tarihinden önceki dönem   1465

B) 20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan  ilk derece mahkemeleri kararlarına karşı kanun yolları            1465

I- Genel bilgi      1465

II-           20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan ilk derece hukuk mahkemesi kararının Yargıtay tarafından bozulması           1467

III-          20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan ilk derece  hukuk mahkemesi kararının Yargıtay tarafından onanması            1468

§ 65/a. İÇTİHATLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ                1469

A) Yargıtay dairelerinin ve HGK’nun  içtihatlarının birleştirilmesi               1469

I- Genel bilgi      1469

II- İçtihatların birleştirilmesi yoluna  başvurulmasını gerektiren haller     1470

III- İçtihatların birleştirilmesine karar verecek kurullar   1471

IV- İçtihatların birleştirilmesi talebi          1472

V- İçtihatları birleştirme talebinin incelenmesi  ve karara bağlanması     1473

VI- İçtihadı birleştirme kararlarının niteliği ve bağlayıcı gücü        1473

VII-        İçtihadı Birleştirme Kararının değiştirilmesi  veya kaldırılması      1475

B) İstinaf mahkemesi içtihatlarının birleştirilmesi             1476

Onuncu Bölüm

KESİN HÜKÜM

§ 66. ŞEKLÎ ANLAMDA KESİN HÜKÜM    1481

A) Genel bilgi    1481

B) Şeklî anlamda kesinliğin meydana gelmesi     1481

I - Verildikleri anda kesin olan nihaî kararlar        1481

II - İstinaf edilebilen kararların kesinleşmesi       1482

III - Temyiz edilebilen kararların kesinleşmesi    1482

C) Şeklî anlamda kesinliğin sonuçları       1483

D) Şeklî anlamda kesinliğin sona ermesi               1483

§ 67. MADDİ ANLAMDA KESİN HÜKÜM  (m.303)             1485

A) Genel bilgi    1485

B) Maddî anlamda kesin hükmün şartları             1487

I - Dava konularının aynı olması 1488

II - Dava sebeplerinin aynı olması            1490

III - Tarafların aynı olması             1493

1) Kesin hüküm yalnız davanın tarafları içindir    1494

2) Kesin hüküm üçüncü kişileri etkilemez            1494

a) Kural                1494

b) İstisnalar (kesin hükmün üçüncü kişileri de etkilediği haller)  1496

3) Kesin hükmün haleflere etkisi             1496

a) Kesin hükmün küllî haleflere etkisi    1496

b) Kesin hükmün cüz’î (özel) haleflere etkisi      1497

C) Maddî anlamda kesin hükmün uygulama alanı            1497

I -  Kararların çeşidi bakımından maddî anlamda kesin hükmün              uygulama alanı    1498

1) Maddî anlamda kesinliğe elverişli olmayan kararlar    1498

2) Maddî anlamda kesinliğe elverişli olan kararlar            1498

II - Kararın içeriği bakımından maddî anlamda kesin hükmün                  uygulama alanı     1499

D) Maddî anlamda kesin hükmün etkileri            1501

I - Kesin hükmün bağlayıcı olması            1501

II - Kesin hüküm itirazı   1502

III - Kesin hükmün kesin delil teşkil etmesi          1504

1) Kesin hükmün kesin delil teşkil ettiği haller    1504

2) Kesin hükmün kesin delil teşkil etmediği haller            1505

E) Maddî anlamda kesin hüküm ve inşaî tesir     1507

§ 68. HUKUK ve CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ BİRBİRİNE ETKİSİ     1509

A) Hukuk mahkemesi kararlarının  ceza mahkemesine (davasına) etkisi               1509

I - Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  kesin hüküm teşkil etmesi              1509

II - Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  kesin delil teşkil     etmesi              1510

1)            Hukuk mahkemesi kararı ceza mahkemesinde kesin hüküm  teşkil     ettiği halde, kesin delil de teşkil eder                1510

2) Bekletici sorun yapılan hallerde hukuk mahkemesi kararının  ceza mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi   1510

III -         Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  takdirî delil teşkil etmesi       1511

B) Ceza mahkemesi kararlarının hukuk mahkemesine (davasına) etkisi 1511

I -  Ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesinde  kesin hüküm              teşkil etmesi               1511

II - Ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesinde  kesin delil teşkil       etmesi            1512

1) Hukuk mahkemesinde kesin hüküm teşkil eden ceza mahkemesi    kararı, kesin delil de teşkil eder  1513

2) Haksız fiilden doğan tazminat davalarında ceza mahkemesi            kararının hukuk mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi  1514

a) Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararının  hukuk mahkemesinde              kesin delil teşkil etmesi     1514

b) Ceza mahkemesinin (hâkiminin) beraat kararının  hukuk             mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi         1517

IV- Ceza mahkemesinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması            kararının hukuk davasına etkisi   1522

V- Ceza mahkemesindeki bilirkişi raporunun  hukuk davasına etkisi       1524

§ 69. MADDÎ ANLAMDA KESİN HÜKMÜN  SONA ERMESİ             1529

A) Yargılamanın iadesi (m.374 vd)            1529

B) Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru       1529

C) Değişiklik davası         1530

Onbirinci Bölüm

§ 70. YARGILAMANIN İADESİ  (m.374-381)          1533

A) Genel bilgi    1533

B) Yargılamanın iadesi sebepleri               1534

C) Yargılamanın iadesini istemeye hakkı olanlar 1549

I - Kural 1549

II – İstisnalar      1550

1) Tarafın haleflerinin ve alacaklılarının  yargılamanın iadesini  isteyebilmesi (m.376)      1550

2) Ortaklığın giderilmesi davası  1551

D) Yargılamanın iadesini isteme süresi (m.377)  1551

E) Yargılamanın iadesi usulü       1551

§ 70/a. ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU  1561

A) Genel Bilgi    1561

B) Bireysel başvurunun yapılması usulü                1565

C) Komisyon’a müracaat (başvuru)         1568

D) Anayasa Mahkemesi Kararı  1569

§ 70/b. AVRUPA İNSAN HAKLARI  MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI       1573

A) Başvuru         1573

B) Tazminat ödenmek suretiyle çözüm 1574

C) Komisyona başvuru  1574

D) Cumhurbaşkanı kararı             1574

E) Müracaatın Komisyon tarafından reddi           1575

F) Müracaat hakkında karar verilmesi  ve karara itiraz edilmesi  1575

G) Komisyon kararlarının ilgili adli veya idari mercie bildirilmesi 1576

Onikinci Bölüm

§ 71. HÜKMÜN TASHİHİ ve TAVZİHİ  (m.304-306)            1577

A) Hükmün tashihi (düzeltilmesi) (m.304)           1577

B) Hükmün tavzihi (m.305-306) 1580

I- Tavzihi gerektiren haller (m.305/1)     1582

II- Tavzih usulü 1583

Onüçüncü Bölüm

ORTAK HÜKÜMLER

§ 72. YARGILAMA HARÇ ve GİDERLERİ (m.323-333)        1587

A) Yargılama harçları      1587

I- Genel bilgi      1587

II- Başvurma harcı           1589

III- Karar ve ilâm harcı    1589

1) Nispî karar ve ilâm harcı          1589

2) Maktu karar ve ilâm harcı       1591

IV- Harçların ödenmemesinin veya noksan ödenmesinin sonuçları         1592

V- Harçtan muaf olan davalar ve işler     1592

B) Yargılama giderleri     1595

I - Yargılama giderlerinin kapsamı (m.323)           1596

II - Yargılama giderlerinin peşin ödenmesi           1599

1) Gider avansı 1600

2) Delil avansı                    1601

C) Yargılama giderlerinden sorumluluk  1603

I- Yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen  (haksız çıkan) tarafa       yükletilir (kural)  1604

II- İstisnalar        1605

III- Yargılama giderlerinin hükümde gösterilmesi             1607

IV- Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri (m.331)     1609

D) Vekâlet ücreti (avukatlık ücreti)         1610

I- Genel bilgi      1610

II- Vekâlet veren ile vekili arasındaki vekâlet (avukatlık) ücreti  1611

III- Yargılama gideri olan vekâlet ücreti  1616

IV- Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi           1618

1) Nispî vekâlet ücreti   1618

2) Maktu vekâlet ücreti                1620

3) Ortak hükümler          1621

E) Özel hallerde yargılama giderleri         1621

§ 73. ADLİ YARDIM  (m.334-340)              1623

A) Genel bilgi    1623

B) Adli yardım talep edebilecek kişiler   1624

C) Adli yardımın şartları (m.334/1)           1625

I - Yoksulluk şartı             1625

II - Haklı olma şartı          1626

D) Adli yardım talebi      1627

E) Adli yardım talebinin incelenmesi ve adlî yardım kararı            1628

F) Adli yardım kararının sağladığı menfaatler (hususlar) 1631

G) Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili  (m.339)             1632

H) Avukatlık Kanunu’nun adli yardıma ilişkin hükümleri 1633

§ 74. SÜRELER (m.90-94)              1635

A) Sürelerin çeşitleri      1635

I - Taraflar için konulmuş süreler              1635

1) Yasal süreler 1636

2) Hâkimin tespit ettiği süreler  1636

II - Mahkemeler için konulmuş süreler  1639

B) Sürelerin işlemeye başlaması               1639

C) Sürelerin hesaplanması          1640

§ 75. ESKİ HALE GETİRME (m.95-101)     1645

A) Eski hale getirme şartları        1645

I- Süre elde olmayan bir sebeple geçirilmiş olmalıdır      1645

II- Başka bir hukuki yola başvurmanın imkânsız bulunması          1647

III- İki hafta içinde eski hale getirme talebinde bulunulmalıdır   1648

B) Eski hale getirme usulü           1648

§ 76. ADLİ TATİL (m.102-104)     1651

A) Adli tatilde görülebilen davalar ve işler (m.103) (adli tatile tâbi olmayan davalar ve işler)        1651

B) Adli tatilde bakılamayan davalar ve işler  (adli tatile tâbi olan                    davalar ve işler)            1654

I- Kural 1654

II- Adli tatilde yapılabilecek işlemler       1655

III- Adli tatilin sürelere etkisi (m.104)     1655

§ 77. TEBLİGAT 1659

A) Önemi            1659

B) Mevzuat        1660

C) Tebligatın yapılması usulü      1660

I- Tebligatı yapacak merci            1660

1) Türkiye’de yapılacak tebligat 1660

2) Elektronik Tebligat     1662

3) Yabancı memlekette tebligat               1666

II - Tebligatın nerede ve kime yapılacağı               1668

1) Adreste tebligat         1668

2) Muhatabın adreste bulunamaması    1673

3) Adreste hiç kimsenin bulunmaması   1674

a) Muhatap adreste oturduğu halde, tebligatın yapılacağı sırada                adreste hiç kimsenin bulunmaması      1674

b) Muhatabın adreste oturmaması         1676

4) Tebellüğden imtina (tebligatı almaktan kaçınma)        1676

5) İlân yolu ile (ilânen) tebligat  1678

6) Vekil’e tebliğ zorunluluğu      1679

III - Usulsüz tebliğ           1684

D) Tebligat suçları            1685

E) Davetiye        1686

Ondördüncü Bölüm

ÖZEL YARGILAMA USULLERİ

§ 78. SERİ YARGILAMA USULÜ KALDIRILMIŞTIR                1689

§ 79. BASİT YARGILAMA USULÜ               1689

A) Basit yargılama usulüne tâbi davalar ve işler (m.316) 1690

I-  HMK’na göre basit yargılama usulü uygulanan davalar  ve işler            1690

II- Diğer kanunlara göre basit yargılama usulü uygulanan  davalar                    ve işler         1691

B) Yargılama usulü          1693

I- Dava’nın açılması         1693

II- Davaya cevap              1696

1) Cevap dilekçesi           1696

2) Cevap süresi 1697

III- Basit yargılama usulünde, taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap         dilekçesi veremezler (m.317/3)                1698

IV- İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı            1699

V- Basit yargılama usulünde ön inceleme ve tahkikat (m.320)    1700

1) Genel bilgi                     1700

2) Dosya üzerinden karar verilmesi         1700

3) Ön inceleme duruşmasına davet ve ön inceleme       1703

4) Tahkikat duruşmasına davet ve tahkikat         1704

VI- Hüküm          1706

Onbeşinci Bölüm

ÖZEL MAHKEMELER

§ 80. İŞ MAHKEMELERİ 1711

A) Genel bilgi    1711

B) Zorunlu arabuluculuk (dava şartı olarak arabuluculuk)             1712

I- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre  zorunlu arabuluculuk       1712

II- 4857 sayılı İş Kanununa göre zorunlu arabuluculuk  (İş Kanunu m.20)               1717

C) Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulması zorunluluğu             1719

E) İş mahkemelerinin teşkilâtı   1720

I- Ayrı iş mahkemesi bulunan yerler       1720

II - Ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerler            1721

III - Bir yerde yeni iş mahkemesi kurulması         1723

F) İş mahkemelerinin görevi (m.5)          1723

G) Yetkili iş mahkemesi 1727

H) İş mahkemelerinde uygulanan yargılama usulü          1729

I - İş mahkemelerinde dava açılması       1730

II - İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır 1730

III- İş mahkemesi kararının istinaf edilmesi         1731

IV-          İstinaf mahkemesinin (iş mahkemesi kararlarına ilişkin)  kararlarının temyiz edilmesi     1732

1) Temyiz edilemeyen istinaf mahkemesi kararları          1732

2) Temyiz edilebilen istinaf mahkemesi kararları              1734

§ 81. KADASTRO MAHKEMELERİ              1737

A) Genel bilgi    1737

B) Kadastro mahkemesinin teşkilâtı       1737

C) Kadastro mahkemesinin görevleri     1738

D) Kadastro mahkemesinin yetkisi          1741

E) Kadastro mahkemesinin davalara bakması    1741

I - Hukuk mahkemelerindeki dava dosyalarının  kadastro mahkemesine devredilmesi  1741

II - Kadastro mahkemesinde doğrudan doğruya dava açılması   1741

III -         Kadastro tespitine itiraz üzerine kadastro komisyonunun kendisini yetkisiz gördüğü konuları (itirazları) kadastro mahkemesine       devretmesi 1745

IV - Kadastro mahkemesinde aslî müdahale davası açılması        1746

F) Kadastro mahkemesinde uygulanan yargılama usulü               1747

G) Hataların Düzeltilmesi             1750

§ 82. TÜKETİCİ MAHKEMELERİ  1751

A) Genel bilgi    1751

B) Görevli mahkeme     1751

I - Ayrı tüketici mahkemesi bulunan yerler          1751

II - Ayrı tüketici mahkemesi bulunmayan yerler               1752

C) Tüketici davaları         1753

D) Tüketici davası açabilecek kişiler (davacılar)  1765

E) Tüketici mahkemesinin yetkisi             1767

F) Yargılama usulü           1767

G) Tüketici hakem heyeti (THH)               1769

§ 83. AİLE MAHKEMELERİ            1775

A) Kuruluşu ve görevleri              1775

B) Aile mahkemesinde uygulanacak yargılama usulü      1782

§ 84. İCRA MAHKEMESİ                1787

§ 85. FİKRÎ ve SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMELERİ      1791

