Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Müteahhidin Eseri Teslim Borcunda Temerrüdü Ve Arsa Sahibinin Seçimlik Hakları

İÇİNDEKİLER

I. GİRİŞ

II. ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
A. Tanımı
B. Unsurları
 1. Bir Eser Meydana Getirme
 2. Bedel
 3. Anlaşma
C. Hukuki Niteliği
 1. Rızai, Tam iki Tarafa Borç Yükleyen, İvazlı Bir Sözleşmedir
 2. İsimsiz (A Tipik) Sözleşmelerden Çift Tipli Karma Bir Sözleşmedir
 3. Ani ve Devamlı Edim Karmaşığı Borç İçeren Bir Sözleşmedir
D. Şekli
 1. Sözleşmenin Geçersiz Olduğunun İddia Edilmesi Hakkın Kötüye Kullanılması Niteliğinde Olabilir
  a) Müteahhit tarafından inşaatın tamamı ya da büyük bir bölümünün yapılmış olması
  b) Arsa sahibi tarafından sözleşme gereğince müteahhide devredilmesi gereken arsa payının tamamının devredilmiş olması
  c) Tarafların karşılıklı ve kısmen edimlerini ifa etmiş olmaları
 2. Şekil Yönünden Geçersiz Bir Sözleşmenin Doğurduğu Sonuçlar

