Açıklamalı

İdari Yargılama Usulü Kanunu

Yayınevi: Yetkin Yayınları
Yazar: Turgut CANDAN
ISBN: 9786050510669
331,50 TL 390,00 TL

Adet

 
   0 yorum  |  Yorum Yap
Kitap Künyesi
Yazar Turgut CANDAN
Baskı Tarihi 2022/01
Baskı Sayısı 9
Boyut 16x24 cm (Standart Kitap Boyu)
Cilt Sert Kapak (İplik Dikiş)
Sayfa Sayısı 1714

Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Turgut CANDAN

Son Değişiklikler, Uygulamada Ortaya Çıkan Yeni Sorunlar ve Bunlara İlişkin Yargısal Çözümler Göz Önünde Bulundurularak Yenilenmiş Baskı.


İÇİNDEKİLER

DOKUZUNCU BASKI HAKKINDA YAZARIN 

AÇIKLAMASI ............................................................................... I

ÖNSÖZ...........................................................................................V

İLK BASKININ ÖNSÖZÜ........................................................ VII

YAZARIN ÖNCEKİ BASKILAR HAKKINDA 

AÇIKLAMASI ............................................................................ IX

KISALTMALAR..................................................................... LXV

GİRİŞ...............................................................................................3

BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL ESASLAR

Kapsam ve Nitelik

MADDE 1. .....................................................................................17

İDARİ YARGI DÜZENİ VE YARGILAMA USULÜ..............17

I- KURULUŞ VE GÖREVLERİ..............................................18

A- İLK DERECE YARGI YERLERİ ................................18

1- İDARE MAHKEMELERİ:.........................................19

a- Oluşumu:...............................................................19

b- Görevleri:..............................................................20

ba- İdare Mahkemelerinin Genel Görevli 

Mahkeme Olarak Görevleri: .........................20

bb- İdare Mahkemelerinin Diğer Kanunlarda 

Verilen İşlerle İlgili Görevleri:......................20

bc- İdare Mahkemelerinin Özel Kanunlarda 

Danıştay’ın Görevinde Olduğu Belirtilen 

Davalarla İlgili Görevleri:.............................21

bd- İdare Mahkemelerinde Tek Hâkimin

Görevinin Parasal Sınırı:...............................23

2- VERGİ MAHKEMELERİ:.........................................29

a- Oluşumu:...............................................................32

b- Görevleri:..............................................................32

XVI Turgut CANDAN

ba- Vergi Mahkemelerinin, Vergi, Resim, Harç ve 

Benzeri Mali Yükümlerle Bunların Zam ve 

Cezalarıyla ve Tarifelerle İlgili Görevleri.....33

bb- 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü 

Hakkında Kanunun Uygulanmasına İlişkin 

Davalarla İlgili Görevleri..............................39

bc- Vergi Mahkemelerinde Tek Hâkimin

Görevinin Parasal Sınırı................................40

bd- Vergi Mahkemelerinin Diğer Kanunlarla 

Verilen İşlerle İlgili Görevleri ......................42

3- DANIŞTAY DAVA DAİRELERİ ................................42

a- Dava Dairelerinin Oluşumu..................................45

b- Danıştay’ın İlk derece Mahkemesi Olarak 

Görevleri ..............................................................46

ba– Danıştay’ın, İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla, 

Anayasa Değişikliğinden Sonraki 

Düzenlemeye Göre Görevleri .......................47

bb- Danıştay’ın, İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla, 

Anayasa Değişikliğinden Önce Var Olup da 

Hala Devam Eden Görevleri.........................52

B- ÜST DERECE İDARİ YARGI YERLERİ ...................55

1- BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ ............................55

2- DANIŞTAY.................................................................59

II- YARGILAMA USULÜ.........................................................61

A- KAYNAK......................................................................61

B- YARGILAMA HUKUKUNUN TEMEL TAŞI: ADİL 

YARGILANMA HAKKI VE ALT UNSURLARI.......65

1- Adil Yargılanma Hakkı, Dayanağı ve Kapsamı ........65

2- Anayasa Mahkemesinin Adil Yargılanma Hakkının 

İhlali İddialarıyla İlgili İncelemesinin Kapsamı ......67

3- Adil Yargılanma Hakkının Alt Unsurları..................69

a- Yargıya Erişim Hakkı...........................................69

b- Yasa Dışı Elde Edilen Delillerin Kullanılmaması 

Hakkı....................................................................72

c- Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkesi .73

d- Dinlenilme Hakkı .................................................75

İçindekiler XVII

e- Tanık Dinletme ve Tanığı Sorgulama Hakkı........75

f- Gerekçeli Karar Hakkı...........................................77

g- Makul Sürede Karar Verilmesi Hakkı ..................79

h- Kararların Gereğinin Yerine Getirilmemesini 

İsteme Hakkı ........................................................81

C- YARGILAMA USULÜNÜN ÖZELLİKLERİ: ............83

1– YAZILILIK ÖZELLİĞİ: ............................................83

2– İLK İNCELEME: ......................................................83

3– YÜRÜTMENİN DURDURULMASI: ........................84

4– RE’SEN ARAŞTIRMA YETKİSİ: ..............................85

Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı

MADDE 2. .....................................................................................87

AÇIKLAMA .................................................................................88

İDARİ DAVA TÜRLERİ ............................................................88

I- İDARİ DAVA TÜRLERİNİN AYIRICI ÖZELLİKLERİ...89

II- İPTAL DAVASI...................................................................95

A– İDARİ İŞLEM ...............................................................96

1– TANIM ......................................................................96

a– Yapıcısının İdare Olması......................................97

b– Kamu Hizmetinin Yürütülmesi Amacıyla 

Yapılması ...........................................................102

c– Kamu Gücü Ayrıcalıklarının Kullanılması ........104

d– Tek Yanlı İrade Açıklamasının Ürünü Olması ..105

e– Kesin Olması......................................................107

f– Yürütülmesinin Gerekli Olması..........................110

2– İDARİ İŞLEM TÜRLERİ.........................................121

a– Düzenleyici İşlem– Kişisel İşlem Ayırımı.........121

aa- Düzenleyici İşlem........................................121

i) Düzenleyici İşlemin Tanımı .................121

ii) Tüzükler/Cumhurbaşkanlığı 

Kararnameleri.......................................127

iii) Bakanlar Kurulu/Cumhurbaşkanı 

Kararları ...............................................145

iv) Yönetmelikler .......................................146

XVIII Turgut CANDAN

v) Genelgeler ve Genel Tebliğler...............147

vi) Tip İşlemler ..........................................150

vii) Sirkülerler............................................150

ab– Kişisel İşlemler............................................155

b– Olumlu İşlem– Olumsuz İşlem Ayırımı ............157

c– Açık İşlem– Örtülü (Zımni) İşlem .....................157

3– İDARİ İŞLEMLERİN GERİ ALINMASI VE 

KALDIRILMASI......................................................158

a– İdari İşlemlerin Geri Alınması ...........................158

b– İdari İşlemlerin Kaldırılması..............................163

B– MENFAAT İHLALİ....................................................164

1– TANIMI...................................................................164

2– İHLALİ İPTAL DAVASINA YOL AÇAN MENFAATİN 

NİTELİĞİ................................................................174

3– MENFAAT İLİŞKİSİNİN KANUN TARAFINDAN 

TAYİNİ....................................................................185

a– Vergi Usul Kanunu’nun 377’nci Maddesinin 

Birinci Fıkrasındaki Durum ...............................185

b– Vergi Usul Kanununun 377’nci maddesinin İkinci 

Fıkrasındaki Durum ...........................................192

c– Vergi Usul Kanununun 377’nci maddesinin 

Dördüncü Fıkrasındaki Durum ..........................194

d– Vergi Usul Kanununun 378’inci Maddesinin İkinci 

Fıkrasındaki Durum ...........................................196

da– Beyanın Bağlayıcılığı ve Dava Açma Hakkına 

Etkisi ...........................................................196

db- İhtirazi Kaydın Beyanın Bağlayıcılığına 

Etkisi ...........................................................201

dc- İhtirazi Kaydın Anılan Etkisinin, 

Beyannamenin Yasal Süresinde Verilmiş 

Olmasına Bağlı Olup Olmadığı ..................205

e– Vergi Usul Kanununun Mükerrer 49’uncu 

Maddesinde Öngörülen Durum..........................218

f- 6183 Sayılı Kanunda Düzenlenen Durumlar ......221

C– İŞLEMİN İPTALİNİ GEREKTİREN HUKUKA 

AYKIRILIK HALLERİ ..............................................221

İçindekiler XIX

1- YETKİ UNSURU .....................................................222

a– Tanım .................................................................222

b– Özellikleri ..........................................................223

c– Yetki Unsurunda Hukuka Aykırılık Halleri.......226

ca- Fonksiyon Gasbı...........................................226

cb- Yetki Gasbı...................................................227

cc- Yetki Aşımı ..................................................230

2– ŞEKİL UNSURU.....................................................236

a– Tanım .................................................................236

b– Usul Kuralları Uyulmaması ...............................237

ba- Süre koşuluna uyulmamış olması................238

bb- Görüş alınmamış olması .............................239

bc– Dava konusu edilebilirliği itiraza tabi 

işlemlerin doğrudan itiraz merciince tesis 

edilmiş olması .............................................242

bd– Teklif (öneri) alınmamış olması..................243

be- Savunma alınmamış olması.........................243

bf- Toplanma biçimine veya nisaba uyulmamış 

olunması ......................................................245

bg- Usulde paralellik ilkesi ...............................246

bh- Bildirim ve ilan koşuluna uyulmamış 

olması ..........................................................247

c– Biçim (Şekil) Kurallarına Uyulmaması..............249

ca- Sözlü ve yazılı işlem.....................................250

cb– İdare edilenin kimliği ile ilgili bilgi.............251

cc– Gerekli bilgileri içerme zorunluluğu ...........252

cd- Gerekçe ........................................................256

ce- İmza ..............................................................257

cf- Zımni ret veya kabul işlemi ..........................259

3- SEBEP UNSURU ....................................................260

a– Hukuki Sebep .....................................................262

b– Maddi Sebep ......................................................264

4- KONU UNSURU .....................................................266

5- AMAÇ UNSURU .....................................................268

III– TAM YARGI DAVASI....................................................271

XX Turgut CANDAN

A– TANIM: .......................................................................271

B– İDARENİN SORUMLULUĞUNUN DAYANAĞI: ..272

C– İDARENİN SORUMLULUĞUNUN KOŞULLARI: .274

1– İDARENİN ZARAR DOĞURUCU FAALİYETİ:....274

2– İDARE EDİLENLER BAKIMINDAN ZARAR 

DOĞMUŞ OLMALIDIR:........................................275

3– İDARENİN EYLEM VEYA İŞLEMİ İLE ZARAR 

ARASINDA İLLİYET BAĞI (NEDENSELLİK 

İLİŞKİSİ) BULUNMALIDIR: .................................278

4– İDARENİN SORUMLULUĞUNUN SEBEBİ:........281

a– Kusurlu Sorumluluk:..........................................281

aa– Hizmet Kusuru ve Hukuka Aykırılık: .........286

ab– Hizmet Kusuru Çeşitleri:.............................288

ac– Kusurun Ağırlık Dereceleri:........................295

b– Kusursuz Sorumluluk: .......................................297

ba– İdarenin Sorumluluğunun Riskin 

Sosyalleştirilmesi Düşüncesine 

Dayanması: .................................................299

bb– İdarenin Sorumluluğunun Kamu Külfetleri 

Önünde Eşitlik İlkesine Dayanması:...........301

5– İDARENİN SORUMLULUĞUNU AZALTAN VE 

KALDIRAN DURUMLAR: .....................................303

a– Mücbir Sebep:....................................................303

b– Beklenmedik Olay: ............................................304

c– Mağdurun Kusuru: .............................................304

d– Üçüncü Kişinin Kusuru: ....................................306

6– TAZMİNATIN HESAPLANMASI: ..........................309

a– Maddi Tazminatın Hesabı..................................309

b– Manevi Tazminatın Hesabı:...............................315

IV- İDARİ SÖZLEŞMELERDEN DOĞAN DAVALAR: .......318

A– İDARİ SÖZLEŞME: ...................................................318

B– İDARİ SÖZLEŞMEDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR 

VE KONU EDİLEBİLECEKLERİ İDARİ 

DAVALAR..................................................................321

İçindekiler XXI

1– AYRILABİLİR İŞLEMLERDEN DOĞAN 

UYUŞMAZLIKLAR:................................................322

2– SÖZLEŞMENİN KENDİSİNDEN DOĞAN 

UYUŞMAZLIKLAR:................................................323

V- YENİ BİR BAŞVURU YOLU: İDARİ PARA 

CEZALARINA İTİRAZ:....................................................326

A– TARİHÇE: ....................................................................326

B– ÖZELLİKLERİ:............................................................332

C– SONUÇ: ........................................................................337

VI- VERGİ UYUŞMAZLIKLARININ KONU 

EDİLEBİLECEKLERİ İDARİ DAVA TÜRLERİ: ...........337

A– GENEL OLARAK:.......................................................337

B– VERGİ İDARESİNİN İDARİ İŞLEM TESİS ETMESİ 

DURUMUNDA DAVA TÜRÜ: .................................343

C– VERGİ İDARESİNİN İDARİ EYLEM TESİS ETMESİ 

DURUMUNDA DAVA TÜRÜ: .................................346

VII-İDARİ YARGIDA TESPİT DAVASI AÇILABİLİR Mİ? 347

A- GENEL AÇIKLAMA: ..................................................347

B- İDARİ YARGININ VARLIK NEDENİ: ......................349

C- DENETİM YETKİSİNİN SINIRI:................................350

D- DEĞERLEME:..............................................................350

E- UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN GÖRÜŞÜ: ..........353

İDARİ YARGI YETKİSİNİN SINIRI........................................356

I– HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ:...............................356

II– HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ VE YERİNDELİK 

DENETİMİ:........................................................................359

III– HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ VE YÜRÜTME 

GÖREVİNİN YERİNE GETİRİLMESİNİN 

KISITLANMASI:...............................................................361

IV– HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ VE İDARENİN 

YERİNE GEÇİLMESİ: ......................................................362

V– HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ VE TAKDİR 

YETKİSİ:............................................................................364

CUMHURBAŞKANININ DOĞRUDAN DOĞRUYA YAPTIĞI 

İŞLEMLER VE YARGI DENETİMİ.........................................368

XXII Turgut CANDAN

İdari Davanın Açılması

MADDE 3....................................................................................371

DAVA DİLEKÇESİ ....................................................................371

I- DİLEKÇENİN ŞEKLİ:.......................................................372

A- DİLEKÇEYE GİRİŞ:..................................................372

B- OLAYIN, DAVANIN SEBEPLERİNİN VE 

DAYANAĞI DELİLLERİN AÇIKLANMASI: .........378

1- OLAYIN AÇIKLANMASI:.......................................378

2- DAVANIN SEBEPLERİNİN VE DAYANDIĞI 

DELİLERİN AÇIKLANMASI: ................................379

a- Davanın Sebeplerinin Açıklanması: ...................379

b- Delil Gösterilmesi: .............................................380

C- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİ VE 

DİĞER İSTEMLER: ...................................................382

D- DİLEKÇENİN SONUCA BAĞLANMASI:...............383

II- DİLEKÇE SAYISI VE EKLERİ: ......................................384

Dilekçelerin Verileceği Yerler

MADDE 4....................................................................................387

AÇIKLAMA...............................................................................387

Aynı Dilekçe İle Dava Açılabilecek Haller

MADDE: 5...................................................................................393

AYNI DİLEKÇE İLE DAVA AÇILMASI..................................393

I- AYNI DİLEKÇE İLE DAVA AÇILMASI:.....................393

A- MADDİ YÖNDEN BAĞLILIK:...................................399

B- HUKUKİ YÖNDEN BAĞLILIK:.................................400

C– SEBEP- SONUÇ İLİŞKİSİ: .........................................403

D- DİĞER KOŞULLAR: ...................................................405

II-BİRDEN FAZLA DAVACININ MÜŞTEREK DİLEKÇE 

İLE DAVA AÇMASI:........................................................411

Dilekçeler Üzerine Uygulanacak İşlem

MADDE 6....................................................................................421

İDARİ DAVANIN AÇILMASI VE İDARİ YARGI 

HARÇLARI.................................................................................421

İçindekiler XXIII

BİRİNCİ BÖLÜM YARGI HARÇLARI....................................423

BİRİNCİ ALT BÖLÜM BİRİNCİ KISIMDA YER ALAN YARGI 

HARÇLARI .................................................................................424

I- BAŞVURMA HARCI: .......................................................425

A- KONUSU: ....................................................................425

1- DAVA AÇILMASI:...................................................425

2- KARŞILIK DAVA AÇILMASI:.................................426

3- DAVAYA MÜDAHALE TALEBİNDE 

BULUNULMASI:....................................................427

4- DELİL TESPİTİ İSTEMİNDE BULUNULMASI:....427

5- YARGILAMANIN YENİLENMESİ:.........................427

B- MÜKELLEFİ:..............................................................428

C- ÖDEME ZAMANI: .....................................................428

D- BAŞVURMA HARCINA TABİ OLMAYAN 

YARGISAL İŞLEMLER: ...........................................428

II- KARAR VE İLAM HARCI: ..............................................429

A- NİSPİ HARÇ:..............................................................429

1- KONUSU:................................................................429

2- MÜKELLEFİ:..........................................................430

3- MİKTARI VE HESABI: ...........................................430

4- ÖDEME ZAMANI: ..................................................431

B- MAKTU HARÇ:..........................................................432

1- KONUSU VE MİKTARI:.........................................432

a- İdare Mahkemelerinde:.......................................432

b- Bölge İdare Mahkemelerinde: ............................433

c- Danıştay’da: ........................................................434

d- Yargılamanın Yenilenmesinde Maktu Harç:......435

2- MÜKELLEFİ:..........................................................435

3- ÖDEME ZAMANI VE YERİ:...................................435

C- KARAR VE İLAM HARÇLARININ FERAGAT 

VE DAVANIN KABULÜ HALİNDE 

HESAPLANMASI ......................................................437

D- KARAR VE İLAM HARCINA TABİ OLMAYAN 

KARARLAR: ..............................................................437

XXIV Turgut CANDAN

III- CELSE HARCI:................................................................438

A- KONUSU:...................................................................438

B- MÜKELLEFİ: .............................................................438

C- MİKTARI:...................................................................438

IV- SURET HARÇLARI: .......................................................439

A- KONUSU:...................................................................439

B- MİKTARI:...................................................................439

C- MÜKELLEFİ: .............................................................439

V- YARGI HARÇLARINDAN MÜSTESNA İŞLEMLER:.439

VI- YARGI HARCINDAN MUAF OLANLAR:...................440

İKİNCİ ALT BÖLÜM VERGİ YARGISI HARÇLARI.............440

I- BAŞVURMA HARCI:.....................................................443

A- KONUSU:...................................................................443

B- MİKTARI:...................................................................444

C- MÜKELLEFİ: .............................................................444

D- ÖDEME ZAMANI VE YERİ:....................................444

II- KARAR VE İLAM HARÇLARI:....................................445

A- NİSPİ HARÇLAR: ...................................................445

1- KONUSU VE MİKTARI: ......................................445

a- Vergi Mahkemeleri ile Bölge İdare 

Mahkemelerinin Kararlarında:.........................445

b- Danıştay’da: .....................................................446

2- MÜKELLEFİ:.......................................................447

3- ÖDEME ZAMANI VE YERİ: ................................447

B- MAKTU HARÇLAR:.................................................448

1- KONUSU:.............................................................448

2- MİKTARI: .............................................................450

3- ÖDEME ZAMANI VE YERİ: ................................452

C- KARAR VE İLAM HARCINA TABİ OLMAYAN 

KARARLAR:............................................................452

III- SURET HARÇLARI: ......................................................452

IV- İSTİSNA VE MUAFİYET:.............................................452

A- İSTİSNA: ....................................................................452

B- MUAFİYET: ...............................................................453

İçindekiler XXV

İKİNCİ BÖLÜM NOKSAN HARÇ VE/VEYA POSTA ÜCRETİ 

İLE DAVA AÇILMASI VE SONUÇLARI.................................453

Dava Açma Süresi

MADDE 7. ...................................................................................457

İDARİ DAVA AÇMA SÜRELERİ .............................................457

I- İDARİ DAVA AÇMA SÜRELERİNİN TÜRLERİ:..........459

A- GENEL DAVA AÇMA SÜRELERİ: ..........................459

B - İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNUNDA 

DÜZENLENEN ÖZEL DAVA AÇMA SÜRELERİ..460

1- İVEDİ YARGILAMA USULÜNE TABİ İDARİ 

DAVALARDA DAVA AÇMA SÜRESİ: ...................460

2- MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN 

YARGILAMA USULÜNE TABİ İDARİ DAVALARDA 

DAVA AÇMA SÜRESİ:...........................................461

C- ÖZEL KANUNLARDA GÖSTERİLEN DAVA AÇMA 

SÜRELERİ: .................................................................461

1- DANIŞTAY’IN İLK DERECE MAHKEMESİ OLARAK 

GÖREVİNE GİREN İDARİ DAVALARDA ÖZEL 

DAVA AÇMA SÜRELERİ:......................................462

2- İDARE MAHKEMELERİNDE AÇILACAK İDARİ 

DAVALARDA ÖZEL DAVA AÇMA SÜRELERİ:....462

3- VERGİ MAHKEMELERİNDE AÇILACAK İDARİ 

DAVALARDA ÖZEL DAVA AÇMA SÜRELERİ:....463

a- 213 Sayılı Vergi Usul Kanununda Gösterilen Özel 

Dava Açma Süreleri: ..........................................463

b- 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü 

Hakkında Kanunda Gösterilen Özel Dava Açma 

Süreleri: ..............................................................464

D- EK DAVA AÇMA SÜRELERİ: ..................................465

1- İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNUNDA 

ÖNGÖRÜLEN EK SÜRELER: ...............................465

a- Görevli Olmayan Yerlere Başvurulması Halinde 

Ek Süre:..............................................................465

b- Dava Dilekçesinin Reddi Halinde: ....................465

2- VERGİ USUL KANUNUNDA ÖNGÖRÜLEN EK 

SÜRE: .....................................................................466

XXVI Turgut CANDAN

a- Uzlaşmanın Vaki Olmaması veya Temin Edilememesi 

Halinde Ek Süre:.....................................................466

b- Karşılıklı Anlaşmaya Varılamaması Halinde Ek 

Süre:........................................................................469

E– DAVA AÇMA SÜRESİNİ İDARİ İŞLEMDE 

BELİRTME ZORUNLULUĞU (AY. Md.40):...........470

II- İDARİ DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI: .......473

A- İDARİ UYUŞMAZLIKLARDA İDARİ DAVA AÇMA 

SÜRESİNİN BAŞLANGICI:......................................475

1- 7201 SAYILI TEBLİGAT KANUNU İLE TEBLİGAT 

KANUNUNUN UYGULANMASINA DAİR 

YÖNETMELİK HÜKÜM- LERİNE GÖRE 

TEBLİĞ...................................................................477

a- Kapsamı:.............................................................477

b- Memur Vasıtasıyla Tebliğin Koşulları:..............478

ba- 4’üncü Maddeye Göre Memur Vasıtasıyla 

Tebliğ:.........................................................479

bb- 41’inci Maddede Öngörülen Durum:..........479

bc- 48’inci Maddede Öngörülen Durum:..........479

c- Tebligat Esasları: ................................................480

ca- Tebligat Adresi ve Zamanı:.........................480

cb- Vekile ve Kanuni Temsilciye Tebligat: ......481

cc- Tüzel Kişilere ve Ticari İşletmelere 

Tebligat .......................................................482

cd- Askeri Şahıslara Tebligat:...........................483

ce- Aynı Konuttu Oturan Kişilere veya 

Hizmetçiye Tebligat:...................................484

cf- İşyerinde Tebligat:......................................484

cg- Otel, Hastane, Fabrika ve Okul Gibi Yerlerde 

Tebligat, Mevkuf ve Mahkûmlara 

Tebligat: ......................................................485

ch- Muhatabın Geçici Olarak Başka Yere Gitmesi

Durumunda Tebligat (TK.md.20, Yön. md. 

29): ..............................................................485

cı- Tebliğ İmkansızlığı ve Tebliğlerden İmtina 

(TK. md.21): ...............................................487

İçindekiler XXVII

ci- Yabancı Ülkelere Tebligat (TK.md.25, 25/a, 

27; Yön. md. 38-47):...................................489

cj- Yaş ve Ehliyet Şartı (TK. md.22, Yön. md. 34, 

36): ..............................................................490

ck– Elektronik Ortamda Tebliğ:.........................491

cl- Tebliğ Mazbatası ve İmza:..........................494

cm- Usule Aykırı Tebligat (TK.md.32, Yön. 

md.53): ........................................................495

2- 213 SAYILI VERGİ USUL KANUNU 

HÜKÜMLERİNE GÖRE TEBLİĞ:.........................498

a- Tahakkuk Fişinin Tebliği:...................................498

b- Diğer Vergilendirme İşlemlerinin Tebliği:.........499

c– Tebligat Hükümlerine Aykırı Davranılmasının 

Sonuçları: ...........................................................515

ca- Tebligatın Geçersiz Sayılması ve Sonuçları.515

cb- Hatalı Tebliğ e Tebliğ Olunan Vesikanın 

Hükümsüz Sayılması:..................................517

cc- İhbarnamenin Ekleri Olmaksızın Tebliği ve 

Sonuçları: ....................................................518

3- TEBLİĞ YERİNE GEÇEN İŞLEM VE 

DURUMLAR:..........................................................528

a- Makbuz Karşılığı Ödeme Yapılması: .................529

b- Yurt Dışına Çıkış Tarihi: ....................................529

c- Tapu İstem Belgesinin Tarihi: ............................530

d- Maaş Ödemesi ve Terfi: .....................................530

e- Tebliğden Önce Öğrenme:..................................530

B- VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA İDARİ DAVA 

AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI: .........................537

1- TAHAKKUKU TAHSİLE BAĞLI VERGİLERDE 

İDARİ DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI: .537

2- TEBLİĞ YAPILAN HALLERDE İDARİ DAVA AÇMA 

SÜRESİNİN BAŞLANGICI:....................................538

3- TEBLİĞ YERİNE GEÇEN İŞLEMLERDE İDARİ 

DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI:.............538

a- Verginin Tarh ve Tahakkukunda Tebliğ Yerine 

Geçen İşlemler: ..................................................539

XXVIII Turgut CANDAN

b- Basit Usulde Vergiye Tabi Mükelleflerin 

Vergilerinin Tebliği: ..........................................539

4- TEVKİF YOLUYLA ALINAN VERGİLERDE İDARİ 

DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI:.............540

5- TESCİLE BAĞLI VERGİLERDE İDARİ DAVA AÇMA 

SÜRESİNİN BAŞLANGICI:....................................541

6- İDARENİN DAVACI OLMASI HALİNDE İDARİ 

DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI:.............542

7- İHTİRAZİ KAYITLA BEYAN EDİLEN VERGİLERDE 

İDARİ DAVA AÇMA SÜRESİ: ...............................543

C- İLAN YOLUYLA TEBLİĞ OLUNAN İŞLEMLERE 

KARŞI AÇILACAK İDARİ DAVALARDA SÜRENİN 

BAŞLANGICI:............................................................547

1- 7201 SAYILI TEBLİGAT KANUNUNA GÖRE İLAN 

YOLUYLA TEBLİĞ: ...............................................547

a- Tespit: .................................................................548

b- İlanın Şekli: ........................................................548

c- İlanın Muhteviyatı: .............................................549

d- Tebliğ Tarihi:......................................................549

2- 213 SAYILI VERGİ USUL KANUNUNA GÖRE İLAN 

YOLUYLA TEBLİĞ: ...............................................549

a- İlan Yoluyla Tebliğin Koşulları:.........................549

a- Tüzükler:.............................................................554

b- İlanın Şekli: ........................................................551

c- İlanın Muhteviyatı ve Sonuçları: ........................552

D- İLANI GEREKEN DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERDE 

DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI: ............553

1- İLANI GEREKEN DÜZENLEYİCİ İŞLEMLER:.....554

a- Yönetmelikler: ....................................................554

b- Resmî Gazete ile Yayımlanması Gereken Diğer 

Düzenleyici İşlemler: .........................................555

ba- 1322 Sayılı Kanunların ve Nizamnamelerin 

Sureti Neşir ve İlanı ve Meriyet Tarihi 

Hakkında Kanunda Sayılanlar: ...................555

bb- Resmî Gazete Hakkında Yönetmelikte 

Sayılanlar: ...................................................555

İçindekiler XXIX

cc- 213 Sayılı Vergi Usul Kanununda 

Sayılanlar: ...................................................556

cd- Diğer Kanunlarda Sayılanlar:.......................556

2- DAVA AÇMA SÜRESİNİN BAŞLANGICI: .............557

3- SON FIKRANIN UYGULANABİLME KOŞULU:...559

4- UYGULAMA İŞLEMİNİN DE İDARİ DAVAYA 

KONU EDİLMESİ VE İPTALİ: ..............................561

5– GÖREVLİ İDARİ YARGI YERİ:.............................565

Sürelerle İlgili Genel Esaslar

MADDE 8. ...................................................................................569

SÜRENİN HESABINDA UYGULANACAK ESASLAR ..........569

I- BİLDİRİM GÜNÜNÜN NAZARA 

ALINMAYACAĞI:.......................................................569

II- SÜRENİN GÜN OLARAK HESAPLANMASI: ..........570

III- TATİL GÜNÜNÜN SÜREYE ETKİSİ:........................571

A- SÜRENİN BAŞLANGICINA RASTLAYAN VEYA 

SÜRE DEVAM EDERKEN BAŞLAYIP BİTEN 

TATİL GÜNÜNÜN SÜREYE ETKİSİ:...................571

B- SÜRENİN SON GÜNÜNÜN TATİL GÜNÜNE 

RASTLAMASI: ........................................................572

C- SÜRENİN SON GÜNÜNÜN ÇALIŞMAYA ARA 

VERME ZAMANINA RASTLAMASI:..............573

1- ÇALIŞMAYA ARA VERME ZAMANI:..............573

2- SÜRENİN UZAMASI: ......................................574

3- SÜRENİN SON GÜNÜNÜN 1- 7 EYLÜL 

TARİHLERİ ARASINA RASTLAMASI: ................575

IV- ÜST MAKAMA YAPILAN BAŞVURUNUN DAVA 

AÇMA SÜRESİNE ETKİSİ:.........................................575

V- MÜCBİR SEBEBİN SÜREYE ETKİSİ: .......................576

VI- MALİ TATİLİN SÜREYE ETKİSİ: .............................579

VII- BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULUNA 

İTİRAZIN SÜREYE ETKİSİ: .......................................582

VIII- İDARİ İŞLEMİN İKİNCİ KEZ TEBLİĞİ:....................583

XXX Turgut CANDAN

Görevli Olmayan Yerlere Başvurma

MADDE 9....................................................................................585

GÖREVSİZ YARGI DÜZENİNE DAHİL MAHKEMELERE 

BAŞVURULMASI.......................................................................585

İdari Makamların Sükutu

MADDE 10..................................................................................591

İDARİ İŞLEM VEYA EYLEM YAPILMASI İÇİN İDARİ 

MAKAMLARA BAŞVURU VE SONUÇLARI..........................591

I- 10’UNCU MADDEDE 4001 SAYILI KANUNLA 

YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER: ..........................................594