Onaltıncı Bölüm

§ 86. HÂKİMLERİN  (ve Cumhuriyet Savcılarının) YARGILAMA            FAALİYETİNDEN DOLAYI  DEVLET’İN HUKUKÎ SORUMLULUĞU                  (HMK m.46-49 ; CMK m.141-144)        1797

A) Hukuk hâkimlerinin yargılama faaliyetinden  dolayı Devlet’in                     hukuki sorumluluğu 1797

I- Yürürlükten kaldırılmış olan HUMK’ndaki durum          1797

II- HMK’na göre hukuk hâkimlerinin hukuki sorumluluğu             1797

III- Devlet aleyhine tazminat davası açılması       1798

IV- Sorumluluk halleri    1799

V- Tazminat davasının açılması ve incelenmesi  1800

1) Genel bilgi                     1800

2) Görevli mahkeme (m.47)       1801

3) Devlet aleyhine tazminat davasının açılması (m.48/1)               1801

4) Tazminat davasında uygulanacak yargılama usulü       1802

VI- Devlet’in hukuk hâkimine karşı rücu davası açması  1803

B) Ceza hâkimlerinin yargılama faaliyetinden dolayı  Devlet’in hukuki sorumluluğu         1803

C) Cumhuriyet savcılarının yargılama faaliyetinden dolayı  Devlet’in hukuki sorumluluğu             1807

On yedinci Bölüm

§ 87. ÇEKİŞMESİZ YARGI (HMK m.382-388)         1809

A) Genel bilgi    1809

B) Çekişmesiz yargı işleri              1810

I- HMK’nda açıkça sayılan çekişmesiz yargı işleri  (mutlak çekişmesiz           yargı işleri)     1810

2) Aile hukukundaki (MK m.118 vd) çekişmesiz yargı işleri                               (HMK m.382/2-b)       1811

3)            Miras hukukundaki (MK m.495 vd) çekişmesiz yargı işleri                            (HMK m.382/2-c)            1817

4) Eşya hukukundaki (MK m.683 vd) çekişmesiz yargı işleri                          (HMK m.382/2-ç)            1818

5) Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işleri (HMK m.382/2-d)               1820

6) Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri (m.382/2-e)          1821

7) İcra ve iflâs hukukundaki çekişmesiz yargı işleri  (HMK m.382/2-f).     1822

8) Diğer kanunlardaki çekişmesiz yargı işleri (HMK m.382/2-g)   1823

II- Diğer (nispî) çekişmesiz yargı işleri     1824

1) İlgililer arasında uyuşmazlık olmayan haller                                                  (çekişme yokluğu ölçütü)             1825

2) İlgililerin ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı         haller (subjektif hakkın yokluğu ölçütü)   1829

3) Hâkimin resen (kendiliğinden) harekete geçtiği haller  (resen takip edilen çekişmesiz yargı işleri)       1830

C) Çekişmesiz yargı işleri dava değildir   1830

D) Bir çekişmesiz yargı işinin yargılama sırasında çekişmesiz yargıdan çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi            1831

E) Çekişmesiz yargıda görevli mahkeme               1834

I- Sulh hukuk mahkemesi            1834

II- İstisnalar        1836

III- Bir çekişmesiz yargı işinin yargılama sırasında çekişmesiz yargıdan          çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi halinde görevli mahkeme            1838

1) Kural                1838

2) İstisnalar                        1840

F) Çekişmesiz yargıda yetkili mahkeme 1840

I- Kural 1840

II- İstisnalar        1842

G)           Çekişmesiz yargıda ilgililer kavramı vardır  (taraf kavramı yoktur)             1842

H) Yargılama usulü          1843

I- Çekişmesiz yargıda basit yargılama usulü uygulanır     1843

II- Takibi talebe bağlı çekişmesiz yargı işlerinde yargılama usulü                1844

1) Takibi talebe bağlı çekişmesiz yargı işleri         1844

2) Yargılamanın başlaması           1845

3) Dosya üzerinden karar verilmesi         1845

4) Duruşma yapılması    1846

III-          Resen takip edilen çekişmesiz yargı işlerinde yargılama usulü    1846

IV - Çekişmesiz yargıda kendiliğinden (resen) araştırma ilkesi uygulanır                1848

VI- İlâm kavramı çekişmesiz yargıya yabancıdır  1849

IX- İstinaf            1850

X- İstisnalar : bazı çekişmesiz yargı kararları temyiz edilebilir       1851

XI- Bir işin çekişmesiz yargıdan çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi          halinde istinaf ve temyiz             1851

XII-         Çekişmesiz yargı kararları maddî anlamda  kesin hüküm (m.303)          teşkil etmez (m.388)          1852

XIII- Çekişmesiz yargıda ihtiyati tedbir   1853

XIV - Mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı  düzenlenmesi           usulü (m.386)           1854

Onsekizinci Bölüm

§ 88. TAHKİM  (HMK m.407-444)1           1857

A) Tahkim’in niteliği ve çeşitleri 1857

I- Tahkimin niteliği          1857

II- Tahkimin çeşitleri       1858

1) Mecburî (zorunlu) tahkim      1858

2) İhtiyarî tahkim             1868

B) Tahkim sözleşmesi (m.412)   1869

I- Genel bilgi      1869

II- Tahkime elverişlilik    1872

III- Tahkim itirazı              1874

V- Tahkim sözleşmesi yalnız taraflarını bağlar     1876

VI- Hakemin yetkisine itiraz        1876

VII- Hakemin yetkisini aştığı itirazı           1877

C) Hakem sözleşmesi ve hakemler         1878

I- Hakem sözleşmesi      1878

II- Hakemler      1879

1) Hakemlerin seçimi     1879

2) Hakemlerin reddi       1881

3) Hakem ücreti               1882

D) Tahkim usulü               1883

I- Tahkim yeri    1883

II- Dava açılması               1884

IV- Hakemlerde uygulanacak yargılama usulü    1887

V- Tahkim süresi              1891

VI- Hakem kararı             1892

VII- Tahkim yargılamasının sona ermesi (m.435)               1895

VIII- Tarafların sulh olması           1896

E) Hakem kararlarına karşı kanun yolları               1896

I- İptal davası     1896

II- Yargılamanın iadesi   1900

Ondokuzuncu bölüm

§ 89. ANAYASA’YA AYKIRILIK İTİRAZI     1903

A) Genel bilgi    1903

B)           Mahkemenin (bakmakta olduğu bir davada) uygulanacak kanun (veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi) hükmünü Anayasa’ya aykırı görmesi      1904

I - Mahkeme terimi        1905

1) İlk derece hukuk mahkemeleri            1905

2) İstinaf mahkemesi     1905

3) Yargıtay                          1905

II - Bakılmakta olan dava              1906

III - Uygulanacak kanun                1907

IV- Bir davaya bakan mahkemenin  Anayasa Mahkemesi’ne başvurması             1907

C) Taraflardan birinin Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunması                1907

I - Taraflardan birinin Anayasa’ya aykırılık iddiasını  ileri sürmesi                1908

II - Anayasa’ya aykırılık iddiasını ileri sürme zamanı         1908

III- Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddî olması    1909

1)            Mahkemenin Anayasa’ya aykırılık iddiasının  ciddî olduğu             kanısına varması             1909

2)            Mahkemenin Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddî görmemesi (reddetmesi)          1910

D) Anayasa Mahkemesi’nin incelemesi 1911

E) Esas hakkındaki Anayasa Mahkemesi kararı  1911

I- Genel bilgi      1911

II - Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı 1911

1) Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının Anayasa Mahkemesi’ne başvuran mahkemede görülmekte olan davaya etkisi     1915

a) İptal kararının beş ay içinde verilmiş olması halinde   1915

b)           Anayasa Mahkemesi’nin beş ay geçtikten sonra verdiği  iptal kararının       davaya etkisi               1916

2) Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının, mahkemelerde           görülmekte olan diğer davalara etkisi  1917

3) İptal kararının yürürlüğe girmesinin ertelenmesi         1917

a) Genel bilgi                     1917

b)           Erteleme kararının Anayasa Mahkemesi’ne başvuran mahkemede görülmekte olan davaya etkisi         1918

c) Anayasa Mahkemesi’nin erteleme kararının diğer davalara etkisi       1918

III-          Anayasa Mahkemesi’nin Anayasa’ya aykırılık itirazını  ret kararı                1918

§ 90. YABANCI MAHKEME KARARLARININ  TENFİZİ  ve TANINMASI              (MÖHUK m.50-59)   1921

A) Yabancı mahkeme kararlarının tenfizi              1921

I- Genel bilgi      1921

II- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizine  karar verilebilmesi için           gerekli şartlar  1921

III- Tenfiz usulü 1927

1) Görevli ve yetkili mahkeme  1928

2) Tenfiz talebi (istemi) 1929

4) Tenfiz talebinin incelenmesi ve karara bağlanması     1932

B) Yabancı mahkeme kararlarının tanınması       1935

I- Genel bilgi      1935

II - Tanıma usulü              1938

1) Kesin hüküm itirazı için tanıma             1938

2) Kesin delil için tanıma               1941

3) İdarî bir işlemin yapılması için tanıma 1942

4)            Yabancı mahkemelerce verilmiş olan çekişmesiz yargı                      kararlarının tanınması 1948

C) Yabancı mahkeme kararının takdirî delil teşkil etmesi               1960

D) Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen kararların               Türkiye’de nüfus kütüğüne tescili              1961

§ 91. ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ DAVALARI         1967

A) Genel bilgi    1967

B) Elbirliği mülkiyetinde ortaklığın giderilmesi davası      1969

C) Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi davası                1970

D)           Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma taleplerinin  aynı davada ileri      sürülmesi                1971

I- Genel bilgi      1971

II- Talep sonucu               1971

III- Davayı değiştirme ve genişletme yasağı        1972

E) Ortaklığın giderilmesi istenemeyecek olan haller        1980

I- Kat mülkiyetinde         1980

II- Hukukî tasarruf (işlem) nedeniyle ortaklığın giderilmesinin       istenememesi               1980

III- Müşterek malın devamlı bir maksada tahsis edilmiş olması  1980

IV- Uygun olmayan bir zaman   1981

F) Ortaklığın giderilmesi davasında yargılama usulü         1982

I- Ortaklığın giderilmesi davası için görevli mahkeme      1982

II- Ortaklığın giderilmesi davası için yetkili mahkeme      1983

III- Ortaklığın giderilmesi davasının tarafları        1983

IV- Ortaklığın giderilmesi davasında  basit yargılama usulü uygulanır       1985

VI- Ortaklığın giderilmesi davasında hüküm        1985

§ 92. DAVA DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ  2001

§ 93. CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ                2003

§ 94. CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ              2005

§ 95. İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ  2007

§ 96. ÖRNEK ÖN İNCELEME KONTROL FORMU  2009

PROF. DR. BAKİ KURU'NUN YAYINLARI 2011

KANUN İSİMLERİNE (MADDELERE) GÖRE ARAMA CETVELİ         2021

KAVRAMLARA GÖRE ARAMA CETVELİ  2055



ÖNSÖZ 

Bu El Kitabı, 2001 yılında yayımlamış olduğum, “Hukuk Muhakemeleri Usulü” isimli 6 ciltlik Kitabımın ve 2016 yılında yayımlamış olduğum “İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku” isimli Kitabımın yeni bir baskısı değildir.

İki yıllık bir çalışmanın ürünü olan bu El Kitabı, özellikle hâkimler, avukatlar ve lisansüstü araştırma yapanlar için başvuru (müracaat) kitabı olarak düşünülmüş ve hazırlanmıştır. Bundan dolayı, kitabın uygulamaya (tatbikata) dönük bir kitap olarak hazırlanmasına özen gösterilmiştir.

Bu nedenle, Yargıtay’ın (ve bazı istinaf mahkemelerinin) medeni usul hukukuna ilişkin olup çeşitli dergi ve kitaplarda yayımlanmış olan kararlarına, bu El Kitabı’nda geniş ölçüde yer verilmiştir. Hattâ, sağlayabildiğim yayımlanmamış Yargıtay (ve bazı istinaf mahkemeleri) kararları da, bu El Kitabında inceleme konusu yapılmıştır.

Bu El Kitabının kendi içinde önceki ve sonraki bölümlerine yapılan atıflar, paragraf (§) numarası ile yapılmıştır. Bu atıfların kolayca bulunabilmesi için, sayfaların üzerine paragraf (§) numaraları ve isimleri yazılmıştır. Atıf yapılan yerin, ilgili (atıf yapılan) paragrafın neresinde olduğunu kolayca bulabilmek için, dipnot numaralarından yararlanılmıştır. Bunu üç misalle açıklayalım :

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 17-18 arası” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün metin kısmında, dipnot 17 sayısının bulunduğu yerden başlayıp, dipnot 18 sayısının bulunduğu yere kadarki açıklamalarla ilgilidir.

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 19 civarı” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün metnindeki yalnız 19 nolu dipnotun bulunduğu yer ile ilgilidir.

“bkz : aşa. (veya yuk.) § 19 dipnot 17” şeklindeki bir atıf (yollama), § 19 numarasını taşıyan bölümün yalnız 17 nolu dipnotundaki açıklama ile ilgilidir.

Bir kanunun belli bir maddesi hakkında bu El Kitabının hangi sayfasında (veya sayfalarında) açıklama yapılmış olduğunu çabuk bir şekilde bulabilmek için, Kitabın sonundaki “kanun isimlerine (maddelere) göre arama cetveli”ne başvurulması yeterlidir.

Belli bir konu veya kavram hakkında bu El Kitabının hangi sayfasında (veya sayfalarında) açıklama yapılmış olduğunu çabuk bir şekilde arayıp bulabilmek için, Kitabın sonuna ayrıntılı bir “kavramlara göre arama cetveli” konulmuştur.

Bu El Kitabında, kanun ismi (veya kısaltması) verilmeden, yalnız madde (m.) numarası ile anılan maddeler, Hukuk Muhakemeleri Kanununa (HMK’na) aittir.

Ancak, (önceki) HUMK’nun uygulanması gereken hallerde (bkz. HMK geçici m.3/2), HUMK’nun maddeleri (HUMK m.) şeklinde belirtilmiştir.