III. GENEL OLARAK TARAFLARIN KARŞILIKLI BORÇLARI VE YÜKLENİCİNİN TESLİM BORCUNA AYKIRILIĞI SEBEBİYLE TEMERRÜDÜ
A. İş Sahibinin Borçları
 1. Bedel Ödeme veya Arsa Payı Devir Borcu
  a) Götürü bedel
   (1) Sabit (toptan) götürü bedel
   (2) Değişken (global) götürü bedel
   (3) Sabit birim fiyatlı götürü bedel
  b) Yaklaşık bedel
  c) Bedelin belirtilmemiş olması
  d) Arsa payını devir borcu
   (1) Taşınmazın tapuya kayıtlı olma zorunluluğu ve arsa vasfına haiz olmasına dair gereklilik
  e) Bedel ödeme zamanı, yeri ve zamanaşımı
  f) Arsa payı devir borcunun teminat altına alınması
   (1) Yüklenicinin geri vermekten kaçınma hakkı (TMK m. 994)
   (2) Sözleşmenin tapuya şerhi
   (3) Yüklenicinin ödemezlik def’inde bulunması (TBK m.97)
   (4) Kanuni ipotek (inşaatçı ipoteği) hakkı
 2. Arsayı Teslim Borcu
 3. İnşaatın Yapımı Konusunda Vekalet Verme Borcu
B. Yüklenicinin Borçları
 1. Yüklenicinin Eseri Teslim Borcu
  a) Teslim, tesellüm ve kabul kavramları
  b) Eserin tamamlanmış olması şartı
  c) Teslim borcunda ifa şekli ve ifanın ispatı
   (1) Eserin iş sahibinin arsasına yapılmadığı haller
   (2) Eserin iş sahibinin arsasına yapıldığı haller
  d) Teslim borcunun ifa zamanı (teslim borcunun muaccel olması)
   (1) Teslimin taraflarca ek şartlara bağlanmış olması
   (2) Teslim süresinin uzaması
    (a) Tecil anlaşması
    (b) Resmi kurumlarda yapılan işlemlerden dolayı gecikmenin yaşanması
    (c) Teslim zamanının iş sahibinin risk sahasına giren gecikmelerden kaynaklı olarak uzaması
    (d) Mücbir sebep ve beklenilmeyen hal nedeniyle gecikme yaşanması
  e) İfa yeri
  f) Teslim borcunun ifa edilmesinin hukuki sonuçları
 2. Yüklenicinin Eseri Sadakat ve Özenle Yapma Borcu
 3. Yüklenicinin Eseri Bizzat Yapma veya Gözetim Altında Yaptırma Borcu
 4. Yüklenicinin Araç, Gereç ve Malzemeye İlişkin Borçları
 5. Yüklenicinin Zamanında Başlama ve Zamanında Bitirme Borcu (TBK m.473/1)
  a) Şartları
  b) Hukuki niteliği
 6. Eserin Ayıpsız Olmasını Sağlama Borcu
  a) Hükümlerin yarışması
   (1) TBK genel hükümleri uyarınca tazminat talep etme hakkı bakımından
   (2) Temerrüt hükümleri bakımından
  b) Ayıp kavramı ve benzer kavramlardan farkları
   (1) Tanım
   (2) Ayıbın türleri
    (a) Açık-gizli ayıp
    (b) Önemli-az önemli ayıp
    (c) Fiili-hukuki ayıp
    (d) Asli ve ikincil ayıplar
   (3) Benzer kavramlarla karşılaştırılması
    (a) Ayıp ve eksik iş ayrımı
    (b) Ayıp ve aliud ayrımı
  c) İş sahibinin ayıptan doğan hakları
   (1) İnşaatın bitmeden ayıplı olacağının anlaşılması (TBK m.473/2)
   (2) İnşaatın yapılmasından sonra iş sahibinin ayıba karşı tekeffülden doğan hakları
    (a) İş sahibinin ayıba karşı tekeffülden doğan haklarını kullanabilmesinin genel şartları
    (b) İş sahibinin ayıba karşı tekeffülden doğan hakları
C. Yüklenicinin (Borçlunun) Temerrüdü
 1. Borcun Muaccel Olması
 2. Borcun İfası Mümkün Olmalıdır
  a) Genel olarak ifa imkansızlığı
   (1) Sürekli - geçici imkansızlık
   (2) Kusurlu - kusursuz imkansızlık
   (3) Objektif - sübjektif olanaksızlık
   (4) Sözleşmenin kurulmasından önce ortaya çıkan imkansızlık
   (5) Sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan imkansızlık
  b) Beklenmeyen bir olaydan dolayı eserin yok olması
  c) İş sahibinden dolayı ifanın imkansızlaşması (TBK m.485)
  d) Yüklenicinin ölümü ya da yeteneğini kaybetmesi sebebiyle ifanın imkansızlaşması (TBK m.486)
 3. İhtara Gerek Bulunmayan Hallerin Varlığı Veya İhtar Şartı
 4. Temerrüde Engel Olan Sebeplerden Birinin Bulunmaması
 5. Kusurun Önemi
 6. Eksikliğe Rağmen Teslimin Gerçekleşebileceği Durumlarda Hangi Hükümlerin Uygulanacağı Hususu
 7. Yüklenicinin Eseri Meydana Getirmeyeceğini Açıkça Bildirmesi Hususu
 8. Arsa Sahibinin Eksik Eseri Fiili Olarak Kullanması Hali
 9. Yüklenici Tarafın Eseri Teslim Borcunda Temerrüdü ile Öteki Yükümlülüklerin İhlali Arasında Olan İlişki
  a) Eserin meydana getirilmesine yönelik olarak araç ve gereç sağlama borcunun ihlali ile ilişkisi
  b) Malzemelerin sağlanması borcunun ihlali ile ilişkisi
  c) Eserin sadakat ve özenle meydana getirme borcunun ihlali ile ilişkisi
  d) Esere zamanında başlama ve bitirme borcunun ihlali ile ilişkisi
  e) Ayıbın giderilmesi borcunun ihlali ile ilişkisi