A- İKİNCİ FIKRADA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER:...594

B- ÜÇÜNCÜ FIKRANIN YÜRÜRLÜKTEN 

KALDIRILMASI: .......................................................596

II- 10’UNCU MADDENİN İŞLEYİŞİ: ..................................598

A- İDARENİN, BEKLEME SÜRESİ İÇİNDE 

BAŞVURUYU CEVAPLANDIRMASI:....................600

B- İDARENİN, BEKLEME SÜRESİ İÇİNDE 

BAŞVURUYA CEVAP VERMEMESİ: ....................601

C- İDARENİN BEKLEME SÜRESİ İÇİNDE VERDİĞİ 

CEVABIN KESİN OLMAMASI:...............................605

D- BEKLEME SÜRESİ İÇİNDE CEVAP VERMEYEN 

İDARENİN, İDARİ DAVA AÇMA SÜRESİ 

GEÇTİKTEN SONRA CEVAP VERMESİ: ..............609

E- İDARENİN NE OTUZ GÜNLÜK BEKLEME SÜRESİ 

İÇİNDE, NE DE DAHA SONRA CEVAP VERMİŞ 

OLMASI:.....................................................................610

III-10’UNCU MADDENİN VERGİ HUKUKU İLE İLGİLİ 

OLARAK İKİ ÖZEL UYGULAMASI:.............................610

A- VERGİ HATALARI VE DÜZELTİLMESİNE İLİŞKİN 

BAŞVURULAR:.........................................................611

1- VERGİ HATALARI: ................................................611

2- VERGİ HATALARININ DÜZELTİLMESİ: .............612

a- Vergi Hatasının Ortaya Çıkarılması: ..................612

b- Re’sen Düzeltme: ...............................................613

c- Müracaat Üzerine Düzeltme:..............................613

ca- Düzeltme İsteme Hakkı Olanlar:..................614

İçindekiler XXXI

cb- Düzeltme İsteminin Yapılışı: .......................615

cc- Düzeltme İsteme Zamanı: ............................615

cd- Düzeltme Yapma Yetkisi:............................618

ce- Şikâyet Başvurusu:.......................................619

B- GÜMRÜK İDARELERİNİN TAHAKKUK VE 

KARARLARINA İTİRAZ: .........................................623

1– GÜMRÜK İDARELERİNİN GÜMRÜK 

MEVZUATINI UYGULAYARAK YAPABİLECEKLERİ 

İŞLEMLER:.............................................................625

a- Gümrük Vergisi Tahakkukları:...........................625

b- Para Cezası Kararları:.........................................627

c- İdari Kararlar:......................................................628

d- Gümrük İdarelerinin Kararlarının İdari İşlem 

Olarak Niteliği:...................................................629

2– İDARİ İTİRAZ YOLLARI:.......................................634

a– Gümrük Vergilerine, Cezalara ve İdari Kararlara 

İtiraz: ..................................................................634

aa- İtirazın Konusu:...........................................634

ab- İtirazın Şekli Ve Usulü:...............................636

ac- İtiraz Süresi: ................................................637

ad- İtirazın Vergi ve Cezanın Ödenmesine 

Etkisi ...........................................................639

ae- İtirazın Karara Bağlanması:.........................639

b– Kimyevi Tahlil Sonuçlarına İtiraz: ....................643

c– İdari Dava:..........................................................644

ca- İtiraz ve Hiyerarşik Başvuru Farkı:.............647

cb- “İtiraz Edebilir”, “Ya Da” ve “Veya” İbareleri, 

Bulundukları Metin İçerisinde Neyi İfade 

Etmektedirler? .............................................651

i) Gümrük Kanunu’nun 242’nci Maddesinde 

“İtiraz Eder Veya İtiraz Etmek 

Zorundadır” Değil De; “İtiraz Edebilir”

Denilmesi Neyi Gösterir? .......................651

ii) “Ya Da” Ve “Veya” Bağlaçları, 

Bulundukları Metin İçinde Neyi 

Göstermektedirler? .................................653

XXXII Turgut CANDAN

cc- Kabahatler Kanununun 3’üncü Maddesi 

Yönünden Değerlendirme:..........................659

cd- Mahkemeye Erişim Hakkı Yönünden İtiraz 

Müessesesinin Değerlendirilmesi: ..............660

ce- Hukuki Güvenlik İlkesi Yönünden 

Değerlendirme: ...........................................661

3- ÖDENEN GÜMRÜK VERGİSİNİN VE 

CEZASININ GERİ VERİLMESİNİN VEYA 

KALDIRILMASININ İSTENİLMESİ:.................665

IV- TERÖRLE MÜCADELE KANUNU KAPSAMINDAKİ 

EYLEMLERDEN DOĞAN ZARARLARIN TAZMİNİ 

İÇİN ÖZEL BAŞVURU YÖNTEMİ:..............................667

Üst Makamlara Başvurma

MADDE 11..................................................................................671

ÜST MAKAMA YAPILAN BAŞVURUNUN DAVA AÇMA 

SÜRESİNE ETKİSİ....................................................................671

I– 11’İNCİ MADDEDE 4001 SAYILI KANUNLA 

YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER:........................................672