Bu Kitabımın yazılması sırasında, değişen kanunların işlenmesi, gerekçelerin ve yönetmeliklerin yazılması, Yargıtay içtihatlarının işlenmesi ve arama cetvellerinin hazırlanmasında bana çok değerli yardımlarda bulunmuş olan sayın meslekdaşım Avukat Yılmaz Ağırnas’a bu yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Kitaptaki yayınlanmamış Yargıtay kararlarının temininde bana çok değerli yardımlarda bulunmuş ve kitabı baştan sona okuyup kontrol etmiş olan sevgili ve vefakâr öğrencim Ankara Barosu avukatlarından Ali Karaküçük’e bu yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Bu El Kitabının hazırlanmasında büyük emeği olan, arama cetvellerini hazırlayan, dikkatli ve titiz çalışmalarıyla Kitabı yayına hazır hale getiren sayın Serap Şarkalkan’a bu çok değerli yardımlarından dolayı çok teşekkür ederim.

Bu Kitabımın basım, yayım ve dağıtımını üstlenen ve bunu kısa zamanda gerçekleştiren Muharrem Başer ile Yetkin Basım ve Dağıtım A.Ş.’nin tüm çalışanlarına çok teşekkür ederim.

İlerlemiş yaşımdan (92) dolayı, bu Önsöz belki de bir Sonsöz olabilir. Bu nedenle, Sonsöz’üme, bundan 500 yıl önce yaşamış olan adaşım Şair Bâki’nin aşağıdaki sözleri ile son vermek istiyorum :

“Baki kalan bu kubbede bir hoş sada imiş”.

1 inci Cildin

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ7

KISALTMALAR CETVELİ27

SEÇİLMİŞ  BİBLİYOGRAFYA  31

GİRİŞ

§ 1. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN YARGI ÇEŞİTLERİ İÇİNDEKİ YERİ VE      BÖLÜMLERİ 37

A) Yargısal faaliyet (yargı)37

B) Yargı yolları38

I - Anayasa yargısı38

II - İdarî yargı38

III - Adli yargı43

C) Medenî yargının diğer yargı çeşitlerinden farkı45

I - Medenî yargının Anayasa yargısından farkı45

II - Medenî yargının idari yargıdan farkı  (idarî yargının görev alanı)45

III - Medenî yargının ceza yargısından farkı51

D) Yargı yolu itirazı ve uyuşmazlığı51

§ 2. ÇEKİŞMELİ YARGININ NİTELİĞİ ve ÖNEMİ 53

§ 3. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN KAYNAKLARI57

A) Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)57

B) Diğer kanunlardaki usul hükümleri59

E) Özel mahkemeler için konulmuş özel usul hükümleri59

F) Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair    Yönetmelik (Yönetmelik)60

G) Yargıtay kararları60

H) UYAP’ın kullanılması61

Birinci Bölüm

M A H K E M E L E R

§ 4. MAHKEMELER TEŞKİLÂTI67

A) Genel bilgi67

B) İlk derece hukuk mahkemeleri67

I - Genel mahkemeler67

II - Özel mahkemeler71

C) Kontrol mahkemeleri72

I- İstinaf mahkemeleri (bölge adliye mahkemeleri)73

II- Yargıtay75

III- Yargıtay’ın teşkilâtı75

IV - Yargıtay’ın görevleri76

§ 5. MAHKEMELERDE ÇALIŞAN KİŞİLER79

A) Hâkimler79

I - Hâkimlik mesleğine giriş80

II - Hâkimlik mesleği81

III - Hâkimlerin bağımsızlığı ve teminatı82

IV - Hâkimlerin sorumluluğu85

B) Adliye personeli86

I- Yazı işleri müdürü86

II- Zabıt kâtibi88

III- Mübaşir91

IV - Hizmetli92

§ 6. HÂKİMİN DAVAYA BAKMAKTAN  YASAKLILIĞI ve REDDİ (m.34-44)93

A) Hâkimin davaya bakmasının yasak olması94

I - Hâkimin davaya bakamayacağı haller (yasaklılık sebepleri)94

II - Hâkimin çekinmesi (istinkâfı) usulü94

B) Hâkimin reddi96

I- Ret sebepleri (m.36)96

II- Hâkimin reddi usulü99

1) Taraflardan birinin hâkimi reddetmesi99

2) Hâkimin çekilmesi (hakimin kendini reddetmesi)104

III- İstinaf mahkemesi başkan ve üyelerinin reddi106

IV - Yargıtay başkan ve üyelerinin reddi107

V- Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi (m.45)107

§ 7. MAHKEMELERİN ÇALIŞMASINA İLİŞKİN  DIŞ ŞARTLAR 109

A) Mahkeme işlerinin görüldüğü yer109

B) Mahkeme işlerinin görüldüğü zaman110

C) Mahkemelerde kullanılan dil (lisan)111

D) Duruşma’nın aleniliği (aleniyet ilkesi) (m.28)112

E) Duruşmanın düzeni114

MAHKEMELERİN GÖREV ve YETKİSİ

§ 8. GÖREV 121

A) Genel bilgi121

B) Görevli mahkemeler122

I- Sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalar122

II- Asliye mahkemelerinin görevine giren davalar131

1) Genel bilgi131

2) Ticarî davalar132

a) Mutlak ticarî davalar132

b) Nispî ticarî davalar137

3) Arabuluculuğa başvurma zorunluluğu139

4) Ticaret mahkemeleri140

5) Asliye hukuk mahkemesinin görevine giren davalar143

a) Malvarlığı haklarına ilişkin davalar143

b) Şahıs varlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalar146

C) Görev kurallarının niteliği150

D) Mahkemenin görevli olup olmadığının incelemesi151

E) Görevsizlik kararı155

F) Görevsizlik kararı üzerine yapılacak işlemler156

I- Genel bilgi156

II-İki hafta içinde görevsizlik kararı vermiş olan  mahkemeye         başvurulmuş olmasının sonuçları158

III- İki hafta içinde görevsizlik kararı vermiş olan mahkemeye     başvurulmamış olmasının sonuçları161

§ 9. YETKİ  (m.5-19)165

A) Genel bilgi165

B) Genel ve özel yetki kuralları166

I- Genel yetki (m.6)169

1) Gerçek kişilerin yerleşim yeri169

2) Tüzel kişilerin yerleşim yeri170

3) Davalı sayısının birden fazla olması  halinde  genel yetkili mahkeme172

4) Genel yetki kuralının niteliği173

II - Özel yetki kuralları174

1) Bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak davalarda yetki174

2) Sözleşmeden doğan davalarda yetki176

3) Şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi (m.14)179

4) Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki (m.15)181

5) Haksız fiilden doğan davalarda yetki (m.16)183

7) Mirastan doğan davalarda yetki (m.11)185

8) Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki (m.12)187

10) Diğer kanunlardaki özel yetki kuralları (m.5)189

C) Yetki sözleşmesi  (tarafların sözleşme ile yetkisiz mahkemeyi

 yetkili kılmaları)192

I- Yetki sözleşmesi yapılamayacak olan haller193

II- Yetki sözleşmesi yapılabilecek olan haller195

III- Yetki sözleşmesinin hukuki niteliği196

IV- Yetki sözleşmesi iki şekilde yapılabilir196

V- Yetki sözleşmesinin şekli196

VI- Uyuşmazlığın belirli olması197

VII- Mahkemenin belirli olması197

IX- Yetki sözleşmesinin etkisi198

X- Davalının yetki itirazında bulunmaması199

D) Yetki itirazı200

I- Kesin yetki hallerinde yetki itirazı200

II- Kesin yetki olmayan hallerde yetki itirazı200

1) Yetki itirazında bulunma süresi201

2) Yetki itirazının yapılması202

3) Yetki itirazının incelenmesi204

E) Yetki itirazının reddi207

F) Yetkisizlik kararı208

G) Yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler210

I- Genel bilgi210

II-İki hafta içinde yetkisizlik kararını vermiş olan mahkemeye  başvurulmasının sonuçları211

III- İki hafta içinde yetkisizlik kararını vermiş olan  mahkemeye  başvurulmamış olmasının sonuçları213

H) Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisi  (MÖHUK m.40 vd)216

I - Genel bilgi216

II-Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda Türk mahkemelerinin        milletlerarası yetkisi218

1) Taşınmazın aynından doğan davalarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi218

2) Taşınmazlar dışındaki (diğer) malvarlığı haklarına ilişkin davalarda      Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi218

III- Şahısvarlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi219

J) Yetki sözleşmesi ile yabancı mahkemenin yetkili kılınması220

I- Yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki sözleşmesi yapılamayacak          davalar220

II- Yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki sözleşmesi yapılabilecek            davalar221

§ 10. YARGI YERİ BELİRLENMESİ (m.21-23)229

A) Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller229

B) Yargı yeri belirlenmesi usulü233

§ 11. GENEL MAHKEMELER ARASINDA  İŞBÖLÜMÜ 237

A) Hukuk davalarında iş bölümü237

I - Birden fazla sulh hukuk mahkemesi arasındaki iş bölümü237

II - Birden fazla asliye hukuk mahkemesi arasındaki iş bölümü238

B) Ticari davalarda iş bölümü238

C)Bir yerdeki birden fazla özel mahkeme arasındaki iş bölümü239

§ 12. GENEL MAHKEME – ÖZEL MAHKEME İLİŞKİSİ241

A) Ayrı özel mahkeme bulunan yerler241

B) Ayrı özel mahkeme bulunmayan yerler241

§ 13. HUKUK MAHKEMELERİ İLE İDARE MAHKEMELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 245

A) Yargı yolu kavramı245

B) Yargı yolu (görev) itirazı247

I - Hukuk mahkemesinde yargı yolu itirazı248

II - İdare mahkemesinde yargı yolu (görev) itirazı250

§ 14. YARGI YOLU (görev) UYUŞMAZLIĞI 253

A) Uyuşmazlık Mahkemesi253

B) Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  yargı yolu (görev) uyuşmazlığı254

I- Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  olumlu görev              (yargı yolu) uyuşmazlığı254

1) Danıştay Başsavcısının olumlu görev uyuşmazlığı çıkarması                (UMK m.10-13)254

2) Hukuk mahkemesinin ve idare mahkemesinin aynı  dava için     kendilerini görevli saymaları (UMK m.17)256

II- Hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi arasında  olumsuz yargı yolu (görev) uyuşmazlığı257

III - Hukuk mahkemesinin, Uyuşmazlık Mahkemesi’ne  başvurması258

C) Hüküm uyuşmazlığı260

§ 15. İSTİNABE 261

A) Genel bilgi261

B) Türk mahkemeleri arasında hukuki yardım (istinabe)262

C) Türk mahkemeleri ile yabancı mahkemeler  arasında hukuki yardım     (istinabe)264

§ 16. MAHKEMELERE YARDIMCI ORGANLAR267

A) Avukatlar267

B) Cumhuriyet Savcıları279

C) Noterler283

İkinci Bölüm

D A V A

§ 17. GENEL BİLGİ289

§ 18. TARAFLAR  (m.50-56, m.124)293

A) Genel bilgi293

B) Taraf ehliyeti (yeteneği)296

I - Gerçek kişilerin taraf ehliyeti296

a) Yalnız öleni ilgilendiren davalar298

b) Mirasçıları da ilgilendiren davalar299

c) Ölen tarafın mirasçılarının davaya devam etmesi300

II - Tüzel kişilerin taraf ehliyeti303

1) Özel hukuk tüzel kişilerinin taraf ehliyeti303

2) Kamu tüzel kişilerinin taraf ehliyeti305

III- Tüzel kişiliği bulunmayan toplulukların  taraf ehliyeti de yoktur311

a) Mirasçılar tarafından dava açılması315

b) Mirasçılara karşı dava açılması316

IV- İflâs masasının taraf ehliyeti320

V- Taraf ehliyeti dava şartıdır (m.114/1-d)321

C) Dava ehliyeti (m.51)322

I- Gerçek kişilerin dava ehliyeti322

II - Tüzel kişilerin dava ehliyeti326

D) Dava takip yetkisi (m.53)330

E) Taraf sıfatı (husumet)331

F) Tarafların değişmesi334

§ 19. DAVAYA VEKÂLET (tarafların davada temsili) (m.71-83)343

A) Giriş343

I- Yasal temsil343

II- İradî temsil345

B) Davayı avukat aracılığı ile takip etmek zorunlu değildir346

C) Davada vekil olabilecek kişiler (davaya vekâlet ehliyeti)347

D)Davaya vekâlet ehliyeti olmayan kişilerin  dava takip etmesi349

E) Vekâletin verilmesi (temsil yetkisi verilmesi)350

G) Vekâletnamenin mahkemeye verilmesi352

H) Davaya vekâletin kapsamı356

I-Davaya vekâletin kanunî (yasal) kapsamı (m.73) (vekile özel yetki verilmesini gerektirmeyen işlemler)356

