Anayasa Mahkemesinin Medeni Usul Hukuku Hakkında Bireysel Başvuru Kararları

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Murat ATALI - Ersin ERDOĞAN - Süleyman Burak GÜNDOĞDU
ISBN: 9786050510249
127,50 TL 150,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Murat ATALI, Ersin ERDOĞAN, Süleyman Burak GÜNDOĞDU
Baskı Tarihi 2021/11
Baskı Sayısı 1
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Sert Kapak (İplik Dikiş)
Sayfa Sayısı 478

Anayasa Mahkemesinin Medeni Usul Hukuku Hakkında Bireysel Başvuru Kararları


İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 5

İÇİNDEKİLER 7

YARGI YOLU 13

Mehmet Çelik (2), B. No: 2015/889, 17/11/2016 13

GÖREV – OHAL KOMİSYONU 21

Hamiyet Sürücü, B. No: 2017/32292, 14/10/2020 21

YETKİ 23

Yusuf Büyükcelep, B. No: 2016/9878, 6/2/2019 23

YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER 29

BAĞIMSIZ ve TARAFSIZ MAHKEMEDE YARGILANMA HAKKI 29

Abdullah Altun, B. No: 2014/2894, 17/7/2018 29

Serkan Şeker, B. No: 2017/15118, 2/6/2020 32

HÂKİMLERİN BAĞIMSIZLIĞI 41

Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013 41

İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014 44

KANUNÎ HÂKİM GÜVENCESİ 46

Tahir Gökatalay (2), B. No: 2013/3472, 10/3/2016 46

İlknur Yılmaz ve diğerleri, B. No: 2013/2651, 24/2/2016 48

Ramazan Biber, B. No: 2013/2568, 8/9/2014 53

Muhammet Kaplan, B. No: 2013/1586, 18/9/2013 54

MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKI 56

Ali Uyandıran ve diğerleri, B. No: 2014/9962, 19/7/2017 56

İbrahim Halil Sönmez ve diğerleri, B. No: 2017/37210, 18/11/2020 58

SİLAHLARIN EŞİTLİĞİ İLKESİ 62

Zekiye Şanlı, B. No: 2012/931, 26/6/2014 62

MAKUL SÜREDE YARGILANMA HAKKI 69

Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013 69

Nesrin Kılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013 76

Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013 85

Meleke Kurcak ve diğerleri, B. No: 2013/9568, 1/12/2015 92

İsmail Özkan, B. No: 2012/367, 17/9/2013 95

Ferat Yüksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018 98

Mehmet Salih Alioğlu ve diğerleri, B. No: 2014/14731, 6/3/2019 102

ALENİYET İLKESİ 106

B.K., B. No: 2014/14189, 25/10/2017 106

T.A.A., B. No: 2014/19081, 1/2/2017 109

Ali Bacacı, B. No: 2014/18688, 9/3/2017 112

Adnan Altın, B. No: 2013/9748, 7/1/2016 116

Cengiz Topel Çelikoğlu, B. No: 2013/8049, 18/2/2016 118

HÂKİMİN TARAFSIZLIĞI, YASAKLILIĞI ve REDDİ 123

HÂKİMİN TARAFSIZLIĞI 123

Elif Şekerleme ve Gıda San Tic Ltd. Şti., B. No: 2013/9085, 14/4/2016 123

Ünal Aslantürk, B. No: 2013/1876, 8/9/2015 125

Cemal Bayseferoğulları (3), B. No: 2014/13046, 10/5/2017 127

Melahat Atılgan, B. No: 2014/2710, 10/3/2015 128

Alba İnşaat Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/1313, 26/2/2015 129

HÂKİMİN YASAKLILIĞI ve REDDİ 133

Doğan Kasadolu (2), B. No: 2013/3985, 6/1/2016 133

Tahir Gökatalay (2), B. No: 2013/3472, 10/3/2016 138

Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2014 140

MEDENİ USÛL HUKUKU KURALLARININ ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMASI 143

Arif Şimbil ve diğerleri, B. No: 2013/8660, 4/2/2016 143

Hasan Kızılırmak, B. No: 2017/5056, 29/9/2020 145

HUSUMET 149

Alp Sosyal Hizm. İnş. Day. Tük. Mal. Otom. Nak. Temizlik Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. (2), B. No: 2017/16292, 23/6/2020 149