II– 11’İNCİ MADDEYE UYGUN BAŞVURU: ...................675

III- ÜST MAKAMA BAŞVURUNUN İŞLEMİN 

YÜRÜTÜLEBİLİRLİĞİNE ETKİSİ:..............................679

IV- İDARİ BAŞVURU İLE DURAN DAVA AÇMA 

SÜRESİNİN YENİDEN İŞLEMEYE BAŞLAMASI VE 

HESABI: ..........................................................................682

V- YENİ BİR BAŞVURU YOLU: İDARİ 

UYUŞMAZLIKLARIN SULH YOLUYLA HALLİ ......684

A- SULH YOLUNUN, ÜST MAKAMA BAŞVURU İLE 

KARŞILAŞTIRILMASI:..........................................685

B- SULH YÖNTEMİNDEN YARARLANABİLECEK 

KAMU İDARELERİ: ...............................................687

C- SULH OLMA YETKİSİNİ KULLANABİLECEK 

BİRİM VEYA MAKAM: .........................................693

Ç- YÖNTEM :................................................................693

1– Başvurunun Şekli: ................................................693

2– Başvuruda Bulunma Süresi:.................................694

3– Başvuruyu Sonuçlandırma Süresi:.......................695

İçindekiler XXXIII

4- Başvurunun İncelenip Sonuçlandırılması:............696

5- Sulh Tutanağının Kabul Edilmemesi veya Kabul 

Edilmemiş Sayılması: ...........................................698

VI– KAMU DENETÇİSİNE BAŞVURUNUN DAVA AÇMA 

SÜRESİNE ETKİSİ: ........................................................698

A– KAMU DENETÇİSİNE BAŞVURU:........................699

1– Başvurunun Konusu:............................................699

2– Başvuru Usulü, Şekli, Süresi ve 

Sonuçlandırılması:................................................700

B– DAVA AÇMA SÜRESİNİN YENİDEN İŞLEMEYE 

BAŞLAMASI:...........................................................702

VII-TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMUNA 

BAŞVURUNUN DAVA AÇMA SÜRESİNE ETKİSİ:..702

A- BAŞVURUNUN KONUSU: ....................................702

B- BAŞVURU HAKKI VE BAŞVURU MAKAMI: ....704

C- BAŞVURU İÇİN ÖN KOŞUL:.................................704

D- BAŞVURUNUN DAVA AÇMA SÜRESİNE 

ETKİSİ: .....................................................................704

E- DAVA AÇMA SÜRESİNİN HESABI: ....................705

VIII-KARŞILIKLI ANLAŞMA USULÜ: ...............................705

İptal ve Tam Yargı Davaları

MADDE 12. .................................................................................707

İDARİ İŞLEMLERDEN DOĞAN TAM YARGI DAVALARI VE 

DAVA AÇMA SÜRESİ...............................................................707

I- ZARARIN İŞLEMİN TEBLİĞİ ANINDA DOĞMASI 

DURUMUNDA:...............................................................709

A- DOĞRUDAN DOĞRUYA TAM YARGI DAVASI 

AÇILMASI:...............................................................709

B- İPTAL VE TAM YARGI DAVALARININ BİRLİKTE 

AÇILMASI:...............................................................711

C- ÖNCE İPTAL DAVASI AÇILMASI: ......................715

II- ZARARIN İŞLEMİN İCRASI İLE DOĞMASI: ...............719

XXXIV Turgut CANDAN

Doğrudan Doğruya Tam Yargı Davası Açılması

MADDE 13..................................................................................725

İDARİ EYLEMLERDEN DOĞAN TAM YARGI DAVALARI 725

I- İDAREYE BAŞVURUNUN YAPILIŞI: ..........................728

II- DAVA AÇMA SÜRESİ: ..................................................733

III- SÜRENİN BAŞLANGICI:...............................................735

Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme

MADDE 14..................................................................................737

İLK İNCELEME.........................................................................737

I- DAVA DİLEKÇELERİNİN HAVALESİ VE KAYDA 

GEÇİRİLMESİ: ................................................................739

II- İLK İNCELEME YÖNTEMİ: .........................................740

A- İLK İNCELEMEYE YETKİLİ OLANLAR: ...........740

B- İNCELEMEDE NAZARA ALINACAK KANUNA 

AYKIRILIK HALLERİ:...........................................740

C- RAPOR HAZIRLANMASI:.....................................743

D- İLK İNCELEMEYİ SONUÇLANDIRMA SÜRESİ VE 

BU SÜREYE UYULMAMASININ SONUÇLARI: 744

İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar

MADDE 15..................................................................................747

AÇIKLAMA.................................................................................747

I– GÖREV VE YETKİ KURALLARINA UYULMADAN 

DAVA AÇILMIŞ OLMASI: ...........................................748

A– DAVANIN KONUSU OLAN UYUŞMAZLIĞIN 

İDARİ YARGI DÜZENİNİN GÖREVİNE 

GİRMESİ ..................................................................748

1– Özel Hukuk Gerçek ve Tüzel Kişilerinin Kendi 

Aralarında Doğan Uyuşmazlıklar:.......................755

2– İdarenin Davacı Olduğu Davalar:.......................756

3– İdare Aleyhine Açılan, Ancak İdari Yargının Görev 

Alanına Girmeyen Davalar:.................................757

a– İdarenin Kamu Hukukuna Tabi Olmayan 

Faaliyetlerinden Doğan Uyuşmazlıklar:..........757

b– Yargı Yolu Kapalı Olan veya Başka Yargı 

Yerlerinin Görevine Bırakılan Uyuşmazlıklar:768

İçindekiler XXXV

4– İdari Dava Türlerine Konu Edilen 

Uyuşmazlıklar:......................................................792

5– Sonuç:...................................................................793

B– İDARİ YARGI YERLERİNİN GÖREVLERİ VE 

YETKİ ALANLARI: ................................................796

1– İDARİ YARGI YERLERİNİN GÖREVLERİ:........796

2– YETKİLİ İDARİ YARGI YERİ:.............................797

C– GÖREVSİZLİK VE YETKİSİZLİK HALİNDE 

VERİLECEK KARARLAR VE YAPILACAK 

İŞLEMLER: ..............................................................797

1– DAVANIN BAŞKA YARGI DÜZENLERİNİN 

GÖREVİNE GİRMESİ DURUMUNDA: ..............798

a– Dava İlk Kez İdari Yargı Yerinde Açılmışsa: .798

b– Dava, Adli Yargı Yerinin Görevsizlik Kararı 

Üzerine Açılmışsa:...........................................800

c– Görev İtirazı:....................................................801

2– DAVANIN, BAŞKA İDARİ YARGI YERİNİN 

GÖREVİNE VEYA YETKİSİNE GİRMESİ:..........803

a– Dava, Başka İdari Yargı Yerinin Görevine 

Giriyorsa: .........................................................803

b– Dava Dosyası, Görevsizlik Nedeniyle Verilen 

Davanın Reddine Dair Karar Üzerine Başka Bir 

İdari Yargı Yerince Gönderilmişse:.................804

3– DAVA, GÖREVLİ, FAKAT YETKİSİZ İDARİ YARGI 

YERİNDE AÇILMIŞSA:........................................805

II- DAVANIN, İDARİ MERCİ TECAVÜZÜ SONUCU 

AÇILMIŞ OLMASI: ........................................................806

III- DAVANIN EHLİYETSİZ KİŞİ TARAFINDAN 

AÇILMASI:......................................................................812

IV- DAVAYA KONU OLABİLECEK KESİN VE 

YÜRÜTÜLMESİ GEREKLİ İŞLEMİN OLMAMASI: ..815

V- DAVANIN İDARİ DAVA SÜRESİ GEÇİRİLDİKTEN 

SONRA AÇILMASI: .......................................................816

VI- DAVANIN HASIM GÖSTERİLMEDEN VEYA YANLIŞ 

HASIM GÖSTERİLEREK AÇILMASI:.........................816

XXXVI Turgut CANDAN

VII- DAVA DİLEKÇESİNDE USULE AYKIRILIK

YAPILMASI:.................................................................821

A- 3’ÜNCÜ MADDEYE AYKIRILIK:......................822

1– ŞEKLE AYKIRILIK:...........................................822

2– VEKİLİN AVUKAT OLMAMASI:......................823

B- 5’İNCİ MADDEYE AYKIRILIK: .........................823

C- YENİLENEN DİLEKÇELERDE AYNI 

YANLIŞLIKLARIN YAPILMASI:.......................824

VIII- İLK İNCELEME ÜZERİNE VERİLEN KARARLARA

KARŞI KANUN YOLU:...............................................825

Tebligat ve Cevap Verme

MADDE 16..................................................................................829

İDARENİN SAVUNMASI VE SAVUNMAYA CEVAP ...........829

I- SAVUNMA VE CEVAP HAKLARI:...........................829

II- SAVUNMA VE CEVAP SÜRELERİ:..........................831

III- SAVUNMA VE CEVAP HAKLARININ 

SINIRLANDIRILAMAYACAĞI: ................................832

IV- SÜRESİ GEÇTİKTEN SONRA SAVUNMA VE 

CEVAP: .........................................................................833

V– TAM YARGI DAVALARINDA DAVA 

DİLEKÇESİNDE TALEP EDİLEN MİKTARIN 

ARTIRILMASI:.............................................................834

VI- SAVUNMA YAPILMAMASININ VEYA CEVAP 

VERİLMEMESİNİN SONUÇLARI: ............................840

Duruşma

MADDE 17..................................................................................841

Duruşmalara İlişkin Esaslar

MADDE 18..................................................................................841

Duruşmalı İşlerde Karar Verilmesi

MADDE 19..................................................................................842

DURUŞMA..................................................................................842

I- DURUŞMA YAPILMASININ KOŞULLARI:.............842

A- DURUŞMANIN TARAFLARCA İSTENİLMESİ: 842

1- İLK DERECE MAHKEMELERİNDE:...............843

İçindekiler XXXVII

2- ÜST İDARİ YARGI YERLERİNDE: ...................849

A- DURUŞMA YAPILMASINA YARGI YERİNCE 

KENDİLİĞİNDEN KARAR VERİLMESİ:...........850

B– DURUŞMA YAPILMASINI ZORUNLU KILAN 

ÖZEL HALLER: ....................................................850

II- DURUŞMANIN AÇILMASI:........................................850

III- DURUŞMANIN CEREYANI: ......................................852

Dosyaların İncelenmesi

MADDE 20. .................................................................................857

DOSYALARIN İNCELENMESİ................................................858

I– RE’SEN ARAŞTIRMA YETKİSİ.................................858

II– ARA KARARIYLA BELGE VE BİLGİ 

İSTENİLMESİ...............................................................860

III– DOSYALARIN İNCELENMESİNDE SIRA:...............866

İvedi Yargılama Usulü

MADDE 20/A-.............................................................................867

İVEDİ YARGILAMA USULÜ....................................................868

I– AÇIKLAMA: ..................................................................868

II– İVEDİ YARGILAMA USULÜNE TABİ İDARİ 

DAVALAR:...................................................................870

III– USUL:.............................................................................870

Merkezî ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulü

MADDE 20/B ..............................................................................877

MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA 

USULÜ.........................................................................................878

I– AÇIKLAMA: .................................................................878

II– BU YARGILAMA USULÜNE TABİ İDARİ 

DAVALAR:...................................................................878

III– USUL:.............................................................................879

IV– KARARLARIN SONUÇLARI:.....................................883

Askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan 

uyuşmazlıklara dair hükümler

MADDE 20/C-.............................................................................885

I- AÇIKLAMA...................................................................885

XXXVIII Turgut CANDAN

II– KAPSAMI: .....................................................................886

III– ÖZEL YARGILAMA KURALLARI: ...........................891

Sonradan İbraz Olunan Belgeler

MADDE 21..................................................................................893

AÇIKLAMA.................................................................................893

Davaların Karara Bağlanması

MADDE 22..................................................................................897

Tutanaklar

MADDE 23..................................................................................897

Kararlarda Bulunacak Hususlar

MADDE 24..................................................................................897

Kararların Saklanması ve Tebliği

MADDE 25..................................................................................898

DAVANIN KARARA BAĞLANMASI VE KARAR ..................898

I– DAVANIN KARARA BAĞLANMASI: ......................898

A– USUL SORUNLARININ KARARA 

BAĞLANMASI:.....................................................899

B– DAVANIN ESASININ KARARA 

BAĞLANMASI:.....................................................902

1– İPTAL DAVALARININ KARARA 

BAĞLANMASI:................................................908

2– TAM YARGI DAVALARININ KARARA 

BAĞLANMASI:................................................911

II– TUTANAK TUTULMASI:............................................912

III– KARARIN YAZILMASI VE GEREKÇE:....................912

A- KARARDA YER ALMASI GEREKEN 

BİLGİLER..............................................................912

B- GEREKÇE:.............................................................914

1- Tanımı: ...............................................................914

2- Gerekçe Nasıl Olmalıdır:...................................916

C- KARARIN YAZILMA SÜRESİ:...........................922

D- GÖRÜŞME TUTANAĞI-KARAR İLİŞKİSİ: ......922

IV– KARARIN SAKLANMASI: .........................................924

İçindekiler XXXIX

Tarafların Kişilik veya Niteliğinde Değişiklik

MADDE 26 ..................................................................................925

TARAFLARIN KİŞİLİK VEYA NİTELİKLERİNDE 

DEĞİŞİKLİK...............................................................................925

I- AKTİF TARAFTA DEĞİŞİKLİK:.................................927

A- AKTİF TARAFIN GERÇEK KİŞİ OLMASI: .........927

1- ÖLÜM SEBEBİYLE KİŞİLİĞİN SONA 

ERMESİ:.............................................................928

2- DAVAYI TAKİP EHLİYETİNDE DEĞİŞİKLİK: 932

3- UYUŞMAZLIK KONUSU TAŞINIR VE TAŞINMAZ 

MALLARIN EL DEĞİŞTİRMESİ:......................933

A- AKTİF TARAFIN TÜZEL KİŞİ OLMASI: ............934

II- PASİF TARAFTA DEĞİŞİKLİK: .................................936

III- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARININ 

DURUMU:.....................................................................938

IV- DAVACIYA TEBLİGAT YAPILAMAMASI: ............942

V- YENİLEME SÜRESİ VE USUL:..................................945

A- YENİLEME SÜRESİ: ..............................................945

B- YENİLEMEDE USUL: ............................................946

Ek Karar Yürütmenin Durdurulması

MADDE 27. ................................................................................949

İLK DERECE İDARİ YARGI YERLERİNDE AÇILAN 

DAVALAR DOLAYISIYLA YÜRÜTMENİN 

DURDURULMASI......................................................................950

I- İDARİ DAVA AÇILMASININ İDARİ İŞLEMİN 

YÜRÜTÜLEBİLİRLİĞİNE ETKİSİ:............................953

A- DANIŞTAY’DA VE İDARE MAHKEMELERİNDE 

İDARİ DAVA AÇILMASI: ...................................953

B- VERGİ MAHKEMELERİNDE İDARİ DAVA 

AÇILMASI: ............................................................954

II- YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ 

KOŞULLARI:................................................................957

III- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEBİNİN 

YARGI YERİNCE İNCELENMESİ.............................934

XL Turgut CANDAN

IV- YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA DAİR 

KARARLARIN NİTELİĞİ VE DAVA KONUSU İŞLEM 

ÜZERİNDE ETKİSİ:.....................................................970

V - YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLERİ 

HAKKINDA VERİLEN KARARLARA İTİRAZ:.......971

Kararların Sonuçları

MADDE 28..................................................................................977

İDARİ YARGI KARARLARININ GEREKLERİNİN YERİNE 

GETİRİLMESİ ...........................................................................978

I- İNFAZ YÖNTEMİNİN DAVA TÜRÜNE 

BAĞLILIĞI: ..................................................................979

II- İPTAL DAVALARINDA VERİLEN KARARLARIN 

İNFAZI: .........................................................................981

A- İNFAZI 28’İNCİ MADDEYE GÖRE OLAN 

KARARLAR: .........................................................984

1– ESASA İLİŞKİN KARARLAR:............................984

2– YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA İLİŞKİN 

KARARLAR:.......................................................987

B- İNFAZ YÖNTEMİ: ..................................................990

1– İPTAL VE YÜRÜTMENİN DUDURULMASI 

KARARLARININ HUKUKİ SONUÇLARI VE 

İNFAZLARI BAKIMINDAN KURAL:................990

2– TARH, TAHAKKUK VE CEZA KESME 

İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILAN DAVALARDA 

VERİLEN KARARLARIN İNFAZI BAKIMINDAN 

KURAL:..............................................................998

C- İNFAZDA İMKÂNSIZLIK:...................................1001

1– HUKUKİ İMKÂNSIZLIK: ...............................1001

2– MADDİ İMKÂNSIZLIK:..................................1002

D- İNFAZ SÜRESİ:.....................................................1003

E- ADEMİ İNFAZ:......................................................1006

1– ADEMİ İNFAZ SAYILAN HALLER: ...............1006

a- Hiç İnfaz Etmeme: .......................................1006

b- Noksan İnfaz:...............................................1006

c- Hatalı İnfaz: .................................................1007

İçindekiler XLI

d- Geç İnfaz:.....................................................1007

e- Muvazaalı İnfaz:...........................................1007

2– ADEMİ İNFAZIN BAŞLANGICI:.....................1008

3– ADEMİ İNFAZIN YAPTIRIMI:........................1010

a- Tazminat:...................................................1010

aa- Ademi İnfazın Hizmet Kusuru 

Oluşturması:.......................................1012

ab- Ademi İnfaz Sebebiyle İdarenin 

Sorumluluğunun Kusursuz Sorumluluk

İlkesine Dayalı Olması:......................1013

ac- Tazminat Davasında Süre: .................1013

b- Gecikme Faizi:...........................................1019

c- Yeniden İptal Edilme: ................................1023

d- Cezai Yaptırım:..........................................1024

III- TAM YARGI DAVALARINDA VERİLEN 

KARARLARIN İNFAZI:...............................................1025

A– BELLİ MİKTAR İÇEREN KARARLARIN 

İNFAZI:...................................................................1026

B– BELLİ MİKTAR İÇERMEYEN KARARLARIN 

İNFAZI:...................................................................1028

ÖNERİLER:...............................................................................1028

Açıklama

MADDE 29. ...............................................................................1031

Yanlışlıkların Düzeltilmesi

MADDE 30. ...............................................................................1031

KARARIN AÇIKLANMASI, YANLIŞLIKLARIN 

DÜZELTİLMESİ......................................................................1031

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul 

Kanununun Uygulanacağı Haller

MADDE 31. ...............................................................................1035

AÇIKLAMA...............................................................................1035

I– HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNUNUN 

HÜKÜMLERİNE GÖNDERME YAPILAN HALLER VE 

GÖNDERMELERİN KAPSAMLARI İLE İDARİ 

DAVALARDA UYGULANABİLİRLİKLERİ: ............1036

XLII Turgut CANDAN

A– HÂKİMİN DAVAYA BAKMAKTAN YASAKLILIĞI 

VE REDDİ: .............................................................1047

1– HÂKİMİN DAVADAN YASAKLILIĞINA İLİŞKİN 

SEBEPLER: .....................................................1047

a– Hâkim, kendisine ait olan veyahut doğrudan 

doğruya veya dolayısıyla ilgili olduğu davalara 

bakamaz (a bendi):....................................1049

b– Hâkim;.......................................................1050

ba- Aralarında evlilik bağı kalkmış olsa bile, 

eşinin davasında (b bendi); ................1050

bb- Kendisinin veya eşinin altsoyunun veya 

üstsoyunun davasında (c bendi);........1050

bc- Kendisi ile evlatlık bağı bulunanın 

davasında (ç bendi); ...........................1050

bç- Üçüncü derece de dahil olmak üzere kan 

veya kendisini oluşturan evlilik bağı 

kalkmış olsa dahi kayın hısımlığı 

bulunanların davasında (d bendi);......1050

bd– Nişanlısının davasında (e bendi);.......1050

c– Hâkim, iki taraftan birinin vekili, vasisi, 

kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket 

ettiği davalara bakamaz (f bendi):.............1051

2- HÂKİMİN REDDİNE GEREKTİREN SEBEPLER 

VE RET USULÜ: .............................................1051

a- Hâkimin, davada, iki taraftan birine öğüt 

vermiş veya yol göstermiş olması 

(a bendi): ...................................................1052

b- Hâkimin, davada, taraflardan birine veya 

üçüncü bir kişiye, kanun gerekmemesine 

karşın, görüşünü açıklamış olması 

(b bendi):...................................................1052

İçindekiler XLIII

c– Hâkimin, davada, tanık veya bilirkişi sıfatıyla 

dinlenilmiş veya hâkim veya hakem sıfatıyla 

hareket etmiş olması; (7251 sayılı Kanunun 

3’üncü maddesiyle eklenen cümle) 