II - Vekile özel yetki verilmesini gerektiren işlemler358

III- Vekilin özel yetkilerini kullanması362

J) Davanın birden fazla vekil ile takibi (m.75)363

K) Davaya vekâletin sona ermesi364

L) Vekâleti sona erdirmeyen haller372

M) Vekil ile takip edilen davalarda vekâlet verenin durumu373

§ 20. DAVA ŞARTLARI375

A) Dava şartları kavramı377

B) Dava şartlarının çeşitleri378

I- Mahkemeye ilişkin dava şartları378

II - Taraflara ilişkin dava şartları382

III - Dava konusuna ilişkin dava şartları383

1) Kesin hüküm bulunmaması383

2) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte (derdest) olmaması383

a) Aynı davanın iki kere açılmış olması384

b) Birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması385

IV - Diğer kanunlardaki özel dava şartları392

C) Dava şartlarının incelenmesi394

§ 21. DAVA ÇEŞİTLERİ (m.105-113)399

A) Mahkemeden istenen hukuki korumaya göre dava çeşitleri399

I - Eda davası (m.105)399

II - Tespit davası (m.106)401

III - İnşaî davalar (yenilik doğuran davalar)411

B) Talep sonucunun niceliğine göre dava çeşitleri414

I - Terditli davalar (m.111)414

II- Seçimlik davalar (m.112)419

III - Davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) (m.110)421

IV- Mütelâhik davalar: hakların (sebeplerin) yarışması  (hakların telâhuku)425

V- Kısmî dava (m.109)427

VI- Belirsiz alacak davası (m.107)433

VII- İdari yargıda genişletilmiş kısmî dava438

VIII- Topluluk davası (m.113)440

§ 22. GENEL (yazılı) YARGILAMA USULÜ443

§ 23. DAVA AÇILMASI 445

A) Genel bilgi445

B) Davanın açılması (m.118 vd)446

I - Dava dilekçesinin içeriği446

1) Mahkemenin adı (m.119/1-a)448

2) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri (m.119/1-b)448

3) Davanın konusu452

4) Vakıalar (dava sebebi)453

5) Delillerin dava dilekçesine yazılması gerekir (zorunludur)455

6) Hukuki sebepler (m.119/1-g)457

7) Açık bir şekilde talep sonucu (m.119/1-ğ)458

8) İmza461

II- Dava dilekçesinin yazılması463

III - Dava dilekçesinin mahkemeye verilmesi463

1) Dava dilekçesinin verileceği yer463

2) Dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir (m.118/1,c.2)464

3) Yazılı delillerin dava dilekçesi ile birlikte verilmesi465

4) Yargılama harçlarının yatırılması465

5) Gider avansının yatırılması466

9) Dava dosyası470

10) Tensip tutanağı470

11) Dava dilekçesinin davalıya tebliği471

12) Dava açılması üzerine, taraflar hemen duruşmaya çağırılmaz472

IV - Davanın açılma zamanı472

C) Dava açılmasının sonuçları473

I - Dava açılmasının maddî hukuk bakımından sonuçları473

II - Dava açılmasının usul hukuku bakımından sonuçları475

D) Dava dilekçesinde faiz istenmesi479

§ 24. DAVAYA CEVAP  (m.126-131)483

A) Genel bilgi483

B) Davalının cevapları (savunma biçimi)484

I - Davalının davayı kabul etmesi484

II - Davalı, dava dilekçesindeki vakıalara karşı koyabilir484

III - Davalının yeni (karşı) vakıalar ileri sürmesi  (savunma vasıtaları)485

C) Cevap dilekçesi (m.126-131)490

I - Cevap dilekçesinin içeriği490

II- Cevap dilekçesinin yazılması496

III- Cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesi496

D) Cevap süresi498

E) Cevap dilekçesi verilmesinin sonuçları500

I - Davalı davanın esasına girmiş olur500

II- Savunmayı genişletme yasağı, cevap dilekçesinin verilmesi ile değil, ikinci cevap dilekçesinin verilmesi ile başlar500

F)Cevap süresi içinde cevap dilekçesi verilmemiş  olmasının sonuçları501

I- Davalının vakıaları inkâr etmiş sayılması (m.128)501

II - Savunmayı genişletme yasağı502

G) Cevap süresi geçtikten sonra cevap dilekçesi verilmesi504

H) Davalının davaya cevap vermemesi505

§ 25. CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ  ve  İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ (m.136)507

A) Cevaba cevap dilekçesi (m.136)507

I- Cevaba cevap dilekçesi verme süresi507

II- Cevaba cevap dilekçesinin içeriği508

IV- Cevaba cevap dilekçesinin verilmesi510

V- Cevaba cevap dilekçesinin verilmesinin sonuçları510

1) İddianın (davanın) genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağı510

2) İddianın (davanın) değiştirilmesi sayılan haller511

3) Davayı değiştirme (ve genişletme) yasağının istisnaları514

a) Davalının açık muvafakati514

b) Islah515

c) Dava konusunun devri515

4) Davayı değiştirme zamanı516

5) Davayı değiştirmenin (veya genişletmenin) etkisi516

6) Davanın tekrar değiştirilmesi (veya genişletilmesi)516

7) Davalının davayı değiştirmeye açık biçimde  muvafakat etmemesi (itiraz etmesi)517

8) Davayı değiştirmenin (ve genişletmenin) yasak olmadığı haller (davayı değiştirme ve genişletme yasağına tâbi olmayan haller)517

9) Davayı değiştirme (veya genişletme) sayılmayan haller518

10)  Davayı değiştirme yasağı, cevaba cevap dilekçesinin  verilmesi ile başlar (m.141/1)518

VI-Davalının cevap dilekçesi vermemesi halinde,  davacı cevaba cevap dilekçesi (m.136) veremez519

VII -Cevaba cevap süresi geçtikten sonra  cevaba cevap dilekçesi           verilmesi519

VIII -Davalının ön inceleme aşamasına kadar hiç cevap dilekçesi        vermemesi520

B) İkinci cevap dilekçesi (m.136)520

I- İkinci cevap dilekçesini verme süresi520

II- İkinci cevap dilekçesinin içeriği521

III - Davalı, ikinci cevap dilekçesi ile  savunmasını genişletebilir veya değiştirebilir522

IV- İkinci cevap dilekçesinin verilmesi522

V- İkinci cevap dilekçesinin verilmesinin sonuçları522

1) Dilekçeler aşaması sona erer522

2) Savunmayı genişletme ve değiştirme yasağı başlar523

3) Savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi sayılan haller523

4) Savunmayı genişletme ve değiştirme yasağının istisnaları527

a) Davacının açık muvafakati527

b) Islah529

5) Savunmayı genişletme veya değiştirme zamanı529

6) Savunmayı genişletmenin (veya değiştirmenin) etkisi529

7) Savunmanın tekrar genişletilmesi veya değiştirilmesi530

8) Savunmayı genişletmenin ve değiştirmenin  yasak olmadığı haller530

9) Savunmayı genişletme veya değiştirme sayılmayan haller531

VI-Davacının cevaba cevap dilekçesi vermemesi halinde  davalı ikinci cevap dilekçesi (m.136) veremez532

VII - Süresi geçtikten sonra ikinci cevap dilekçesi verilmesi532

C) Davalının ön inceleme duruşmasına kadar  cevap dilekçesi vermemesi532

D) İddia ve savunmanın genişletilmesi (veya değiştirilmesi) yasağı aynı  davada söz konusu olur533

§ 26. ÖN İNCELEME (m.137-142)535

A) Genel bilgi535

B) Duruşmasız ön inceleme535

C) Ön inceleme duruşması536

D)Hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında  karar verilmesi543

E) Hâkim yardımcılığı548

Üçüncü Bölüm

§ 27. TAHKİKAT  (m.143-186)551

A) Genel bilgi551

I- Tahkikat yapılmasına gerek olmayan haller551

II- Tahkikat yapılmasına gerek olan haller552

B) Tahkikatın yapılış biçimi (şekli)554

C) Yargılamaya hâkim olan ilkeler (m.24-33)568

I - Tasarruf ilkesi (m.24)568

II- Taleple bağlılık ilkesi (m.26)569

III - Taraflarca getirilme (hazırlama) ilkesi (m.25)569

IV- Kendiliğinden (resen) araştırma ilkesi574

V- Dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü (m.29)578

VI- Hukuki dinlenilme hakkı (m.27)580

VII- Usul ekonomisi ilkesi (m.30)585

VIII- Adil yargılanma hakkı588

IX- Hukukun uygulanması589

1) Hâkim, Türk Hukukunu kendiliğinden (resen) uygular (m.33)589

2) Yabancı hukukun uygulanması (MÖHUK m.2)590

X- Aleniyet ilkesi (m.28)592

XII- Doğrudanlık ilkesi592

D) Tahkikatın yapılması (m.143 vd)593

E) Tahkikat duruşmasının sonunda iki durumla karşılaşılır595

F) Dava dosyasının kaybolması (zayî olması)597

I-Yangın, deprem, su baskını veya toprak kayması  nedeniyle dosyanın kaybolması597

II- Dava dosyasının başka bir nedenle kaybolması599

§ 28. İSTİCVAP  (tarafın sorguya çekilmesi) (m.169-175)601

A) Genel bilgi601

B) İsticvabın konusu603

C) İsticvap kararı603

D) Tarafın kendisi isticvap edilir (sorguya çekilir)604

E) İsticvap davetiyesi (m.171)606

F) İsticvap usulü (isticvabın yapılması)607

Dördüncü Bölüm

DELİLLER (kanıtlar)

§ 29. DELİLLER HAKKINDA GENEL HÜKÜMLER  (m.187-198)611

A) İspat ve delil612

I- İspat612

II- Delil (kanıt)613

B) Delilin (ispatın) konusu613

C) İspat yükü (HMK m.190 ; MK m.6)615

I- Genel kural616

II- Genel kuralın istisnaları618

a) Kanunî (yasal) karineler625

b) Fiilî karineler (yaşam deneyi kuralları)630

III- Karşı delil  (m.191)633

D) Delillerin gösterilmesi634

I- Dilekçeler aşamasında delillerin gösterilmesi634

II- Yazılı delillerin ön inceleme aşamasında gösterilmesi635

III- Delillerin hasredilmesi635

IV- Deliller taraflarca gösterilir638

E) Delillerin incelenmesi640

F) Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller641

G) Delil çeşitleri643

I- Kesin deliller643

II- Takdirî deliller644

KESİN DELİLLER

§ 30. İKRAR  (m.188)647

A) İkrarın niteliği ve konusu647

B) İkrarın yapılış biçimi648

C) İkrar’dan dönme651

D) İkrarın etkisi (hükmü)651

E) İkrarın çeşitleri ve bölünmesi652

I- Basit ikrar (âdi ikrar)652

II- Vasıflı ikrar (nitelikli ikrar)653

III- Bileşik ikrar657

1) Bağlantılı bileşik ikrar658

2) Bağlantısız bileşik ikrar658

IV- İspat yükü yer değiştirmemek şartı ile ikrar bölünebilir659

V-İkrara eklenen vakıanın ileri sürülmesi iddia ve savunmanın  genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağına tâbidir660

F) Mahkeme dışı ikrar660

§ 31. BELGE (m.199)663

§ 32. SENET 665

A) Kavram ve önemi665

I - Kavram665

II - Senet ispat şekil şartıdır666

III - Senet delilinin önemi667

B) Senet çeşitleri667

I - Adi senetler667

II - Resmî senetler676

III - Senetlerdeki çıkıntı, kazıntı ve silintiler681

C) Senetlerin mahkemeye verilmesi (ibrazı)681

I - Genel bilgi681

II - Senetlerin mahkemeye verilmesi (ibrazı) zorunluluğu684

D) Senetle ispat zorunluluğu (tanıkla ispat yasağı)688

I - Genel bilgi688

II -İspat sınırından fazla hukuki işlemlerin  senetle ispatı zorunludur689

1) (birinci) Ana kural689

2) İspat sınırı ile ilgili (birinci) ana kuralın istisnaları   (tanıkla ispat edilebilen hukuki işlemler)697

III - Senede karşı senetle ispat zorunluluğu (tanıkla ispat yasağı)  (m.201)708

1) (İkinci) Ana Kural708

2)  Senede karşı senetle ispat zorunluluğunun istisnaları   (senede karşı tanıkla ispatın mümkün olduğu haller)713

E) Güvenli elektronik imza717

§ 33. TİCARİ DEFTERLERLE İSPAT  (HMK m.222)721

A) Giriş721

B) Ticari defterlerle ispat hakkında genel bilgi722

C) Ticari defterlerle ispat726

D) Ticari defterlerin sahibi aleyhine delil olması726

I- Genel bilgi726

II- Başka delillerle birlikte diğer tarafın  ticari defterlerine dayanılması726

III - Sadece diğer tarafın ticari defterlerine dayanılması726

1) Bir tarafın yalnız diğer tarafın (hasmın)  ticari defterlerine   dayanması727

2) Diğer tarafın ticari defterlerine dayanan tarafın  tacir olması  şart değildir727

3) Mahkemenin diğer tarafın defterlerinin ibrazına karar vermesi727

E) Ticari defterlerin sahibi lehine delil olması730

§ 34. YEMİN  (m.225-239)737

A) Yemin teklifi (m.227)738

B) Kendisine yemin teklif edilen tarafın  yemin için davet edilmesi ve  buna karşı davranışı743

C) Yemin taraflarca eda olunur748

D) Yemin hakkında usul hükümleri (m.233-238)750

TAKDİRÎ DELİLLER

§ 35. TANIK  (m.240-265)757

§ 36. BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ  (HMK m.266-287)777

A) Bilirkişi kavramı ve tanıklıktan farkı777

B) Bilirkişi incelemesini gerektiren haller778

I- Bilirkişi incelemesinin zorunlu olduğu haller778

II- Özel ve teknik bilgiyi gerektiren haller780

III- Özel ve teknik bilgiyi gerektiren halleri hâkim takdir eder781

IV- Hukuki sorunlar için bilirkişiye başvurulamaz781

C) Bilirkişi incelemesine karar verilmesi783

I- Tarafların bilirkişi incelemesi yapılmasını istemesi784

II- Hâkimin kendiliğinden (resen) bilirkişi incelemesi yapılmasına karar vermesi785

III- Bilirkişi sayısının belirlenmesi786

IV- Bilirkişilerin görevlendirilmesi786

V- Bilirkişiye yemin verdirilmesi zorunludur (HMK m.271)790

VI- Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi791

VII- Bilirkişinin görevini yapmaktan yasaklı olması ve reddi (HMK m.272)792

VIII- Bilirkişilik görevini kabulle yükümlü olanlar794

IX- Bilirkişilik görevinin kapsamı795

X- Bilirkişinin görev ve yetkileri797

XI- Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve bilirkişi raporu799

1) Bilirkişinin sözlü açıklama yapması799

2) Bilirkişi raporu800

3) Bilirkişi raporuna itiraz806

4) Bilirkişilerden sözlü olarak açıklama istenmesi  veya ek rapor alınması807

5) Yeni (ikinci) bilirkişi incelemesi808

XII - Bilirkişinin oy ve görüşü hâkimi bağlamaz809

XIII- Bilirkişi gideri ve ücreti810

D) Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü811

E) Bilirkişinin ceza sorumluluğu811

F) Bilirkişinin hukuki sorumluluğu812

G) Bilirkişilerin denetlenmesi816

H) Bilirkişi raporunun başka bir davaya etkisi817

§ 37. UZMAN GÖRÜŞÜ (m.293)821

§ 38. KEŞİF  (m.288-292)827

A) Genel bilgi827

B) Keşif kararı828

C) Keşif giderleri832

D) Keşif yapılması833

E) Keşfe katlanma zorunluluğu (m.291)838

F) Soybağı tespiti için inceleme839

§ 39. DELİL SÖZLEŞMESİ  (m.193 ve m.200/2)843

A) Genel bilgi843

B) Delil sözleşmesinin çeşitleri844

I- Münhasır delil sözleşmesi845

1) Genel bilgi845

2) Hakem-bilirkişi sözleşmesi847

II- Münhasır olmayan delil sözleşmesi850

C) Delil sözleşmesinin şekli850

I- Yazılı şekil850

II- Delil sözleşmesinin mahkeme önünde yapılması852

Beşinci Bölüm

YARGILAMA ve HÜKÜM

§ 40. TAHKİKATIN SONA ERMESİ   SÖZLÜ YARGILAMA  ve  HÜKMÜN       VERİLMESİ  (m.184-186, 294-303)857

I - Tahkikatın sona ermesi857

II- Tahkikatın genişletilmesi858

III - Sözlü yargılama862

IV - Hükmün verilmesi865

V-Toplu ticaret mahkemelerinde tahkikatın sona ermesi, sözlü          yargılama ve hükmün verilmesi (m.185)874