DAVA ŞARTLARI 153

GİDER AVANSI 153

Nkt Teknoloji Dağıtım Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2018/26844, 24/2/2021 153

ÖZEL DAVA ŞARTI 156

Kayhan Erciyeş (2), B. No: 2017/13451, 21/10/2020 156

SÜRELER 157

İdris Timur, B. No: 2014/6235, 29/6/2016 157

Ramazan Şaş, B. No: 2014/16928, 27/10/2016 159

Mustafa Boztepe, B. No: 2013/8502, 13/4/2016 164

R.Ç., B. No: 2018/6238, 25/2/2021 168

Aktif Elektrik Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2012/855, 26/6/2014 169

Derya Karahan, B. No: 2017/16596, 10/2/2021 175

Şükrü Esat Erkuş, B. No: 2014/14577, 19/7/2017 176

TEBLİGAT 179

Mustafa Adnan Çobanoğlu, B. No: 2016/2595, 21/3/2019 179

Abdullah Volkan Arslan, B. No: 2016/14883, 21/2/2019 182

Halil Güler, B. No: 2015/11002, 3/7/2018 184

Süleyman Yaprak, B. No: 2014/12996, 1/2/2017 185

Elife Berktaş, B. No: 2013/4684, 19/11/2015 188

Mehmet Ali Bedir ve Tevfik Günay, B. No: 2013/4073, 21/1/2016 191

Mustafa Çelikoğlu, B. No: 2014/3007, 2/2/2017 195

Mehmet Boz, B. No: 2014/11124, 14/9/2017 196

Lütfiye Yılmaz, B. No: 2014/14578, 21/6/2017 198

Ali Murat Mutluay, B. No: 2013/6616, 6/1/2016 200

Ferihan Sarı, B. No: 2014/7261, 12/1/2017 202

Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013 203

Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2014 205

Mahmut Koç, B. No: 2014/1724, 1/2/2017 207

Mevlüde Kılıç, B. No: 2014/10159, 30/6/2016 208

Mustafa Mehmet Günyeli, B. No: 2013/2436, 24/3/2016 210

Ali Tulumcu, B. No: 2017/18458, 10/2/2021 212

TAHKİKAT 215

DURUŞMA 215

Faik Gümüş, B. No: 2012/603, 20/2/2014 215

BEKLETİCİ MESELE 218

H.K., B. No: 2014/10717, 12/7/2016 218

İDDİANIN ve SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ ve DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI 223

Hasan Rahmi Özgenç, B. No: 2013/2418, 16/12/2015 223

ISLAH 225

Suzan Tekin (Kavurkacı) ve diğerleri, B. No: 2013/1932, 17/7/2014 225

Kadriye Ozan ve diğerleri, B. No: 2014/16552, 13/9/2017 230

Hüseyin Gönel, B. No: 2013/2491, 17/7/2014 233

İSPAT ve DELİLLER 237

GENEL OLARAK DELİLLER 237

İsmail Ediş, B. No: 2012/354, 31/12/2014 237

Azizer İnşaat Taahhüt Temizlik Hizmetleri Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., 

B. No: 2018/7875, 14/10/2020 240

HUKUKA AYKIRI YOLLARDAN ELDE EDİLEN DELİLLER 242

Nilgün Kaya, B. No: 2012/1146, 31/12/2014 242

YEMİN 245

Emine Yıldız, B. No: 2014/12324, 1/2/2017 245

Ahmet Alkan, B. No: 2014/18601, 17/11/2016 248

BİLİRKİŞİLİK 253

GENEL OLARAK 253

Hasan Rahmi Özgenç, B. No: 2013/2418, 16/12/2015 253

Mahmut Türk, B. No: 2013/5965, 18/2/2016 261

Bakan İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/5657, 19/11/2014 264

Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014 267

Şeyhmus Güneşlioğlu ve Ali Aydın, B. No: 2013/5306, 10/3/2015 269

Uğur Akay, B. No: 2013/3613, 30/6/2014 271

Bülent Ecevit Uçan, B. No: 2013/5271, 17/11/2014 272

Nazif Çalıkoğlu, B. No: 2013/5468, 18/6/2014 274

Barış Derin, B. No: 2014/13462, 22/12/2016 275

Öztürk İnş. Taah. Turz. San. Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/5703, 17/11/2014 276