uyuşmazlıkta arabuluculuk veya 

uzlaştırmacılık yapmış bulunması 

(c bendi): ...................................................1053

d– Dava, hâkimin dördüncü derece de dahil 

yansoy hısımlarına aitse (ç bendi):............1054

e– Hâkimin, dava esnasında, iki taraftan biriyle 

davası veya aralarında düşmanlık varsa 

(d bendi): ...................................................1054

3– ÇEKİNME VE RET İSTEMİNİN KARARA 

BAĞLANMASINDA USUL: .............................1056

a– Danıştay’da Çekinme ve Ret (md.56): ........1056

b– Mahkemelerde Çekinme ve Ret (md.57): ...1057

4– HAKİMİN REDDİ İSTEMİNİN KARARA 

BAĞLANMASI (HMK. md. 41,42,43,44):........1057

B– EHLİYET: ................................................................1060

1– TANIM:.............................................................1060

2– HAK EHLİYETİ:...............................................1061

3– FİİL EHLİYETİ: ...............................................1062

a– Gerçek Kişiler:...........................................1062

b– Tüzel Kişiler:.............................................1065

ba- Özel Hukuk Tüzel Kişileri:................1066

*- Kar Amacı Gütmeyen Özel Hukuk 

Tüzel Kişileri:................................1066

*- Kar Amacı Güden Özel Hukuk Tüzel 

Kişileri:..........................................1069

bb- Kamu Tüzel Kişileri: ..........................1081

bc- Tüzel Kişiliği Olmayan Kuruluşlar veya 

Tüzel Kişiliği Sona Erenlerle İlgili İdari 

Dava: ..................................................1084

3– MENFAAT:.........................................................1087

C– DAVANIN İHBARI VE DAVAYA KATILMA 

(MÜDAHALE): ......................................................1087

XLIV Turgut CANDAN

1- DAVANIN İHBARI: ..........................................1089

a– Tanımı: ........................................................1089

b– Davanın İdari Yargı Yerince Re’sen İhbarı:1090

c– Tarafların Davayı İhbarı:.............................1092

2- DAVAYA KATILMA (MÜDAHALE): ...............1093

a– Asli Müdahale: ............................................1093

b– Fer’i Müdahale:...........................................1094

3– DAVAYA KATILMANIN YÜRÜTMENİN 

DURDURULMASI İSTEMİNİN İNCELENMESİNE 

ETKİSİ: ............................................................1098

D– KARŞILIK DAVA (DAVAYI MÜTEKABİLE): ..1099

1– TANIM VE AMACI: ...........................................1099

2– KOŞULLARI: .....................................................1099

a– Esasa İlişkin Koşullar (HMK. md. 132/ 

1-b): .............................................................1100

b– Usule İlişkin Koşulları: ...............................1100

3– KARŞILIK DAVANIN İDARİ YARGI İLE 

BAĞDAŞABİLİRLİĞİ: ................................1100

E- FERAGAT VE KABUL............................................1102

1– FERAGAT:.......................................................1102

a- Tanımı:.........................................................1102

b- Davacıların Talep Sonucu Üzerindeki Tasarruf 

Yetkilerinin Karşılaştırılması:.....................1104

ba- Özel Hukuk Davalarında Talep Sonucu ve 

Davacının Talep Sonucu Üzerinde Tasarruf 

Yetkisi: .................................................1104

bb- İdari Davalarda Talep Sonucu ve Davacının 

Talep Sonucu Üzerindeki Tasarruf 

Yetkisi: .................................................1107

c- Feragatin Zamanı ve Yargılamanın Farklı 

Aşamalarına Göre Sonuçları: ......................1113

ca- Özel Hukuk Davaları Bakımından: .......1113

cb- İdari Davalar Bakımından:....................1115

2- KABUL..............................................................1126

İçindekiler XLV

3- FERAGAT VE KABULÜN KOŞULLARI VE 

YÖNTEMİ: .......................................................1129

4– FERAGAT VE KABULÜN SONUÇLARI:........1133

5– EK KARAR MÜESSESESİ VE İDARİ YARGIDA 

UYGULANABİLİRLİĞİ: ..................................1135

F- TARAFLARIN VEKİLLERİ: .................................1142

1– TANIM:.............................................................1142

2– İDARİ YARGI YERLERİNDE VEKİL 

OLABİLECEKLER VE VEKÂLETİN ŞEKLİ:..1144

3– VEKÂLETİN KAPSAMI:..................................1148

a– Vekilin Yapabileceği İşler:..........................1148

b– Vekilin İzinle Yapabileceği İşlemler: .........1149

c– Vekilin Yapamayacağı İşlemler: .................1150

4– VEKÂLETİN SONA ERMESİ:..........................1150

G- DOSYANIN TARAFLAR VE İLGİLİLERCE 

İNCELENMESİ: .....................................................1151

H- TEMİNAT:..............................................................1153

1– TEMİNAT İSTENİLMESİNİ GEREKTİREN 

DURUM:..........................................................1154

2– TEMİNAT GÖSTERMEK ZORUNDA 

OLANLAR: .......................................................1155

3– TEMİNAT GEREKTİRMEYEN HALLER: .......1156

4– TEMİNATIN TUTARI VE ŞEKLİ:....................1156

I- YARGILAMA GİDERLERİ:..................................1157

1– YARGILAMA GİDERİ SAYILABİLECEK 

MASRAFLAR: ..................................................1158

2– YARGILAMA GİDERLERİNİN AİDİYETİ:......1160

a– Kural:...........................................................1160

b– İstisnalar: .....................................................1164

c– Vekâlet Ücretine Hükmedilmesi: ................1165

İ– ADLİ YARDIM:......................................................1177

1– TANIMI VE YARARLANABİLECEK 

OLANLAR: .......................................................1178

2– YARARLANMA KOŞULLARI: .........................1179

a– Fakirlik Koşulu:...........................................1179

XLVI Turgut CANDAN

b– Haklılık Koşulu:..........................................1180

3– YÖNTEM:..........................................................1180

4– KAPSAMI:.........................................................1181

5– YARGILAMA GİDERLERİNİN TAHSİLİ:........1182

J- DELİLLERİN TESPİTİ: ..........................................1183

1- TANIM:.............................................................1183

2- DELİLLERİN TESPİTİNİN İSTENİLEBİLECEĞİ 

YARGI YERİ:....................................................1184

3– DELİLLERİN TESPİTİNİN USULÜ:................1185

K- BİLİRKİŞİ: ..............................................................1186

1– TANIMI:............................................................1186

2– BİLİRKİŞİYE BAŞVURULMASINI GEREKLİ 

KILAN DURUMLAR: ......................................1187

3– KİMLER BİLİRKİŞİ TAYİN EDİLEBİLİR:.......1193

4– BİLİRKİŞİLİĞİ KABUL ZORUNLULUĞU:.....1198

5– BİLİRKİŞİ TAYİNİNDE YÖNTEM VE BİLİRKİŞİ 

İNCELEMESİ: .................................................1200

6– RAPOR ÜZERİNE YAPILACAK İŞLEMLER:..1207

7– BİLİRKİŞİNİN SORUMLULUĞU:...................1211

8– BİLİRKİŞİ RAPORUNUN BAĞLAYICILIĞI:...1212

L- KEŞİF:.....................................................................1215

1– TANIM: ............................................................1215

2– KEŞFE KARAR VERİLMESİ VE KEŞİF 

YÖNTEMİ: .......................................................1216

M- DURUŞMANIN SUKUNU VE İNZİBATI İLE İLGİLİ 

KURALLAR:..........................................................1218

N- ELEKTRONİK İŞLEMLER:..................................1219

O - SES VE GÖRÜNTÜ NAKLEDİLMESİ YOLUYLA 

DURUŞMA İCRASI:..............................................1223

II– VERGİ USUL KANUNUNA YAPILAN 

GÖNDERME: ................................................................1224

VERGİ KANUNU: TANIMI VE YORUMU............................1226

A- VERGİ KANUNU TERİMİ: ....................................1227

B- VERGİ KANUNLARININ YORUMU:...................1229

VERGİYİ DOĞURAN OLAYIN İSPATI.................................1233

İçindekiler XLVII

A- VERGİLENDİRMEDE İSPATI GEREKEN 

HUSUS:...................................................................1234

1- GERÇEK MAHİYET ESASI:.............................1234

2- MUVAZAA TÜRLERİ:......................................1238

a– Adi (Basit– Mutlak) Muvazaa:...................1238

b– Nitelikli (Mevsuf– Nispi) Muvazaa: ..........1239

aa- Aktin Niteliğinde (Vasfında) 

Muvazaa:............................................1239

ab- Aktin Unsurlarından Birinde 

Muvazaa:............................................1240

ac- Aktin Taraflarında Muvazaa: .............1242

B- İSPAT VASITALARI:............................................1243

1- KANIT (DELİL): ...............................................1244

a- İkrar:...........................................................1244

b- Karine:........................................................1247

ba- Kanuni Karineler:................................1247

bb- İçtihadın Kabul Ettiği Karineler: ........1249

c- Resmi Kurum ve Mesleki Kuruluşlardan 

Alınan Bilgi ve Belgeler: ..........................1251

ca- Bilirkişi Olarak Bilgi İsteme: .............1252

cb- Vergiyle İlgili Muamelenin Tarafı 

Sıfatıyla Bilgi İsteme: ........................1253

cc- Görevleriyle İlgili Olarak Bilgi 

İsteme:................................................1253

d- Vergi İdaresinin İşlemleri: ..........................1255

e- Yoklama Fişi ve İnceleme Tutanağı: .........1255

f- El Defterleri (Özel Defterler): ...................1257

2- KANIT SERBESTİSİNİN SINIRLARI: ..............1258

a- Belli Kanıtlarla İspatlama Zorunluluğu: ...1258

aa- Kanuni Defter ve Belgelerle İspatlama 

Zorunluluğu:.......................................1258

ab- Belli Şekilde Kanıtlama Zorunluluğu 1261

b- Tanık (Şahit): .............................................1261

ba- Tanığın Vergiyi Doğuran Olayla İlgisi 

Tabii Bulunmalıdır:............................1262

XLVIII Turgut CANDAN

bb- Tanığın Vergiyi Doğuran Olayla İlgisi 

Açık Olmalıdır:..................................1264

c- Vergilemede hukuki Değer Taşımayan 

Kanıtlar: ....................................................1266

ca- Yemin:................................................1266

cb- Kanıt Serbestisine İçtihadın Getirdiği 

Sınırlamalar:.......................................1266

d- Özel Hukuka İlişkin Kanıtlar:....................1268

C- İSPAT KÜLFETİ:...................................................1268

1- KURALIN İŞLEYİŞİ:........................................1270

a- Belge Düzenine Uyma Ödevi: ...................1271

b- Defter Tutma Ödevi:..................................1274

c- Bildirme Ödevi: .........................................1275

d- Muhafaza ve İbraz Ödevi: .........................1275

2- AKSİNİN İDDİA EDENCE KANITLANMASI 

GEREKEN HALLER:.......................................1280

a- İktisadi İcaplar: ..........................................1280

b- Ticari İcaplar:.............................................1281

c- Teknik İcaplar:...........................................1282

d- Olayın Özelliğine Göre Normal ve Mutad 

Sayılması Gereken Durum:.......................1283

İKİNCİ BÖLÜM

İdari Davalarda Yetki ve Bağlantı ile Görevsizlik ve Yetkisizlik

Hallerinde Yapılacak İşlemler

İdari Davalarda Genel Yetki

MADDE 32................................................................................1289

Kamu Görevli ile İlgili Davalarda Yetki

MADDE 33................................................................................1289

Taşınmaz Mallara ve Kamu İdarelerine İlişkin Davalarda 

Yetki

MADDE 34................................................................................1289

Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki

MADDE 35................................................................................1290

İçindekiler XLIX

Tam Yargı Davalarında Yetki

MADDE 36. ...............................................................................1290

Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki

MADDE 37. ...............................................................................1290

Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak İşlemler

MADDE 43 ................................................................................1290

Merci Tayini

MADDE 44. ...............................................................................1291

AÇIKLAMA...............................................................................1291

YETKİLİ İDARİ YARGI YERİ................................................1292

I– İDARİ DAVALARDA GENEL YETKİ: .......................1292

II– KAMU GÖREVLİLERİ İLE İLGİLİ DAVALARDA 

YETKİ:...........................................................................1296

A– ATAMA VE NAKİLLERLE İLGİLİ DAVALAR: 1296

B– GÖREVE SON VERME HALİNDE YETKİ: ........1298

C– 3’ÜNCÜ FIKRADA ÖNGÖRÜLEN 

DURUMLAR..........................................................1300

D– 4’ÜNCÜ FIKRADA ÖNGÖRÜLEN 

DURUMLAR:.........................................................1300

III- TAŞINMAZ MALLARA İLİŞKİN DAVALARDA 

YETKİ:...........................................................................1301

IV- MAHALLİ İDARELERE İLİŞKİN DAVALARDA 

YETKİ:...........................................................................1302

V- TAŞINIR MALLARA İLİŞKİN DAVALARDA 

YETKİ............................................................................1303

VI- TAM YARGI DAVALARINDA YETKİ: .....................1303

A– İDARİ İŞLEMLERDEN DOĞAN TAM YARGI 

DAVALARINDA YETKİ: .....................................1304

B– İDARİ EYLEMDEN DOĞAN TAM YARGI 

DAVALARINDA YETKİ: .....................................1305

C– DİĞER HALLERDE YETKİ:.................................1306

VII-VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA YETKİ:.................1306