§ 41. HÜKÜM (kararlar)  (m.294-302)877

A) Karar çeşitleri877

I -Ara kararları877

II - Nihaî kararlar879

1) Hükümler (esasa ilişkin nihaî kararlar)880

2) Usule ilişkin nihaî kararlar (m.294/6)881

3) Davanın konusuz kalması halinde verilen kararlar882

B) Hüküm (m.294 vd)886

I- Hükmün verilmesi886

II- Hükmün içeriği886

III -Taleple bağlılık ilkesi (m.26)  (talepten fazlaya veya başka bir şeye    hüküm verme yasağı)897

IV - Taleplerden biri hakkında karar verilmemiş olması902

V- Faiz hakkında hüküm verilmesi  (hükümde faize ilişkin sorunlar)904

VI - Hükmün yazılması906

VII - Hükmün (ilâmın) taraflara verilmesi907

X - Hükmün doğurduğu sonuçlar913

Altıncı Bölüm

DAVADAKİ ÖZEL DURUMLAR

§ 42. ÖN SORUN (m.163-164)917

§ 43. BEKLETİCİ SORUN  (m.165)919

§ 44. DAVA ARKADAŞLIĞI (m.57-60)935

A) Genel bilgi935

I- Davaların yığılması (objektif dava birleşmesi)935

II- Dava arkadaşlığı (sübjektif dava birleşmesi)935

B) Mecburî (zorunlu) dava arkadaşlığı (m.59-60)936

I- Genel bilgi936

II - Mecburî dava arkadaşlığı halleri (çeşitleri)937

1) Maddî bakımdan mecburî dava arkadaşlığı938

a) Elbirliği mülkiyetinde938

b) Kira sözleşmesinde birden fazla kiraya veren  veya kiracı bulunması940

2) Şeklî bakımdan mecburî dava arkadaşlığı943

III - Mecburî dava arkadaşlığının tâbi bulunduğu  özel usul hükümleri946

C) İhtiyarî dava arkadaşlığı (m.57-58)952

I- Genel bilgi952

II - İhtiyarî dava arkadaşlığının mümkün olduğu haller954

1) Dava konusu olan hak veya borcun ortak olması954

2) Ortak işlem954

3) Davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması955

III - İhtiyarî dava arkadaşlığının tâbi bulunduğu  özel usul hükümleri956

1) Görevli mahkemenin belirlenmesi956

2) Yetkili mahkeme956

3) Dava açılması957

§ 45. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ ve AYRILMASI  (m.166-168)965

A) Davaların  birleştirilmesi965

I- Genel bilgi965

II- Davaların birleştirilmesi usulü967

1) Aynı mahkemede açılmış olan davaların birleştirilmesi967

2)  Aynı yargı çevresindeki iki ayrı mahkemedeki  davaların       birleştirilmesi969

3)  Ayrı yargı çevrelerindeki iki mahkemede  görülen davaların birleştirilmesi970

III- Davaların birleştirilmesi kararının sonuçları971

B) Davaların ayrılması973

I- Davaların ayrılması halleri973

1) Aralarında bağlantı bulunmayan davaların ayrılması973

2) Aralarında bağlantı bulunan davaların ayrılması974

3) Mahkemece birleştirilmiş olan davaların ayrılması974

II - Davaların ayrılması kararı ve sonuçları975

III - Davaların ayrılması talebinin reddi976

§ 46. DAVAYA MÜDAHALE (katılma) (m.65-69)979

A) Fer’î müdahale (m.66-69)979

I - Genel bilgi979

II - Fer’î müdahalenin şartları980

1) Görülmekte olan bir dava bulunması980

2) Davaya müdahale tahkikat sona erinceye kadar mümkündür980

3) Üçüncü kişinin davaya müdahale etmekte  hukukî yararı bulunmalıdır981

4) Teminat gösterme982

III - Fer’î müdahale usulü982

IV - Fer’î müdahilin davadaki durumu983

B) Asli müdahale (m.65)989

I - Genel bilgi989

II- HMK ile asli müdahale düzenlenmiştir991

III - Asli müdahalenin şartları992

1) Görülmekte (derdest) olan bir dava bulunması992

2) Asli müdahilin dava konusu üzerinde  bir hak iddia etmesi gerekir992

IV - Asli müdahale usulü992

V - Asli müdahale davasının incelenmesi993

§ 47. DAVANIN  İHBARI  (m.61-64)999

A) Genel bilgi999

B) Davanın ihbar edilebileceği üçüncü kişiler (m.61)1000

C) Davanın ihbarı usulü1002

I- Mahkeme dışında ihbar1002

II- Mahkeme vasıtasıyla ihbar1002

D) İhbarı alan üçüncü kişinin tutumu1006

I - Üçüncü kişinin davaya (fer’î) müdahale etmesi1006

II - İhbarı alan üçüncü kişinin mahkemeye hiç gelmemesi1008

III - İhbarı alan üçüncü kişinin duruşmaya (mahkemeye) geldiği halde, davaya müdahale etmemesi1009

E) Davanın ihbar edilmemesinin sonuçları1010

2 inci Cildin

İÇİNDEKİLER

 

Yedinci Bölüm

DAVAYA SON VEREN TARAF İŞLEMLERİ (m.307-315)

§ 48. DAVADAN  FERAGAT (m.307-312)                1045

A) Genel bilgi    1045

B) Davadan feragat edebilecek kişi         1048

C) Davadan feragatin zamanı     1050

D) Davadan feragatin içeriği       1053

E) Feragatin yapılması (şekli)      1055

F) Davadan feragatin etkisi (sonucu)      1059

I - Feragat ile dava (uyuşmazlık) sona erer          1059

II - Feragat üzerine mahkemenin vereceği karar              1059

1) Davanın feragat nedeniyle (gereğince) reddi kararı   1059

2) Feragat halinde yargılama giderleri    1060

III - Feragat üzerine verilen mahkeme kararının istinaf edilmesi               1061

IV - Feragat (maddî anlamda) kesin hüküm teşkil eder  1062

V - Feragat’ten dönülemez (rücu edilemez)       1063

VI - Feragat’in iptali        1063

G) Her davadan feragat edilebilir             1065

H) Mahkeme dışında davadan feragat  1066

J) Esas haktan feragat   1067

§ 49. DAVAYI KABUL  (m.308-312)           1071

A) Genel bilgi    1071

B) Davayı kabul edebilecek kişi 1073

C) Davayı kabul’ün zamanı          1074

D) Davayı kabul’ün içeriği            1075

E) Davayı kabul’ün yapılması (şekli)        1076

F) Davayı kabul’ün etkisi (sonucu)           1078

I - Kabul ile dava (uyuşmazlık) sona erer              1078

II - Kabul üzerine mahkemenin vereceği karar  1079

1) Kabul nedeniyle (gereğince) davanın kabulü kararı    1079

2) Kabul halinde yargılama giderleri        1079

a) Kural                1079

b) İstisna : yargılama giderlerinin davalıya yükletilemeyeceği hal              1080

III - Kabul üzerine verilen mahkeme kararı istinaf edilebilir         1082

IV - Kabul (maddî anlamda) kesin hüküm teşkil eder      1083

V - Kabul’den dönülemez (rücu edilemez)          1083

VI - Kabul’ün iptali          1083

G) Kabul ile davanın sona ermediği haller            1084

H) Mahkeme dışında davayı kabul          1086

§ 50. SULH  (m.313-315)               1087

A) Genel bilgi    1087

B) Sulh sözleşmesi yapabilecek kişiler    1090

C) Sulh’un zamanı           1091

D) Sulh’un içeriği             1092

E) Sulh’un yapılması       1093

I - Sulh sözleşmesi mahkeme huzurunda yapılır               1093

II - Sulh’un şekli               1094

F) Sulh’un etkisi (m.315)              1095

I - Sulh ile dava sona erer            1095

II - Sulh üzerine mahkemenin vereceği karar     1095

1) Şarta bağlı sulh üzerine mahkemenin vereceği karar 1095

2) Şarta bağlı olmayan sulh üzerine mahkemenin vereceği karar              1096

a) Taraflar sulhe göre karar verilmesini istemezlerse      1096

b) Taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse            1096

3) Sulh halinde yargılama giderleri           1098

III - Sulh üzerine verilen mahkeme kararı  istinaf                                             (veya temyiz ; m.373/4) edilebilir            1099

IV - Sulh’un kesin hüküm teşkil etmesi 1101

V - Sulh’ten dönülemez (rücu edilemez)             1101

VI - Sulh’un iptali             1102

G) Sulh ile davanın sona ermediği haller               1102

J) Mahkeme dışı sulh     1103

K) Avukatların taraflar arasında dava dışı uzlaşma sağlaması       1105

§ 51. ARABULUCULUK  1109

A) Genel bilgi    1109

B) İhtiyari Arabuluculuk                1110

I- İradi olma ve eşitlik    1110

II- Arabuluculuğun gizli olması   1112

III- Beyan ve belgelerin kullanılamaması              1112

C) Arabulucuların hak ve yükümlülükleri              1115

I - Arabulucu unvanının kullanılması       1115

II- Arabulucu ücret ve masraflarının istenmesi  1115

III-          Taraflarla görüşme ve iletişim kurulması  (Arabuluculuk K. m.8)                1118

IV- Arabuluculuk görevinin özenle ve tarafsız biçimde yerine getirilmesi (Arabuluculuk K. m.9) 1118

V- Reklâm yasağı (Arabuluculuk K.m.10)              1119

VI- Tarafların aydınlatılması (Arabuluculuk K. m.11)        1119

D) Arabuluculuk faaliyeti (Arabuluculuk K. m.13 vd)       1120

I- Arabulucunun seçilmesi           1121

II- Arabuluculuk faaliyetinin yürütülmesi             1122

III- Arabuluculuk hızlı, kolay ve çabuk bir yöntemdir       1123

IV- Arabuluculuğun daha az masraflı olması        1123

V- Arabulucu seçiminin serbest olması  1124

VI- Arabuluculuk sürecinin esnek olması              1125

VII- Davada ileri sürülmemiş konu ve davaya katılmamış tarafların arabuluculuk çözümüne dahil edilmesi          1126

VIII- Uyuşmazlığın tarafların anlaşmasıyla çözülmesi       1126

IX –        Arabuluculuk anlaşma belgesinin ilâm niteliğinde belge sayılması            1126

E) Diğer kanunlardaki arabuluculuğa elverişlilik halleri    1129

F) Dava şartı olarak (zorunlu) arabuluculuk  (Arabuluculuk K. m.18/A)   1130

I - Genel bilgi     1130

II - Dava şartı olarak arabuluculuğa başvuru        1135

III -Dava şartı olarak arabuluculukta arabulucunun görevlendirilmesi     1135

IV - Dava şartı arabuluculukta arabuluculuk faaliyeti       1136

V - Dava şartı olarak arabuluculukta arabuluculuk ücret ve giderleri        1139

VI - Dava şartı olarak arabuluculuğun sürelere etkisi       1140

VII- Dava şartı olarak arabuluculukta yetki ve atama usulü          1140

G) Ticaret mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk           1140

I – Mutlak ticari davalarda zorunlu arabuluculuk               1141

II - Nispi ticari davalarda zorunlu arabuluculuk   1143

H) İş mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk      1144

I- İş Mahkemeleri Kanununa göre zorunlu arabuluculuk              1144

II - İş Kanununa göre zorunlu arabuluculuk         1147

III - İş Mahkemeleri Kanunu ve İş Kanununda zorunlu arabuluculuğun   yürürlük tarihi  1150

IV - İş Mahkemeleri Kanunu ve İş Kanunda zorunlu arabuluculuğun      kapsamı               1150

V - Zorunlu Arabuluculuğa elverişli olmayan uyuşmazlıklar          1152

VI - Zorunlu arabuluculukta arabulucuya başvurmadan dava açılması     1152

VII – Zorunlu arabuluculuya başvuru      1152

VIII - Yetkili arabulucu   1153

IX -Arabulucunun görevlendirilmesi       1153

X - Arabulucunun yapacağı işlemler        1153

XI -Arabuluculuk aşamasına katılabilecek kişiler                1153

XII - Arabuluculuk müzakeresi ve son tutanak   1153

XIII -      Zorunlu arabuluculuk tutanağının  ilâm niteliğinde belge sayılması          1154

XIV - Arabuluculuk ücreti             1154

XV – Tebligat yapılması 1155

J) Arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi              1155

K) Arabuluculuğun Anayasaya aykırı olup olmadığı konusu          1156

§ 52. DAVA KONUSUNUN DEVRİ  (m.125)           1159

A) Genel bilgi    1159

I - Kavram           1159

II- Dava konusunun dava sırasında devri (el değiştirmesi)            1160

III - Dava konusunun devri zamanı          1164

B) Davalının dava konusunu devretmesi              1165

I- Genel bilgi      1165

II -          Davaya dava konusunu devralmış olan  üçüncü kişiye (yeni davalıya)     karşı devam edilmesi    1167

1) Genel bilgi                     1167

2) Davacının davayı kazanması (davanın kabulü)              1169

3) Davacının davayı kaybetmesi (davanın reddi)               1170

4) Dava konusunun bir bölümünün devri             1170

III - Davanın dava konusunu devreden davalı hakkında  tazminat          davasına dönüştürülmesi              1170

C) Davacının dava konusunu devretmesi             1172

§ 53. KARŞI DAVA   (m.132-135)               1177

A) Genel bilgi    1177

B) Karşı dava açılabilmesinin şartları (m.132)       1178

I- Asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olması (m.132/1-a) 1178

II - Karşı davanın aynı yargılama usulüne tâbi olması gerekir       1178

III- Hukukî yarar               1179

IV - Asıl dava ile karşı dava arasında yakın ilişki bulunmalıdır        1179

1) Takas veya mahsup talebi (m.132/1-b)            1179

2) Asıl dava ile karşı dava arasında bağlantı bulunması                     (m.132/1-b ; m.166/4) 1181