Hadiye Melek Önder, B. No: 2013/6247, 18/6/2014 277

Arif Durak, B. No: 2013/7597, 10/3/2015 278

Ayişe Kaya ve diğerleri, B. No: 2013/4210, 16/12/2015 279

Ali Akyüz, B. No: 2014/4570, 17/11/2016 281

Coşkun Aktürk ve diğerleri, B. No: 2014/2021, 19/11/2014 283

Abdullah Özen, B. No: 2013/4424, 6/3/2014 285

Hatice Şule Gölçüklü, B. No: 2013/1838, 11/12/2014 288

Uğur Büke, B. No: 2013/4177, 22/1/2015 289

HUKUKİ MESELELERDE BİLİRKİŞİLİK 292

A.D., B. No: 2015/10393, 9/1/2019 292

Cengiz Topel Çelikoğlu, B. No: 2013/8049, 18/2/2016 299

Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2014 302

TANIK 304

Sevinç Özdemir ve diğerleri, B. No: 2013/2871, 3/2/2016 304

Mahmut Koç, B. No: 2014/1724, 1/2/2017 306

Bülent Şimşek, B. No: 2014/372, 8/9/2014 307

Ataşan Tümel, B. No: 2014/17948, 19/1/2017 309

Mesut Değer, B. No: 2013/7541, 18/6/2014 310

Nimet Yılmaz, B. No: 2014/11229, 14/9/2017 312

Muhammet Acar, B. No: 2013/6254, 17/11/2014 314

Hıdır Göktaş, B. No: 2014/12846, 20/4/2017 315

Bayram Özkaptanoğlu [GK], B. No: 2013/1015, 8/4/2015 316

KEŞİF 320

Kaya Şen, B. No: 2013/7194, 20/1/2016 320

İsmail Güngör, B. No: 2013/2761, 10/3/2015 323

KARAR ve HÜKÜM 325

KARAR HAKKI 325

Sami Koç, B. No: 2014/20343, 21/9/2017 325

Mahmut Çelebi, B. No: 2016/7824, 7/11/2019 327

GEREKÇELİ KARAR HAKKI 329

Aziz Turhan, B. No: 2012/1269, 8/5/2014 329

İbrahim Şendil, B. No: 2013/4495, 17/7/2014 334

Salih Söylemezoğlu, B. No: 2013/3758, 6/1/2016 338

Nilgün Gökay ve diğerleri, B. No: 2014/3303, 12/1/2017 342

Vesim Parlak, B. No: 2012/1034, 20/3/2014 347

YARGI KARARLARININ İCRASI 354

Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014 354

Süleyman Yüksel, B. No: 2014/13011, 10/5/2017 357

Elif Burcu Çakır ve diğerleri, B. No: 2014/4556, 11/5/2017 358

Şehriban Coşkun ve diğerleri, B. No: 2014/11376, 20/7/2017 359

YARGILAMA GİDERLERİ ve VEKÂLET ÜCRETİ 363

VEKÂLET ÜCRETİ 363

Mahmut Türk, B. No: 2013/5965, 18/2/2016 363

Hasan Kulakcı, B. No: 2013/9572, 17/2/2016 365

İrfan Çinkaya, B. No: 2014/11854, 5/10/2017 369

Mükerrem Erol, B. No: 2014/12595, 19/4/2017 370

PARA CEZALARI 372

Yıldız Eker [GK], B. No: 2015/18872, 22/11/2018 372

Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2014 379

İHTİYATİ TEDBİR 383

Abdulkadir Aşan ve diğerleri, B. No: 2013/7565, 8/5/2014 383

İhsan Malkara, B. No: 2013/1881, 15/10/2014 385

Murat Yılmaz, B. No: 2014/20179, 23/2/2017 387

KANUN YOLLARI 391

İSTİNAF 391

Bişar Yusufoğlu, B. No: 2018/2784, 10/2/2021 391

Ahmet Acar ve diğerleri, B. No: 2018/22894, 15/6/2021 393

TEMYİZ 395

Metin Öztürk, B. No: 2014/18838, 8/3/2017 395

Bülent Özer, B. No: 2018/36896, 25/2/2021 397

Neriman Polat, B. No: 2012/1223, 5/11/2014 400

Bubo Çelik Başvurusu B. No: 2013/3954, 26/2/2015 406

Ünsal Karabulut, B. No: 2014/12045, 17/11/2016 415

Mustafa Karaca, B. No: 2014/11657, 22/6/2017 418

Ali Eluyğun, B. No: 2013/6102, 14/4/2016 419

Medikal Kozmetik ve Dış Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2014/8282, 8/3/2017 424