A– TARH, TAHAKKUK VE CEZA KESME 

İŞLEMLERİNİ KONU EDİNEN İDARİ 

DAVALARDA YETKİ:..........................................1307

L Turgut CANDAN

B– GÜMRÜK VERGİLERİNDE VE VERGİ 

HATALARINDA YETKİ: ...................................1308

C– AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ 

HAKKINDA KANUNDAN DOĞAN 

UYUŞMAZLIKLARDA YETKİ: ........................1309

D– DİĞER UYUŞMAZLIKLARDA YETKİ:...........1310

VIII- GÖREVSİZLİK VE YETKİSİZLİK HALLERİNDE 

YAPILACAK İŞLEMLER:.........................................1311

IX- MERCİ TAYİNİ:.........................................................1313

A– TANIMI VE KOŞULLARI: .................................1313

B– USUL: ...................................................................1314

Bağlantılı Davalar

MADDE 38................................................................................1317

Bağlantının Danıştay’ca İncelenmesi

MADDE 39................................................................................1317

Bağlantının Bölge İdare Mahkemesince İncelenmesi

MADDE 40................................................................................1317

Bağlantının Mahkemelerce Kabul Edilmemesi

MADDE 41................................................................................1318

Bağlantılı Davalarla İlgili Diğer Esaslar

MADDE 42................................................................................1318

BAĞLANTILI DAVALAR........................................................1318

I– TANIM: ........................................................................1318

II– KOŞULLARI: ..............................................................1319

A– KANUNUN ARADIĞI KOŞULLAR: .................1319

B– DİĞER KOŞULLAR: ...........................................1321

III– BAĞLANTI HAKKINDA KARAR:...........................1322

A– KARAR: ...............................................................1322

B– DANIŞTAY’IN İNCELEMESİ:...........................1324

C– BÖLGE İDARE MAHKEMESİNİN 

İNCELEMESİ: .....................................................1326

D– KARARLARIN KESİNLİĞİ: ..............................1326

İçindekiler LI

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - A

Kararlara Karşı Başvuru Yolları

Bu Bölüm, İlk Derece İdari Yargı Yerlerince, 6545 Sayılı Kanunda 

Kurulması Öngörülen Bölge İdare Mahkemelerinin (İstinaf 

Mahkemelerinin) Tüm Yurtta Göreve Başladıkları 20 Temmuz 2016 

Gününden Sonra Verilen Kararlar Bakımından Uygulanacaktır

İstinaf

MADDE 45. ...............................................................................1329

Temyiz

“MADDE 46.. ............................................................................1330

Temyiz Edilemeyecek Kararlar

MADDE 47. ..............................................................................1331

Temyiz Dilekçesi

MADDE 48. ...............................................................................1331

Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar

MADDE 49. ...............................................................................1332

Temyizen Verilen Karar Üzerine Yapılacak İşlem

MADDE 50. ...............................................................................1333

AÇIKLAMA...............................................................................1333

I- İSTİNAF VE TEMYİZ BAŞVURULARI: ......................1333

A- ÜST İDARİ YARGI YERLERİ:................................1334

B- İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KONUSU VE TEMYİZ 

BAŞVURUSUNUN KONUSUNDAN FARKI: .......1334

1- İSTİNAF BAŞVURUSUNA KONU EDİLEBİLECEK 

KARARLAR:..........................................................1336

a- Davanın Esası Hakkında Verilen Kararlar:.......1336

b- Yargılamanın Yenilenmesi İstemleri Hakkında 

Verilen Kararlar: ..............................................1337

2- İSTİNAF BAŞVURUSUNA KONU EDİLEMEYECEK 

KARARLAR:..........................................................1337

a- Nihai Kararlar: ..................................................1337

b- Usule İlişkin Kararlar: ......................................1341

c- Nihai Olmayan Kararlar:...................................1342

C– TEMYİZ BAŞVURUSUNA KONU EDİLEBİLECEK 

KARARLAR: ............................................................1344

LII Turgut CANDAN

1– Esasa İlişkin Kararlar: ....................................1344

2– Usule İlişkin Kararlar:.....................................1346

Ç– TEMYİZ BAŞVURUSUNA KONU 

EDİLEMEYECEK KARARLAR:..........................1346

1– Nihai Kararlar:................................................1346

2– Nihai Olmayan Kararlar: ................................1348

D– İSTİNAF VEYA TEMYİZ BAŞVURUSUNDA 

BULUNABİLECEK OLANLAR:..........................1349

E– İSTİNAF VE TEMYİZ DİLEKÇELERİNİN 

DÜZENLENİŞİ: .....................................................1352

1- DİLEKÇENİN ŞEKLİ:.....................................1352

2- BİRDEN FAZLA KARARIN İSTİNAF VEYA 

TEMYİZ BAŞVURUSUNA KONU EDİLMESİ 1358

3– İSTİNAF VE TEMYİZ DİLEKÇELERİNDE 

USULE AYKIRILIK YAPILMASI: ...................1358

F- HARÇ VE POSTA ÜCRETİ:..................................1359

G- İSTİNAF VE TEMYİZ SÜRELERİ:.......................1360

H- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİNDE 

BULUNMA GEREĞİ:............................................1366

I- DURUŞMA: ......................................................................1369

II- İSTİNAF VE TEMYİZ İNCELEMELERİ ÜZERİNE 

VERİLEBİLECEK KARARLARI: ...............................1370

A– GÖREV VE YETKİ DIŞINDA İŞE BAKILMIŞ 

OLMASI: ................................................................1371

B– HUKUKA AYKIRI KARAR VERİLMİŞ 

OLMASI: ................................................................1372

1– MADDİ UYUŞMAZLIĞIN VE BU 

UYUŞMAZLIKLA İLGİLİ OLAYLARIN 

SAPTANMASINDA HATA:..............................1374

2– MADDİ UYUŞMAZLIĞIN VE OLAYLARIN 

HUKUKİ NİTELEMESİNDE HATA:...............1375

3– HATALI HUKUK KURALI UYGULANMASI:..1379

4– UYUŞMAZLIĞA UYGULANAN HUKUK 

KURALININ HATALI YORUMLANMASI:......1381

5– HUKUK KURALININ OLAYA HATALI 

UYGULANMASI:.............................................1382

İçindekiler LIII

C– USUL HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINDA 

KARARI ETKİLEYECEK NİTELİKTE HATA VE 

EKSİKLİK BULUNMASI:.....................................1383

III– İSTİNAF VE TEMYİZ BAŞVURULARININ KARARA 

BAĞLANMASI: ............................................................1393

A- İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KARARA 

BAĞLANMASI: .....................................................1393

B- TEMYİZ BAŞVURUSUNUN KARARA 

BAĞLANMASI: .....................................................1405

IV– BOZMA KARARI ÜZERİNE VERİLEBİLECEK 

KARARLAR VE SONUCU: .........................................1410

A- ALT DERECE İDARİ YARGI YERİNİN BOZMA 

KARARINA UYMASI: ..........................................1411

1- UYMA KARARININ NİTELİĞİ VE 

BAĞLAYICILIĞI:...............................................1411

2- UYMA KARARI ÜZERİNE VERİLEBİLECEK 

KARARLAR: .......................................................1414

3- BOZMA KARARINA UYULARAK VERİLEN 

KARARIN TEMYİZİ: ..........................................1418

B– BOZMA KARARINA DİRENİLMESİ (İLK 

KARARDA ISRAR EDİLMESİ): ..........................1419

1– ISRAR KARARI VE NİTELİĞİ:..........................1419

2– ISRAR KARARININ TEMYİZİ VE DAVA 

DAİRELERİ KURULLARININ İNCELEMESİ:..1421

V– TEMYİZEN VERİLEN KARARLAR ÜZERİNE 

YAPILACAK İŞLEM:...................................................1424

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - B

Kararlara Karşı Başvuru Yolları

Bu Bölüm, İlk Derece İdari Yargı Yerlerince, 6545 Sayılı Kanunda 

Kurulması Öngörülen Bölge İdare Mahkemelerinin Tüm Yurtta Göreve 

Başladıkları 20 Temmuz 2016 Gününden Önce Verilen Kararlar 

Bakımından Uygulanacaktır

İtiraz

MADDE 45. ...............................................................................1429

Temyiz

MADDE 46. ...............................................................................1430

LIV Turgut CANDAN

Temyiz Edilemeyecek Kararlar

MADDE 47................................................................................1430

Temyiz Dilekçesi

MADDE 48................................................................................1430

Kararın Bozulması

MADDE 49................................................................................1431

Temyizen Verilen Karar Üzerine Yapılacak İşlem

MADDE 50................................................................................1432

AÇIKLAMA...............................................................................1432

I- İTİRAZ VE TEMYİZ BAŞVURULARI: ......................1432

A- ÜST İDARİ YARGI YERLERİ: .............................1433

B- İTİRAZ VE TEMYİZ BAŞVURULARINA KONU 

KARARLAR:..........................................................1433

1- İTİRAZ VE TEMYİZ BAŞVURULARINA KONU 

OLABİLECEK KARARLAR: ..............................1435

2- İTİRAZ VE TEMYİZ BAŞVURULARINA KONU 

EDİLEMEYECEK KARARLAR:.........................1437

a- Nihai Kararlar:................................................1437

b- Nihai Olmayan Kararlar:................................1440

C- İTİRAZ VEYA TEMYİZ BAŞVURUSUNDA 

BULUNABİLECEK OLANLAR:..........................1442

D- İTİRAZ VE TEMYİZ DİLEKÇELERİNİN 

DÜZENLENİŞİ: .....................................................1445

1- DİLEKÇENİN ŞEKLİ:........................................1445

2- BİRDEN FAZLA KARARIN İTİRAZA VEYA 

TEMYİZ BAŞVURUSUNA KONU EDİLMESİ: .1448

3- İTİRAZ VE TEMYİZ DİLEKÇELERİNDE USULE 

AYKIRILIK YAPILMASI: ...................................1449

E- HARÇ VE POSTA ÜCRETİ: ..................................1450

F- İTİRAZ VE TEMYİZ SÜRELERİ: ........................1450

G- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİNDE 

BULUNMA GEREĞİ:............................................1454

H- DURUŞMA:.............................................................1457

II– KARARIN BOZULMASINI GEREKTİREN 

NEDENLER...................................................................1458

İçindekiler LV

A– GÖREV VE YETKİ DIŞINDA İŞE BAKILMIŞ 

OLMASI: ..............................................................1458

B– HUKUKA AYKIRI KARAR VERİLMİŞ 

OLMASI: ..............................................................1459

1– MADDİ UYUŞMAZLIĞIN VE BU 

UYUŞMAZLIKLA İLGİLİ OLAYLARIN HATALI 

SAPTANMASI:...............................................1459

2– MADDİ UYUŞMAZLIĞIN VE OLAYLARIN 

HUKUKİ NİTELEMESİNDE HATA: ............1461

3– HATALI HUKUK KURALI UYGULANMASI:1464

4– UYUŞMAZLIĞA UYGULANAN HUKUK 

KURALININ HATALI YORUMLANMASI:....1465

5– HUKUK KURALININ OLAYA HATALI 

UYGULANMASI:...........................................1467

C– USUL HÜKÜMLERİNE UYULMAMIŞ 

OLUNMASI: ........................................................1467

III- İTİRAZ VE TEMYİZ BAŞVURULARININ KARARA 

BAĞLANMASI:..........................................................1476

A- İTİRAZ BAŞVURUSUNUN KARARA 

BAĞLANMASI:...................................................1476

B- TEMYİZ BAŞVURUSUNUN KARARA 

BAĞLANMASI:...................................................1477

IV– BOZMA KARARI ÜZERİNE VERİLEBİLECEK 

KARARLAR VE SONUCU:.......................................1479

A– MAHKEMENİN BOZMA KARARINA 

UYMASI:..............................................................1481

1– UYMA KARARININ NİTELİĞİ VE 

BAĞLAYICILIĞI: ..........................................1481

2– UYMA KARARI ÜZERİNE VERİLEBİLECEK 

KARARLAR:...................................................1484

3- BOZMA KARARINA UYULARAK VERİLEN 

KARARIN TEMYİZİ:......................................1487

B– BOZMA KARARINA DİRENİLMESİ (İLK 

KARARDA ISRAR EDİLMESİ):........................1489

1– ISRAR KARARI VE NİTELİĞİ: .......................1489

LVI Turgut CANDAN

2– ISRAR KARARININ TEMYİZİ VE DAVA 

DAİRELERİ KURULLARININ 

İNCELEMESİ ................................................1491

V- TEMYİZEN VERİLEN KARARLAR ÜZERİNE 

YAPILACAK İŞLEM: ................................................1494

Kanun Yararına Temyiz

MADDE 51................................................................................1495

AÇIKLAMA...............................................................................1495

I- HUKUKİ NİTELİĞİ: ...................................................1496

II- KANUN YARARINA TEMYİZİN KOŞULLARI: ....1497

A– KARAR MADDEDE YAZILI İDARİ YARGI 

YERLERİNCE VERİLMİŞ OLMALIDIR: .........1500

B– KARAR NİHAİ NİTELİKTE OLMALIDIR: ......1501

C– KANUN YARARINA TEMYİZ BAŞVURUSUNA 

KONU EDİLECEK KARAR KESİN YA DA 

İSTİNAF VEYA TEMYİZ İNCELEMESİNDEN 

GEÇMEDEN KESİNLEŞMİŞ OLMALIDIR:.....1501

1– İDARE VE VERGİ MAHKEMELERİNİN 

KARARLARI:.................................................1502

a- İstinaf Yolu Açık Olmayan İdare Ve Vergi 

Mahkemesi Kararları: ...............................1502

b- İstinaf İncelemesinden Geçmeden Kesinleşen 

İdare ve Vergi Mahkemesi Kararları: .......1503

c- İdare Mahkemelerinin Temyize Tabi Olan; 

Ancak Temyiz İncelemesinden Geçmeden 

Kesinleşen Kararları: ................................1503

2– BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI 1503

a- Temyiz Yolu Açık Olmayan Bölge İdare 

Mahkemesi Kararları: ...............................1503

b- Bölge İdare Mahkemelerinin Temyiz 

İncelemesinden Geçmeden Kesinleşen 

Kararları:...................................................1504

3– DANIŞTAYIN İLK DERECE MAHKEMESİ 

OLARAK VERDİĞİ KARARLAR:..................1504

D– KARAR, HUKUKA AYKIRI BİR SONUCU İFADE 

ETMELİDİR:........................................................1504

İçindekiler LVII

III– KANUN YARARINA TEMYİZ BAŞVURUSUNDA 

BULUNMA YETKİSİ:................................................1506

IV– KANUN YARARINA TEMYİZ BAŞVURUSU VE 

KARARA BAĞLANMASI: ........................................1507

V– BOZMA KARARININ HUKUKSAL SONUÇ VE 

ETKİLERİ:...................................................................1508

Temyiz veya İstinaf İstemlerinde Yürütmenin Durdurulması

MADDE 52. ...............................................................................1511

KANUN YOLLARINDA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI 

MÜESSESESİ...........................................................................1511

I- İLK DERECE İDARİ YARGI KARARININ DAVAYA 

KONU İDARİ İŞLEM YÜRÜTÜLEBİLİRLİĞİ 

(İCRAİLİĞİ)NE ETKİSİ:............................................1513

II- DAVANIN (KISMEN VEYA TAMAMEN) KABULÜNE 

İLİŞKİN KARARLARIN YÜRÜTÜLMELERİNİN 

DURDURULMASI: ....................................................1515

A- DAVANIN (KISMEN VEYA TAMAMEN) 

KABULÜNE İLİŞKİN KARARLAR: .................1515

B- YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA İLİŞKİN 

KOŞULLAR: ........................................................1516

C- YÜRÜTMENİN DURDURULMASINA DAİR 

KARARIN İLK DERECE İDARİ YARGI YERİNİN 

KANUN YOLU BAŞVURUSUNA KONU EDİLEN 

KARARININ İNFAZ EDİLEBİLİRLİĞİNE 

ETKİSİ:.................................................................1517

III- DAVANIN (KISMEN VEYA TAMAMEN) REDDİNE 

DAİR KARARLARIN KANUN YOLU 

BAŞVURUSUNA KONU EDİLMESİ DOLAYISIYLA 

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI: ........................1519