V - Karşı dava açılamayacak olan haller  1183

C) Karşı davanın açılması              1184

D) Karşı davaya cevap   1188

E) Karşı davanın incelenmesi      1189

I - Asıl dava ile karşı dava birlikte incelenir           1189

II - Karşı dava bağımsız (ayrı) bir davadır               1190

F) Karşı davada hüküm 1191

§ 54. ISLAH  (m.176-182)              1193

A) Genel bilgi    1193

B) Islah’ın yapılması        1195

I- Islahın yapılma zamanı              1195

II - Islah’ın şekli (yapılış biçimi)   1198

C) Islah’ın çeşitleri           1199

I - Davanın tamamen ıslahı (m.180)         1200

1) Genel bilgi                     1200

2) Yeni dava dilekçesi verilmesi 1201

3) Davalının yeni dava dilekçesine cevap vermesi            1203

4) Davacının bir hafta içinde yeni dava dilekçesi vermemesi       1204

II - Kısmen (kısmi) ıslah (m.181)                1204

1) Davacının davasını kısmen ıslah etmesi            1205

2) Davalının savunmasını ıslah etmesi    1209

D) Islah’ın etkisi (hükmü)            1211

I - Tamamen ıslahın etkisi            1211

II - Kısmen ıslahın etkisi 1211

III - Islah ile geçersiz kılınamayacak işlemler        1212

E) Islah’ın konusu            1213

I - Genel bilgi     1213

II - Islah yolu ile düzeltilebilecek usul işlemleri   1213

1) Islah yolu ile davayı değiştirme            1214

2) Islah yolu ile davayı genişletme           1214

3) Islah yolu ile savunmanın genişletilmesi          1215

4) Islah yolu ile yeni delil gösterilmesi    1216

III - Islah yolu ile yapılamayacak olan işlemler     1216

IV - Islah yoluna başvurulmasına gerek olmayan haller  1217

§ 55. DAVANIN DURUŞMAYA GELMEYEN TARAFIN YOKLUĞUNDA        GÖRÜLMESİ       1221

§ 56. DAVA DOSYASININ İŞLEMDEN KALDIRILMASI  (m.150)      1223

A) Genel bilgi    1223

B) Dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren haller    1224

I -            İki tarafın da duruşmaya gelmemesi  halinde işlemden kaldırma              1224

II- Duruşmaya gelen tarafların talebi üzerine işlemden kaldırma              1228

III - Bir tarafın duruşmaya gelmesi halinde işlemden kaldırma    1228

1) Duruşmaya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirirse  1228

2) Duruşmaya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini bildirmezse            1229

V - Vekilin duruşmaya gelmemesi halinde işlemden kaldırma    1230

VI - Noksan harcın tamamlanmaması halinde işlemden kaldırma             1231

C) Dosyanın işlemden kaldırılması kararı               1231

D) Dosyanın işlemden kaldırılmasının sonuçları 1231

I - Dava derdest kalmakta devam eder 1231

II - Zamanaşımının kesilmesi devam eder            1232

III - Hak düşürücü sürenin korunması    1233

IV - İşlemden kaldırma kararının  geçici hukuki korumalara (m.389-406)    etkisi 1233

E) İşlemden kaldırılmış olan davanın yenilenmesi            1233

I- Yenileme talebi            1233

II- Yenileme talebi süresi             1234

III- Yenileme talebinin şekli (biçimi)        1236

IV- Yenileme talebi üzerine yapılacak işlemler   1237

V- Davanın yenilenmesinin sonuçları (hükümleri)            1237

F) Dosyanın yeniden işlemden kaldırılması          1238

G) Davanın açılmamış sayılması 1239

H) Dosyanın işlemden kaldırılmasına  karar verilemeyecek haller             1241

§ 57. TEMİNAT GÖSTERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m.84-89 ; MÖHUK m.48)      1243

A) Genel bilgi    1243

B) Davacının teminat (güvence) gösterme yükümlülüğü              1244

I- Türk vatandaşı davacının teminat (güvence) gösterme yükümlülüğü 1244

1) Türkiye'de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşı  davacının      teminat gösterme yükümlülüğü     1244

2)            Davacının iflâs, konkordato, uzlaşma ve aciz belgesi hallerinde     teminat göstermesi zorunluluğu          1246

II- Yabancı davacının teminat gösterme yükümlülüğü    1247

1) Kural                1247

2) İstisna : karşılıklılık esası          1248

a) Türkiye ile yabancı devlet arasında anlaşma bulunması            1248

b) Fiili karşılıklılık (uygulama)      1248

C) Davacının teminat gösterme yükümlülüğünün istisnaları        1249

D) Fer’î müdahilin teminat gösterme yükümlülüğü         1252

I- Türk vatandaşı fer’î müdahilin teminat göstermesi     1252

II- Yabancı fer’î müdahilin teminat göstermesi  1253

E) Teminat gösterilmesi gereken diğer haller     1253

§ 58. İLK İTİRAZLAR (m.116-117)               1257

A) Genel bilgi    1257

B) İlk itiraz halleri             1257

C) İlk itirazların ileri sürülmesi ve incelenmesi (m.117)   1258

D) İlk itirazın kabulüne karar verilmesi   1259

Sekizinci Bölüm

GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR

§ 59. İHTİYATİ TEDBİR  (m.389-397)         1263

A) Genel bilgi    1263

B) İhtiyati tedbirin şartları ve halleri        1267

I- İhtiyati tedbirin şartları             1267

II- İhtiyati tedbir halleri 1267

1) Taşınır mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması            1268

2) Taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulması               1268

3) Çekişmeli mal veya hakkın muhafaza altına alınması  1269

4) Bir şeyin yapılması veya yapılmaması                1269

5)            Gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın      doğacağından endişe edilmesi hallerinde ihtiyati tedbir   1269

6) Özel kanunlarda düzenlenmiş olan ihtiyati tedbir çeşitleri      1271

C) İhtiyati tedbir talebi ve kararı               1274

I- Görevli ve yetkili mahkeme   1274

II- İhtiyati tedbir talebi  1275

III- Haklı olma şartı          1276

IV- İhtiyati tedbir talebinin incelenmesi                1276

V- İhtiyati tedbir talebinin reddi               1277

VI- İhtiyati tedbir kararı 1279

VII- Teminat gösterilmesi            1281

D) İhtiyati tedbir kararının uygulanması (m.393)               1284

I- Başvuru (talep) süresi               1285

II- İhtiyati tedbir kararını uygulayacak merci       1285

E) İhtiyati tedbir kararından sonra dava açılması               1287

F) İhtiyati tedbirin kalkması (sona ermesi)           1288

I- İki hafta içinde dava açılmamış olması  nedeniyle ihtiyati tedbirin      kalkması 1288

II- İtiraz üzerine ihtiyati tedbirin kaldırılması       1289

1)            Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararına              itiraz                            1289

2) Karşı taraf dinlendikten sonra verilmiş olan  ihtiyati tedbir kararına    itiraz edilemez  1292

III- Teminat karşılığında ihtiyati tedbirin kaldırılması        1293

IV- Durum ve koşulların değişmesi sebebiyle ihtiyati tedbirin kaldırılması            1293

VII- Hüküm verilmesiyle ihtiyati tedbir kalkmaz 1295

G) Haksız ihtiyati tedbirden dolayı tazminat davası          1295

H) İhtiyati tedbirin, ihtiyati hacizden farkı            1299

§ 60. DELİL TESPİTİ (m.400-405) 1301

A) Genel bilgi    1301

B) Delil tespiti için gerekli şartlar (m.400)              1302

C) Delil tespiti usulü       1303

I - Görevli ve yetkili mahkeme (m.401) 1303

II - Delil tespiti talebi      1304

III - Delil tespiti talebinin incelenmesi    1304

IV - Delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır    1307

V - Delil tespitinin asıl davaya etkisi         1308

§ 61. DİĞER GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR  (HMK m.406)             1311

A) Genel bilgi    1311

B) İhtiyati tedbir niteliğindeki geçici hukuki korumalar   1313

I- Nafaka davalarında geçici hukuki korumalar   1313

II- Tazminat davasında geçici ödemeler (BK m.76)           1314

III- İhtiyati tedbir niteliğindeki geçici hukuki korumalara ilişkin diğer kanunlarda yer alan özel hükümlere başka misaller                1316

IV- İhtiyati tedbir hakkındaki HMK m.389-399 hükümlerinin  kıyasen uygulanması           1322

C) Delil tespiti niteliğindeki geçici hukuki korumalar        1322

Dokuzuncu Bölüm

KANUN YOLLARI

§ 62. KANUN YOLLARI  HAKKINDA GENEL BİLGİ                1325

A) Kanun yolu kavramı  1325

B) Kanun yolu çeşitleri  1326

I - Normal (olağan) kanun yolları              1326

1) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa (HUMK)  göre normal             kanun yolları      1327

2) Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK)  göre normal kanun yolları 1327

II - Fevkalâde (olağanüstü) kanun yolları              1327

1) Yargılamanın iadesi    1327

2) Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru      1328

C) Kanun yollarına başvurmanın genel şartları   1328

I- Kanun yoluna başvurma hakkı olan kişiler       1328

II- Hukukî yarar (menfaat) şartı 1330

III - Süre (müddet) şartı               1330

D) Kanun yoluna başvuru işlemleri          1331

§ 63. İSTİNAF   (HMK m.341-360)             1335

A) Giriş 1335

B) İstinaf kanun yolu hakkında genel bilgi            1337

C) İstinaf edilebilen kararlar       1338

I- Genel bilgi      1338

II- Şahıs varlığı (kişi hallerine) haklarına ilişkin davalar     1339

III- Malvarlığı haklarına ilişkin davalar     1339

IV- Özel kanun hükümleri gereğince istinaf edilebilen kararlar  1341

D) İstinaf edilemeyen nihaî kararlar (istisnalar) 1341

E) İstinaf sebepleri         1346

I- Kamu düzenine aykırılık           1346

II- Kamu düzenine aykırı olmayan istinaf sebeplerine misaller   1346

F) İstinaf süresi 1348

I- Kural 1348

II- İstisnalar        1349

III - İstinaf süresinin işlemeye başlaması              1350

1) İstinaf süresi kural olarak tebliğ ile işlemeye başlar    1350

2) İstisna (istinaf süresinin tefhim ile başladığı hal)          1351

G) İstinaf yoluna başvurulması  1353

I- Yetkili istinaf mahkemesi         1353

II - İstinaf yoluna başvurma hakkı (sıfatı) olanlar               1355

III - İstinaf talebi (istinaf yoluna başvurulması)  1356

1) Talep şartı                     1356

2) İstinaf dilekçesi           1356

a) İstinaf dilekçesinin içeriği        1357

b) İstinaf dilekçesinin ilk derece mahkemesine verilmesi             1358

3) İstinaf talebinin yapılmış sayıldığı tarih  (kararın istinaf edilmiş       sayıldığı tarih)           1360

4) İstinaf dilekçesinin reddi         1361

5) İstinaf dilekçesine cevap        1361

6)            Katılma yolu ile istinaf (m.348)  (cevap dilekçesinde istinaf          talebinde bulunulması)                1362

7) Kısmî istinaf talebi (hükmün bir kısmının istinaf edilmesi)       1363

8) Dosyanın istinaf mahkemesine gönderilmesi               1364

IV -         İstinaf yoluna başvurulmuş olmasının ilk derece mahkemesi          kararının icrasına etkisi (m.350)            1364

1) Kural                1364

2) İstisnalar                        1365

H) İstinaf incelemesi      1366

I- Genel bilgi      1366

II- Ön inceleme (m.352)               1366

III - İstinaf incelemesi    1368

1) Duruşmasız istinaf incelemesi (m.353)             1369

a) Usule ilişkin istinaf incelemesi (m.353/a)        1369

b) Davanın esası ile ilgili istinaf incelemesi (m.353/b)      1371

2) Duruşmalı istinaf incelemesi 1374

3) İstinaf talebinin esası hakkında inceleme        1375

J) İstinaf mahkemesi kararı         1378

I- İstinaf mahkemesi kararının içeriği      1378

II- İstinaf mahkemesi kararının çeşitleri 1379

1) İstinaf mahkemesinin usule ilişkin kararları    1380

a) Ön incelemede eksiklik bulunması ile ilgili kararlar (m.352)     1380

b) Dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi (m.353/a)         1380

2) İstinaf mahkemesinin esasa ilişkin kararları    1381

a) İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı (m.353/b-1)            1381

b) İstinaf başvurusunun kabulü kararı   1381

§ 64. TEMYİZ  (m.361-373)           1385

A) Giriş 1385

B) Temyiz yolu hakkında genel bilgi        1386

C) Temyiz edilebilen istinaf mahkemesi kararları (kural)               1388

I- Genel bilgi      1388

II- Malvarlığı haklarına ilişkin davalar       1389

III- Şahıs varlığı haklarına (kişi hallerine) ilişkin davalar    1389

1) Kural                1389

2) İstisna                             1389

IV- Hakem kararları        1390

D) Temyiz edilemeyen istinaf mahkemesi kararları (istisnalar)   1390

I- İstinaf mahkemesinin bazı usule ilişkin kararları temyiz edilemez         1390

II- Temyiz sınırını geçmeyen malvarlığına ilişkin istinaf mahkemesi        kararları temyiz edilemez              1390

III- Sulh hukuk mahkemesi kararları       1392

IV- Yargı yeri belirlenmesi kararları          1392

VI- Çekişmesiz yargı kararları     1393

VIII- Davanın nakli kararı              1393

XI- Geçici hukuki koruma kararları           1393

XIII- İstinaf mahkemesinin ara kararları temyiz edilemez             1394

E) Temyiz (bozma) sebepleri (m.371)    1395

I- Maddi hukuka ilişkin temyiz (bozma) sebepleri (HMK 371/a) 1395

1) Maddi hukukun yanlış uygulanmış olması       1395

2) Taraflar arasındaki sözleşmenin yanlış uygulanmış olması       1397

II - Usul hukukuna ilişkin temyiz (bozma) sebepleri        1398

F) Temyiz süresi               1402

I- Kural 1402

II- İstisnalar  (temyiz süresinin iki haftadan daha kısa olduğu haller)        1402

III - Temyiz süresinin işlemeye başlaması             1403

G) Temyiz yoluna başvurulması                1405

I - Temyiz yoluna başvurma hakkı (sıfatı) olanlar              1405

II - Temyiz talebi              1406

1) Talep şartı                     1406

2) Temyiz dilekçesi (m.364)        1407

a) Temyiz dilekçesinin içeriği      1407

b) Temyiz dilekçesinin istinaf mahkemesine verilmesi   1409

c) İstinaf mahkemesinin temyiz dilekçesini reddetmesi (m.366, m.346/1)           1411

d) Temyiz harç ve giderlerinin ödenmesi             1411

3) Temyiz dilekçesine cevap (cevap dilekçesi)   1413

4) Katılma yolu ile temyiz (m.366 ; m.348) (cevap dilekçesinde             temyiz talebinde bulunulması)      1414

5) Kısmî temyiz talebi    1415

6) Dosyanın Yargıtay’a gönderilmesi       1416

III -         Temyiz yoluna başvurulmasının ilk derece mahkemesi kararının (hükmün) icrasına etkisi            1416