KARAR DÜZELTME 426

Bob Ross Incorporated, B. No: 2015/14347, 3/7/2019 426

Ayhan Şaşar, B. No: 2016/15514, 23/10/2019 427

İÇTİHAT FARKLILIKLARI ve ÇELİŞKİLİ KARARLAR 429

Türkan Bal [GK], B. No: 2013/6932, 6/1/2015 429

Yasemin Bodur, B. No: 2017/29896, 25/12/2018 436

Ahmet Acar, B. No: 2014/19936, 21/9/2017 441

Hakan Altıncan [GK], B. No: 2016/13021, 17/5/2018 448

Hayrettin Kibar ve diğerleri, B. No: 2013/2328, 10/3/2015 452

YARGILAMANIN YENİLENMESİ 456

Lokman Ateş, B. No: 2013/7920, 10/3/2016 456

Abdurrahman Dilipak, B. No: 2014/2565, 17/11/2016 459

ADLÎ YARDIM 463

Sadegül Başkuş ve Devrimci Sağlık İşçileri Sendikası, B. No: 2014/2197, 21/9/2017 463

Famiye Beğim ve Mehmet Tahir Beğim, B. No: 2017/21882, 10/2/2021 467

KAVRAM DİZİNİ 473




Genel anlamda işlevi ve amacı dikkate alındığında, medenî usûl hukukunun maddî hukukun müeyyidesi olarak nitelendirilmesi yanlış olmayacaktır. Zira maddî hukukun tanıdığı hakların gerçekleştirilmesi, hukuki ilişkilerin ve hukuki statülerin saygı görmesi noktasında ortaya çıkacak ihlal, inkâr ve tehlikeye düşü-rülme gibi tehlikelerin bertaraf edilmesi ancak medenî usûl hukukuna ilişkin kurum ve kuralların işletilmesi sayesinde gerçekleşebilir. Söz konusu kurumlar ve bunlara ilişkin kuralların işletilmesi, niteliği gereği kamu gücünün kullanılması mahiyetinde-dir. Bu itibarla, devletin egemenlik yetkisinin üç tezahür biçiminden biri durumun-daki yargı işlevinin maddî hukuk açısından anayasal temel hak ve özgürlükler bağlamında iki yönden özellik arz ettiği söylenebilir. Bunlardan birincisi, büyük bir kısmı Anayasa ile güvence altına alınmış olan sübjektif hakların korunması sade-dinde yargı işlevinin olması gerektiği şekilde etkin bir hukuki himaye sağlama göre-vini yerine getirebilip getiremediğidir. İkincisi ise, söz konusu hukuki himayenin sağlanmasına dönük kuralların uygulanması suretiyle gerçekleşen yargısal faaliye-tin, anayasal temel hak ve özgürlükleri ihlal etmeksizin yürütülüp yürütülmediğidir. Binaenaleyh medenî usûl hukuku kurallarının uygulanması sadedinde anayasal temel hak ve özgürlükler bir taraftan bunların etkin olarak korunup korunmadığı, diğer taraftan ise hukuki koruma faaliyeti sırasında bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği yönleriyle, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolunun ilgi alanını oluştururlar.