IV. YÜKLENİCİNİN ESERİ TESLİM BORCUNDA TEMERRÜDÜ NEDENİYLE İŞ SAHİBİNİN SEÇİMLİK HAKLARI
A. İş Sahibinin Seçimlik Haklarını Kullanabilmesinin Şartları
 1. Mehil Tayini ya da Mehil Belirlenmesine Gerek Olmayan Durumların Mevcudiyeti
  a) Mehil tayini
  b) Mehil verilmesini gerektirmeyen durumlar
   (1) Yüklenicinin içerisinde bulunduğu halden ya da tutumdan süre verilmesinin etkisiz kalacağının anlaşılması
   (2) Edimin iş sahibi açısından yararsız hale gelmesi
   (3) Kesin vadenin kararlaştırılmış olması
   (4) Taraflarca süre verilmesine gerek olmadığının kararlaştırılmış olması
 2. Ek Sürede İfanın Gerçekleşmemiş Olması
 3. Seçimlik Hakların Derhal Kullanılması
B. Arsa Sahibinin Seçimlik Hakları
 1. Aynen İfa ve Aynen İfayla Beraber Gecikme Tazminatı
  a) Aynen ifa
   (1) Yapma borçları bakımından aynen ifanın istenip istenemeyeceği sorunu
    (a) Yapma borçları ile verme borçları kavramları
    (b) Yapma borçları bakımından aynen ifa sorunu
   (2) Nama ifa (aynen ifanın yüklenici namına gerçekleştirilmesi) TBK m.113/1
    (a) Hakimden izin alınma zorunluluğunun ihlali ile nama ifa
    (b) TBK m.473/2 hükmü ile TBK m.113/1 hükmünün kıyaslanması
   (3) Nama ifa yapmadan sadece eksik işler bedelinin tahsili talebi ile aynen ifa
  b) Aynen ifa hallerinde gecikme tazminatı
   (1) Tanım
   (2) Amacı
   (3) Kapsamı
   (4) Hukuki niteliği
   (5) Şartları
   (6) Talep ediliş şekli
   (7) İhtirazi kayıt hususu
   (8) Bağımsız bölümün satışı
   (9) Geçersiz sözleşme
   (10) İmara aykırı kaçak yapı
   (11) Gecikme süresi hesabı
   (12) Kira kaybının belirlenmesi
   (13) Hesaplanış şekli
   (14) Temerrüt faizi
   (15) Zamanaşımı
  c) Cezai şart kayıtları
 2. Aynen İfadan Vazgeçip Müspet Zararın Tazmini Talebi
  a) Müspet zararın hesaplanması
  b) Mübadele ve fark teorisi’ne göre zararın hesaplanması
   (1) Edimlerin ifasına başlanılmamış olması
   (2) Arsa Sahibinin Edimlerin ifasına başlamış olması
   (3) Yüklenicinin edimini kısmi olarak yerine getirdiği haller
   (4) Her iki tarafında edimini kısmi olarak yerine getirdiği haller
   (5) Hak kullanıldıktan sonra yüklenicinin temerrüde düşmekte kusursuz ya da hafif kusurlu olduğunu ispat etmesi hali
   (6) Müspet zarar tazminatı ile nama ifa talebine bağlı tazminat’ın kıyaslanması
   (7) Zamanaşımı
 3. Sözleşmeden Dönme ve Menfi Zararın Tazminini İsteme Hakkı
  a) Sözleşmeden dönmenin sonuçları
   (1) Sözleşmenin geriye ya da ileri etkili olarak sona erme hali
   (2) Dönmenin iade borcunun hukuki sonuçlarına ilişkin ileri sürülen görüşler
    (a) Klasik dönme görüşü
    (b) Yeni dönme görüşü
    (c) Görüşlerin değerlendirilmesi
  b) Sözleşmenin tasfiyesi
   (1) Henüz ifa edilmemiş borçların sona ermesi
    (a) Arsa sahibinin iade borcu
    (b) Yüklenicinin iade borcu
  c) Menfi zararın tazmini
   (1) Fiili zarar
   (2) Yoksun kalınan kar
   (3) İspat
   (4) Denkleştirme
   (5) Hesaplamada kıstas alınacak an

V. SONUÇ

KAYNAKÇA