H - Temyiz incelemesi   1418

I - Görevli Yargıtay (hukuk) dairesi          1418

II- Ön inceleme (m.366, m.352) 1419

III - Esas hakkında temyiz incelemesi yapılması  (temyiz talebinin esastan incelenmesi)                1420

IV - Yargıtay’da duruşma yapılması         1420

1) Duruşma istenebilecek davalar           1420

2) Duruşma talebi           1421

3) Yargıtay’da duruşma usulü    1422

J) Yargıtay kararı              1423

K) Bozma kararı (m.371)               1424

I- Genel bilgi      1424

II- Bozma üzerine dosyanın mahkemesine geri gönderilmesi     1425

III- Yargıtay’ın bozma kararı üzerine dava dosyasının  ilk derece   mahkemesine gönderilmesi   1425

1) Genel bilgi                     1425

2) Bozma kararı üzerine (ilk derece mahkemesinde) duruşma          yapılması                     1426

3) Bozmaya uyma kararı               1427

4) İlk derece mahkemesinin direnme kararı       1430

5) Kısmî bozma kararı (ve kısmî onama kararı)   1434

IV-          Yargıtay’ın bozma kararı üzerine dava dosyasının  istinaf          mahkemesine gönderilmesi          1435

1) Genel bilgi                     1435

2) Bozma kararı üzerine istinaf mahkemesinde duruşma yapılması         1436

3) İstinaf mahkemesinin Yargıtay’ın bozma kararına uyma kararı              1436

4) İstinaf mahkemesinin direnme kararı               1437

5) İstinaf mahkemesinin direnme kararının temyizi        1437

6) İstinaf mahkemesinin kısmî direnme kararı   1438

L) Onama (tasdik) kararı               1438

M) Düzelterek onama kararı (m.370/2-4)            1440

P) Aleyhe bozma yasağı               1443

R) Aleyhe hüküm verme yasağı  (geniş anlamda aleyhe bozma yasağı) 1444

S) Usule ilişkin kazanılmış hak (usulî müktesep hak)       1445

I- Genel bilgi      1445

II- Yargıtay’ın bozma kararı nedeniyle doğan  usulî kazanılmış hak           1445

T) Kanun yararına temyiz (m.363)            1458

I- Genel bilgi      1458

II- Kanun yararına temyiz edilebilecek kararlar  1459

1) İlk derece mahkemeleri kararlarının kanun yararına temyizi  1459

2) İstinaf mahkemesi kararlarının kanun yararına temyizi             1460

III - Kanun yararına temyizin amacı         1460

IV - Kanun yararına temyiz usulü             1461

1) Kanun yararına temyiz yoluna başvurulması  1461

2) Kanun yararına bozma kararı 1461

3) Kanun yararına temyiz talebinin reddi              1463

§ 65.  20.7.2016 TARİHİNDEN ÖNCE VERİLMİŞ OLAN  İLK DERECE HUKUK MAHKEMESİ KARARLARINA  KARŞI KANUN YOLLARI               1465

A) 20 Temmuz 2016 tarihinden önceki dönem   1465

B) 20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan  ilk derece mahkemeleri kararlarına karşı kanun yolları            1465

I- Genel bilgi      1465

II-           20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan ilk derece hukuk mahkemesi kararının Yargıtay tarafından bozulması           1467

III-          20 Temmuz 2016 tarihinden önce verilmiş olan ilk derece  hukuk mahkemesi kararının Yargıtay tarafından onanması            1468

§ 65/a. İÇTİHATLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ                1469

A) Yargıtay dairelerinin ve HGK’nun  içtihatlarının birleştirilmesi               1469

I- Genel bilgi      1469

II- İçtihatların birleştirilmesi yoluna  başvurulmasını gerektiren haller     1470

III- İçtihatların birleştirilmesine karar verecek kurullar   1471

IV- İçtihatların birleştirilmesi talebi          1472

V- İçtihatları birleştirme talebinin incelenmesi  ve karara bağlanması     1473

VI- İçtihadı birleştirme kararlarının niteliği ve bağlayıcı gücü        1473

VII-        İçtihadı Birleştirme Kararının değiştirilmesi  veya kaldırılması      1475

B) İstinaf mahkemesi içtihatlarının birleştirilmesi             1476

Onuncu Bölüm

KESİN HÜKÜM

§ 66. ŞEKLÎ ANLAMDA KESİN HÜKÜM    1481

A) Genel bilgi    1481

B) Şeklî anlamda kesinliğin meydana gelmesi     1481

I - Verildikleri anda kesin olan nihaî kararlar        1481

II - İstinaf edilebilen kararların kesinleşmesi       1482

III - Temyiz edilebilen kararların kesinleşmesi    1482

C) Şeklî anlamda kesinliğin sonuçları       1483

D) Şeklî anlamda kesinliğin sona ermesi               1483

§ 67. MADDİ ANLAMDA KESİN HÜKÜM  (m.303)             1485

A) Genel bilgi    1485

B) Maddî anlamda kesin hükmün şartları             1487

I - Dava konularının aynı olması 1488

II - Dava sebeplerinin aynı olması            1490

III - Tarafların aynı olması             1493

1) Kesin hüküm yalnız davanın tarafları içindir    1494

2) Kesin hüküm üçüncü kişileri etkilemez            1494

a) Kural                1494

b) İstisnalar (kesin hükmün üçüncü kişileri de etkilediği haller)  1496

3) Kesin hükmün haleflere etkisi             1496

a) Kesin hükmün küllî haleflere etkisi    1496

b) Kesin hükmün cüz’î (özel) haleflere etkisi      1497

C) Maddî anlamda kesin hükmün uygulama alanı            1497

I -  Kararların çeşidi bakımından maddî anlamda kesin hükmün              uygulama alanı    1498

1) Maddî anlamda kesinliğe elverişli olmayan kararlar    1498

2) Maddî anlamda kesinliğe elverişli olan kararlar            1498

II - Kararın içeriği bakımından maddî anlamda kesin hükmün                  uygulama alanı     1499

D) Maddî anlamda kesin hükmün etkileri            1501

I - Kesin hükmün bağlayıcı olması            1501

II - Kesin hüküm itirazı   1502

III - Kesin hükmün kesin delil teşkil etmesi          1504

1) Kesin hükmün kesin delil teşkil ettiği haller    1504

2) Kesin hükmün kesin delil teşkil etmediği haller            1505

E) Maddî anlamda kesin hüküm ve inşaî tesir     1507

§ 68. HUKUK ve CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ BİRBİRİNE ETKİSİ     1509

A) Hukuk mahkemesi kararlarının  ceza mahkemesine (davasına) etkisi               1509

I - Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  kesin hüküm teşkil etmesi              1509

II - Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  kesin delil teşkil     etmesi              1510

1)            Hukuk mahkemesi kararı ceza mahkemesinde kesin hüküm  teşkil     ettiği halde, kesin delil de teşkil eder                1510

2) Bekletici sorun yapılan hallerde hukuk mahkemesi kararının  ceza mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi   1510

III -         Hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesinde  takdirî delil teşkil etmesi       1511

B) Ceza mahkemesi kararlarının hukuk mahkemesine (davasına) etkisi 1511

I -  Ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesinde  kesin hüküm              teşkil etmesi               1511

II - Ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesinde  kesin delil teşkil       etmesi            1512

1) Hukuk mahkemesinde kesin hüküm teşkil eden ceza mahkemesi    kararı, kesin delil de teşkil eder  1513

2) Haksız fiilden doğan tazminat davalarında ceza mahkemesi            kararının hukuk mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi  1514

a) Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararının  hukuk mahkemesinde              kesin delil teşkil etmesi     1514

b) Ceza mahkemesinin (hâkiminin) beraat kararının  hukuk             mahkemesinde kesin delil teşkil etmesi         1517

IV- Ceza mahkemesinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması            kararının hukuk davasına etkisi   1522

V- Ceza mahkemesindeki bilirkişi raporunun  hukuk davasına etkisi       1524

§ 69. MADDÎ ANLAMDA KESİN HÜKMÜN  SONA ERMESİ             1529

A) Yargılamanın iadesi (m.374 vd)            1529

B) Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru       1529

C) Değişiklik davası         1530

Onbirinci Bölüm

§ 70. YARGILAMANIN İADESİ  (m.374-381)          1533

A) Genel bilgi    1533

B) Yargılamanın iadesi sebepleri               1534

C) Yargılamanın iadesini istemeye hakkı olanlar 1549

I - Kural 1549

II – İstisnalar      1550

1) Tarafın haleflerinin ve alacaklılarının  yargılamanın iadesini  isteyebilmesi (m.376)      1550

2) Ortaklığın giderilmesi davası  1551

D) Yargılamanın iadesini isteme süresi (m.377)  1551

E) Yargılamanın iadesi usulü       1551

§ 70/a. ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU  1561

A) Genel Bilgi    1561

B) Bireysel başvurunun yapılması usulü                1565

C) Komisyon’a müracaat (başvuru)         1568

D) Anayasa Mahkemesi Kararı  1569

§ 70/b. AVRUPA İNSAN HAKLARI  MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI       1573

A) Başvuru         1573

B) Tazminat ödenmek suretiyle çözüm 1574

C) Komisyona başvuru  1574

D) Cumhurbaşkanı kararı             1574

E) Müracaatın Komisyon tarafından reddi           1575

F) Müracaat hakkında karar verilmesi  ve karara itiraz edilmesi  1575

G) Komisyon kararlarının ilgili adli veya idari mercie bildirilmesi 1576

Onikinci Bölüm

§ 71. HÜKMÜN TASHİHİ ve TAVZİHİ  (m.304-306)            1577

A) Hükmün tashihi (düzeltilmesi) (m.304)           1577

B) Hükmün tavzihi (m.305-306) 1580

I- Tavzihi gerektiren haller (m.305/1)     1582

II- Tavzih usulü 1583

Onüçüncü Bölüm

ORTAK HÜKÜMLER

§ 72. YARGILAMA HARÇ ve GİDERLERİ (m.323-333)        1587

A) Yargılama harçları      1587

I- Genel bilgi      1587

II- Başvurma harcı           1589

III- Karar ve ilâm harcı    1589

1) Nispî karar ve ilâm harcı          1589

2) Maktu karar ve ilâm harcı       1591

IV- Harçların ödenmemesinin veya noksan ödenmesinin sonuçları         1592

V- Harçtan muaf olan davalar ve işler     1592

B) Yargılama giderleri     1595

I - Yargılama giderlerinin kapsamı (m.323)           1596

II - Yargılama giderlerinin peşin ödenmesi           1599

1) Gider avansı 1600

2) Delil avansı                    1601

C) Yargılama giderlerinden sorumluluk  1603

I- Yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen  (haksız çıkan) tarafa       yükletilir (kural)  1604

II- İstisnalar        1605

III- Yargılama giderlerinin hükümde gösterilmesi             1607

IV- Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri (m.331)     1609

D) Vekâlet ücreti (avukatlık ücreti)         1610

I- Genel bilgi      1610

II- Vekâlet veren ile vekili arasındaki vekâlet (avukatlık) ücreti  1611

III- Yargılama gideri olan vekâlet ücreti  1616

IV- Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi           1618

1) Nispî vekâlet ücreti   1618

2) Maktu vekâlet ücreti                1620

3) Ortak hükümler          1621

E) Özel hallerde yargılama giderleri         1621

§ 73. ADLİ YARDIM  (m.334-340)              1623

A) Genel bilgi    1623

B) Adli yardım talep edebilecek kişiler   1624

C) Adli yardımın şartları (m.334/1)           1625

I - Yoksulluk şartı             1625

II - Haklı olma şartı          1626

D) Adli yardım talebi      1627

E) Adli yardım talebinin incelenmesi ve adlî yardım kararı            1628

F) Adli yardım kararının sağladığı menfaatler (hususlar) 1631

G) Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili  (m.339)             1632

H) Avukatlık Kanunu’nun adli yardıma ilişkin hükümleri 1633

§ 74. SÜRELER (m.90-94)              1635

A) Sürelerin çeşitleri      1635

I - Taraflar için konulmuş süreler              1635

1) Yasal süreler 1636

2) Hâkimin tespit ettiği süreler  1636

II - Mahkemeler için konulmuş süreler  1639

B) Sürelerin işlemeye başlaması               1639

C) Sürelerin hesaplanması          1640

§ 75. ESKİ HALE GETİRME (m.95-101)     1645

A) Eski hale getirme şartları        1645

I- Süre elde olmayan bir sebeple geçirilmiş olmalıdır      1645

II- Başka bir hukuki yola başvurmanın imkânsız bulunması          1647

III- İki hafta içinde eski hale getirme talebinde bulunulmalıdır   1648

B) Eski hale getirme usulü           1648

§ 76. ADLİ TATİL (m.102-104)     1651

A) Adli tatilde görülebilen davalar ve işler (m.103) (adli tatile tâbi olmayan davalar ve işler)        1651

B) Adli tatilde bakılamayan davalar ve işler  (adli tatile tâbi olan                    davalar ve işler)            1654

I- Kural 1654

II- Adli tatilde yapılabilecek işlemler       1655

III- Adli tatilin sürelere etkisi (m.104)     1655

§ 77. TEBLİGAT 1659

A) Önemi            1659

B) Mevzuat        1660

C) Tebligatın yapılması usulü      1660

I- Tebligatı yapacak merci            1660

1) Türkiye’de yapılacak tebligat 1660

2) Elektronik Tebligat     1662

3) Yabancı memlekette tebligat               1666

II - Tebligatın nerede ve kime yapılacağı               1668

1) Adreste tebligat         1668

2) Muhatabın adreste bulunamaması    1673

3) Adreste hiç kimsenin bulunmaması   1674

a) Muhatap adreste oturduğu halde, tebligatın yapılacağı sırada                adreste hiç kimsenin bulunmaması      1674

b) Muhatabın adreste oturmaması         1676

4) Tebellüğden imtina (tebligatı almaktan kaçınma)        1676

5) İlân yolu ile (ilânen) tebligat  1678

6) Vekil’e tebliğ zorunluluğu      1679

III - Usulsüz tebliğ           1684

D) Tebligat suçları            1685

E) Davetiye        1686

Ondördüncü Bölüm

ÖZEL YARGILAMA USULLERİ

§ 78. SERİ YARGILAMA USULÜ KALDIRILMIŞTIR                1689

§ 79. BASİT YARGILAMA USULÜ               1689

A) Basit yargılama usulüne tâbi davalar ve işler (m.316) 1690

I-  HMK’na göre basit yargılama usulü uygulanan davalar  ve işler            1690

II- Diğer kanunlara göre basit yargılama usulü uygulanan  davalar                    ve işler         1691