IV- YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLERİ 

HAKKINDA ÜST İDARİ YARGI YERİNCE VERİLEN 

KARARLARA İTİRAZIN OLANAKSIZLIĞI: .........1521

Yargılamanın Yenilenmesi

MADDE 53. ...............................................................................1523

LVIII Turgut CANDAN

Kararın Düzeltilmesi

MADDE 54................................................................................1523

Yargılamanın Yenilenmesi Usulü

MADDE 55................................................................................1525

I- KARARIN DÜZELTİLMESİ......................................1525

A- KONUSU: ............................................................1526

B- DİLEKÇENİN DÜZENLENMESİ: .....................1527

C- SÜRESİ:................................................................1528

D- KARARIN DÜZELTİLMESİNİ GEREKTİREN 

SEBEPLER:..........................................................1528

E- SAVUNMA VE İSTEMİN KARARA 

BAĞLANMASI:...................................................1529

F- KARARIN DÜZELTİLMESİNİN İKİNCİ KEZ 

İSTENİLMESİ:.....................................................1530

II- YARGILAMANIN YENİLENMESİ ..........................1530

A- KONUSU: ............................................................1530

B- DİLEKÇENİN DÜZENLENMESİ: .....................1532

C- SÜRESİ:................................................................1532

D- YARGILAMANIN YENİLENMESİ 

SEBEPLERİ .........................................................1533

E- SAVUNMA VE İSTEMİN KARARA 

BAĞLANMASI:...................................................1538

III- ANAYASA MAHKEMESİNE, YARGILAMANIN 

YENİLENMESİ SONUCU DOĞURAN, BİREYSEL 

BAŞVURU HAKKI: ...................................................1538

A- BAŞVURU KOŞULLARI: ...................................1539

1- Başvurucu İle İlgili Koşullar:...........................1539

2- Tüm Başvuru Yollarının Tüketilmiş Olması:....1540

3- Diğer Koşullar: ................................................1543

a- Başvuru Süresi: ............................................1543

b- Dilekçenin Şekli: .........................................1543

c- Harç Ödeme Zorunluluğu: ...........................1543

B- BAŞVURU DİLEKÇESİNİN DİLEKÇENİN 

VERİLEBİLECEĞİ YERLER: ............................1543

İçindekiler LIX

C- İHLALİN GİDERİLMESİNE İLİŞKİN 

YÖNTEMLER:.....................................................1544

IV– İNSAN HAKLARI AVRUPA MAHKEMESİNE, 

YARGILAMANIN YENİLENMESİ SONUCU 

DOĞURAN, BİREYSEL BAŞVURU HAKKI: .........1546

A- BAŞVURU KOŞULLARI:....................................1550

1- Başvurucu İle İlgili Koşullar:...........................1550

2- Başvurunun Yöneltileceği Tarafla İlgili Koşul ve 

Devletlerin Sorumluluğu:.................................1551

3- Tüm Başvuru Yollarının Tüketilmiş Olması 

Koşulu: .............................................................1552

4- Aykırılığın Ulusal Mahkemeler Önünde İleri 

Sürülmüş Olması Koşulu:.................................1553

5- Başvuru Süresi:.................................................1553

6- Dilekçenin Şekli ve Düzenlenmesi:...................1554

7- Dilekçede Kullanılacak Dil Koşulu:.................1556

B- BAŞVURU DİLEKÇESİNİN VERİLMESİ: .......1556

C- GEÇİCİ ÖNLEM TALEBİ:..................................1557

D- ADİL TATMİN (TAZMİNAT) TALEBİ: ...........1557

E- DOSTANE ÇÖZÜM:............................................1558

F- DURUŞMA YAPILMASI: ...................................1559

G- ADLİ YARDIM TALEBİ: ....................................1559

H- KARARLARA KARŞI BAŞVURU YOLLARI:..1560

I- BÜYÜK DAİREYE BAŞVURU: .........................1560

İ- PİLOT KARAR:....................................................1561

J- KARARLARIN UYGULANMASI VE 

UYGULAMANIN DENETLENMESİ:................1561

K- İNSAN HAKLARI AVRUPA MAHKEMESİNİN 

KARARININ, DAHA ÖNCE AYNI OLAY 

HAKKINDA İDARİ YARGI YERİNCE VERİLEN 

KARARLAR ÜZERİNDE ETKİSİ:.....................1562

1- İç Hukuk Yolları Tüketilmeden Yapılan Bireysel 

Başvurunun İdari Yargılama Sürecine Etkisi: .1564

2- İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin İçtihadının 

Görülmekte Olan İdari Davada Etkisi:............1568

LX Turgut CANDAN

a- Mahkemenin önceki içtihadı, ulusal yargıcı, adil 

yargılama ilkesi bakımından ilgilendirebilir1568

b- Mahkemenin içtihadı, idari yargıcı, idarenin 

işleminin veya eyleminin Sözleşmeye 

uygunluğu bakımından ilgilendirebilir:.......1570

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Danıştay’da Çekinme ve Ret

MADDE 56................................................................................1573

Mahkemelerde Çekinme ve Ret

MADDE 57................................................................................1573

AÇIKLAMA.............................................................................1574

İdari Davalarda Delillerin Tespiti

MADDE 58................................................................................1574

AÇIKLAMA...............................................................................1574

Yol Giderleri, Tazminat ve Gündelikler

MADDE 59................................................................................1574

Tebliğ İşleri ve Ücretler

MADDE 60. (Değişik: 10.4.1990-3622/24)..............................1575

Çalışmaya Ara Verme

MADDE 61................................................................................1575

Nöbetçi Mahkemenin Görevleri

MADDE 62................................................................................1575

AÇIKLAMA...............................................................................1575

I- ÇALIŞMAYA ARA VERME ZAMANI:....................1575

II- NÖBETÇİ MAHKEMENİN OLUŞUMU:..................1576

III- ÇALIŞMAYA ARA VERME ZAMANINDA 

GÖRÜLECEK İŞLER:................................................1577

1– Nöbetçi mahkemeler;..............................................1577

2– Danıştay Nöbetçi Dairesi de; .................................1577

EK MADDE 1............................................................................1578

EK MADDE 2............................................................................1578

AÇIKLAMA................................................................................1578

EK MADDE 3............................................................................1579

İçindekiler LXI

Kaldırılan Hükümler

MADDE 63. ...............................................................................1579

GEÇİCİ MADDE 1.. ................................................................1579

GEÇİCİ MADDE 2 ..................................................................1579

GEÇİCİ MADDE 3 ..................................................................1579

GEÇİCİ MADDE 4. .................................................................1579

GEÇİCİ MADDE 5. .................................................................1580

GEÇİCİ MADDE (3622 sayılı Kanunun geçici maddesi) .......1580

4001 Sayılı Kanunla Getirilen Geçici Maddeler

GEÇİCİ MADDE 1 ..................................................................1580

GEÇİCİ MADDE 2 ..................................................................1580

GEÇİCİ MADDE 6 ..................................................................1580

GEÇİCİ MADDE 7 ..................................................................1581

18.6.2014 Gün ve 6545 Sayılı Kanunla Eklenen Geçici Madde

GEÇİCİ MADDE 8. .................................................................1581

AÇIKLAMA...............................................................................1581

Yürürlük

MADDE 64. ...............................................................................1582

Yürütme

MADDE 65. ...............................................................................1582

DİLEKÇE ÖRNEKLERİ

AÇIKLAMA...............................................................................1585

 VUK’un 371’inci Maddesine Uygun Dilekçe Örneği....1587

 VUK’un 376’ncı Maddesine Uygun Dilekçe Örneği.....1588

 VUK’un Ek 1’inci Maddesine Uygun Uzlaşma Başvurusu 

Dilekçesi Örneği.............................................................1589

 VUK’un 122’ nci Maddesine Uygun Düzeltme Dilekçesi 

Örneği.............................................................................1590

 VUK’un 124’üncü Maddesine Uygun Şikayet Başvurusu 

Dilekçesi Örneği.............................................................1591

 Gümrük Kanununun 242’nci Maddesine Uygun İtiraz 

Başvurusuna Ait Dilekçe Örneği....................................1593

 İYUK’nın 11’inci Maddesi Uyarınca Üst Makama Başvuru 

Dilekçesi Örneği.............................................................1595

LXII Turgut CANDAN

 İYUK’nın 11’inci Maddesi Uyarınca Üst Makama Başvuru 

Dilekçesi Örneği. ...........................................................1596

 İptal Davası İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun 

Dilekçe Örneği. ..............................................................1598

 İptal Davası İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun 

Dilekçe Örneği. ..............................................................1601

 Düzenleyici İşlemle Uygulama İşlemi İçin, İYUK’nın 7’nci 

Maddenin 4’üncü Fıkrasına Uygun Dava Dilekçe 

Örneği.............................................................................1604

 İdari İşlemin İcrasından Doğan Zararın Tazmini İstemiyle 

Açılan Tam Yargı Davasına, İYUK’nın 3’üncü Maddesine 

Uygun Dava Dilekçesi Örneği. ......................................1607

 İptal ve Tam Yargı Davasının Birlikte Açılması 

Durumunda, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun Dava 

Dilekçesi Örneği. ...........................................................1609

 İdari Eylemden Doğan Zararın Tazmini İstemiyle Açılan 

Tam Yargı Davasına, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun 

Dava Dilekçesi Örneği...................................................1611

 Vergi Uyuşmazlıkları İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine 

Uygun Dava Dilekçesi Örneği. ......................................1613

 Vergi Mahkemesi İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine 

Uygun Dava Dilekçesi Örneği. ......................................1616

 Gümrük Vergisi Uyuşmazlıkları İçin, İYUK’nın 3’üncü 

Maddesine Uygun Dava Dilekçesi Örneği.....................1619

 Gümrük Vergisi Uyuşmazlıkları İçin, İYUK’nın 3’üncü 

Maddesine Uygun Dava Dilekçesi Örneği.....................1622

 İhtiyati Haciz Kararları İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine 

Uygun Dava Dilekçesi Örneği. ......................................1625

 Ödeme Emirleri İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun 

Dava Dilekçesi Örneği...................................................1628

 Haciz Kararları İçin, İYUK’nın 3’üncü Maddesine Uygun 

Dava Dilekçesi Örneği...................................................1632

 İYUK’nın 5’inci Maddesinin 1’inci Fıkrasına Uygun Dava 

Dilekçesi Örneği. ...........................................................1635

 İYUK’nın 5’inci Maddesinin 2’nci Fıkrasına Uygun Dava 

Dilekçesi Örneği. ...........................................................1638

İçindekiler LXIII

 Dilekçenin Reddi Üzerine Davanın Yenilenmesi Dilekçesi 

Örneği.............................................................................1642

 Harç ve Posta Ücreti Tamamlama Dilekçesi Örneği. ....1645

 İYUK’nın 6’ncı Maddesi Uyarınca İşlemden Kaldırılan 

Dosyanın Yeniden İşleme Konulması İsteğine İlişkin 

Dilekçe Örneği. ..............................................................1646

 Savunma Dilekçesi Örneği.............................................1647

 Yürütmenin Durdurulması İstemlerine İlişkin Kararlara 

İtiraz Dilekçesi Örneği. ..................................................1649

 Hâkimin Reddi İstemine İlişkin Dilekçe Örneği............1651

 Bilirkişiye İtiraza İlişkin Dilekçe Örneği. ......................1652

 Bilirkişi Raporuna İtiraza İlişkin Dilekçe Örneği. .........1654

 Davaya Katılma İsteğine İlişkin Dilekçe Örneği. ..........1656

 Davanın İhbarı İsteği İle İlgili Dilekçe Örneği. .............1658

 İYUK’nın 26’ncı Maddesinin 1’inci Fıkrası Uyarınca 

İşleme Konulma Dilekçesi Örneği. ................................1660

 İYUK’nın 26’ncı Maddesinin 3’üncü Fıkrası Uyarınca 

İşlemden Kaldırılan Dosyanın Yeniden İşleme Konulması 

İsteğine İlişkin Dilekçe Örneği. .....................................1661

 İYUK’nın 29’uncu Maddesi Uyarınca Yapılan Açıklama 

Veya Aykırılığın Kaldırılması İsteklerine Ait Dilekçe 

Örneği.............................................................................1662

 İYUK’nın 30’uncu Maddesi Uyarınca Yapılan 

Yanlışlıkların Düzeltilmesi İsteklerine Ait Dilekçe 

Örneği.............................................................................1663

 İYUK’nın 48’inci Maddesi Uyarınca Düzenlenecek İstinaf 

ve Temyiz Başvurularına Ait Dilekçe Örneği................1664

 Kararın Düzeltilmesi İstemlerine İlişkin Dilekçe 

Örneği.............................................................................1667

 Yargılamanın Yenilenmesi İstemlerine İlişkin Dilekçe 

Örneği.............................................................................1669

BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ, İDARE MAHKEMELERİ, 

VERGİ MAHKEMELERİ VE YARGI ÇEVRELERİ.............1671

LXIV Turgut CANDAN

YARARLANILAN KİTAP VE MAKALELER ...................1683

İLKE – KAVRAM DİZİNİ.....................................................1691


ÖNSÖZ

“Hukukçu” ve “hukuk uygulamacısı” kavramları günlük yaşamda eş anlamlı kullanılmaktadır ve “hukuku meslek edinen, hukukla uğraşan kimse” anlamındaki bu kullanım biçiminin yanlış olduğu da söylenemez. Ancak, söz konusu iki kavramı özdeşleştirmek hukukun, hukuk sistemindeki normlar bütününe indirgenmesi sonucunu beraberinde getirir.

Hukuk uygulayıcısı, hukuk metodolojisinin normun anlamlandırılması, dış dünyada gerçekleşen vakıanın saptanması ve nitelenmesine ilişkin yöntemlerini uygulayarak, dış dünyada gerçekleşen vakıa ile normda soyut biçimde tasvir edilen soyut vakıanın aynılığı ya da farklılığını tespit ederek, uygulanması olası normda öngörülen hukuki sonucun ortaya çıkıp çıkmadığına karar verendir. Normu ihdas eden organın öngörü ve kabullerine uygun çıkarımların yaşama aktarılmasını sağlayan bu teknik süreç, hiç kuşkusuz gereklidir ve önemlidir; fakat tek başına yeterli değildir; hatta eksiktir. Hukuk uygulamacısı ve hukukçu farkı da bu noktada kendini gösterir. Hukukçu, hukuk uygulamacısı sıfatıyla dış dünyada gerçekleşen vakıaya ilişkin uyguladığı normun etkilerini, sonuçlarını adalet ve hukukun evrensel ilkelerine uygunluk açısından değerlendiren, bu ilkelerle çatışan, çatıştığı sonucuna vardığı hukuk normlarının iyileştirilmesi, değişmesi için çaba gösteren; daha açık ve net bir ifadeyle “olan hukuk” ile “olması gereken hukuk” arasındaki farkın farkında olandır.

Sayın Candan’ın hem hukuk uygulamacısı hem de hukukçu kimliğiyle, hukuk dünyasıyla paylaştığı eserleri, mevzuat hükümlerinin açıklanarak, ilgili yargı kararlarının sıralandığı kanun şerhlerinden ibaret olmayıp; gıpta edilesi bir özenle yazılmış; doktrine katkı getiren, özgün, olan hukuk ortaya konulurken olması gereken hukuka da daima dikkat çekilen eserler olmuştur.

Elinizdeki eserde hukuk devletinin olmazsa olmazlarından idari yargının yargılama usulüne ilişkin mevzuatın, ulusal, uluslararası doktrin ve yargı kararları da gözönünde tutularak kaleme alındığı, olanın eleştirel bir yaklaşımla irdelendiği, olması gerekene de işaret edilen yoğun emek ürünü, kapsamlı bir çalışmadır.

Böylesi değerli bir çalışmayı hukuk dünyasıyla paylaştığı için Sayın Candan’a teşekkürlerimi sunuyor ve okuyucularına faydalı olmasını diliyorum.

 

Prof. Dr. Mustafa Akkaya


Hammurabi Kanunları” adını, her hukukçu ve tarih okuyan herkes bilir. Milattan yaklaşık 1750 yıl önce, Babil Kralı Hammurabi tarafından, yürürlüğe konulan en eski kanunlar. Toplam 282 maddeden oluşan bu kanunların 5’inci maddesinde dikkat çekici; dikkat çekici olduğu kadar da önemli şu düzenleme yer alıyor: “Eğer bir yargıç bir davaya bakar ve bir karara varırsa verdiği hükmü yazılı olarak takdim eder; daha sonra verdiği kararda bir hata ortaya çıkarsa ve bu kendi hatasından kaynaklanırsa o zaman davada onun tarafından kararlaştırılan para cezasının on iki katını öder ve halka ilan edilerek yargıçlık makamından el çektirilir ve bir daha asla yargıçlık icra etmek için oraya oturamaz.”[1].