Bu çerçevede olmak üzere öncelikle Anayasa’nın 36’ncı maddesinde, herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanmak suretiyle mahkemeler önünde davacı ve davalı olabilmesi güvence altına alınmıştır. Ancak, anayasa koyucun bununla yetinmediği, bilakis söz konusu güvencenin etkinliğini sağlama sadedinde herkesin aynı zamanda adil yargılanma hakkına sahip bulunduğu da vurgulanmıştır. Keza Anayasa’nın 90’ıncı maddesi uyarınca iç hukukumuzun bir parçası halinde gelmiş olan, hatta Kanunlara nazaran öncelikle uygulanması gereken Avrupa İnsan Hak-ları Sözleşmesi’nin 6’ncı maddesinde de “adil yargılanma hakkı” düzenlenmekte-dir. Kanuni, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme önünde, aleni olarak, makul sürede ve hakkaniyete uygun olarak yargılanma hakkı şeklinde somutlaştırılan adil yargı-lanma hakkı, henüz daha mahkemeye müracaat etmeden önce, mahkemeye eri-şime ilişkin hükümler ile başlamakta, yargılama sırasında usûlî yetkilerin kullanıl-ması ve mahkemece buna izin verilmesine ilişkin süreçte ve nihayet mahkeme ka-rarlarının icrası aşamasında kendini göstermektedir. 

Ülkemizde 5982 sayılı Kanun ile birlikte kamu gücünü kullanan makamlarca Anayasa’da güvence altına alınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsa-mında korunan bir temel hak ve özgürlüğün ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mah-kemesi’ne bireysel başvuru imkânı tanınmıştır. Bu çerçevede 22 Eylül 2012 tari-hinden itibaren fiilen Türk hukukunda uygulanmaya başlayan bireysel başvuru yolu, işlerlik kazanmasını müteakip uygulamada yoğun bir ilgi görmüş ve adeta yeni bir kanun yolu olarak değerlendirilmiştir. Zaman içinde artan başvuru sayısına paralel olarak, başvurunun dayanağını oluşturan ihlâl sebeplerindeki çeşitlilik de çoğalmıştır. 

Bireysel başvurunun mahiyeti itibariyle yeni bir kanun yolu olmadığı; bilakis, idari işlemlerin ve yargısal kararların Anayasa Mahkemesi tarafından münhasıran temel haklar açısından denetimine tabi tutulduğu kendine özgü bir yol niteliği taşıdığı göz önünde bulundurulmak gerekir. Bu gerekliliğin medenî yargı açısından yansımalarının ve sonuçlarının kararlar özelinde tespiti büyük bir önemi haizdir. 

Anayasa Mahkemesi tarafından bireysel başvuru üzerine verilen kararlar, pek çok diğer alanda olduğu gibi, medenî yargı alanını da etkilemiş ve bazı uygulama değişikliklerine dahi sebep olmuştur. Bu bağlamda en önemli mesele medenî yargı-ya ilişkin usûl kurallarının kategorize edilerek, hangilerinin temel hak ve özgürlükler çerçevesinde değerlendirilebileceği, özellikle hangi usûl hukuku kurallarının yargısal temel haklarla ilgili olduğu ve dolayısıyla ihlâlinin bireysel başvuru yolunu açacağı-nın tespitidir. Uygulamada zaman zaman, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu kararların, adeta bir “süper temyiz” makamı kararıymış gibi eleştirilere maruz kaldığı görülmektedir. Çalışmamızın esasen bireysel başvuru sonucu verilen kararların, hukuk yargısına mevcut bu etkisi dolayısıyla ortaya çıktığı belirtilebilir.

İşbu çalışmada, kararlara ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmaksızın, Anayasa Mahkemesi tarafından medenî usûl hukukuna ilişkin kural ve kurumları da değerlendiren bireysel başvuru kararları, Hukuk Muhakemeleri Kanununun siste-matiği de dikkate alınarak, tasnif edilmiştir. Buna göre, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru sonucu vermiş olduğu bütün kararlar incelenmiş, mümkün oldukça Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan sıralamaya uygun olarak metne işlen-miştir. 

Bu kapsamda, ilgili kısım başlığının altında, ilk olarak kararın künyesine yer verilmiş, akabinde karara ilişkin anahtar kelimeler belirtilmiştir. Daha sonra, koyu olarak kısaca kararın özeti verildikten sonra, kararın ilgili kısımları metne işlenmiş-tir. Aynı konuya ilişkin verilen benzer kararlar ise, metnin okuyucu açısından gerek-siz uzamaması adına, dipnotlarda karar künyeleri ile okuyucunun bilgisine sunul-muştur. Çalışmanın sonunda ayrıca kapsamlı bir kavram dizinine yer verilmiştir. 


Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
İlgili Yayınlar