B) Yargılama usulü          1693

I- Dava’nın açılması         1693

II- Davaya cevap              1696

1) Cevap dilekçesi           1696

2) Cevap süresi 1697

III- Basit yargılama usulünde, taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap         dilekçesi veremezler (m.317/3)                1698

IV- İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı            1699

V- Basit yargılama usulünde ön inceleme ve tahkikat (m.320)    1700

1) Genel bilgi                     1700

2) Dosya üzerinden karar verilmesi         1700

3) Ön inceleme duruşmasına davet ve ön inceleme       1703

4) Tahkikat duruşmasına davet ve tahkikat         1704

VI- Hüküm          1706

Onbeşinci Bölüm

ÖZEL MAHKEMELER

§ 80. İŞ MAHKEMELERİ 1711

A) Genel bilgi    1711

B) Zorunlu arabuluculuk (dava şartı olarak arabuluculuk)             1712

I- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre  zorunlu arabuluculuk       1712

II- 4857 sayılı İş Kanununa göre zorunlu arabuluculuk  (İş Kanunu m.20)               1717

C) Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulması zorunluluğu             1719

E) İş mahkemelerinin teşkilâtı   1720

I- Ayrı iş mahkemesi bulunan yerler       1720

II - Ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerler            1721

III - Bir yerde yeni iş mahkemesi kurulması         1723

F) İş mahkemelerinin görevi (m.5)          1723

G) Yetkili iş mahkemesi 1727

H) İş mahkemelerinde uygulanan yargılama usulü          1729

I - İş mahkemelerinde dava açılması       1730

II - İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır 1730

III- İş mahkemesi kararının istinaf edilmesi         1731

IV-          İstinaf mahkemesinin (iş mahkemesi kararlarına ilişkin)  kararlarının temyiz edilmesi     1732

1) Temyiz edilemeyen istinaf mahkemesi kararları          1732

2) Temyiz edilebilen istinaf mahkemesi kararları              1734

§ 81. KADASTRO MAHKEMELERİ              1737

A) Genel bilgi    1737

B) Kadastro mahkemesinin teşkilâtı       1737

C) Kadastro mahkemesinin görevleri     1738

D) Kadastro mahkemesinin yetkisi          1741

E) Kadastro mahkemesinin davalara bakması    1741

I - Hukuk mahkemelerindeki dava dosyalarının  kadastro mahkemesine devredilmesi  1741

II - Kadastro mahkemesinde doğrudan doğruya dava açılması   1741

III -         Kadastro tespitine itiraz üzerine kadastro komisyonunun kendisini yetkisiz gördüğü konuları (itirazları) kadastro mahkemesine       devretmesi 1745

IV - Kadastro mahkemesinde aslî müdahale davası açılması        1746

F) Kadastro mahkemesinde uygulanan yargılama usulü               1747

G) Hataların Düzeltilmesi             1750

§ 82. TÜKETİCİ MAHKEMELERİ  1751

A) Genel bilgi    1751

B) Görevli mahkeme     1751

I - Ayrı tüketici mahkemesi bulunan yerler          1751

II - Ayrı tüketici mahkemesi bulunmayan yerler               1752

C) Tüketici davaları         1753

D) Tüketici davası açabilecek kişiler (davacılar)  1765

E) Tüketici mahkemesinin yetkisi             1767

F) Yargılama usulü           1767

G) Tüketici hakem heyeti (THH)               1769

§ 83. AİLE MAHKEMELERİ            1775

A) Kuruluşu ve görevleri              1775

B) Aile mahkemesinde uygulanacak yargılama usulü      1782

§ 84. İCRA MAHKEMESİ                1787

§ 85. FİKRÎ ve SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMELERİ      1791

Onaltıncı Bölüm

§ 86. HÂKİMLERİN  (ve Cumhuriyet Savcılarının) YARGILAMA            FAALİYETİNDEN DOLAYI  DEVLET’İN HUKUKÎ SORUMLULUĞU                  (HMK m.46-49 ; CMK m.141-144)        1797

A) Hukuk hâkimlerinin yargılama faaliyetinden  dolayı Devlet’in                     hukuki sorumluluğu 1797

I- Yürürlükten kaldırılmış olan HUMK’ndaki durum          1797

II- HMK’na göre hukuk hâkimlerinin hukuki sorumluluğu             1797

III- Devlet aleyhine tazminat davası açılması       1798

IV- Sorumluluk halleri    1799

V- Tazminat davasının açılması ve incelenmesi  1800

1) Genel bilgi                     1800

2) Görevli mahkeme (m.47)       1801

3) Devlet aleyhine tazminat davasının açılması (m.48/1)               1801

4) Tazminat davasında uygulanacak yargılama usulü       1802

VI- Devlet’in hukuk hâkimine karşı rücu davası açması  1803

B) Ceza hâkimlerinin yargılama faaliyetinden dolayı  Devlet’in hukuki sorumluluğu         1803

C) Cumhuriyet savcılarının yargılama faaliyetinden dolayı  Devlet’in hukuki sorumluluğu             1807

On yedinci Bölüm

§ 87. ÇEKİŞMESİZ YARGI (HMK m.382-388)         1809

A) Genel bilgi    1809

B) Çekişmesiz yargı işleri              1810

I- HMK’nda açıkça sayılan çekişmesiz yargı işleri  (mutlak çekişmesiz           yargı işleri)     1810

2) Aile hukukundaki (MK m.118 vd) çekişmesiz yargı işleri                               (HMK m.382/2-b)       1811

3)            Miras hukukundaki (MK m.495 vd) çekişmesiz yargı işleri                            (HMK m.382/2-c)            1817

4) Eşya hukukundaki (MK m.683 vd) çekişmesiz yargı işleri                          (HMK m.382/2-ç)            1818

5) Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işleri (HMK m.382/2-d)               1820

6) Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri (m.382/2-e)          1821

7) İcra ve iflâs hukukundaki çekişmesiz yargı işleri  (HMK m.382/2-f).     1822

8) Diğer kanunlardaki çekişmesiz yargı işleri (HMK m.382/2-g)   1823

II- Diğer (nispî) çekişmesiz yargı işleri     1824

1) İlgililer arasında uyuşmazlık olmayan haller                                                  (çekişme yokluğu ölçütü)             1825

2) İlgililerin ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı         haller (subjektif hakkın yokluğu ölçütü)   1829

3) Hâkimin resen (kendiliğinden) harekete geçtiği haller  (resen takip edilen çekişmesiz yargı işleri)       1830

C) Çekişmesiz yargı işleri dava değildir   1830

D) Bir çekişmesiz yargı işinin yargılama sırasında çekişmesiz yargıdan çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi            1831

E) Çekişmesiz yargıda görevli mahkeme               1834

I- Sulh hukuk mahkemesi            1834

II- İstisnalar        1836

III- Bir çekişmesiz yargı işinin yargılama sırasında çekişmesiz yargıdan          çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi halinde görevli mahkeme            1838

1) Kural                1838

2) İstisnalar                        1840

F) Çekişmesiz yargıda yetkili mahkeme 1840

I- Kural 1840

II- İstisnalar        1842

G)           Çekişmesiz yargıda ilgililer kavramı vardır  (taraf kavramı yoktur)             1842

H) Yargılama usulü          1843

I- Çekişmesiz yargıda basit yargılama usulü uygulanır     1843

II- Takibi talebe bağlı çekişmesiz yargı işlerinde yargılama usulü                1844

1) Takibi talebe bağlı çekişmesiz yargı işleri         1844

2) Yargılamanın başlaması           1845

3) Dosya üzerinden karar verilmesi         1845

4) Duruşma yapılması    1846

III-          Resen takip edilen çekişmesiz yargı işlerinde yargılama usulü    1846

IV - Çekişmesiz yargıda kendiliğinden (resen) araştırma ilkesi uygulanır                1848

VI- İlâm kavramı çekişmesiz yargıya yabancıdır  1849

IX- İstinaf            1850

X- İstisnalar : bazı çekişmesiz yargı kararları temyiz edilebilir       1851

XI- Bir işin çekişmesiz yargıdan çıkıp çekişmeli yargı alanına girmesi          halinde istinaf ve temyiz             1851

XII-         Çekişmesiz yargı kararları maddî anlamda  kesin hüküm (m.303)          teşkil etmez (m.388)          1852

XIII- Çekişmesiz yargıda ihtiyati tedbir   1853

XIV - Mühürleme, deftere geçirme ve yemin tutanağı  düzenlenmesi           usulü (m.386)           1854

Onsekizinci Bölüm

§ 88. TAHKİM  (HMK m.407-444)1           1857

A) Tahkim’in niteliği ve çeşitleri 1857

I- Tahkimin niteliği          1857

II- Tahkimin çeşitleri       1858

1) Mecburî (zorunlu) tahkim      1858

2) İhtiyarî tahkim             1868

B) Tahkim sözleşmesi (m.412)   1869

I- Genel bilgi      1869

II- Tahkime elverişlilik    1872

III- Tahkim itirazı              1874

V- Tahkim sözleşmesi yalnız taraflarını bağlar     1876

VI- Hakemin yetkisine itiraz        1876

VII- Hakemin yetkisini aştığı itirazı           1877

C) Hakem sözleşmesi ve hakemler         1878

I- Hakem sözleşmesi      1878

II- Hakemler      1879

1) Hakemlerin seçimi     1879

2) Hakemlerin reddi       1881

3) Hakem ücreti               1882

D) Tahkim usulü               1883

I- Tahkim yeri    1883

II- Dava açılması               1884

IV- Hakemlerde uygulanacak yargılama usulü    1887

V- Tahkim süresi              1891

VI- Hakem kararı             1892

VII- Tahkim yargılamasının sona ermesi (m.435)               1895

VIII- Tarafların sulh olması           1896

E) Hakem kararlarına karşı kanun yolları               1896

I- İptal davası     1896

II- Yargılamanın iadesi   1900

Ondokuzuncu bölüm

§ 89. ANAYASA’YA AYKIRILIK İTİRAZI     1903

A) Genel bilgi    1903

B)           Mahkemenin (bakmakta olduğu bir davada) uygulanacak kanun (veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi) hükmünü Anayasa’ya aykırı görmesi      1904

I - Mahkeme terimi        1905

1) İlk derece hukuk mahkemeleri            1905

2) İstinaf mahkemesi     1905

3) Yargıtay                          1905

II - Bakılmakta olan dava              1906

III - Uygulanacak kanun                1907

IV- Bir davaya bakan mahkemenin  Anayasa Mahkemesi’ne başvurması             1907

C) Taraflardan birinin Anayasa’ya aykırılık iddiasında bulunması                1907

I - Taraflardan birinin Anayasa’ya aykırılık iddiasını  ileri sürmesi                1908

II - Anayasa’ya aykırılık iddiasını ileri sürme zamanı         1908

III- Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddî olması    1909

1)            Mahkemenin Anayasa’ya aykırılık iddiasının  ciddî olduğu             kanısına varması             1909

2)            Mahkemenin Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddî görmemesi (reddetmesi)          1910

D) Anayasa Mahkemesi’nin incelemesi 1911

E) Esas hakkındaki Anayasa Mahkemesi kararı  1911

I- Genel bilgi      1911

II - Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı 1911

1) Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının Anayasa Mahkemesi’ne başvuran mahkemede görülmekte olan davaya etkisi     1915

a) İptal kararının beş ay içinde verilmiş olması halinde   1915

b)           Anayasa Mahkemesi’nin beş ay geçtikten sonra verdiği  iptal kararının       davaya etkisi               1916

2) Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının, mahkemelerde           görülmekte olan diğer davalara etkisi  1917

3) İptal kararının yürürlüğe girmesinin ertelenmesi         1917

a) Genel bilgi                     1917

b)           Erteleme kararının Anayasa Mahkemesi’ne başvuran mahkemede görülmekte olan davaya etkisi         1918

c) Anayasa Mahkemesi’nin erteleme kararının diğer davalara etkisi       1918

III-          Anayasa Mahkemesi’nin Anayasa’ya aykırılık itirazını  ret kararı                1918

§ 90. YABANCI MAHKEME KARARLARININ  TENFİZİ  ve TANINMASI              (MÖHUK m.50-59)   1921

A) Yabancı mahkeme kararlarının tenfizi              1921

I- Genel bilgi      1921

II- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizine  karar verilebilmesi için           gerekli şartlar  1921

III- Tenfiz usulü 1927

1) Görevli ve yetkili mahkeme  1928

2) Tenfiz talebi (istemi) 1929

4) Tenfiz talebinin incelenmesi ve karara bağlanması     1932

B) Yabancı mahkeme kararlarının tanınması       1935

I- Genel bilgi      1935

II - Tanıma usulü              1938

1) Kesin hüküm itirazı için tanıma             1938

2) Kesin delil için tanıma               1941

3) İdarî bir işlemin yapılması için tanıma 1942

4)            Yabancı mahkemelerce verilmiş olan çekişmesiz yargı                      kararlarının tanınması 1948

C) Yabancı mahkeme kararının takdirî delil teşkil etmesi               1960

D) Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen kararların               Türkiye’de nüfus kütüğüne tescili              1961

§ 91. ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ DAVALARI         1967

A) Genel bilgi    1967

B) Elbirliği mülkiyetinde ortaklığın giderilmesi davası      1969

C) Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi davası                1970

D)           Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma taleplerinin  aynı davada ileri      sürülmesi                1971

I- Genel bilgi      1971

II- Talep sonucu               1971

III- Davayı değiştirme ve genişletme yasağı        1972

E) Ortaklığın giderilmesi istenemeyecek olan haller        1980

I- Kat mülkiyetinde         1980

II- Hukukî tasarruf (işlem) nedeniyle ortaklığın giderilmesinin       istenememesi               1980

III- Müşterek malın devamlı bir maksada tahsis edilmiş olması  1980

IV- Uygun olmayan bir zaman   1981

F) Ortaklığın giderilmesi davasında yargılama usulü         1982

I- Ortaklığın giderilmesi davası için görevli mahkeme      1982

II- Ortaklığın giderilmesi davası için yetkili mahkeme      1983

III- Ortaklığın giderilmesi davasının tarafları        1983

IV- Ortaklığın giderilmesi davasında  basit yargılama usulü uygulanır       1985

VI- Ortaklığın giderilmesi davasında hüküm        1985

§ 92. DAVA DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ  2001

§ 93. CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ                2003

§ 94. CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ              2005

§ 95. İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ  2007

§ 96. ÖRNEK ÖN İNCELEME KONTROL FORMU  2009

PROF. DR. BAKİ KURU'NUN YAYINLARI 2011

KANUN İSİMLERİNE (MADDELERE) GÖRE ARAMA CETVELİ         2021

KAVRAMLARA GÖRE ARAMA CETVELİ  2055


Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.