Yargıçların hatalı kararlarından dolayı cezalandırılmaları, bugünün modern hukuk sistemlerinde kabul gören bir uygulama değildir. Kuşkusuz; bunun en önemli nedeni, bir yandan, yargıçların yapabilecekleri hataların düzeltilmesine olanak sağlayıcı, istinaf, temyiz, yargılamanın yenilenmesi gibi, Yargılama Hukuku kurumlarının varlığı; öte yandan da, yargıçlara her türlü endişeden uzak görev yapma ortamı hazırlanması düşüncesidir. Bununla birlikte; Hammurabi Kanunlarının anılan maddesi, yargılamada hata kabul edilemeyeceğine vurgu yaparak, bize, bugün büyük uğraşılar sonucu ulaşılan adil yargılanma hakkının öneminin, daha o tarihlerde; yani, bundan yaklaşık dört bin yıl önce, hem de bir egemen tarafından kavranmış olduğunu göstermektedir.

O tarihlerde yargıçların nasıl yetiştirildikleri konusunda bilgisizim; ancak, iyi yetiştiriyor olmalıydılar. Aksi halde; kişinin, o denli ağır yaptırımlara karşın, yargıçlık makamına niyetlenmesi zor olurdu. Bu koşullar altında, yargıçlık makamına talep, kişinin kendisine güvenmesine bağlıdır. Kişinin mesleğinde kendisine güvenebilmesi ise, iyi yetişmiş olmasıyla olanaklıdır. Hammurabi Kanunlarının 5’inci maddesinde vurgulanan ikinci husus, bize göre, bu: Yargıç, mesleğinde iyi yetişmiş olmalıdır.

Yargıcın mesleğinde iyi yetişmesinin ilk koşulu, çok iyi bir hukuk eğitimidir. Hukuk fakültelerinde verilen temel hukuk bilgisi, kazandırılan hukuk nosyonu, uyuşmazlığın çözümünün gerektirdiği hukuk bilgisini araştırarak edinme becerisi ve edindiği hukuk bilgisi ile yorumladığı soyut hukuk kuralını somut olaya uygulayarak uyuşmazlığı çözme yeteneği[2], iyi yetişmişlik için koşuldur. Ancak; bu da yeterli değildir; ayrıca; meslek öncesi eğitim ve meslek içi eğitim de gereklidir. Bugünün gelişmiş eğitim kurumlarında bile yeterince verilemeyen bu eğitimin o tarihte verilebilmiş olması (eğer, verilebiliyor idiyse), gerçekten, şaşırtıcıdır.

Benim, bu açıklamayı yapmaktaki amacım, Hammurabi Kanunlarını ve o tarihteki yargı sistemini tanıtmak değildir. Esasen; bu konudaki bilgimin yeterli olmadığını, başta, söylemiş bulunuyorum. Amacım, yargılamanın, olabildiğince, hatasız (ya da en az hata ile) yürütülmesinin önemini vurgulamaktır.

Yargılamanın hatasız ya da en az hata ile yürütülmesini sağlayacak, yargı bağımsızlığı, yargıç güvencesi, yargıç mesleğinin fiziki koşullarının ve yargıçların ekonomik durumlarının iyileştirilmesi gibi, çok sayıda etken vardır. Kuşkusuz; yukarıda sözünü ettiğimiz gibi, yargıçların iyi yetişmiş olmaları, bu etkenlerden biri ve en önemlisidir. Bununla birlikte; tüm diğer koşullar sağlanmış olsa bile, birer insan olan yargıçların hata yapmaları, yetişmişliklerine karşın, kaçınılmaz olabilir. İnsan olma niteliğinin doğal sonucu olarak, yargıçlar da hatadan bağışık değildirler. Hatta; kimi durumlarda, beşeri zaaflarının etkisinde kalmayacakları konusunda, davanın taraflarına, güven vermeleri zorlaşabilir. Oysa; uyuşmazlığı sona erdiren kararın doğruluğu konusunda güven sağlanabilmesi için, davanın taraflarının, yargıcın tarafsızlığından[3] ve mesleki yeterliğinden kuşkuları olmamalıdır. Yargıca saygı ve yargısına güven, ancak, o zaman, var olabilir.

Yargıcın tarafsızlığı, Hammurabi döneminde, hatalı yargıcın cezalandırılacağı tehdidi ile sağlanılmaya çalışılmıştır. Oysa; bugünün modern hukuk sistemlerinde, bunu, Yargılama Hukukunun geliştirmiş olduğu usul – yöntem kuralları sağlamaktadır. Usul kuralları, yargıca, davada izleyeceği yolu göstererek, hata yapmasını önlediği gibi, yapılan hataların giderilmesini sağlayacak mekanizmaları da öngörmektedir. Yargı sistem veya düzenine göre değişmekle birlikte, aynı sistem içinde her dava için aynı olan ve önceden bilinen bu kurallar, taraflara eşit hak ve olanaklar getirerek, yargılamaya ve yargıcın tarafsızlığına güven ortamını oluşturmaktadır. Dahası; usul kuralları, davanın açılmış sayılabilmesi için yapılması gerekenleri, dava süresince izlenilecek yöntemi, iddia ve savunmaların hukuki sonuç doğurabilmesi için ortaya konuluş biçim ve zamanını ve uyuşmazlığın çözümü için gerekli diğer usulü işlemleri göstererek, hak arama özgürlüğünün etkili biçimde kullanılmasını olanaklı kılmaktadır. Kısaca söylemek gerekirse; usul kuralları, hak arama özgürlüğünün etkin biçimde kullanılmasını ve yargılamanın sağlıklı işlemesini sağlayarak, gerçekte, davanın taraflarının yararına hizmet etmektedir.

İdari Rejimi, kamu idaresinin yönetiminde, esas kabul eden devletlerde, bu rejimin, idare edilenlere göre, üstün hak ve yetkilerle donattığı idare mekanizmasının, bu hak ve yetkilerini kullanırken, yapacağı hukuk dışı işlem ve eylemlerden olumsuz etkilenen idare edilenlerin hak ve özgürlüklerinin korunması ve idarenin hukuka bağlı kalmasının sağlanması amacıyla var olan idari yargı yerlerinde uygulanan usul kurallarının bütününe, İdari Yargılama Usulü denilmektedir. Fransız İdari Yapısından etkilenerek, İdari Rejimi kabul eden ve 10 Mayıs 1868 tarihinde Şurayı Devlet adıyla Danıştay’ı kurarak İdari Yargı Sistemini oluşturan Ülkemizde, bu kurallar, kimi kanunlarda yer alan özel düzenlemeler dışında, genel olarak, 20 Ocak 1982 tarihinde yayımlanan ve daha sonra birçok kez değişikliğe uğrayan, 6 Ocak 1982 gün ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun maddelerinin açıklanmasını yapan elinizdeki kitap, uygulamacılara, araştırmacılara ve kendi davasını kendisi takip edenlerin karşılaşacakları (kimi zaman hak düşürücü olabilen) usul sorunlarını aşmalarına yardımcı olmak amacıyla kaleme alınmıştır.

Kanun maddelerinin açıklanmasında, Kitabın ilk baskısının yayımlandığı tarih itibarıyla, otuz üç yıllık idari yargıç olan yazarın kişisel birikim ve deneyimi yanında, yirmi yılı aşkın süreden beri özenle toplanan yüzlerce Danıştay kararından, diğer yüksek yargı yerlerinin kararlarından ve Öğretinin değerli çalışmalarından yararlanılmıştır. Açıklamalarda, ilgili maddenin düzenleme alanına giren usul müessesesinin içtihadi boyutu yanında öğretisel boyutu da göz önünde tutulmuş; müesseseye ilişkin ilke ve kuramlara, olabildiğince, yer verilmiş ve, böylece, salt uygulamacı düzeyinde kalınmamaya çalışılmıştır.

Kitapta yapılan açıklamaların bir bölümü, çeşitli tarihlerde, işlenilen usul müessesesinin o tarihte yürürlükte olan biçimiyle makale şeklinde kaleme alınmış ve mesleki dergilerde yayımlanmıştır. Daha sonra yayımlanan kimi kitap ve makalelerde, bu makaleler, kimi zaman, emeğe saygılı yazarlarınca, usulüne uygun olarak kaynak gösterilmiş; kimi kitap ve makalelerde de, bunlardan, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde izin verilen ölçü ve sınırları aşar nitelikte ve/veya iltibasa açık biçimde alıntılar yapılmıştır. Emek sömürüsü ve intihal niteliğindeki bu son alıntılara, hiçbir biçimde, önceden izin verilmiş değildir. Kimilerine de, sonradan yapılan anlaşma ile, sonraki baskılarında yinelenmemek koşuluyla, icazet verilmiş ve bunlar, sonraki baskılarında olabildiğince düzeltilmiş ya da sonraki baskıları yapılmamıştır. Bu tür kitapların önceki ve sonraki baskılarının karşılaştırılmasıyla, bu durum, okuyucu tarafından da kolaylıkla fark edilebilir niteliktedir.

Son bölümü, hak arama özgürlüğünün kullanılmasının ilk adımı olan dilekçelerin kaleme alınış biçimleriyle ilgili örneklere ayrılan kitabın ilk ve ikinci baskısının hazırlanması sırasında, (ışıklar içinde yatsın) sevgili eşim Şirin CANDAN’ın emeğinin yadsınması olanaksızdır.

Kitabın beşinci baskısında, zaman içinde oluşan yeni içtihad yanında, 6099 sayılı Kanunla 7201 sayılı Tebligat Kanununda yapılan değişiklikler; Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununu yürürlükten kaldıran, 12.1.2011 gün ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun[4] İdari Yargılama Usulü Kanununun 31’inci maddesinin 1’inci fıkrasında göndermede bulunulan müesseseleri; Danıştay’ın yapısında değişiklik gerçekleştiren 6110 sayılı Kanun ile 650 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin bazı maddeleri Anayasa Mahkemesinin 18.7.2012 günlü kararı ile iptal edilmiştir. İptal kararı, yayımından altı ay sonra yürürlüğe girecektir. İptal edilen hükümler, Kitapta metne işlenilmiştir) düzenlemeleri; 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen idari uyuşmazlıkların sulh yoluyla giderilmesine dair düzenlemeler; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve, son olarak, 5.7.2012 gününde yürürlüğe giren, 6352 sayılı Kanunla İdari Yargı’da yapılan değişiklikler; 6’ncı baskısında ise, 5’inci baskının yapıldığı tarihten sonra oluşan içtihat ve yasal değişiklikler (6459, 6494, 6545, 6552 ve 6572 sayılı Kanunlar) dikkate alınarak güncelleme yapılmıştı.

Bir önceki baskıda yapılan güncellemede, içtihatta olan gelişmeler yanında, 6723 ve 7035 sayılı Kanunlar ile 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve 16 Nisan 2017 tarihli Anayasa Referandumu sonunda, Yüksek Seçim Kurulu’nca, kabul edildiği açıklanan 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişik Yapılmasına Dair Kanunla İdari Yargı Düzeninde gerçekleştirilen değişiklikler gözönünde bulundurulmuş; yargılamanın yenilenmesi bölümüne, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ile ilgili açıklamalar da eklenmişti.

Bu son baskıda; istinaf müessesesinin sisteme yeni girmiş olmasının doğal sonucu olarak ortaya çıkan uygulamadaki sorunlara çözüm önerileri getirilmiş; iki baskı arasındaki zaman diliminde alınan Danıştay kararlarından önemli görülenlere Kitabın ilgili bölümlerinde yer verilmiş ve, ayrıca, yargılamanın yenilenmesi müessesesi ile ilgili bölüme, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesine bireysel başvuru ile ilgili açıklamalar eklenmiştir.

Bu arada; emekliliğim nedeniyle uzak kaldığım uygulamadaki sorunlar, bu sorunların çözümü ile ilgili farklı görüşler ve içtihattaki gelişmeler hakkındaki bilgilerini esirgemeyen, Danıştay Yedinci Daire Kıdemli Tetkik Hakimi Sayın Ergun GÖKDAM’a, Ankara Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü Vergi Dava Dairesi Başkanı Sayın Kurtuluş BEYRİBEY’e, Ankara Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesi Üyesi Sayın Selman AYDIN’a; Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İkinci Vergi Dava Dairesi Başkanı Sayın Mehmet Fatih ERCİYAS’a ve isimlerini ayrı ayrı belirtme olanağı bulamadığım Danıştay ve bölge idare mahkemelerinde görevli her seviyedeki meslektaşlarıma ve kitabın bu son baskısının gerçekleştirilmesinde, her zamanki gibi, başarılı ve özenli uğraşları dolayısıyla da, Yetkin Yayınevi yetkilisi Sayın Muharrem BAŞER’e ve diğer yetkilisi Sayın Muharrem BAŞER’e ve diğer yetkililer ile çalışanlarına teşekkürü borç bilirim. Saygılarımla...

 

Turgut CANDAN



[1]       Editör Prof. Dr. Coşkun Can AKTAN, Haklar ve Özgürlükler Antolojisi, Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu, Ankara 2000, sh.39.

[2]       Not: Uygulamada, kimi zaman, hukuki konularda hukukçuların bilirkişi tayin edildiklerini ve bu bilirkişilerin düzenledikleri rapor ya da raporlarda getirilen hukuki çözümlerin aynen dayanak alınmasıyla hüküm kurulduğunu, üzülerek, gördükçe, söz konusu eğitimin önemini bir kez daha anlıyorum.

[3]       Yargıcın Tarafsızlığının Önemi Hakkında Not: Yargıcın davada tarafsızlığı, kuşkusuz, çok önemlidir. Ancak; ondan daha önemlisi, davanın taraflarının yargıcın yansızlığına (tarafsızlığına) inanmalarıdır. Yansızlığından kuşku duyulan yargıç, davada nesnel (objektif) davranıp doğru karar vermiş olsa dahi, kararının doğruluğuna tarafları ikna edemez. Tarafların yargıcın yansızlığına inanmaları, yargıcın tutum ve davranışlarına ve her türlü aidiyetini gözlerden ırak tutmayı başarabilmesine bağlıdır. Yargıçların, davanın taraflarının karşısına çıktıklarında cübbe giymelerinin sebebi budur. Cübbe, yargıca üstünlük anlatan bir görüntü vermek için değil; onun kimliğini ve aidiyetini davanın taraflarının gözlerinden uzak tutmak ve, böylece, yansızlığını öne çıkarmak içindir. Bu nedenle; cübbenin üzerinde, adaleti ve adaletin gücünü temsil eden simgeler dışında yargıcın kimliğini ve aidiyetini gösteren simgenin veya simgelerin bulundurulması, onun yansızlığına olan inancı zedeleyeceğinden, doğru değildir.

[4]       Resmi Gazete: 4.2.2011 – 27836.

Yorum Yap

Lütfen yorum yazmak için oturum açın ya da kayıt olun.
Etiketler: idari yargı iyuk
İlgili Yayınlar